Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
25 / 31
25 / 31

Egesieri 22 — Okobanga

John Norton Loughborough

GSAM 343.1“Nigo ng'aki nakiakire ase Kirete, ase okobeka ebinto ebitigarete ase oboronge, na okobeka abagaka ase kera omochie, ase nakiakire.”1

GSAM 343.2Ase okogenderera kwa ring'ana ri'omomalaika o gatato, emyaka ikomi na ibere yari egenderete (okorera 1846 goika 1858), mbere Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato bakarora ng'a bakeneete okobwatana okobangirwe buya kobua okobwatana ase okwegena ekeene n'obwanchani bw'Obokristo boka. Nonya Nyasae konya okwanire n'abantu babe igoro y'amang'ana aya goetera ase ekeegwa ki'obobani, nigo kiarorekanete ng'a emechando yemwe nekeneete erinde ebaimokie bamanye kegima ng'a okobanga obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo, chikanisa, na obwatanio bw'okorigereria ebinto bi'omobere bi'emeremo ya Nyasae nekeneete.

GSAM 343Okwangwa kw'Okobanga

GSAM 343.3Ase omanyoro ase orupapura rwa 12 rwa Ekeombe ki'Obogendereri na Amarorero, erusirwe 1854, Omogaaka James White akagira ati:—

GSAM 343.4“Nyakara egaki yagera 1844, obobugambi bome bokabao, na abengi bakanga okobanga kw'endika yonsi, bakarora ng'a tikware konywana n'obwigenge oboikeranu bw'Enchili! Omokungu White botambe nigo are kwanga kera engencho y'omokia bw'edini obwaetire ekerengo, na akareba kare ng'aki engiso y'okobanga ekeneete kugira okotangia n'okorosia obobugambi. Abanto abake bono nabanyare komanya obokong'u obwakenete ase engaki eyo kugira agenderere kotenena ase ring'ana riaye, akarwana n'obobugambi obwarengerete.”

GSAM 344.1Obwatanio obwagiye hagati y'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato bukagendererwa na okobekwa na amang'ana n'amaregero ga Omokungu White ayachire ase engaki egwenerete.

GSAM 344George Storrs ase Okobanga

GSAM 344.2Eki kireberete ase amang'ana ga George Storrs, ayandikire 1844, kigakwerekana eki kyareberetwe ase okobanga kuri abo beatananete na chikanisa chabo ase ring'ana ri'ogocha kwa Kristo:—

GSAM 344.3“Mwerinde, mutarigeria okobanga ekanisa eng'iya. Ekanisa etanyare kobangwa n'obobekeri bw'omonto, na etiga okobanga egakora Babiloni ase engaki egobangwa. Nyasae nigo akabange ekanisa yaye ase obwatanio obokong'u bw'obwanchani. Obwatanio obokong'u kobua obo tibokonyara gokorwa, na bono obwatanio obo botiganyare kora abarendi ba Kristo hamwe, nibareka kobaba abarendi babe, na bagwa ase omobere ase engaki yaye.”2

GSAM 344Oboronge ase Amatuko a Batumwa

GSAM 344.4Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato, ase eki twagamba mbere, bakaba batari na okobanga kw'engiso yonsi ase emyaka emingi, nabo batari na okobanga ekanisa. Omonto onde oyarete oborabu bw'omoyo okoganya ekeene na okorengerera, nonya nigo arenge gochandwa n'abanto b'isiko abare kwanga ekeene, akareberwa ari omwene ekeene na akogendererwa ase oborabu bwa Kristo. Engaki yakagera ase amatuko a batumwa, ekareba okobeka ebinto ebitigarete ase oboronge.3 Hegati ya 65 A.D., Tito akarengererwa okobeka abagaka ase kera omochie ahari abagine omogano, na Timoteo akanyora amang'ana amingi ase ring'ana riyo.4

GSAM 344Omogaaka White ase Okobanga

GSAM 344.5Amang'ana aga Omogaaka James White ase okobanga n'okogenderera gakaruswa ase Omoiroro na Omorareri, 4-1-1881:—

GSAM 345.1“Okobanga kwakorwa kugira okobeka obwatanio bw'emirimo, na okobangoria ase obobekeri bw'obobe. Kutakoreka kuba eng'ina y'okobeka abantu ase okorengerera, kora okobangoria abantu ba Nyasae. Kristo atarigiriria abantu babe; abareba. ‘Ching'ondi chiane nigo chikoigwa eriogi riane, na inche ninchimanyete, na chirochio nigo chigontunyana.’ Omotwe oito ore moyo nigo otang’anete, na abatwara abantu babe bamugenderere.

GSAM 345.2“Amachiko g'omonto gatanyare kora obwatanio. Obokong'u bw'Ekanisa botanyare kora Ekanisa ibe omobere omwe. Kristo atarigete ebitekerezo bi'omonto bikorwe erinde bigwenerere eguru n'obokong'u bw'ebitekerezo bia abandi. ‘Omotwe o kera omonto nigo Kristo.’ Eki nigo emirimo yaye: okutwara, okobanga, na okobeka ekemanyererio kia Kristo ase abanyori b'omwando bw'obonene bwa kare na kare. N'obokong'u bwa okobanga bokoreka okobangoria Ekanisa na okobeka emirimo hamwe, tibokonyara korusia ogosusura korwa ase amaboko ga Omonene.

GSAM 345Obwatanio Hegati y'Emeerio Ebere

GSAM 345.3“Hegati y'emeerio ebere, obokong'u bw'Ekanisa na obwigenge obutachenerete, nigo turora omanyere o'omonene bw'obwatanio n'obokong'u ase emeremo y'abakoreri na ase Ekanisa ya Nyasae. Amaregero ga omotumwa Petro, omogaka o'ogaka, ase abagaka b'amatuko aye, nigo gareba amang'ana aga ase ogosorora kw'engencho enene mono: ‘Abagaka bari hagati yenyu, mbaregereria, nki omogaka na omorori bw'emisuswo ya Kristo, na omonyamiri bw'oborabu obworaorokerwa: morere eng'ondi ya Nyasae eri hagati yenyu, momarererere, mutakorengererwa n'obokong'u, kora n'obogambi; mutakorera okonyora kw'oborianania, kora n'omoyo ogokora; mutaba abagwekora abanene ase obotware bwa Nyasae, kora mube emirererio y'eng'ondi. Na Omorereri O'Omoneene akoreba, momogoka ekemanyererio kia oborabu ekitarachomoka. Na imwe abasani, mwerengerere abagaka. Nigo, mwensi mwerengererane, mwambare obogoyi; nigo Nyasae akwanga abaenenu, na aha obuya abarorokire. Nigo mwiyorokye ase obokong'u bwa Nyasae, ase engaki yaye akobegora.’5”

GSAM 346Oborong'ani n'Engiso y'Okobanga kwa Testamentia Ensia

GSAM 346.1“Abarusi b'emiango y'okobanga kwemererete Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato bakakorera kugira kwebeka, ase engiso yonsi, oborong'ani bw'amang'ana n'engiso erinde ase Testamentia Ensia. Buna omoika bw'Enchili bokoorokigwa muno n'engiso y'okobanga yabe enyoru muno, nabo emeremo yayo egokorwa buya muno.

GSAM 346.2“Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi nigo otwara emeremo yonsi ase ebikora biayo, hamwe n'obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo. Obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo nigo otwara ebikora byonsi bi'emirimo ase ensemo, hamwe n'echikanisa chi'ensemo. Na Ekanisa n'omobere bw'Abakristo babwatene ase emuma enyoru: okorengerera amachiko a Nyasae n'okwegena kwa Yeso.

GSAM 346Abakori b'Ekanisa N'Abakoreri

GSAM 346.3“Abakori b'Ekanisa y'egesaku n'abakoreri b'Ekanisa iyo, tibari abanene bayo erinde bayegambie n'obokong'u. ‘Oyomaka ase inyongora yenyu nigo akoba omokoreri wenyu.’6 Abakori aba bakone koorokia abanyamanyoro oborenge, okorenda, okosaba, obogambi, n'okonia, na borokie obwanchani obonge ase abo bakorere, obworekeretigwe ase obogima n'amaregero ga Omonene oito.”

GSAM 346Oborori bw'Oboronge bwa Mbere

GSAM 346.4Ase Ekeombe ki'Obogendereri na Amarorero, erusirwe 1854, hakaha amang'ana momanyene ase oboronge bw'Enchili. Ase orupapura rwa ikomi na itano, turasoma aga:—

GSAM 346.5“Ekanisa nekene korigeria ase ring'ana ria Nyasae, na egenderere ase oboronge bw'Enchili, obwabirirwe na gochaywa. Nigo bikeneete muno kugira Ekanisa erentwe ase obwatanio bw'okwegena.”

GSAM 347Oboronge Bwakeneete Hegere y'Omoerio

GSAM 347.1Ase oborori bwahaire 23-12-1860, turasoma:

GSAM 347.1“Twaragera hegere omoerio bw'engaki, Satani nigo agwika n'obokong'u bome, namanyete engaki yaye nenke. Na obokong'u bw'aye bwarakoreka muno ase abatigari. Akorwana nabo, na akorende kobata n'okobanyansa, kugira babe abareu, na bagwe. Abantu ba Nyasae bakeneete kora ase amanyere, na bakeneete kobatana ase emirimo yabo. Bakeneete koba n'omoyo omwe n'ebitekerezo bimo; nigo emirimo yabo etanyansa, kora ekore obokong'u ase okobanga emeremo y'ekeene kia bono. Oboronge bokeneete korengererwa, na obwatanio bokeneete koba ase okorengerera oboronge, gose Satani akoreba omogao gwabo.”7

GSAM 347Oboronge bw'Abamalaika Bokorengererwa

GSAM 347.2Ase Oborori 14, erusirwe 1868, turasoma: “Ase engiso y'okorengerera obwatanio n'oboronge bw'abamalaika, nigo emirimo y'abarereri aba b'eguru ekoroka muno ase okotonia. Twebanga titaro obokong'u bw'emirimo hamwe, tukaba n'obobugambi, titarengererete na titarabangwa ase emirimo, abamalaika, abakong'ete obokobanga na bakorengerera oboronge oboikeranu, batanyare gotokorera emeremo buya. Bagatiga ase obororo, nigo batakorengererwa kogereria obobugambi, obotigani na ogotabangwa kw'emirimo.”

GSAM 347Nyasae Nigo Agendererete Koba Nyasae bw'Oboronge

GSAM 347.3“Nyasae akahinduka, akareka koba Nyasae bw'oboronge? Ang'ina; nigo akoba omwe ase engaki y'ino ki ase engaki ya mbere. Paulo agamba, ‘Nyasae tari omobangi bw'obobugambi, kora bw'omorembe.’ Nigo ari omanyere bono ki kare. Na akoreba twige amanyore ga oboronge n'okobanga, ase oboronge oboikeranu akabeka ase amatuko ga Mose kugira obuya bw'Abaisraeli.”8

GSAM 348Ekerero kia Kristo ase Oboronge

GSAM 348.1Ase oborori bw'ayandikire 1882, turarora omoyo ogwo ogambirwe ase amang'ana aga,

GSAM 348.1“Koba obwatanio n'oborabu hagati y'abegesi babe nigo kwareberetwe ase ogosaba kw'omoerio kw'Omotoria waito, mbere ya okobambwa. ... ‘Tindi gosabera aba bonka, kora na abo abaranyegene ase ring'ana riabo, kugira bona bensi babe omwe; ki Iwe Tata ori hagati yane, na inye nkiri hagati yao, kugira bona babe omwe ase ito, kugira ense eganye nga niwe watomire.’”9

GSAM 348Eteu y'Okogenderera Omonto Omwene

GSAM 348.2Ase 1885, oborori obo bwahaire:

GSAM 348.2“Nekene mwerende korwa ase ring'ana rimo, nario ogokora omonto omwene. Nki abasirikare ase ebiombe bia Kristo, hakeneete koba n'emirimo hamwe ase ebikora byonsi bi'emirimo.”10

GSAM 348Satani Asemererete Okobura Oboronge

GSAM 348.3Ase oborori bw'omanyene erusirwe 1895 turasoma,

GSAM 348.3“Aye, Satani akosemererwa muno akogya ase abantu aba, na akosaria okobanga kw'emeremo ase engaki okobanga okoikeranu kokeneete, na gokoba obokong'u obomaka bw'okobinga amang'ana g'obobe, na okorokia amang'ana atarigambirwe na ring'ana ria Nyasae. Twendete kobeka emigongo ase engiso yonsi, kugira hategakira okogwa kw'oboronge bw'okobeka n'oboronge.”

GSAM 348Ogotogigwa kw'Abakoreri

GSAM 348.4Eng'ina y'amang'ana a mbere gakeneete korengererwa ase okobanga oboronge hagati y'abantu baito, ase obwatanio n'oborori obwagambirwe, yakaba engiso y'okomanyia abo bakarera ring'ana. Korokera 1850 goika 1861, engiso ekong'etigwe yakaba okobaha abakoreri abakong'ete ekeegwa giabo, bareberetwe Nyasae, na bakorere ase emeremo yonsi, ekebaru eki kawarebereria ase obwatanio bw'abantu ba Nyasae ase ensemo yonsi; kikiraga bonka ng'aki bareberetwe ase emeremo y'oborandia bw'Enchili. Ebibaru ebi bikabekigwa amatuko na abakoreri babere abamaka bakabiarikamo amarieta abo, abamanyikire ase abantu baito nki abatware ase emeremo.

GSAM 349Okoonia Abakoreri

GSAM 349.1Ase ekero ki'obokendu kia 1858-59, hakaha amang'ana ng'aki Egetabu kia Nyasae kiarete engiso yonsi y'okonia oborandia, na abantu baito bakosoma ring'ana riyo ase oborenge bwa Egetabu, bakoreba engiso eyo. Nigo ekereko ki'Egetabu kyakoreka ase Battle Creek, Omogaaka J. N. Andrews nigo akatwara. Nyuma y'okosoma Ebitabu bia Nyasae buya n'okosaba, hakategwa ekara na keruswa ase Omoiroro na Omorareri 3-2-1859, erorokia engiso ekong'etigwe ase ensemo ya ikomi. Ekerero ase ring'ana riyo kiareberetwe ase omosangererekano omonene bw'abantu baito, abakong'ete ase omosangererekano omonene ase Battle Creek, Michigan, 6-6-1859, na kikong'etigwa n'obwato bw'abantu bensi.

GSAM 349Oboronge Bwakong'etigwe Boremererete

GSAM 349.2Ase Oborori 6, 1861, Omonene akagamba goetera ase Omokungu White ase engiso ekong'etigwe n'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato:

GSAM 349.2“Timoibera Nyasae ase okomorina ensemo yenyu ya ikomi n'ebiegwa byenyu. Nigo omorimo bw'obochenu bwa mbere okobaha Nyasae ensemo ekeneete. Omonto onde bwensi tabaisa korenta ebirigerio biaye na kogera mwibera Nyasae. Timotiga abana benyu baibe ebiegwa byenyu korwa ase ekegonga kia Nyasae kugira obuya bwabo.”

GSAM 349Omopango bw'ensemo ya ikomi gokora chimbwa

GSAM 349.3“Omopango oyo bw'ensemo ya ikomi, narorire, nogokora chimbwa, na gokora oborori bw'engencho y'ekoro. Onye abanto bakobekirwe ing'ana ri rionsi ase oboronge bwaro, na batigwe bakore ebitemo biabo abene, nabo bararora obong'aini na omoroberio ase omopango bw'ensemo ya ikomi.”

GSAM 349.4Ase enchera eye, omopango bw'ebigabi bwabekirwe ase Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato, erinde gokorera emeremo y'oborandia; na bono nigo gokorerwa abanto baitu ase ense yonsi.

GSAM 350.1Ase Omoiroro na Omorareri bw'erioba ria 21, omotienyi o'gatano na kabere 1859, ase amang'ana aarangeretwe kare kogenderera Oborori, ekaberekerwa ritang'ani ng'a kera ensemo ekore omosangererekano bw'omwaka, ase ogotebekera buya emeremo. Naboigo banyare gotanga omoburukano okwarenge gokorokigwa ase emeremo y'abarandia, na okobeka omoroberio n'omopango ase emeremo yaito. Ring'ana rigi riarengererete okobanga obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo.

GSAM 350Okobambeka ebiegwa bi'Ekanisa

GSAM 350.2Ekero ring'ana riakomete, na abanto bakagwataneka, nigo hakachereire okomentekana kw'ebiegwa; na ego nigo hakabwatirwe ing'ana ri'okobeka ebiegwa bi'Ekanisa ase amachiko. Ase ring'ana korwa ase Omogaaka White, riaroretwe ase Omoiroro na Omorareri bw'erioba ria 23, omotienyi o'kabere 1860, torosia aya:—

GSAM 350.3“Korende toragete ng'aki engaki etarare asego, ekero abanto aba bakoba ase engaki y'okonyora ebiegwa bi'Ekanisa bikabekwamo obokingi, na gokobambeka enyomba y'okosengera ase enchera egwenerete, na baria bakorika amang'ana g'okogabia ebiegwa biabo enyuma y'amakwa abo, barenderete gokora boigo, banyare gokonyora ekemo kimo ase ebiegwa biabo bakaberekerera ensemo y'okorusia ebitabu. Tobasaba abarandia baitu na abamura abaneene bagerererie ing'ana ri. Onye omonto aremereire amang'ana aitwe, mbuya akore omopango oria intwe abanto tonyare gokorera?”

GSAM 350Okobanga kw'Amachiko Kwanyoretwe

GSAM 350.4Ase obotukia bw'omwaka oyo, ring'ana ri riarengererwe ase Omoiroro na Omorareri ase oborende na obwanchani. Na ase omosangererekano omonene bw'ababereki b'abanto baitu korwa Michigan na ensemo chinde, ogakorete Battle Creek, Michigan, korwa erioba ria 28 omotienyi o'kianda goika erioba ria 1 omotienyi o'ikomi, ring'ana rigi riakechimererwa ase oboronge, na hakabwatirwe ogokwana kwonsi na ogokwana k'obuya igoro y'okobanga ase amachiko, erinde okobambeka enyomba y'okosengera na ebiegwa binde bi'Ekanisa. Amang'ana aya nigo maroretwe ase Omoiroro na Omorareri, ekitabusa 16, enamba 21, 22, na 23, chiorokirwe erioba ria 9, 16, na 23, omotienyi o'ikomi 1860.

GSAM 351.1Ase ebirengererio by'omosangererekano oyo, bakatema kemo ng'a okobanga ekeombe ki'okorusia ebitabu ase amachiko, na erinde ekeombe kiogo kikorekwe bwango buna bikonyarekana, omosangererekano ogosangererete ogwatoreire abanto batano.

GSAM 351Erieta ri'Ekanisa

GSAM 351.2Omosangererekano oyo nigo gwarebererete ing'ana ri'erieta rikagokwa abanto baitu. Egi nigo yakaremererete amang'ana maingi, bamwe bakasaba erieta rimo na abandi erieta rinde. Ekero “Ekanisa ya Nyasae” yakererwe, bakagibia ng'a ritaberekereti ebimanyererio biao ebia okwegena kwaito; korende erieta “Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato” rikaberekerera okwegena kwaito ase ogocherera kwa Kristo okwa kere, na rikaborokeria ng'a intwe nigo turendete Esabato y'erioba ria kasatoro. Omosangererekano gukabwatana kemo mono igoro y'erieta rigi, erinde ekero riabekwamo akabere, omonto oyomo nigo akatema aringa; omonto oyo akareka gokana erieta rigi enyuma y'engaki enke.

GSAM 351Erieta Rikabwatwa

GSAM 351.3Ase Oborori No. 6, torosire aya:

GSAM 351.3“Tigarori erieta rinde ritanyare kobaa rigwenerete, korende riria riabwatene n'oborandia bwaito, rikaborokeria okwegena kwaito, na rikotobeka intwe koba abanto b'obwime bwetereire....

GSAM 351.4“Erieta Omoganyi bw'ogocha kwa Kristo orendete Esabato ribekire ebimanyererio biao ebia okwegena kwaito embere, na rigokora omonto oyogosaba amanye ekeene. Buna omwambi okorua ase omopambi bw'Omonene, rigokobogia abobari b'amachiko a Nyasae, na rigotwara abanto ase okogerera Nyasae na okwegena ase Omonene oito Yeso Kristo.”

GSAM 351.4Ebirikire by'oborori bwakorete ng'a ing'ana rigi rigwateire ng'anda emwe na emwe ase chinkoro chi'abegeni.

GSAM 351Omoremo bw'Ekegwa ki'Ekeene

GSAM 351.5Oyo tari omoremo omwime bw'okoborokerwa kw'ebiegwa bi'Omoika o Nyasae? Paulo akateta ng'a bikabekirwe ase Ekanisa “erinde abachenu bakorwe bakogire, ase emeremo y'oborandia, ase okogachwa kw'omobere o Kristo: goika intwe twensi tonyare goikera obomo bw'okwegena,” na amang'ana ande.11 Nigo egwenerete mono ng'a, ekero abegeni basabire na obokanyeku, na korenderera oborabu, bakagania omoneso, Omoika akwana na goteba, “Eri neryo eirorio; ebirengererio biaino nibiya”; na ase igo “agachwa” Ekanisa naende, ase gosereria obuya bw'ing'ana ri, na amatunda amaya amwe akorua ase ebitemo biabo.

GSAM 352Okobanga Ekanisa

GSAM 352.1Ase omogambo ogwatetwe n'Omogaaka White embere y'Omosangererekano Omonene, ase Battle Creek, Michigan, omotienyi o'kane 1861, na ogakorirwe ase Omoiroro na Omorareri bw'erioba ria 11 omotienyi o'gatano na rimo 1861, akaberekeria amang'ana g'okobanga Ekanisa chaito buya. Ase oborokeri, abarandia 9 bakabambeka ekegosomo ki'amariko erinde bakore oborabu igoro y'ing'ana ri, na Omosangererekano gwebasaba barusie ase Omoiroro na Omorareri ebirengererio bi'okorereria okoganya. Ekero bakarusia oborori bw'Amariko igoro y'omoroberio bw'Ekanisa na ababwatani bayo, bakarengereria ing'ana ri'okobaa n'okoberwa ase Omosangererekano Omonene korwa ase ensemo chionsi, na okoberwa kw'Ekanisa ase obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo. Ase oboronge, eri neryo riarusire ritang'ani ing'ana ri'okobaa na ababereki abatogotwe bareng'ane ase obwatanio bwonsi ase omobaro oyotemigwe.

GSAM 352Obwatanio bw'Ekanisa chi'ensemo ya Michigan bwabangwa

GSAM 352.2Erioba ria 6, omotienyi o'ikomi 1861, obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo ya Michigan bwabangwa ase okotora omotwe, omosasi, na ekeombe ki'emeremo ki'abanto batato. Ase akabere k'obwatanio, bakaberekeria ng'a Ekanisa chibange, na chibwatane n'aya ase ekebwatano ki'Ekanisa:—

GSAM 352.3“Intwe, abarikire amarieta aito inse hano, twabwatene amo koba Ekanisa, twatora erieta Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato; twabwatana gokamena amachiko a Nyasae na okwegena kwa Yeso Kristo.”

GSAM 353Ebibambeko by'Abarandia

GSAM 353.1Ase obwatanio buno nigo bakatema ritang'ani ng'a ebibambeko bihe abarandia bonsi b'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato ase ensemo eye, abare ase oboronge, na abarandia babwatage amabarua maragirwe n'ekebambeko ki'okobekigwa amaboko, na ebibambeko ebisigirwe n'omotwe na omosasi bw'obwatanio; ebibambeko ego bigarorerwe kera mwaka.

GSAM 353.2Naende bakatema ng'a ekeombe kitorwe gokorengereria omogambo oyobekere abanto baitu enchera y'okobanga Ekanisa. Omogambo oyo gukarorokwa ase Omoiroro na Omorareri bw'erioba ria 15, omotienyi o'ikomi 1861.

GSAM 353Ebibambeko by'Ababereki

GSAM 353.3Ase omotienyi o'kianda 1862, obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo ya Michigan bwakorete omosangererekano bwabwo bwitang'ani ase Monterey. Eki nigo kekaberwe ritang'ani ng'a Ekanisa chinyorerwe ase obwatanio buna abegeni bagokerekerwa Ekanisa. Ase Ekanisa 17 chi'ensemo eyo chaabanga, chionsi bikarebererwa ase akabere bikainyorwa ase obwatanio; na abegeni bonsi b'Ekanisa echo abarenge aho bakanyorerwa koba ababereki.

GSAM 353Emigambi y'Abarandia

GSAM 353.4Ase obwatanio buno naende nigo bakabwatira omopango bw'okoriha abarandia chibesa echitemigwe kera echuma ase emeremo yabe. Abarandia nabo bakatemerwa koberia engaki yonsi eyakorete emeremo ase obwatanio, amo n'ebinyora na amakobera; na obwatanio obwanyakire oboberi obo bukakore obobereki obw'egwenerete.

GSAM 353Ebibambeko Bia Ababereki Bikaberekerwa Ritang'ani

GSAM 353.5Erioba ria 20 omotienyi o'gatano 1863, Omosangererekano Omonene gukakorete Battle Creek, Michigan. Gukabere omosangererekano bwitang'ani bw'obwatanio obo, ase ababereki bakabwatire ebibambeko korwa ase ensemo chiao. Korende okobaa kwabo tikwabwatene n'omobaro bw'abanto. Ensemo chiaberekerwe ase engaki eyo nizo Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, na Ohio.

GSAM 354Ebibwatano by'Omosangererekano Omonene n'Obwatanio bw'Ensemo

GSAM 354.1Erioba ria 21 omotienyi o'gatano, bakabwatira ekebwatano n'Omosangererekano Omonene, na ase erioba riri rioka bakaberekeria obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo ekebwatano chabwo. Kikabwatwa ase omosangererekano bw'obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo ya Michigan. Ebibwatano ebi bikabeka omobaro bw'abanto koba omosango gw'okoberwa kw'ababereki ase obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo na ase Omosangererekano Omonene. Ekebwatano ki'ensemo ekiberekerwe aho nigo kirahene ase ekikorerwa bono n'obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo obw'ase ense yonsi, oburi mirongo saba na ibere.

GSAM 354.2Ase engaki y'Omosangererekano Omonene, omwaka bw'amaranga 1864, bakaberekeria ritang'ani obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo ng'a kitorwe ekeombe ki'okorengera amabara, ki'abanto batari bakoreri b'obwatanio ase mwaka oyo, kikore amo n'ekeombe ki'emeremo, kikorererie amabara na gokorengereria emigambi n'abarandia. Boigo, intambwe kwa intambwe, buna obogane bwagendererete, omoroberio gukabekigwa ase emeremo na ase ing'ana ria Nyasae.

GSAM 354.3Boigo twarengererete kwa obororo intambwe chionsi chiatwarete okobanga kw'emeremo ase amachiko. Eki kikakoreka ekero obwatanio bwarenge obosore mono korengerana n'oburi bono.

GSAM 354.4Ekero Omosangererekano Omonene gukabangwa buya, omwaka bw'amaranga 1863, ababereki bonsi batarenge baingi buna abari ase obwatanio obosore bw'ensemo ase mwaka kera bono.

GSAM 354Engencho y'Okobanga

GSAM 354.5Engencho y'okobanga yarenge ng'a ebiegwa by'omobere bikabekwa na gokorerwa ase amachiko; na ng'a abakori b'emeremo bakagende ase obwatanio, batari n'omoburukano, ekiagera emigendo yabe yarenge amo n'oborokeri, na naboigo batari n'ogosamarwa. Amachiko ago makabwatwa ase okobanga kwaito goika omwaka 1864, makanyorerwa ase emeremo ekero yakaroreire na gokomera ensemo chinde na ebisaku binde.

GSAM 355Obwatanio Obonene Bokabangwa

GSAM 355.1Ekero ring'ana riakomete, obwatanio obonene obokoberekerwa hano bakabangwa, na ababereki babo bagatorwa ase emosangererekano egwenerete y'Omosangererekano Omonene:—

GSAM 355.2Ekeombe ki'Omosangererekano Omonene—omobere bw'amachiko ore n'abanto mirongo ibere na oyomo, gokobwata ebiegwa bi'ebiombe bitandukanye ase amachiko ase America na ensemo chinde.

GSAM 355.3Ekeombe ki'Emisango y'Enchili—gokorereria na gokomya emeremo y'emisango inse y'obwatanio obobang'ainwe.

GSAM 355.4Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini ki'Ense Yonsi—emeremo yacho yarenge gokwangereria ebitabu na amabarua, na gokorera gokora emisango emiya.

GSAM 355.5Ekeombe ki'Obosibore bw'Okosengera—ensemo yacho ey'enene yarenge gokonya abanto abatindiwe ase engencho y'oboronge bw'emeo, na gokwangereria ebitabu igoro y'amachiko g'obosibore bw'okosengera.

GSAM 355.6Ekeombe ki'Esukuru y'Esabato y'Ense Yonsi—engencho yacho yarenge gokora Esukuru y'Esabato ekomere na gokenderera ase ensemo chionsi.

GSAM 355.7Ekeombe ki'Omorandia bw'Abaganeria na Obokonyi—emeremo yacho yarenge igoro y'okworokereria abanyagitari na abareri b'abarwaire, gokorereria chinyomba chi'obogima, enyomba ch'abana batigaire, abagaaka, na binde.

GSAM 355Ensemo Eyakoreirwe goika Omwaka 1868

GSAM 355.8Goika omwaka 1868, ensemo y'emeremo yaito yarenge egatene n'ensemo ya United States eri mocha y'orogoba rwa Missouri na ensemo eri igoro y'omorere ogogenderera omorere bw'obosio bwa Missouri. Ase engaki eyo, Ekeombe ki'emeremo ki'Omosangererekano Omonene kierenge n'abanto batato bonka, omotwe bw'obwatanio ari omonto oyomo ase ekeombe. Obwatanio bw'ensemo 8 bwonsi bwarenge ase oborokeri bw'Omosangererekano Omonene, ogwatamete enyomba yaye Battle Creek, Michigan.

GSAM 356Engencho Ekabareka Okobanga Naende

GSAM 356.1Ekero ring'ana riakomire ensemo chinde, obogane bukarua ng'a ensemo yonsi ibangwe naende. Niyo mono, intambwe chikatwa omwaka 1897, chiakorokerete ing'ana rigi; korende emeremo y'okogabagania na gokobambeka naende ekakorekire buya ase emyaka ine ya mambere, ekero Omosangererekano Omonene bw'Ekanda y'Europa bwabangwa, gware n'ekeombe ki'emeremo ki'abanto ikomi na bane; na Omosangererekano Omonene bwitang'ani, ogwatamete enyomba yaye Washington, D.C., gukaba n'ekeombe ki'emeremo ki'abanto 28, abarebereri emeremo yonsi y'ing'ana, na gokorera ase obosio bw'obwatanio obonene bumo, oborekeretwe.

GSAM 356Obwatanio Bokabangwa Bwang'ainerwe Erioba ria 1, Chanuari 1903

GSAM 356.2Aya marua korwa ase Ekitabu ki'Omwaka ki'Omosangererekano Omonene bw'omwaka 1904 marusia amang'ana amaya ase emibaro goika erioba ria 1, Chanuari 1903:—

GSAM 356.3Ase engaki eyo, emeremo yaito ebangirwe yarenge n'Omosangererekano Omonene ibere, obwatanio bwa Union ikomi na bane, obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo mirongo saba na ibere, na emisango mirongo ine na ibere. Ebi bikagabiwa boigo: Obwatanio bw'ensemo ase North America, 49; inse ya North America, mirongo ibere na gatato. Obwatanio bwa Union ase America, 8; ase ensemo chinde, 6. Ensemo ch'emisango ase America, amo na Alaska, Hawaii, na New Foundland, isano; emisango inse ya America, mirongo gatato na saba, igabiire boigo: ikomi na ibere ase Europa; ine ase Africa; gatato ase Asia; ibere ase South America; ibere ase South Africa; na chinde chionsi ase Central America, Mexico, West Indies, na Pacific Islands. Amo n'emisango egi hakaba abarandia babekirwe amaboko na abebambekwe 67, na Ekanisa 131.

GSAM 356Obomo Ase Obutandukanye

GSAM 356.4N'ekegwasi kimenye ng'a obwatanio obu bwonsi ase ensemo na ebisaku bitandukanye bubwatene ase gokenderera ing'ana rimo rinene ri'ekeene na obokongo bw'abanto. Titarangerete obokongo ase ebibambeko by'okobanga bonka, korende Nyasae, Oyo obekire omoroberio. Ase obuya bwaye igoro y'emeremo y'abakori baye babwatene na ase omoroberio, tonyare konyora buna egwenerete na nigo egwenderete ng'a amang'ana onsi akoreke ase obuya na ase omoroberio.

Notes

  1. Tito 1:5. ↩
  2. Egeturi ki'Obotuko Gati, 15-2-1844. ↩
  3. Tito 1:5-9. ↩
  4. 1 Timoteo 3:1-15. ↩
  5. 1 Petro 5:1-6. ↩
  6. Matayo 23:11. ↩
  7. Oborori ase Ekanisa, Egesaku 1, orupapura 210. ↩
  8. Ayo, amapapura 649, 653. ↩
  9. Oborori ase Ekanisa, Egesaku 5, amapapura 236, 237. ↩
  10. Ayo, orupapura 534 (amang'ana agateirwe omanyoro). ↩
  11. Abaefeso 4:12, 13. ↩

Note

Back