Caibidil 7 — Dul Chun Cinn Mear an Teachtaireachta
GSAM 126.1"AGUS chonaic mé aingeal mór eile ag teacht anuas ón neamh, agus é gléasta i scamall: agus bhí bogha báistí ar a cheann, agus a aghaidh mar an ghrian, agus a chosa mar cholúin tine; agus bhí leabhrán beag oscailte ina lámh aige: agus chuir sé a chos dheas ar an bhfarraige, agus a chos chlé ar an talamh, agus scread sé le guth ard, mar a bheadh leon ag béicíl: agus tar éis dó glaoch, labhair seacht dtoirneach a nglór.... Agus d'ardaigh an t-aingeal a chonaic mé ina sheasamh ar an bhfarraige agus ar an talamh a lámh chun na spéire, agus mhionnaigh sé leis an té atá beo go deo na ndeor, a chruthaigh an spéir agus na nithe atá inti, agus an talamh agus na nithe atá inti, agus an fharraige agus na nithe atá inti, nach mbeadh am ar bith níos mó: ach i laethanta guth an seachtú aingeal, nuair a thosóidh sé ag séideadh, beidh rúndiamhair Dé críochnaithe, mar a d'fhógair sé dá sheirbhísigh, na fáithe."1
GSAM 126Aingeal mar Shiombail do Theachtairí Daonna
GSAM 126.2Mar a léiríodh cheana, tá obair an tsoiscéalaíochta tugtha ar láimh don duine, agus tá geallúint faighte ón Tiarna go mbeidh a bheannacht leis an uirlis sin go dtí "deireadh an tsaoil."2 Mar sin, caithfidh an t-aingeal a iompraíonn an teachtaireacht seo a bheith ina shiombail de theachtaireacht a bhaineann le ham atá le seanmóireacht a dhéanamh do chónaitheoirí an domhain. Fógraítear an teachtaireacht ó leabhar atá "oscailte," rud a thugann le fios go soiléir go raibh sé dúnta tráth. Tá meas ag Dia ar na teachtaí seo; óir tá an "bogha", comhartha de chonradh Dé, os a gcionn, agus tá siad gléasta le solas glóire Dé, agus fógraíonn siad an teachtaireacht ar údarás Chruthaítheoir na n-uile ní. Is teachtaireacht ama í an ní a fhógraítear anseo, a bhí "séalaithe" tráth, ach a fhógraítear anois ó leabhar "oscailte".
GSAM 127.1I gcaibidlí roimhe seo, tá sé cruthaithe go ndearna an Tiarna marcáil ar an am a dtabharfaí an solas maidir le deireadh na tréimhse mór fáidhiúla—dhá mhíle trí chéad lá—a bhí ag treorú i dtreo an bhreithiúnais imscrúdaitheach; gur comhlíonadh go cruinn an tairngreacht go méadófaí an eolas trí go leor daoine a ardú suas a nocht sé an solas sin dóibh; agus gur shonraigh sé freisin an t-am a bhí le foghlaim "parabal an chrainn figí", trína mhúinteoirí a ardú an tráth sin agus san áit sin chun dul amach agus an parabail sin a fhógairt don domhan. Chomh cruinn céanna a shonraigh sé an pointe a mbeadh ar an teachtaireacht ama méadú go dtí a gártha láidir, agus chomh cruinn céanna a comhlíonadh sin.
GSAM 127An Glao Ard den Chéad Teachtaireacht
GSAM 127.2Is ceist spéisiúil í an t-am ar cheart an glao ard de chuid an fhógra seo a dhéanamh. Cuirtear anseo idir fuaimniú an séú trumpa agus an seachtú trumpa, rud atá le feiceáil ní hamháin óna shuíomh i dtaifead na Scrioptúir, ach ón teachtaireacht féin, a deir: "I laethanta guth an seachtú aingil, nuair a thosóidh sé ag séideadh, beidh rúndiamhair Dé críochnaithe, mar a d'fhógair sé dá sheirbhísigh, na fáithe." Is fianaise chríochnaitheach é seo go síneann an t-am a fógraítear sa teachtaireacht seo go dtí séideadh an tseachtú trumpa.
GSAM 127Am an Ghlao Aird
GSAM 127.3Nuair a shéideann an seachtú aingeal, léimid "gur osclaíodh teampall Dé ar neamh, agus gur facthas i dteampall aige arc a chonartha."3 I seirbhís an tsanctóir thalmhaigh, ní osclaítí an seomra inar bhí an t-arc—an áit is naofa—ach uair amháin sa bhliain; ba é sin ar lá an leorghnímh, agus chun peacaí a scriosadh amach—glantachán an tsanctóir. Is ag deireadh na dhá mhíle trí chéad lá a tharlóidh an t-am a bhfuiltear ag caint air sna fáithe, an t-am a gcuirfear an gníomh glantacháin seo i gcrích ag Críost.4 Luaitear freisin, nuair a shéidfidh an seachtú aingeal, go gcloisfear guthanna ar neamh ag rá go bhfuil an t-am tagtha chun breith a thabhairt ar na mairbh.5
GSAM 128.1Cuireann an tsiombail phroiféideach seo in Apacailipsis 10 i láthair an t-am a dtéann an teachtaireacht seo amach "le guth ard," agus ar deireadh, "mar a bhéicfeadh leon." Is é an t-am, de réir an tairngreachta seo, a raibh an teachtaireacht le méadú go dtí a "glao ard" ná ón deireadh a bhí leis an séú trumpa go dtí deireadh na tréimhse tairngreachta sin a bhí ag treorú i dtreo ghlanadh an tsanctóir, i bhfocail eile, go dtí deireadh na dhá mhíle trí chéad lá. Tháinig comhlíonadh na gcéad cheithre thrumpa i gcogaí na nGótach, na nVandail, na nHún, srl., a roinn Róimh an Iarthair ina deich bpáirt nó ríochta.
GSAM 128An Chúigiú Trompa
GSAM 128.2Léiríonn an chúigiú trumpa éirí Mhahamadanachais lena scamall earráidí, ach go háirithe an tréimhse "cúig mhí," nó céad caoga bliain litriúil ón am a "bhí rí acu." An 27 Iúil 1299, thug Othman, bunaitheoir impireacht na n-Otamánach, ionradh ar chríoch Nicomedia. Ón am sin ar aghaidh, chuir na hOtamánaigh suaimhneas as impireacht an Oirthir de Róimh agus chuir siad "cruachás" uirthi go dtí an 27 Iúil 1449, an céad caoga bliain ó seinn an cúigiú trumpa. Ag an am sin tháinig na Tuircigh lena bhfórsaí in aghaidh chathair Chonstaintín féin, ag úsáid púdar gunna ina gcogadh; agus ó ghunna trom, a deir an staraí Gibbon gur theastaigh seasca damh chun é a tharraingt, scaoil siad carraigeacha móra i gcoinne bhallaí Chathair Chonstaintín.
GSAM 128Deireadh an Séú Trompa
GSAM 128.3Timpeall an ama seo, fuair Eoin Palaiologus, a mheastar i measc staraithe a bheith ar an impire Gréagach deireanach, bás. Ba é Constantine Decozes oidhre dhlisteanach na corónach, ach deirtear gur chuir a eagla roimh Amurath, sultán na Tuirce a bhí ag tabhairt an chogaidh seo ina aghaidh, air cead a iarraidh ar Amurath an choróin a ghlacadh. Bheadh a leithéid de ghníomh beagnach cosúil le héirí as an gcoróin i bhfabhar na dTuirceach. Go deimhin, go gairid ina dhiaidh sin bhí seilbh ag na hOtamánaigh ar chathair Chonstaintín agus ar Impireacht Thoir na Róimhe. Dá bhrí sin, "mharaigh" siad (go polaitiúil) an impireacht sin a bhí curtha faoi "chrá" acu cheana. Bhí siad chun í a "mharú" ar feadh "uair an chloig, agus lae, agus míosa, agus bliana."
GSAM 129.1Ag glacadh leis seo mar am fáidhiúil, lá amháin in aghaidh na bliana, cé chomh fada is a bheadh an t-am? Is fadhb shimplí í: bliain, 360 lá, nó 360 bliain; mí, 30 lá, nó 30 bliain; agus lá amháin, bliain amháin,—san iomlán, 391 lá, nó, go litriúil, 391 bliain. Ós rud é gurb ionann uair an chloig agus an ceathrú cuid is fiche de lá, mar shiombail, bheadh sé ina leathmhí, nó cúig lá déag. Bheadh fad iomlán rialtas neamhspleách na Moslamach ar chríoch na Róimhe Thoir, mar sin, 391 bliain agus 15 lá. Nuair a chuirtear seo le 27 Iúil, 1449, tugtar go dtí 11 Lúnasa, 1840, sinn, mar dheireadh ar thréimhse neamhspleáchais na Tuirce, mar a leagadh amach faoin séú trumpa.
GSAM 129An Dr. Josiah Litch ag Tuar Cliseadh na hImpireachta Ótamánaí
GSAM 129.2Sa bhliain 1838, tar éis don Dr. Josiah Litch as Philadelphia, Pa., glacadh leis an bhfírinne a leag William Miller amach, tháinig sé i gcomhar le daoine eile sa saothar chun níos mó poiblíochta a thabhairt don teachtaireacht. D'ullmhaigh sé ailt don phreas poiblí ar ábhar seacht dtrumpa an Apacailipsis. Ghlac sé leis an seasamh neamhchoinníollach go gcuirfí deireadh le fuaim an séú trumpa agus go dtitfeadh cumhacht na hOtamánach ar an 11ú lá d'Lúnasa, 1840, agus go léireodh sé sin don domhan go léiríonn lá amháin i dtairngreacht shiombalach bliain de chuid ama litriúil.
GSAM 129.3Chrith cuid de na bráithre, fiú iad siúd a chreid leis ar an bpointe seo, le heagla faoin toradh "mura dtarlódh sé" mar a dúirt sé. Níor chuir sé seo eagla air, áfach, ach chuaigh sé ar aghaidh chun gach a bhí ar a chumas a dhéanamh chun a chuid tuairimí ar cheist na Tuirce a phoibliú. Leathnaigh irisleabhair phoiblí an t-éileamh a rinne sé ar an ábhar. Phléigh clubanna aindiachais an cheist ina gcruinnithe, agus dúirt siad, "Seo fear a théann i mbaol ar rud éigin, agus má tharlaíonn an scéal seo mar a deir sé, cruthóidh sé a éileamh gan amhras go samhlaíonn lá amháin sa tairngreacht bliain amháin, agus gur bliana iad na dhá mhíle trí chéad lá, agus go dtiocfaidh deireadh leo in 1844."
GSAM 130.1Chuir foilsiú léacht an Dr. Litch corraí ginearálta ar bun, agus mar sin tugadh ar na mílte duine súil a choinneáil ar dheireadh na gcruachás a bhí tagtha chun cinn idir Mehemet Ali, pasha na hÉigipte, agus sultan na Tuirce. Dúirt na céadta, "Má thagann deireadh leis an scéal seo mar a d'áitigh an dochtúir, cuirfidh sé sin prionsabal an 'lae-bliana' do léirmhíniú ama shiomblaigh ina bhun, agus beidh muid inár nAidbhintigh."
GSAM 130Sultan na Tuirce i gCogadh le Páisha na hÉigipte
GSAM 130.2Le roinnt blianta sular tháinig 1840, bhí an sultan sáite i gcogadh le Mehemet Ali, pasha na hÉigipte. Sa bhliain 1838, cuireadh srian ar an gconstaic idir an sultan agus a fho-thiarna Éigipteach go sealadach de bharr thionchar na n-ambasadóirí eachtrannacha. I 1839, áfach, tosaíodh arís ar na hoibríochtaí cogaidh, agus leanadh leo go dtí gur díothaíodh agus gur scriosadh arm an tsultáin go hiomlán i gcath ginearálta idir fórsaí an tsultáin agus Mehemet, agus gur ghabh Mehemet a chabhlach agus gur thug sé isteach go hÉigipt é. Bhí an sultan laghdaithe chomh hiomlán sin gur fíor-dhá long den chéad ghrád agus trí fhrigéad amháin a bhí aige nuair a thosaigh an cogadh arís i mí Lúnasa, mar an t-iarmhar brónach de chabhlach cumhachtach na Tuirce tráth. Dhiúltaigh Mehemet go daingean an cabhlach seo a thabhairt suas agus a chur ar ais chuig an sultan, agus d'fhógair sé dá ndéanfadh na cumhachtaí iarracht é a bhaint de, go ndéanfadh sé é a dhó. Bhí cúrsaí sa riocht seo nuair a ghabh Sasana, an Rúis, an Ostair, agus an Phrois isteach idir an dá linn sa bhliain 1840, agus cinneadh acu teacht ar shocrú ar an deacracht; óir bhí sé soiléir, dá bhfágfaí ina aonar é, go mbeadh Mehemet i gceannas ar choróin an tsultáin gan mhoill.
GSAM 131Idirghabháil na gCumhachtaí Comhghuaillithe
GSAM 131.1Ghlac an sultan leis an idirghabháil seo de chuid na gCumhachtaí Comhghuaillithe, agus ar an gcaoi sin rinne sé géilleadh deonach ar an gceist ina lámha. Tionóladh comhdháil de na cumhachtaí seo i Londain, agus an sheic, Effendi Bey Likgis, i láthair mar lánchumhachtach Ótamánach. Dréachtaíodh ultimatam le cur faoi bhráid pasha na hÉigipte, trína mbeadh an sultan chun rialtas oidhreachta na hÉigipte a thairiscint dó, agus an chuid sin ar fad den tSiria a shíneann ó Mhurascaill Suez go Loch Tiberias, mar aon le cúige Acre, ar feadh a shaoil; agus é féin, dá chuid, chun gach cuid eile de shealbhais an tsultáin a bhí á n-áitiú aige ag an am a fholmhú, agus chun cabhlach na nOtamánach a thabhairt ar ais. Dá ndiúltódh sé don tairiscint seo ón sultan, bhí na ceithre chumhacht le tabhairt faoin gcúrsa iad féin, agus le modhanna eile a úsáid chun é a chur faoi smacht de réir mar a mheasfaidís é a bheith oiriúnach.
GSAM 131.2Bhí sé soiléir, a luaithe is a chuirfí an t-ultimatum seo i lámha Mehemet Ali, go mbeadh an scéal go deo as smacht an tsultáin, agus go mbeadh cúrsaí aige, ón nóiméad sin amach, faoi smacht na gcumhachtaí coimhthíocha.
GSAM 131An Tuar Comhlíonta—Deireadh Neamhspleáchais na Tuirce
GSAM 131.3Chuir an sultan Rifat Bey ar bord long-smúid rialtais go hAlexandria, chun an t-ultimatam a chur in iúl don pháisha. Cuireadh i láthair an pháisha é, agus ghlac seisean an fhreagracht as, ar an aon lá déag d'Lúnasa, 1840! Ar an lá céanna, scríobh an sultan nóta chuig ambasadóirí na gceithre chumhacht, ag fiafraí cén plean a ghlacfaí i gcás go ndiúltódh an pasha do théarmaí an ultimatum; agus d'fhreagair siad gur socraíodh gach ní, agus nach raibh aon ghá aige a bheith buartha faoi aon chás éigeandála a d'fhéadfadh teacht chun cinn. An lá seo, tháinig deireadh leis an tréimhse de thrí chéad nócha a haon bliain agus cúig lá déag a leithdháileadh ar leanúnachas chumhacht na nOtamánach; agus cá raibh neamhspleáchas an tsultáin?—Imithe!"6
GSAM 132.1Ón lá sin go dtí an lá atá inniu ann, b'éigean don shultán gníomhú faoi dhíctéad na gcumhachtaí, agus breathnú ar a ríocht á miondealú, de réir mar a baineadh slisní di chun a gcuid féin.
GSAM 132Suim an Phobail sa Tuar Spreagtha
GSAM 132.2Bhí tionchar ollmhór ag an gcomhlíonadh suntasach seo ar an tairngreacht ar intinn an phobail. D'fhormhéadaigh sé an spéis a bhí ag an bpobal i gcloisteáil faoi thairngreacht chomhlíonta agus faoi thairngreacht a bhí ag teacht chun críche. Dúirt an Dr. Litch go raibh litreacha faighte aige laistigh de chúpla mí i ndiaidh an 11 Lúnasa 1840 ó níos mó ná míle duine mór le rá neamhdhiaga, cuid acu ina gceannairí ar chlubanna neamhdhiaga, inar luadh go raibh an cath tugtha suas acu in aghaidh an Bhíobla, agus go raibh glactha acu leis mar fhoilsiú Dé don duine. Bhí cuid acu seo tiontaithe go hiomlán do Dhia, agus rinneadh cainteoirí cumasacha de roinnt acu i ngluaiseacht mhór an dara teacht. Chuir cuid acu a dtuairim in iúl don Dr. Litch mar seo a leanas: "Dúramar go dtéann léirmhínitheoirí an tairngreachta i muinín leathanaigh liathánacha na staire chun a gcuid éileamh ar chomhlíonadh tairngreachta a fhíorú; ach sa chás seo tá na fíricí beo os comhair ár súl againn."
GSAM 132.3Chun léiriú a dhéanamh ar an gcaoi ar thosaigh teachtaireacht an dara teacht, díreach ag deireadh an séú trumpa, ag imeacht "le guth ard," tabharfaidh mé cás amháin faoi deara mar a d'inis duine de na rannpháirtithe sa teachtaireacht seo dom.
GSAM 132.4Sa bhliain 1840, ghlac E. C. Williams, déantóir mór puball agus seoltaí as Rochester, Nua-Eabhrac, leis an teachtaireacht, agus thug sé cuireadh do na Ministrí Miller agus Himes teacht go Rochester agus labhairt leis na mílte duine sa chathair sin. D'fhreagair siad nach raibh an t-airgead riachtanach acu chun halla de mhéid leordhóthanach a fháil chun freastal ar na daoine. D'fhreagair seisean, "Tá puball ciorclach agam atá 120 troigh ar trastomhas. Leagfaidh mé suas é, cuirfidh mé suíocháin ann, agus tabharfaidh mé aire dó, saor in aisce. Tagaigí agus fógraígí an teachtaireacht." "Tháinig siad," a dúirt sé liom, "agus níor leor an puball leath bealaigh dóibh siúd a tháinig chun éisteachta, mar sin chuir mé spléis daichead troigh isteach, ag déanamh puball 160 x 120 troigh ar mhéid. Líonadh an puball seo le daoine go laethúil, agus bhí na céadta ag brú isteach in aice leis ar an taobh amuigh, agus iad go léir ag tnúth go mór le focal Dé a chloisteáil."
GSAM 133Na Céadta ag Fógairt an Teachtaireachta
GSAM 133.1Le freastal ar an spéis a bhí ag méadú, baineadh úsáid as puballta móra, agus tionóladh cruinnithe i gcoillte sa samhradh. Baineadh úsáid as cuid de na foirgnimh eaglaise agus na hallaí poiblí is mó sa gheimhreadh, agus bhí siad ar fad plódaithe go dtí a n-acmhainn is mó le lucht éisteachta a raibh suim acu. In áit an Mhinistir Miller a bheith ina sheasamh anois, mar a bhí sé roimh 1840, "beagnach ina aonar" ag fógairt an teachtaireachta, tháinig tuairim is trí chéad duine i gcomhar leis chun deireadh thréimhse na dhá mhíle trí chéad lá a fhógairt go poiblí, agus chun an gártha a scairt, "Ní bheidh am ar bith níos mó," agus, "Tá uair a bhreithiúnais tagtha." Mar sin feicimid conas, nuair a tháinig am an Tiarna don teachtaireacht dul ar aghaidh ar fud an domhain, gur comhlíonadh a fhocal, agus gur spreagadh na milliúin le fonn an glao a chloisteáil.
GSAM 133.2An rud a bhí fíor den ghluaiseacht i Meiriceá, bhí sé fíor i dtíortha eile freisin. Ón mbliain 1840, in ionad cúpla duine aonair a bheith ag scaipeadh a gcuid foilseachán, tháinig scórtha chun tosaigh, mar a déarfá, chun an glao a fhógairt. I Sasana, bhí seacht gcéad ministir de Eaglais Shasana amháin ag fógairt an teachtaireachta, gan trácht ar na scórtha eile a bhí i mbun an obair chéanna. I mbreis agus fiche de na náisiúin cheannasacha éagsúla ar domhan, bhí teachtaireacht ag dul amach leis an díograis sin a thug ar an bhreathnóir a rá, "Tá an pobal seo thar a bheith dáiríre."