14 — Egesieri Kiasiekirwe
GSAM 214.1“Ekero barabwo barenge gochia kogora, omonyuomi akaika; baria barenge bebegete ang'e bagasoa amo nere ase enyangi, na egesieri kegasiekwa.”1
GSAM 214.2Ogocha kw'Omonyuomi gokokwanwa ase omoreng'anio oyo, tari ogocha kwa Kristo ase ense, korende nigo are gocha ase enyangi. Enyangi nering'ana rikoba ekero Omonene ataracha. Ase Enchili Luka arikete, nigo rikwanetwe iga: “Boyia ebinema biaino, ne chitaya chiaino chibe chigwoka; inwe abanyene mobe buna abasomba baganyete Omonene obo, ekero arakore korwa ase enyangi, erinde kagocha gotura egesieri bamoigorere bwango.”2
GSAM 214Okonyora Oboruoti Gokorokwa Enyangi
GSAM 214.3Ogocha kw'Omonyuomi ase enyangi kworokigwe ase Danieli 7:13, 14, ekero Kristo agocha ase Tata okonyora oboruoti bwaye. Amatuko a kare, ogocha kw'omoruoti ase omochie oye omonene okonyora ekerogo kiaye ki'obonene n'oboruoti bwaye nigo kwarenge korokwa enyangi. Ring'ana eri—okonyora omochie omonene buna omoriakari—nigo riarenge gochengerwa ase obonene n'oboseera bw'enyangi y'ekeene. Ase igo, ekero Kristo akonyora oboruoti bwaye korwa ase Tata ore igoro, nigo agokwanwa ng'a onyuomire omoriakari oye—Yerusalemu Omoyia (Okomaanoka 21:9); na eri nario rikorokwa “enyangi” ase omoreng'anio.
GSAM 214.4Nyuma y'okobua kw'amatuko 2300, 22 omotienyi 10, 1844, Abaganyi b'ogocha kwa Kristo, abare koreng'ania amang'ana ababaterete n'emeroberio y'enyangi y'abanto ba moocha, bagateba, “Kristo osoire ase enyangi.” Ekero banyorete oborabu obonge igoro y'ekere naki ring'ana riria riagwenerete gokorwa amatuko 2300 abure, okwegena kwabo gogatunyana Kristo ase emeremo arenge ochakire; ase igo, ase okwegena, nigo “basoete amo nere ase enyangi.”
GSAM 215“Ninairane”
GSAM 215.1Ase okorora Omoiseke Harmon aetwe omwaka 1845, igoro ya Kristo okorwa ase ekenyomba ge ritang'ani gochia ase kia kabere ki'Obomenyo Obochenu bwa igoro, natonyora amang'ana aya: “‘Ganya aa; inche ngogenda nde ase Tata one okonyora oboruoti; renda chianga chiaino tibibao amakondo, na nyuma y'engaki enke ninairane korwa ase enyangi, mbabogore mobe amo nainche.’ Erio egari y'amare, ere ne chinsingi chinga buna omorero ogwoka, yakumbanetigwe n'abamalaika, egacha aase Yeso arenge. Akasoa ase egari eria, akairwa ase aase achenu mono, aase Tata arenge oikaransete.”3
GSAM 215Amabera Nyuma y'Egesieri Gosiekwa
GSAM 215.2Egesieri kiasiekirwe ki'omoreng'anio oyo nigo gekororekana gokwana igoro y'ring'ana rikoba Omwana o mwanyabanto ataracha ekeene ase amare a igoro; naki nyuma y'egesieri gosiekwa, abaiseke bande nabacha gotura, na bagatebigwa “korenda” ekiagera tibamanyeti rituko nonya ensa y'ogocha kwaye. Naende, egesieri eke nigo kigosiekwa nyuma y'abaiseke abang'aini gosoa amo n'Omonyuomi ase enyangi.
GSAM 215.3Amang'ana akwanetwe ase omoreng'anio oyo bw'abaiseke nigo agokororeka ng'a, nyuma y'ogosoa ase enyangi, ndirioro ribaga ase nonya abaiseke “abariri” kwebeka ang'e ase enchera eyanchete, korotota Omonyuomi. Nigo bachikirwe “korenda.” Okorenda na okoganya namang'ana ari amo n'okwebeka ang'e kw'ekeene korotota Omonene. Ase igo, nigo ekororekana ng'a amabera tari kourwa ekero egesieri ki'omoreng'anio oyo kigosiekwa.
GSAM 215Tari Egesieri ki'ase Luka 13:25-28
GSAM 215.4Ase amatuko aatamire, amamocho ngakoretwe ase okusang'ania egesieri gekokwanwa ase omoreng'anio oyo n'egesieri gekwanetwe ase Luka 13:25-28, eri rigoteba iga: “Omonyene enyomba gakoimoka, asieke egesieri, na inwe mochake gotenena isiko na gotura egesieri mokoteba, Omonene, Omonene, toigorere; ere nabairanerie abatebie, Tindamanyeti aase morwete.... Nduera, inwe mwensi abakori b'obobe. Nababe nokorera n'okoriania amaino, ekero morakore Ibrahimu, Isaka, Yakobo n'ababani bonsi bare ase oboruoti bwa Nyasae, na inwe abanyene moserirwe isiko.” Amang'ana aya akorokigwa igoro nayorokia borabu mono ng'a, egesieri eke kigasiekwa, ekina kia baria bare isiko kiarametwe. Oboruoti bwa Nyasae bokaba bwaikire; naki nabakore abatoorigwe bare ase oboruoti. Korende ase omoreng'anio bw'abaiseke, Omonene taraika ase oboruoti bwaye; nigo agendire ase Tata oye okonyora oboruoti bwaye.
GSAM 216Egesieri Kiasiekirwe ase Emeremo Yarenge Ekemanyererio
GSAM 216.1Baria batunyanete Kristo ase okwegena ase emeremo yaye, nyuma y'okobua kw'engaki y'amatuko 2300—22 omotienyi 10, 1844—bakarora ng'a, rituko ri'okwaberwa ebibe rikacha ase emeremo yarenge ekemanyererio, omokuani omonene nigo asiekete egesieri ki'ekenyomba ki'isiko, akaigora egesieri ki'aase achenu mono, erinde akorere aroro emeremo yaye y'okorusia ebibe biatebetwe ase Obomenyo Obochenu; na ng'a, naboigo Kristo, omokuani oito omonene, nigo asiekete egesieri ki'ekenyomba ki'isiko kia Hekalu ya igoro, akaigora ekenyomba aase yarorekanete “esanduku y'ogotianania kwaye.”4
GSAM 216N'abang'o Bamoiche?
GSAM 216.2Ekero ekio, mbare abanto ase abegenia b'ogocha kwa Kristo batana konyora oborabu bwarorokire buya igoro y'emeremo ya Kristo ase Obomenyo Obochenu; tibana korangererwa bategerere ring'ana ri'omomalaika o gatato. Barabwo nigo bamoiche ase okusang'ania egesieri eke ki'isiko ki'Obomenyo Obochenu n'egesieri kiasiekirwe ki'ase Luka 13:25-28. Korende aba tibarenge Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato. Nabwo barenge abang'o, na buna okworokereria okwo kwachakire, na amang'ana yaabaireretie goteeba igo, natochie goteema koorokia.
GSAM 217.1Abanto barwete ase echikanisa chia marieta ase engencho y'okorarigwa kw'ring'ana ri'ogocha kwa Kristo, amo n'abwo barwete asebare, nigo bagokwanerwa ase oborori bw'echikanisa cha gatano na cha gatano na eyemo ase echikanisa isano na ibere chia Okomaanoka. Ogosemwa kw'ekanisa ya gatano, ya Saridi, nigo gokoteba, “Ase igo inyora buna wanyorete na koigwa, orende ekio, oonchoke. Onye torendeti, ningocha asore buna omoibi, na tokomanya ensa ndache asore.”5 Ase amang'ana aya, nigo kere ekerabu ng'a abanto bagokwanerwa iga nigo baigwete okorarigwa kw'ogocha kw'Omonene. Nigo batebete ng'a barianchete, korende bono nigo barenge ang'e korikana.
GSAM 217Ekanisa ya Filadelfia
GSAM 217.2Ekanisa ya Filadelfia, engencho ya gatano na eyemo y'ekanisa y'Enchili, nero egokwanwa nyuma. Ekanisa eye nigo ekoreng'ania abanto barusibwe isiko ase okorarigwa kw'ring'ana ri'omomalaika bwe ritang'ani na ring'ana ri'omomalaika o kabere ase Okomaanoka 14. Ase ekanisa eye Omonene nigo agoteba, “Rora, ngocha nde bwango; bwata mono ekio ore nakio, omonto onde tacha akura egutwa yao.”6 Naende nigo bagokwanerwa ase amang'ana aya: “Aya nigo agokwanwa n'ere ore omochenu, ere ore bw'ekeene, ore n'ekeigorero kia Daudi, ere okoigora na monto onde tari ogosieka, na ogosieka na monto onde tari okoigora: Emeremo yao namanyire; rora, nabekire ase obosio bwao egesieri keigoire, na omonto tari oranyare kogesieka; ekiagera ore ne chinguru enke, korende gwabwatete ring'ana riane, na tokana erieta riane.”7
GSAM 217Egesieri Kiasiekirwe ki'Omoreng'anio Oyo Ninki?
GSAM 217.3Ninki egogwenerete komanyekana ase egesieri keigoire na ekiasiekirwe ase amariko akwanetwe bono? Natokagete ng'a ogoiraneria gokomoisaneria omonto nakonyare konyorekana ase ogosobanora oko: Ekero abande ase Abaganyi b'ogocha kwa Kristo banyorete oborabu bobuete obwe ritang'ani, na bare kworokereria ng'a Omotooria aonchoretie emeremo yaye korwa ase ekenyomba ge ritang'ani gochia ase kia kabere ki'Obomenyo Obochenu bwa igoro, na bare koorokia boronge ring'ana ri'egesieri keigoire na ekiasiekirwe ase abaanchete koigwa, omoganda onde nigo ware koamereria ekeene eke, na goteema goteneneria okwegena ase okworokereria ng'a egesieri keigoire nigo kiasiekirwe, na ekiasiekirwe nigo keigoire. Ase ogokora iga nigo bare gosieka enchera, gose gotanga emeremo y'abasomba b'Omonene aa ense. Ebisieri bi'Obomenyo Obochenu bwa igoro nigo bikoigorwa na gosiekwa n'okobua kwa Kristo—“Ere okoigora, na monto onde tari ogosieka.” Ase amang'ana ase ekanisa ya Filadelfia, abanto abakobwata mono, bakorenda ring'ana, na batari gokana erieta riaye, nabanyora okobua gokwaigora egesieri omonto atanyare gosieka. Eke nigo gekokwana, bono ekeene, igoro y'egesieri ki'okoika ase abanto, ekio abanto barorekanete ng'a bakasiekete kegima (buna torakore); korende ase okomanya oboremereria bwabo, Omonene nabekera abegenwa “egesieri keigoire” monto onde atanyare gosieka.
GSAM 218Egesieri ki'Okoraria
GSAM 218.1Ebireng'ani ebinge ng'aetwe ase Amariko, egesieri gekorokeranwa ase engencho eye. Paulo, ekero akorikera Abakorinto, nigo agoteba, “Naigoreirwe egesieri ekenene gekonyara gokora emeremo, korende mbare abamererani abange.”8 Naende, ase rirube riaye ria kabere ase Abakorinto, nigo agoteba, “Ekero naika Teroa korareria Enchili ya Kristo, Omonene akaingorera egesieri, omoyo one tiganyora ogotimoka, ekiagera ntanyorete momura ominto Tito.”9 Naboigo akasaba Abakolasai iga: “Mogenderere gosaba, mokorenda ase ogosaba okwo na koiraneria ng'a mbuya mono; boigo motosabere intwe, Nyasae atoigorere egesieri ki'okoraria, erinde tokwane ring'ana eribisire ria Kristo, eri risiririe inche koigo.”10
GSAM 218.2Amariko aya nigo akoorokia ng'a amaribaga 'okorareria ekeene nigo agokorokwa ebisieri biigoire; na koreng'ana n'amang'ana akwanerwe ekanisa ya Filadelfia, nigo ekororekana ng'a, ekero abanto aba barangerigwe barue isiko, abanto bande nigo bare goteema mono kobasiekera egesieri ki'okoraria. Ekero ekanisa ya Filadelfia yaetete ase ogoteemwa, ekobwata mono “ring'ana” riaye n'“erieta” riaye, ring'ana ri'Omonene asebarabwo nigo riarenge ng'a nababekere egesieri keigoire ase obosio bwabo, eki monto onde atanyare gosieka.
GSAM 219Buna Amang'ana Arenge Nyuma ya 22 Omotienyi 10, 1844
GSAM 219.1Ekiagera buna amang'ana arenge gwasobanoirwe ase amang'ana 'obobani, tiga totambe torore buna arenge, ekero amang'ana arenge kogenderera. Buna byabere koorokigwa, goika omotienyi 4, 1844, echikanisa nigo chiarenge chiigoire ase okorarigwa kw'ring'ana ri'ogocha kwa Kristo; okorangerwa kw'abakori emeremo nigo kwabueire abarareria abare moyo barenge konyara kogoikerania. Nyuma y'okogwa kw'emioyo, ase engaki y'okobukera kw'ebimeri y'omwaka 1844, abwo batarianchete okworokereria okwo ase emioyo emirabu bakaonchoka, bagachaka koriamereria. Ase engaki y'omobaso y'omwaka 1844, ring'ana ri'omomalaika o kabere ri'ase Okomaanoka 14 n'“egeturi ki'obotuko gati” (Matayo 25) biakorareka, ogochandwa okororo mono gogachaka ase abwo bare bakonyara konyatora okwegena kwabo ase ogocha kw'Omonene okorenge ang'e. Abamererani aba nigo bateemete enchera chinyinge korusia ring'ana eri, na goetera ase kera enchera bare konyara gotanga emeremo y'abwo bare bagokwana ng'a “ensa y'ekina kiaye yaikire.” William Miller nigo atebete igoro y'okwamererwa oko, “N'okwamererwa gotari kw'emeroberio ya mwanyabanto, na gotanyare gosobanoigwa.” Okwamererwa nigo kwarenge okororo mono amatuko 2300 are ang'e kobua, goika Geo. Storrs agateba igoro yaye, “Twamarire ne chikanisa chia marieta n'ababe bonsi, otatiga ase ekerengo egeturi eke kiranyare kobachiera.”
GSAM 219.2Nyuma y'engaki eyio kobua, ekero okwamererwa n'echeche chi'ababe biamenterwe ara kabere na gatato, William Miller nigo atebete igoro y'amang'ana ayio, “Twamarire emeremo yaito y'okokurera abanyene ebibe, na goteema kobokya ekanisa y'emeroberio ya isiko. Nyasae ase obotang'ani bwaye osiekire egesieri.”11
GSAM 219Okokong'a kw'Emioyo y'Abanyene Ebibe Abange
GSAM 219.3Omoroberio oyo bw'abanto b'ense abagokora echeche tigo waagerete abanyene ebibe kokong'ia emioyo yabo ase okworokereria kw'ogocha kwa Kristo kwoka, korende oborori bw'abo bare ase echikanisa chia marieta nigo bwarenge iga: “Ekero tokoinyora buna amaribaga 'okoonchoka kw'ekeene are ‘amake na ataanane,’ n'obomwenu bw'abanyene ebibe n'okokong'a kw'emioyo yabo, ebiri ang'e koba ebitarana kororekana, nigo tokwaaka eriogi tataigwaneti: ‘Nyasae obirirwe korora amabera? Gose egesieri ki'amabera kiasiekirwe?’”12
GSAM 220.1Korwa ase omokori emeremo onde, natosoma naende igoro y'buna amang'ana arenge nyuma y'engaki y'obobani kobua: “Ase engaki eyio nigo kwarenge ang'e gotanyarekana okoika ase abategeneti; okogwa kw'emioyo kw'omwaka 1844 nigo kwasang'anetie ebirengererio bi'abange mono, na tibancha koigwa ogosobanorwa gwonsi kw'ring'ana eri.”13
GSAM 220Ebisieri Bionsi bi'Okoika ase Abategeneti Biasiekirwe
GSAM 220.2Buna amang'ana arenge igo, ekero ekio, nigo kwarorekanete ng'a kwasiekete egesieri ki'okoika ase omonto onde bwonsi, otatiga abwo bare bakobwata mono okwegena kwabo n'ogosigania kwabo ase ogocha kwa Kristo okore ang'e. Egesieri ki'okoraria korenge gokororekana ng'a kiasiekirwe kegima, na Abaganyi b'ogocha kwa Kristo bakarora ng'a egesieri kiasiekirwe ki'omoreng'anio nigo kiarenge koorokia amang'ana ababaterete; ase igo, n'eororo komanya buna baikete ase ogoteba ng'a amabera tari akabaao ase abanyene ebibe: gose, buna abande batebete, ng'a “egesieri ki'amabera kiasiekirwe,” mono onye bakagete ng'a egesieri kiasiekirwe ki'omoreng'anio oyo n'egesieri kiasiekirwe ki'ase Luka 13 n'ekemo. Onye abanto bakore kwanga kegima koigwa, na kokong'ia emioyo yabo igo, naki baranyare koonchoka?
GSAM 220Ning'o Oyorokereririe Ritang'ani Ring'ana ri'Oborimo ri'Egesieri Kiasiekirwe?
GSAM 220.3Bono riborio riimokire ng'a, Ning'o ochakire okworokereria ng'a “amabera tari ase abanyene ebibe”? N'abang'o bariegenire? Na n'abang'o bariangire? Ase ogoiraneria riborio rie ritang'ani, natorigererie oborori bw'orogendo J. V. Himes akorire ase ensemo ya Maine ase engaki y'okobukera kw'ebimeri y'omwaka 1845. Nigo agoteba:—
GSAM 220.4“Momura ominto Joseph Turner n'abande nigo babwatete ring'ana ng'a nigo twarenge ase Esabato enene—ng'a emiaka 6000 yaerire—ase igo Omoganyi bw'ogocha kwa Kristo onde bwonsi tagwenerete gokora naende emeremo y'amaboko. Ase ebirengererio biabo, ogokora igo nigo kwaaberentera ogosira kwabo kw'omoerio.
GSAM 220.5“Ekero bare goganya igo batari gokora emeremo y'amaboko y'ense, oborabu oboyia, buna bwakageretwe, bokamokorera Momura ominto Turner ase ebirengererio biaye, ng'a, Omonyuomi OBERE GOCHA—ng'a achire ase rituko ria 10 ri'omotienyi o gatano na kabere, bw'omwaka bw'Abayahudi obwere koeta—ng'a enyangi yarenge eyakorwa ekero ekio—ng'a abaiseke bonsi, ase enchera eyemo, nigo basoete amo nere ase enyangi, na egesieri kegasiekwa!—na monto ase barabwo oranyare gosira, na monto ore isiko oranyare gotooreka. Ase igo amang'ana onsi y'ekemoika y'ense enene eye gakabua.”14
GSAM 221Ning'o Oamereririe Okororo Okworokereria kw'Oborimo?
GSAM 221.1Omogaaka Turner nigo achakete okworokereria kwaye kw'“amabera tari akabaao” agwo Paris, Maine, na ase engaki enke akaba n'abamotunyanete abange ase ensemo eyio y'ense. Egesieri ki'okoika ase abanto batarenge Abaganyi b'ogocha kwa Kristo, babe abanyakonyatora okwegena gose abatari goikonyatora, kiarenge kiasiekirwe kegima igo, abange bakagenda boke boke goika ase ebirengererio bia Turner igoro y'ring'ana eri.
GSAM 221.2Erinde erieta Abaganyi b'ogocha kwa Kristo tiriyaigwerwa bobe, korwa bono natokwane igoro y'abanto aba ng'a Abaganyi b'ogocha kwa Kristo ba rituko ritang'ani ri'echuma; na mbange korwa ase omoganda oyo bare kwancha ebirengererio bia Turner. Barabwo tibana korora gose koigwa ekeene ki'Esabato, na boigo tibana koigwa ring'ana ri'omomalaika o gatato. N'abwo Omokungu White agokwana igoro yabo iga ase ekemo ki'ebitabu biaye:—
GSAM 221.3“Nyuma y'engaki baganeretie koeta omwaka 1844, Abaganyi b'ogocha kwa Kristo nigo bare bagenire ng'a ogocha kw'Omotooria kwarenge ang'e mono; nigo bare gokaga ng'a baika ase engaki enene y'amang'ana ande, na ng'a emeremo ya Kristo y'okosabera mwanyabanto ase obosio bwa Nyasae yamarire. Ekero bamarete korua ogokurera ng'a ekina kere ang'e, nigo bare goigwa ng'a emeremo yabo ase ense yamarire; bagatiga koba n'omorigo bw'omoyo ase ogotooreka kw'abanyene ebibe. Echeche chi'obomwenu na chi'okorama kw'abatari komoiroka Nyasae nigo chiarorekanete asebare ng'a n'oborori bonde ng'a Omoika bwa Nyasae bwabeire obwarusibwa ase abwo bare kwanga amabera aye. Ayio onsi akabakong'ia ase okwegena ng'a engaki y'okoonchoka yamarire, gose, buna bare goteba, ‘egesieri ki'amabera kiasiekirwe.’ Buna byakwanetwe, Abaganyi b'ogocha kwa Kristo nigo baatanete ase engaki enke ase okwegena ng'a egesieri ki'amabera kiasiekirwe.”15
GSAM 222.1Ase amang'ana aya akwanetwe, Omokungu White nigo akoorokia ebirengererio Abaganyi b'ogocha kwa Kristo ba rituko ritang'ani ri'echuma babwatete. Tari nonya koorokia ng'a ere nariegenire. Buna byorokigwe igoro, okworokereria okwo nigo kwachakete korwa ase Joseph Turner, agwo Paris, Maine. Omokungu White (ekero ekio Omoiseke Harmon) akanyorana na Joseph Turner ase aase ayio akwanetwe igoro, omochakano bw'engaki y'okobukera kw'ebimeri y'omwaka 1845, akaigwa okonyatora okworokereria kwaye kw'“Abaganyi b'ogocha kwa Kristo batakore naende emeremo y'amaboko, na abanyene ebibe tibakonyora naende amabera,” akamotebia borabu ng'a nigo arenge “kworokereria okworokereria kw'oborimo; ng'a amabera nario akabaao ase abanyene ebibe, na ase abwo batana kwanga ekeene konya bakimanyete.”
GSAM 222Okwamereria Okworokereria kw'“Amabera Tari”
GSAM 222.2J. N. Andrews, orenge komenya Paris, Maine, omwaka 1844 n'1845, na orenge omanyete buya emeroberio y'abanto b'aroro, amo n'oya Joseph Turner, oyorokererietie ng'a amabera tari akabaao ase abanyene ebibe, nigo agoteba igoro y'ebirengererio bi'Omoiseke Harmon igoro y'ring'ana eri ekero ekio, “Okorora tikwabatang'anetie kwancha ebirengererio ebi; nigo kwagororete baria bare bakobibwata.”16
GSAM 222.3Omoiseke Harmon agachiera Paris, Maine, eria kabere, engaki y'omobaso y'omwaka 1845. Igoro y'orogendo oru, ninkwane amang'ana korwa ase Omokungu Truesdail, orenge komenya Paris ekero ekio. Nigo agoteba:—
GSAM 222.4“Ekero Omoiseke Harmon achierete Paris, Maine, engaki y'omobaso y'omwaka 1845, nkamotebia amang'ana onsi y'omosani one omwanchwa, ise omokanetie gocha ase emisangererekano yaito, na ase igo tarenge oangire oborabu. Akairaneria anyenseretie, ‘Nyasae tana kondorokia nonya ng'ake ng'a obotooreki tibori ase abanto abare buna abwo. N'abwo boka banyorete oborabu bw'ekeene bwakorokwa asebare, bakabwanga konya babomanyete.’”17
GSAM 222.5Naende nakokwana igoro y'orogendo rwa gatato rw'Omoiseke Harmon gochia Paris, omwaka 1846, iga:—
GSAM 222Okogambigwa Konde kw'Okworokereria kw'Oborimo
GSAM 222.6“Ring'ana rinde rigwenerete gokwanwa n'okorora okoetwe omwaka 1846, agwo Paris, Maine. Omoiseke Harmon akorokigwa ng'a, Saitani katanyara gotanga abanto b'emioyo emirabu gokora emeremo yabo yonsi, nakore obong'aini bwaye kobairaneria babue emeremo bare konyara gokora. Moiseke ominto oyomo omuya narenge gotebia echikanisa ng'a Nyasae obangire ekiagera baangire ring'ana riatomirwe korwa igoro kobatooria. Moiseke ominto Harmon akorokigwa ng'a ekeene tikeria ase ring'ana riaye, ekiagera mbare abanto abange ase echikanisa abaabeire kwancha ekeene; ng'a abamalaika abaya nabarabeire kogenda gokorera emioyo ase echikanisa echio, na, kobarakore igo, barabwo [abamalaika] nigo baraabeire gotiga moiseke ominto oyo, amo n'ring'ana riaye [engencho n'ring'ana riaye ng'a “amabera tari”], isiko y'egesieri.”18
GSAM 223Tari Okwamererana
GSAM 223.1Ekiagera mbare abanto bagokora omokia omonge goteema koorokia ng'a Omokungu White eira nigo ayorokererietie ng'a “amabera tari akabaao ase abanyene ebibe,” korende bono akorokereria ring'ana ryairanene n'eri, ninorokie oborori korwa ase abwo bamanyete emeremo yaye korwa omwaka 1845, igoro y'emeremo yaye y'okoonchoria abanyene ebibe. Aya n'amang'ana korwa ase Ira Abbey, o Brookfield, ensemo ya Madison, ase ensemo ya New York:—
GSAM 223.2“Ase egati y'emiaka 1846 n'1850, Momura ominto na Moiseke ominto White mbachire ase enyomba yaito, na mbare nomokia omonge ase abana n'abwo batarangire ekeene. Mbakorire emeremo ase emioyo etana koonchoka, na tindainyoroka nonya ng'ake koigwa Moiseke ominto White agoteeba ng'a ogosigania tikori ase abwo bagwire nyuma n'abwo batarangire ekeene.”19
GSAM 223Oborori bw'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete rituko ritang'ani ri'echuma
GSAM 223.3Ase aya Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete rituko ritang'ani ri'echuma ba New England bamanyete igoro y'amorokererio ay'ogoetia ekerengo ay'egesieri kiasiekirwe, tiga ebarua eyo ekoe oborori:—
GSAM 223.4“Korwa rituko 5 goika 9 ri'omotienyi 8, 1891, narenge n'ogotang'atana kw'amang'ana amo n'Omogaaka Miles Grant, agwo Brookston, omochie bw'abanto buna 30,000. Ogotang'atana okwo nigo gware ime y'eema enene, na omotang'ani bwako nigo arenge omosacha John Barbour, oyobaire omotang'ani bw'ekegambero ki'omochie. Omochie oyo nigo ore buna chimairo emerongo ebere korwa Boston. Ogotang'atana nigo kware igoro y'Esabato, korende omosacha Grant agateema gosoia ime yako amang'ana aya Moiseke ominto White aetete ime y'emeremo eye. Akamorega ng'a ‘nigo aorokigwe, kare mono omwaka 1844, ng'a engaki y'ogoteemwa yabeire yaetire, na amabera tiyare arengeo ase abanyene ebibe.’”
GSAM 224.1“Ase okomoiraneria, nkamotebia ng'a Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete rituko ritang'ani ri'echuma, ang'e bonsi, nigo baigwete igo ase engaki eyemo, intwe totarabatananako; na ng'a Omokungu White teigwete igo nonya ng'ake, korende erimo ase amang'ana ayaorokigwe ritang'ani nigo riarenge ng'a amorokererio ayio n'ay'‘oborimo,’ na ng'a amabera nigo akire arengeo ase abanyene ebibe. Nkateba, ‘Igo bire, n'Omogaaka Grant namanyete ng'a igo bire.’ Ekero narenge goteba aya, abanto abange b'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete rituko ritang'ani ri'echuma abarenge ase obosio bwane [abanto abwo nigo barenge ensemo enene y'abanto abaichoire eema enene] bakainamia emitwe yabo, bakenga amang'ana ayio nechinguru batari na botang'u. Yatochera goteba ng'a Omogaaka Grant tarakwanete naende ring'ana erio ase ogotang'atana okwo.” Yarikire, “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., rituko 6 ri'omotienyi 12, 1895.”
GSAM 224Omokungu White Ogorigia Ogotooreka kw'Abanyene Ebibe Amatuko Onsi
GSAM 224.3Ng'a Omokungu White okorete emeremo y'okoonchokia abanyene ebibe korwa 1844 goika engaki ya bono, nigo ekong'igwe naende n'amang'ana aya: Ere amo n'Omogaaka White bakaba n'omosangererekano ime y'enyomba ya Albert Belden, agwo Rocky Hill, Conn., korwa rituko 20 ri'omotienyi 4, 1848. Ase omosangererekano oyo bakakora emeremo ase engencho y'abanto abare korwa ase ense. Omogaaka White na mokaye bakoorokia obwanchani obonene ase emioyo eyio. Ase ring'ana eri natoe oborori bw'oyomo bw'abanto aba, oyobatisigwe n'amaboko 'Omogaaka White. John Y. Wilcox, ogorika korwa Kensington, Conn., rituko 22 ri'omotienyi 2, 1891, nigo agoteba:—
GSAM 224.4“Nigo narentwe ase ekeene ekero emisangererekano yarenge gokorerwa ime y'echumba etarakorerwa yakaari, ase enyomba ya Momura ominto A. Belden, Rocky Hill, Conn. Okonyora kwane oborabu bw'ekeene kia bono nigo kwarenge goetera ase emeremo ya Momura ominto na Moiseke ominto White. Nyuma y'engaki enke nkabatisigwa na Momura ominto White. Onye tekerabete ogokong'igwa n'echinguru nanyorete korwa asebare, timanyeti gose nanga nanyarete koremereria korengereria gose koigwa ng'a ninche n'oyanchetigwe n'Omonene. Nigo bankwanchete mono, bakakora emeremo y'ogonkonya.”
GSAM 225.1Omogaaka White agateba igoro y'omosangererekano oyo ase ebarua ase Stockbridge Howland, Topsham, Maine, “Momura ominto Bates akorokiria amachiko ase enchera endabu mono, na obong'eni bwayo bokong'igwa n'oborori obore nechinguru chinyinge mono. Ring'ana rikaba n'echinguru chi'okogwatia baria barenge bamanyire ekeene, na kobokia baria batarenge kwamuire onsi.”
GSAM 225Emeremo ase Engencho y'Abanyene Ebibe agwo Oswego, N.Y.
GSAM 225.2Ase omwaka 1849 Omogaaka James White na mokaye bakakora emeremo agwo Oswego, N.Y. Ase emisangererekano eyio Hiram Patch n'omware Benson, abarenge batiananire kunyomana, bakoonchokera Nyasae n'ekeene kia bono.
GSAM 225.3Ase omotienyi 3, 1850, emisangererekano egakorwa naende agwo Oswego. Ase Ekeene kia Bono y'omotienyi 4, Omogaaka White, ogokwana igoro y'emisangererekano eyio, agateba:
GSAM 225.3“Emeremo emiya mono nigo egendererete bono egati y'abana b'abatigari ase omochie oyo. Ogotooreka kwabo nigo kwabeire ring'ana rinene ase emisangererekano yaito y'Esabato ibere chietire, na Nyasae otosesenirie ase enchera y'ogokumia. Ekeene nigo kiatokoire buya intwe amo n'abana baito. Ase mogoroba nyuma y'orituko ritang'ani ri'echuma riaetire, twabeire n'omosangererekano ase obuya bwabo, n'Omoika bw'Omonene akaiterwa egati yaito. Abana bonsi bakainama ase obosio bw'Omonene, na bakarorekana ng'a mbaigwete obong'eni bw'okorenda amachiko, mono mono eria gatano, na korigia ogotooreka goetera ase Yeso Kristo. Oyo nigo arenge oyomo bw'emisangererekano emiya mono nake ndorire.”
GSAM 225.4Ase Ekeene kia Bono y'omotienyi 11, 1849, Omogaaka White akarusia amang'ana 'abanto abare baonchogete na kobatisigwa; na ase omobaro bw'omoerio bw'egazeti eyo ase 1850 nigo areo amang'ana 'omosangererekano okorete Waitsfield, Vt., n'ogocha kwa Heman Churchill, oyabaire aonchogete korwa ase ense. Ase ring'ana erio nigo arokirwe “momura ominto.” Naki ayio anga yanyarekanire onye amabera tiyarengeo naende ase abanyene ebibe?
GSAM 226Oborori bw'Abarori Emerongo Ebere n'Oyomo
GSAM 226.1Ase ring'ana eri natoe oborori bwarikirwe amarieta, ase 1888, n'abanto emerongo ebere n'oyomo, kera oyomo obo oyarenge ase obwatanio bw'ogocha kwa Kristo ase omwaka 1844, na oyamanyete buya ogochaka kwa ring'ana ri'omomalaika o gatato. Bonsi nigo barenge ase ring'ana 1851 etaraika, na abange asebare nigo babwatanete n'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato korwa ang'e omochakano bwa ring'ana:—
GSAM 226.2“Intwe, abarikirwe amarieta inse, ekiagera twamanyete buya obwatanio bw'ogocha kwa Kristo ase 1844 ekero engaki yaetete, na twaba twanchete ekeene kia ring'ana ri'omomalaika o gatato kare goika ase 1850, nigo tokorika amarieta aito ase omogoko kogwatia amang'ana aya igoro y'amorokererio y'egesieri kiasiekirwe ayarenge gookwa n'abaganyi ba ring'ana ri'omomalaika o gatato korwa ase omochakano bwario goika omwaka oria twamarire gokwana, na korwa agwo gochia mbere.
GSAM 226.3“Nigo baganyete, koreng'ana n'Okomaanoka 3:7, 8 n'amariko ande, ng'a ase omoerio bw'amatuko 2300 ya Danieli 8:14, Kristo akamaria emeremo yaye ase echumba etang'ani y'Obomenyo Obochenu bwa igoro, akaonchora emeremo yaye y'obokuani gochia ase Aachenu Mono, na agachaka emeremo y'okonacha ekina, akaonchora ogokora kwaye ase enchera eye ime y'omopango bw'ogotooreka. Aiga nigo kiare egesieri keigorirwe n'egesieri kiasiekirwe.
GSAM 226.4“Nigo baganyete ng'a baria banyorete na komanya buya oborabu igoro ya ring'ana ri'omomalaika bwe ritang'ani, bakarionchokera mamincha, bakarirwanera nechinguru, nigo bangirwe na Nyasae. Korende tibaraganyete ng'a baria batanyorete oborabu, gose baria batakoire emiaka y'okomanya obobe n'obuya 1844 etaraika, nanga bangirwe onye bakarigia Nyasae ne chinkoro chire n'ekeene.
GSAM 226.5“Nonya nigo baganyete amo na William Miller n'omoganda omonene bw'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo ang'e nyuma y'okoeta kw'engaki, ng'a emeremo yabo ase ense yabeire yaporete, na ng'a Omonene nigo arache bwango mono, korende nyuma y'oborabu igoro y'Obomenyo Obochenu na ring'ana ri'omomalaika o gatato kobamanyia engencho y'okogwa kw'emioyo yabo, tibaraganyete ng'a amabera nigo ayetire, otatiga ase baria bangete oborabu.”
GSAM 227.1Barikire amarieta, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omokungu R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omokungu Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Omokungu L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Omokungu Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Omokungu F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Omokungu Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Omokungu Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Omokungu Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Omokungu Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Omokungu Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Omokungu R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Omokungu Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227Okorora Kwabasirigwe Bobe
GSAM 227.2Abanto bateemete kobasiria okorora kwaetwe Omokungu White, agwo Topsham, Maine, rituko 24 ri'omotienyi 3, 1849, buna ng'a nigo kworokereretie amorokererio aya ay'oborimo—ng'a amabera tao naende ase abanyene ebibe. Okorora oku nigo kwaetwe ekero “ogotura kwa Rochester” (ogotebana n'emeika y'abakure) kwarenge gochakigwa. Omokungu White akarora ng'a ebimanyererio ebi'obobisi n'amakumia n'ogoonchoka kw'oborimo nigo biarache komenta na gosiarerana. Ogoonchoka oku tikwarenge korwa ase ogosaria gocha ase ekeene (ere taratebete ng'a ogoonchoka konga igo tikwacha koba, korende ng'a okwo oorokigwe, aase barenge gokorera okobua kwa mwanyabanto, nigo kwarenge igo), korende nigo kwarenge korwa ase obobe gocha ase obobe kobua; ekiagera baria barenge goteba ng'a baonchoire chinkoro chiabo nigo baiboyetie chianga chi'ogosasima chioka, echia bisonerete obobe bw'enkoro embi. Abande nigo barorekanete ng'a baonchogete ekeene, na ase igo bakanyara kong'aina abanto ba Nyasae; korende onye chinkoro chiabo chianga charorekanete, nanga charorekanete chimwamu buna kare.
GSAM 227.3Erio agateba: “Omomalaika oria arenge amo nainche agantebia ndigererie obororo bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe, buna kwarenge kare. Nkarigereria, korende tindanyarete koborora; ekiagera engaki y'ogotooreka kwabo yaetire.”20
GSAM 228.1Nigo kwatebetwe ng'a okorora oku nigo kworokereretie ng'a amabera tao naende ase abanyene ebibe, korende ntoboririe, Naki ayio anga yaba igo ekero ere arwanete amorokererio ayio korwa ase engaki eria Joseph Turner ayatang'ani kworokereria ase engaki y'ogosoka kw'amato amayia omwaka 1845, na agendererete gokora emeremo n'omokia ase okoonchoka n'ogotooreka kw'abanyene ebibe?
GSAM 228.2Ase Ekiogerwa ase Ayaetirwe na Okorora, eyarusigwe ase 1854, Omokungu White nigo agoteba, “Ogoonchoka ‘kw'oborimo’ kwagambigwe nkorache naende kororekana onsi. Okorora oku nigo koraire mono mono baria baigwete na kwanga oborabu bw'amorokererio y'ogocha kwa Kristo. Nigo batigirwe ase obong'ainereria obonene. Abanto banga abwo tibakoba n'‘obororo bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe’ buna kare.”21
GSAM 228.3Ababisa nigo bagoteba ng'a mbamanyete mono aya Omokungu White arenge korigereria ase okorora oku kobua ere omonyene. Tiga tokorigererie agake koreng'ana n'okobasiria kwabo; ng'a nigo arenge korigereria engencho y'abanyene ebibe ribaga ri'abarandia b'okobokia emioyo. Ase igo akarigereria abanyene ebibe korigia “obororo bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe, korende taranyarete koborora.” Ning'o oyanyorete obororo bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe ase okorigereria abanyene ebibe kwoka? Korende, ntoboririe, naki aya abanto baria bagambigwe ase oborori obore igoro, abarenge gokorera okobua kwa mwanyabanto n'okobwata ebirengererio bi'abanto erinde banyore abaonchogete, na goteba ng'a n'emeremo y'Omoika bwa Nyasae? Inee, ababisa aba, abarigetie mono koorokia ng'a Omokungu White nigo oorokereretie amorokererio ay'ogoetia ekerengo ay'“egesieri kiasiekirwe,” mbatayari konga ng'a abarandia aba b'okobokia emioyo n'abanto abachenu barenge, na barenge konyora abaonchogete ekeene?
GSAM 228.4Nkirabu ase kera enkoro y'ekeene ng'a abanto abagambigwe ase ring'ana eri nigo barenge baria barenge goteba ng'a mbare n'obororo obu bw'omoyo, konya barenge bangete oborabu n'ekeene, na barenge gokorera okobwata ebirengererio bi'abanto korigia abaonchogete. Abanto banga abwo tibaranyarete koba n'obororo bw'omoyo obw'ekeene ase engencho y'abanyene ebibe, ekero barabwo abanyene barenge bagwenerete okonacherwa ekina ki'ogosirigwa; ekiagera “engaki y'ogotooreka kwabo [yabo abanyene] yaetire.”
GSAM 229.1Korwa ase okorora kwa Omokungu White kw'orituko 24 ri'omotienyi 3, 1849, abanto abare bateemete goteba ng'a nigo kworokereretie ng'a amabera tao naende ase abanyene ebibe; korende twamarire koorokia ng'a ase 1845, agwo Paris, Maine, nigo oorokereretie ng'a amabera nigo arengeo ase bonsi abatabangete oborabu n'ekeene bare bamanyete na komanya engencho yayo. Ase okorora kwaetwe ase aase ayio yoka omwaka 1846, nigo kwaorokigwe ng'a Omonene nigo abwate “abanto ase chikanisa abatarangete ekeene.” Ase baria barengereirie enchera ende, nigo kwaetwe ogogamberwa, bagatebigwa ng'a abamalaika ba Nyasae nigo barache gokora naende emeremo ase abanto banga abwo, na ekero barabe bagokora emeremo, baria barenge kobanacha ekina nigo barache gotigwa isiko.
GSAM 229.2Naende, ase omotienyi 4, 1848, Omogaaka White na mokaye nigo barenge gokora emeremo agwo Rocky Hill, Conn., ase okoonchoka kw'abanyene ebibe. Aya onsi nigo akorokia ng'a okorora kw'orituko 24 ri'omotienyi 3, 1849, nigo kobwatanete na koria kwaetwe agwo Paris, Maine, ase 1846, n'enchera abasomba aba ba Nyasae babwatete ase omotienyi 4, 1848.
GSAM 229Omorandia bw'Oborimo bw'Okobokia Emioyo Obwirwe
GSAM 229.3Okorora oku nigo kwatang'ani korusigwa agwo Connecticut, omwaka 1849. Omorandia oyomo nigo arenge gokora emeremo n'omokia omonene agwo korigia abaonchogete, agateba nonya ng'a nigo abwate ekeegwa gi'emenwa. Nigo arenge goteema koba n'okobua igoro y'ekeombe ekenke ki'Abarendi b'Esabato agwo Rocky Hill. Oyomo obo nigo amorokete “omochenu omwanchwa bw'Omonene.” Ase obosio bwaye Omokungu White aganyora okorora kworokirie obong'ainereria bw'emeremo yaye, na ng'a “omochenu omwanchwa” oye nigo abwatete enchera etabwatani n'erichiko ria gatano na kabere. Omokungu oyo “omochenu” akanga ogoregwa okwo, n'omorandia agasorora nechinguru, korigia korentera “omochenu omotaka bw'Omonene” amabera, buna amorokete. Ase obotuko bwabwatete, omokungu omosae oyo akabwatwa n'oborwaire bwa risabeso, akarengereria ng'a nigo arache gokwa. Agatoma ng'a Omokungu White ache, agatobora ng'a ayaorokigwe igoro yaye n'ay'ekeene; ng'a nigo akorete bwarabwo buna Omokungu White atebete. Ase igo omokori emeremo oyo bw'oborimo akaremerwa kong'aina ekeombe ekio, n'engencho y'emeremo yaye egamanyekana kirabu, eria yasiekire emeremo yaye bwango ase aase ayio.
GSAM 230Omorandia bw'Oborimo Onde bw'Okobokia Emioyo agwo Oswego, N.Y.
GSAM 230.1Buna ekiorokererio kende ki'amarokererio aruetwe ase oborori obore igoro, na koorokia buna Omogaaka White na mokaye bakire gokora emeremo ase 1849-50 ase okoonchoka kw'abanyene ebibe, natoe amang'ana aya, aya nanyorete korwa ase Elias Goodwin n'abande abarenge abaganyi b'omochakano b'ekanisa agwo Oswego, ensemo ya New York:—
GSAM 230.2Ekero ekio (1849) nigo arengeo omomura omosae omomenyi bw'aase ayio, erieta riaye Hiram Patch. Nigo atiananete kunyoma omoiseke omosae oyanomete nyuma y'engaki enke. Nigo barenge abanto bataraonchoka, korende barenge gocha ase emisangererekano eyarenge gokorwa n'Omogaaka White na mokaye, na nigo barenge ang'e koganya koba Abakristo. Ase engaki eye emeremo y'okobokia emioyo egachakigwa ase eyemo y'echikanisa chia Oswego, tari n'abarandia, korende n'omoganyi oyomanyekanete, omorendi bw'echibesa chia ensemo eyio. Omosacha oyo nigo arorekanete n'omokia omonene, na agateba ng'a nigo abwate omosigo omonene ase engencho y'abanyene ebibe. Nigo arenge gokunyania amaboko aye ekero asaberete baria bataraonchoka, akarorekana ng'a nare n'obororo obonene mono ase engencho y'ogosira kwabo.
GSAM 230.3Omosacha Patch n'omoiseke oria atiananete kunyoma bagachia ase emisangererekano eye y'okobokia emioyo, bakaba na botang'u ase okwamuera. Nigo barengeo ekero kemo Omokungu White anyorete okorora, ase okwo oorokigwe Hosea 5:6, 7, ayare gochikoma, “Nigo baragende n'emiganda yabo y'eching'ondi n'ey'eching'ombe korigia Omonene; korende tibakomonyora; ere nigo ateatananire nabo. Bakorire ay'obong'ainereria ase Omonene; ekiagera baiborete abana b'ekegeni: bono omotienyi nobarie amo ne chinsemo chiabo.” Nigo oorokigwe ng'a baria barenge gotang'ana emeremo eye y'okobokia emioyo tibararenge aboronge ase Nyasae, na ng'a tibararenge n'omosigo bw'omoyo obw'ekeene ase engencho y'abanyene ebibe.
GSAM 231Obobani bw'Okoremerwa
GSAM 231.1Erio agatebia omosacha Patch, “Natebetwe ng'a ngotebie ng'a ase ring'ana eri amang'ana 'eriko nigo araikeranigwe buna arikigwe. Ganya omotienyi oyomo, na nigo oraache komanya aye omonyene engencho y'abanto abare ase emeremo eye y'okobokia emioyo, na abagoteba ng'a mbabwate omosigo omonene kanga oyo ase engencho y'abanyene ebibe.” Omosacha Patch agateba, “Ninganye.”
GSAM 231.2Ime y'echichuma ibere korwa ase engaki okorora oku kwaetwe, omorendi oria bw'echibesa, oyarenge goteba ng'a nigo abwate obororo obonene bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe, ase obororo bwaye bw'obong'ainereria akabuna omoki bw'amanyinga ase enda yaye, na akaigwa ogotwarwa ase obore bwaye ase engencho y'ogosiria amanyinga. Emeremo y'eofisi y'omorendi bw'echibesa egatwarwa n'omotang'ani bw'abarendi b'amachiko ba ensemo eyio; ere amo n'oyomo bw'abarendi abwo bakarigereria omobaro bw'echibesa egwenerete koba buna ere ase egetabu ki'omorendi bw'echibesa, erio bakabara echibesa bariganerete gotwara emeremo, na rora, echibesa nigo chiaburire $1,000 kegima.
GSAM 231.3Ase omotang'ani bw'abarendi b'amachiko n'omorendi oria bari nere nigo kwarorekanete ng'a tikwanyarekanire omosacha ore n'omokia omonene ase emeremo y'okobokia emioyo koba oiyaire echibesa. Bakarengereria ng'a nigo achiakaneire, akaiborerwa korika buya ase egetabu; gose nigo achibekete ase ebaniki, na ticharenge kororekana ase omobaro bwarenge ase esanduku erendete echibesa. Nonya naki, nigo bagwenerete komoboria abamanyie buya, korende mbagwenerete gokora igo n'oborendi; ekiagera onye nigo abwate echibesa, nonya botang'u nigo anga yateemete gochibisa. Ase igo bakaroberia ng'a oyomo obo nigo agwenerete kotang'ana gochia kwebisa ase egesa ere nyuma y'enyomba, erinde arigererie egesieri ki'inyuma onye kende kigorokire, ekero omotang'ani oria agwenerete gosoa ase egesieri ki'obosio. Ekero omotang'ani bw'abarendi b'amachiko aikerete ang'e n'enyomba na gosoa ase egesieri ki'obosio, akarora chianga chi'omokungu orenge gosoka ase egesieri ki'inyuma. Omosacha oria arenge ase egesa akarora omokungu agende bwango ase omoganda bw'ebarabu, akakunya engoro ase ebarabu, akabeka egento agwo, ekia abisire n'ebarabu, na agairana ase enyomba.
GSAM 232.1Omotang'ani bw'abarendi b'amachiko agacha ang'e n'obore bw'omorendi bw'echibesa, na nyuma y'okomoboria igoro y'obogima bwaye, agakwana agake igoro y'amang'ana 'abachandete ase eofisi, agateba ng'a nanga nanyare kobamanyia engencho y'embeberia eyio. Omosacha oria, ore n'obochando obonene, akaimokia okoboko kwaye koirania igoro, akarangeria Nyasae koba omorori, agateba ng'a tamanyeti kende igoro y'echibesa. Ekero ekio yoka mokaye agasoa, akagania komanya ring'ana riarenge inki, na naki mogaka oye arenge n'obochando obonene kanga obwo. Omosacha akairaneria, “Nigo bagokaga ng'a ntore n'echibesa chiabo.” Erio omokungu akaimokia amaboko aye boigo, akarangeria Nyasae koba omorori ng'a tibararenge n'echibesa, na naende, tibararenge komanya kende igoro yachio. Ekero amarire ring'ana eri yoka, omorendi bw'amachiko, oyanyamokete korwa ase obobisi bwaye gochia ase omoganda bw'ebarabu ekero omokungu arenge gosoa ase enyomba, agasoania amang'ana, agateba, “Omokungu, eke ninki? Nakororire kogosoka korwa nyomba bwango, okabeka eke ase omoganda bw'ebarabu, na rora, naeki, ensako y'echibesa chiaburire, erikirwe igoro yaye $1,000.”
GSAM 232.2Buna kwagwenerete koganyerwa, emeremo eyio y'okobokia emioyo egasira mobosokano. Omosacha Patch n'omoiseke oria atiananete kunyoma, nyuma y'okomanya engencho y'omonto oria arenge gotang'ana emeremo y'okobokia emioyo, bakagwatia ekeene, bakabwatana n'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato, na bakagenderera koba abaganyi abaya b'ekanisa eyio goika rituko ryabo ri'ogokwa.
GSAM 232.3Okorora oku, buna kororoka kirabu, nigo kwaetwe ase obwanchani n'obuya obw'omwando ase baria bataraonchoka, na kogererera okoonchoka kw'abanyene ebibe, ekero okworokereria kwakwo kw'ang'e kwarenge igoro ya baria abanyene barenge abanyene ebibe na abangirwe n'Omonene ase engencho y'obong'ainereria bwabo. Nigo “bakorire ay'obong'ainereria ase Omonene;” bagoteba ng'a mbare n'obororo obonene bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe, nigo baiborete “abana b'ekegeni” boka.
GSAM 232Omokori Emeremo Omong'ainereria agwo Camden, N.Y.
GSAM 232.4Egati y'aase ande aya Omogaaka n'Omokungu White bagendereire ase engaki y'embeo ya 1849-50, nigo kware omochie o Camden, N.Y., buna chimairo emerongo ene korwa Oswego, aase barenge bakire komenya. Igoro y'omosangererekano oyo, Omokungu White nigo agoteba:
GSAM 232.4“Ntaragenda, nigo naorokigwe ekeombe ekenke gi'abararire ekeene agwo, na egati yabo nkarora omokungu oyarenge goteba ng'a nigo asigete Nyasae mono, korende nigo arenge omong'ainereria, na nigo arenge kong'aina abanto ba Nyasae.”22
GSAM 233.1Ase omotienyi 1, 1884, ekero narenge gokora emeremo ase ensemo ya New York, nigo namanyete amang'ana aya korwa ase omosacha Preston, oyarenge omomenyi bwa Camden ekero ki'omosangererekano ogambigwe igoro, na ase enyomba yaye Omogaaka White na mokaye bamenyete ekero ki'omosangererekano:—
GSAM 233.2“Omokungu oyo nigo oorokereretie amorokererio ay'ogoetia ekerengo ase ring'ana ri'ogochenuigwa, agateba ng'a nigo areo engencho y'oboikeranu eyanga yaikigwa, ekero omonto anga yabeire igoro mono y'amachiko a Nyasae; na agateba ng'a nigo aigaire engencho eyio y'oboikeranu. Ase amorokererio aya y'obochenu nigo arenge gochanda ebirengererio bi'abanto baito abare agwo Camden. Moiseke ominto White nigo oorokigwe ng'a, nonya n'obochenu bwonsi omokungu oyo arenge koboerereria, enkoro yaye nigo yarenge emwamu n'ebibe, na ase obogima bwaye nigo arenge omobe.
GSAM 233.3“Ekero barenge ase aase ayio, Moiseke ominto White akaegwa okorora konde, ase obosio bw'omokungu oyo, oyarenge kororekana ng'a nare n'omosigo omonene bw'omoyo ase baria bataraonchoka; korende Moiseke ominto White akamotebia ng'a obwo tibwarenge obororo bw'omoyo obw'ekeene ase engencho y'abanyene ebibe, ekiagera enchera y'obogima bwaye ere omonyene nigo yarenge embe, na ere omonyene tarenge omoronge ase amaiso a Nyasae. ‘Ase igo,’ omosacha Preston agateba, ‘ekia kiorokirwe okorora kwa Camden nigo kiaraire kirabu na ase omwando ring'ana ri'omokungu oria, na tari engencho y'abanyene ebibe bonsi, na nabo twamanyete engencho yaye ekero ekio.’”
GSAM 233.4Nyuma y'Omokungu White komara kogania okorora kwaye, omokungu akaimoka, agateba, “Nyasae namanyete enkoro yane, na onye monyarete koyorora, nigo mwanga mwaroche ng'a nenchenu na tiyo n'obobe.” Ase igo omosangererekano ogasira. Korende, nyuma y'engaki etari enene, omokungu akabwa n'oborwaire obonene mono, akarengereria ng'a nigo arenge gokwa. Agateba, “Ningwenerete korora Moiseke ominto White; ninde n'ay'okotobora asare. Namotebetie ng'a nigo narenge omokungu omuya, ng'a nigo narenge omochenu. Tari igo. Nigo inde omokungu omobe. Omosacha oyo nkomenya nere tari mogaka one. Natigire mogaka omuya agwo Engiland na omwana oyomo omoke, ngatama n'omosacha oyo. Titwanyomani nonya kero. Nigo nabeire goteba ng'a n'omogwenia inde, na nabeire goonia eriogo eria naorire emuma ase ekegambero ng'a riang'orete $1 ase echupa eyemo, korende nigo riang'orete chieera ikomi n'ibere chioka ase echupa. Naende ngakwora emuma ng'a eng'ombe twaonieirie omosacha omotaka yarenge yatogorete $30, konya nigo yatogorete $20 yoka.”23
GSAM 234.1Ase abang'ainereria banga abwo nao amang'ana a Omokungu White igoro y'“obororo bw'omoyo ase engencho y'abanyene ebibe” araire, na tari ase abanyene ebibe bonsi. Korengereria amang'ana aya onsi aruetwe igoro, ayakorokia ng'a amorokererio y'“amabera tao naende” ase abanyene ebibe nigo yangirwe onsi korwa omochakano bw'okorariwa kwayo ase engaki y'ogosoka kw'amato amayia omwaka 1845; na ng'a Omokungu White okorete emeremo n'omokia ase okoonchoka kw'abanyene ebibe amatuko onsi korwa omwaka oyio, ning'o oraganye ng'a ase 1851, ekero egetabu kiaye kiorokirwe Ayaetirwe na Okorora kiarusigwe, nigo arigetie kworokereria ng'a “ogotooreka tao naende ase abanyene ebibe”?
GSAM 234Omosacha Ogoteba ng'a Amabera Tao Naende
GSAM 234.2Nonya n'ase omwaka 1848, aiga n'agoria nigo bakire barengeo abanto abare abaganyete ng'a amabera tao naende ase abanyene ebibe. Korende, aba tibararenge Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato. Oyomo bw'abanto banga abwo, erieta riaye Sweet, nigo arenge komenya ase omochie o Rochester, N.Y. Ang'e nyuma y'okoraria kwane ase obosio bw'abanto ng'a nigo nganyete, na nkaba nabatisigwe egati y'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete rituko ritang'ani ri'echuma, nigo narenge gocha ase omosangererekano bw'ogosasima ime y'eema agwo Canandaigua, N.Y., oyarenge gotang'anwa n'Abagaaka J. C. Bywater na Geo. W. Burnham. Omosacha oyo Sweet nigo arengeo, akoorokia botang'u obonene mono igoro y'oboene bw'ayaetete ase okwegena kwane, ekiagera “nigo arengereirie ng'a bono tikonyarekaneti abanyene ebibe koonchoka.”
Notes
- Matayo 25:10. ↩
- Luka 12:35, 36. ↩
- Amariko 'Omochakano, 55. ↩
- Okomaanoka 11:19. ↩
- Okomaanoka 3:3. ↩
- Okomaanoka 3:11. ↩
- Okomaanoka 3:7, 8. ↩
- 1 Abakorinto 16:9. ↩
- 2 Abakorinto 2:12, 13. ↩
- Abakolasai 4:2, 3. ↩
- Omorareri bw'Ogocha kwa Kristo, 11 omotienyi 12, 1844. ↩
- Circleville, Ohio, Ekerorerero ki'Amang'ana a Nyasae, 1844. ↩
- Omokungu E. G. White, ase Omoiroro bw'Ogocha kwa Kristo, 20 omotienyi 11, 1883. ↩
- Oborori bw'Omogaaka Himes bw'emeremo ya Maine, ase Oborendi bw'Amambia, omochie o New York, 6 omotienyi 6, 1845. ↩
- Omoika bw'obobani, ensemo 4, 268, 271. ↩
- Rirube ria J. N. Andrews, omotienyi 9, 1874. ↩
- Rirube ri'Omokungu Truesdail ria 17 omotienyi 8, 1875. ↩
- Rirube ri'Omokungu Truesdail ria 27 omotienyi 1, 1891. ↩
- Rirube ria Ira Abbey, omotienyi 3, 1885, riakwanetwe ase Omoiroro na Omorareri ya 7 omotienyi 4, 1885. ↩
- Amariko 'Omochakano, orokaratasi 45. ↩
- Rora okobasiria ase Amariko 'Omochakano, orokaratasi 45. ↩
- Amang'ana 'Obogima bwa Ellen G. White, orokaratasi 129. ↩
- Amang'ana aetwe n'omosacha Preston igoro y'omosangererekano bwa Camden nigo akong'ete ring'ana riatebetwe ase Amang'ana 'Obogima bwa Ellen G. White, chinkaratasi 129-130, naende aeire amang'ana aya y'omwando atagambigwete agwo. ↩