Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Egesieri 27 — Amarori Ande Aakong'etigwe

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“Yehosafati agatenena agateba, Inyigwe, inwe Abayuda n'abamenyete Yerusalemu; mwegenere Omonene Nyasae oino, na namokong'etigwe; mwegenere ababani baye, na namogenderere buya.”1

GSAM 442.2Emiaka yaetire, oborori bokaegwa goetera ase ekeegwa gi'okobana ng'a, omoerio otaraika, chinkaratasi chiria chirusigwe chi'ekeene eki nigo chiarenge koba “chiaserebanigwe buna amato 'emete ekero agokogwa ase engaki yago.” Abanto abange bakaba bare n'eriborio ase emioyo yabo: Aya nanyarete gokoreka naki, otatiga abanto abwegenire ekeene babangigwe gose barengererigwe ase enchera erabanyarese gokora emeremo eyio? Ase oborendi bwa Nyasae, ebinto ebinene mbikorwe ara nyinge korwa ase emichakano emike mono; na nabo yabereire ase okogenderera kw'enchera y'ogokora emeremo eyachagete egati yaito.

GSAM 442Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini n'Abakoreri b'Enchili

GSAM 442.3Ang'e n'omwaka 1870, erengererio ri'okobeka ekeombe ki'ebitabu ebinini n'abakoreri b'Enchili nigo riachakire korwa ase emeremo y'abaiseke baminto bake abaegete ase Nyasae agwo South Lancaster, Mass. Abaiseke baminto aba bakateema ase engaki emo enchera y'okotomera abanto batari b'okwegena gwaito chinkaratasi chi'ekanisa yaito n'ebitabu ebinini goetera ase eposita, nyuma bakabarikera chibarua. Ase ayio abanto bande bakaeegwa ekeene. Ekio gekagera Omogaaka S. N. Haskell aiborie, “Naseki abanto baito bonsi batanyare gokora buna abaiseke baminto bake bakorete?” Ase omwaka 1871, kobua mono, ring'ana eri rigakwanwa ara nyinge ase chinkaratasi chi'Omoiroro na Omorareri. Ase omosangererekano bw'omwago bw'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi, bwabeire rituko 29 ri'omotienyi 12, 1871, Omogaaka Haskell nigo arengeo, akaorokia buna emeremo eye erabe ebuya ase ogokora. Erio bakaikerania ng'a ebiombe bi'ebitabu ebinini bibeekwe. Abagaaka S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, na I. D. Van Horn bakachorwa babe ekeombe ki'okorikia emipango y'okobeka ebiombe buna ebio.

GSAM 443.1Emeremo eye egarenta engaki enyia ase okogendereria emeremo ya ring'ana. Goika ekero ekio, okworokereria ekeene nigo kwarenge goeterana ang'e na kegima ase emeremo y'omorandia oyore moyo. Ase emiaka eminge Omogaaka Haskell akakora emeremo ase obosangia mono, akerigia na koorokia emipango y'okogera Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini n'Abakoreri b'Enchili kigenderere buya. N'oboronge komotebako ng'a nere ogotang'anete ase emeremo eyio. Tari ase ebiombe bi'ebitabu ebinini n'abakoreri b'Enchili bi'ensemo ch'ense eyio oka, korende nere, ase 1878, oyaeire Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi, ogosang'anire Battle Creek, omopango bw'Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini ki'Abanto Bonsi, ekio nyuma kiarokirwe eki'Ense Yonsi. Aase ako gekokorera emeremo n'ense ere isiko y'obwatanio bw'echikanisa chi'ensemo chiaito, tari Amerika oka, korende na ase chinse chinde.

GSAM 443Chisekeretari Chikora Emeremo Buya—Maria Huntley

GSAM 443.2Omonene, ase oborendi bwaye, akabeka chisekeretari chikora emeremo buya, abwo baakoreire Omogaaka Haskell obokonyi obonene ase emeremo eye. Moiseke ominto Maria Huntley nigo arenge oyomo bw'abakorete emeremo batabigeti, nonya ekero, ase emiaka ya nyuma, anyorete oborwaire obonene bw'omobere. Akakwa agokora emeremo yaye ang'e nemiaka ikomi n'ene yaetire. Goetera ase emeremo yaye, amabanga amange ayokobeo bono ase chinse chinde nigo atang'anete konyoreka. Chisekeretari chinde bakabwatana ase emeremo eyio eyio, na buna aase 'emeremo agendererete kobua, oboganu bw'aba bari gokora emeremo y'obosekeretari ase emenwa etiganete bokabao.

GSAM 444Buna Emeremo Eyio Yakonyire Echikanisa chi'Ase Ase

GSAM 444.1Korende obuya obonene kobua bionsi korwa ase okobeka emeremo y'ekeombe ki'ebitabu ebinini egati yaito n'obokonyi ekiakorete ase okoimokia na komentia omoika bw'okorandia Enchili egati y'okobanga ekanisa ase aase atiganete. Ekiaa kera omonto ribaga ri'ogokora egento goetera ase okorikania chibarua n'okogabana ebinto bi'ogosoma, na koigwa omogoko bw'ogokora emeremo ere obosio bwaye omonyene ase ogotooria emioyo.

GSAM 444Oborori Igoro y'Emeremo y'Ebitabu Ebinini

GSAM 444.2Ase koorokia engencho y'amorokererio aegetwe goetera ase Omoika bw'obobani igoro y'emeremo y'ebitabu ebinini n'okorandia Enchili, twaruete amang'ana aya ase Oborori, ebitabu 29 na 30:—

GSAM 444.3“Onye noreo emeremo emwe ere emenene kobua ende, n'ey'okorenta ebitabu biaito ase obosio bw'abanto bonsi, na ase igo kobatang'ana erinde barigie Amariko Amachenu. Emeremo y'okorandia Enchili—okorenta ebitabu biaito ase chinka, gokwana n'abanto b'aroro, na gosaba amo nabo na ase engencho yabo—n'emeremo emiya, na nere erorokererie abasacha n'abakungu gokora emeremo y'oborisia.

GSAM 444.4“Tari kera omonto ogwenerete emeremo eye. Abare n'ebiegwa ebiyia kobua na obonyari, abarachake emeremo bayimanyete na ase omopango, na koyigendereria ne chinguru chitacheereti, n'abwo bagwenerete kochorwa. Goika obe omopango obangigwe buya mono; na omopango oyo okorwe ase obwegeni. Echikanisa chi'ase aase chionsi goika chibe n'oboganu obonene mono ase emeremo y'ebitabu ebinini n'okorandia Enchili.”

GSAM 444.5“Emeremo y'ebitabu ebinini n'okorandia Enchili n'emeremo emiya. N'emeremo ya Nyasae. Tikwagwenereti konyenywa ase enchera ende yonsi; korende engaki yonsi noreo oboreba bw'okoyionchora erue ase engencho yaye y'ekeene. Abakoreri abayokoonia ebitabu mbaganeirwe gokora emeremo ase aase 'okorandia Enchili. Abanto b'emegenderere emebe tibagwenereti emeremo eye. Abasacha n'abakungu abamanyire buna bagokorerana n'abanto, abagokwana buya, abamanyire korora amang'ana ataraba, na abareng'aneria buya, na abamanyire obogima bw'emioyo, n'abwo baranyare kogenderera buya.”

GSAM 445.1Okogabana kw'ebitabu, ebitabu ebitambe bike, n'ebitabu ebinini, bi'rigori ri'goetania $8,000,000, goetera ase echikanisa chiaito n'abakoreri abayokoonia ebitabu, ase emiaka ikomi n'ebere, n'oborori obonene mono bw'obuya bw'emeremo y'Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini n'Abakoreri b'Enchili.

GSAM 445Obobani n'Obong'aini bw'Ense

GSAM 445.2Nigo riaegwetwe ring'ana ri'obobani ase engencho y'emeremo ya Uropa, na bono nigo rigoikeranigwa buna riakwanetwe, goika rigwenerete kororwako aiga. Abakoreri b'emeremo n'abanto bakateba ng'a emeremo tiyanyarete kogendererigwa aroro, kobua mono ase Scandinavia, buna yarenge Amerika. Omokungu White akabatebia, bagakumia, ng'a tari ng'a emeremo eye nenyarete kogenderera buya oka, korende nenyarete koegwa obokonyi ase enchera eyio eyio yarenge Amerika. Omonene nigo amoeroketie ng'a, onye bachakire korua ensemo ya ikomi, nonya korwa ase chibesa chinke chi'eng'eria yabo, Nyasae nigo arenge kobaegera obuya kobua buna barenge kosemeria. Akabatebia boigo ng'a abakoreri abayokoonia ebitabu nigo banyarete koonia ebitabu ase Scandinavia goetera ase abanto kobiragera ritang'ani, na emeremo eye nigo yarenge kogenderera buya. Abarendi b'chinyomba chi'okorusia ebitabu ase chinse echio bakateba, “Tigokonyareka;” “tibana koonia ebitabu ase enchera buna eyio.” Ayio achire nyuma ayaorokia ng'a eki omomalaika bw'Omonene amoeroketie ase ring'ana eri nigo kiarenge igoro mono y'obong'aini bw'aboonia ebitabu n'abarusia ebitabu b'ense. Emeremo y'abakoreri abayokoonia ebitabu yagendererete buya aroro korwa omochakano waye. Abande b'abwo bachagete korua ensemo eyomo ase ikomi y'eng'eria yabo enke ase emeremo ya Nyasae, bakaba abakoreri abayokoonia ebitabu; na tari ng'a mbakwenyorera ebibaganeirie oka, korende mbakonyora chibesa chinyinge kobua ritang'ani, na ase igo mbanyara korua ensemo ya ikomi enene mono kobua kare.

GSAM 445.3Ase omwaka 1895, abakoreri abayokoonia ebitabu bakoonia ebitabu bi'rigori ri'goetania $40,000, biarusigwe ase enyomba yaito y'okorusia ebitabu agwo Christiana, Norway. Manyererani aya buna obobani bonde bwaikeranigwe, na aya akakorwa nonya abanto b'ase chinsemo chionsi, ime y'ekanisa na isiko yaye, barenge gosegera ng'a tiganyarete gokoreka.

GSAM 445.4Ase engencho y'emeremo y'ebiombe bi'ebitabu ebinini biabegetwe korwa ase 1871 kogenderera, n'oboronge goteba ng'a abanto barentetwe ase ekeene goetera ase chinguru chi'abakoreri abo nigo bare ang'e na koreng'ana na baria barentetwe ase emeremo y'abarandia abanyene. Goetera ase enchera eye, ring'ana nigo rikorusiigwa ase ebisaku n'emenwa yonsi y'ense.

GSAM 446Ebinto bi'Okwebereria n'Emeremo y'Ebitabu Ebinini

GSAM 446.1Ring'ana rinde ri'ogokumia rikarentwa n'Ekeombe ki'Ebitabu Ebinini n'Abakoreri b'Enchili ase California, ase omotienyi 4, 1873. Ring'ana erio nigo riarenge ng'a ebinto bi'okwebereria biaetwe ekeombe eki n'abanto abeegetie ekeene ase ensemo eyio, goika engaki eyio, biarenge biayagusiibwe, biarenge birengigwe, na biarenge biakoonigwa ase rigori riabio ri'ekeene ri'etahabu ne chifeta, bikanyorwa $200. Chibesa echio chionsi chigorire ebitabu ebinini, ebitabu ebitambe bike, n'echinkaratasi chikorusiigwa engaki ase engaki, na ebio biagabanigwe. Ekeombe eki nigo kiamanyete buya kare abanto emerongo ebere abarenge barentetwe ase okwegena ekeene goetera ase ebinto bi'ogosoma biagorirwe ne chibesa chi'ebinto biria bi'okwebereria. Oyomo bw'abwo bachete komanya ekeene goetera ase ogosoma nigo arenge John I. Tay, bw'Oakland, Cal.

GSAM 446San Francisco n'Aase 'Okorandia Enchili

GSAM 446.2Ase 1875, oborori obonene bokaegwa ekanisa ya San Francisco. Bono twaberarikire kobororako ekiagera bwaikeranigwe ase enchera y'ogokumia mono. Korwa omochakano ekanisa eye yarenge n'oboganu bw'okorika chinyomba chia goika ase ogosasima, na ayio nigo akogania chibesa chinyinge na amabanga ande akabua. Tibaranyarete korenda emesangererekano eming'oki kogendererana ase chinyomba echio, ekiagera engaki enyinge chinyomba echio nigo chiarenge koganeigwa ase ebinto binde.

GSAM 446.3Ase ebiro bi'egokonyi bi'amatuko 14 na 20, omotienyi 4, 1875, abanto abatangi b'ekanisa ya San Francisco bakarangerigwa basang'ane ase enyomba y'Omokungu J. L. James, Fifth Street, ang'e na Market Street. Agwo Omokungu White akatotebia eki aoroketigwe ase okorora igoro y'amang'ana ayio. Nigo aoroketigwe ng'a San Francisco nigo yarenge kobanga aase 'okorandia Enchili botambe, ago emeremo yanyarete kogendererigwa; na ng'a emioyo nigo yarenge kogenderera kweegwa ekeene onye ring'ana eri riarendereretwe ase obong'aini. Onye enyomba y'ogosasima yaagachigwe, ago abanto banyarete korangerigwa, na emeremo egakorwerwa, emioyo yarenge komenteka ase omobaro wabo. Na barabwo nabo nigo barenge gokonya korua chibesa chiganeirwe na koripa esira yarenge kobao ase okoagacha enyomba y'ogosang'anera.

GSAM 447.1Omokungu White akagenderera goteba ng'a nigo arorire ng'a, ekero aratebie ekanisa ya San Francisco obonene bw'okoagacha enyomba y'ogosasima, ring'ana eri nigo riarenge kororekana ase ekanisa eyio entaka buna okogenda ase ekierema. Korende akaragirigwa goteba ng'a, buna barachake kogenda, nigo bararore oborendi bwa Nyasae bokobaisorera enchera obosio bwabo, rigoro ase rigoro; na ng'a abasani nigo baranyoreke ase enchera yonsi, goika ase omoerio esira yonsi ebe yaripwa.

GSAM 447.2Buna omonto oyomo bw'abake basang'anete ase emesangererekano eria namarete gokwanako, ninyare goteba ng'a erengererio ri'omoganda oria—abwo ang'e na kera oyomo arenge bw'abataka b'ense eye—ri'okochaka koagacha enyomba y'ogosang'anera ere fiti 35 x 80, na ase omochie ago rigori erike mono ri'omogondo nigo riarorekaneite rigogania chibesa chitari inse ya $6,000, nigo riarorekanete bw'ekeene buna “okogenda ase ekierema.” Eki kiabaimberetie gokora ayio n'okwegena kwabo kw'oboikeranu ng'a oborori Omokungu White abarentereire nigo bwarwete ase Omonene, na ng'a mbwarenge koba bwaikeranigwe bw'ekeene.

GSAM 447.3Buna omonto obwatanete n'emeremo eye ase enchera emwe gose ende, korwa omochakano waye goika bono, ngotageta goteba aiga ng'a oborori obo bw'igoro bwaikeranigwe ase kera ring'ana. Ekero twachagete korigia emegondo, tokanyara konyora omogondo bw'rigori ri'$6,000 ase $4,000. Moiseke ominto oyomo agateba ng'a nigo ararue $1,000 onye nanyare koonia aase aye. Erio kegima akaa omokori bw'obooni bw'emegondo emeremo y'okoonia ebinto biaye, na oyio akamotebia ng'a rigori erio n'erike mono. Chichuma ibere chitaraeta, aase aye agakoongwa ase $1,000 goetania buna aarengete rigori riako ritang'ani, na akaripa ekiegwa kia okwegenia kwaye. Onde, momura ominto omotaka otaroche buna ekanisa yanyarete koagachigwa, korende agateba, “Onye Omonene nigo agoteba ng'a nekwagwenerete gokoreka, nasore enchera ase enchera ende yonsi,” agachia konyora, n'okokumia okonene, ng'a okogabana kw'omwando bw'oyomo bw'abanto b'eamate yabo kwamarire, na ng'a ase ayio nigo anyorete $20,000. Akarua $1,000 ase okoagacha, akagora boigo ensemo eyomo ase isato y'omogondo bw'ekanisa erinde aagacheo enyomba yaye y'okomenya. Ase igo, goetera ase chinchera ibere, akaretia ekeombe obokonyi.

GSAM 448Obuya Obonene Bwakooreirwe San Francisco

GSAM 448.1Ase igo ntwanyare gokwana ebiegwa ebinge n'obuya boria ekeombe ki'abarendi kiaboreirwe buna bagendererete okoagacha enyomba. Neryo goteba ng'a enyomba y'ekanisa, amo n'omogondo waye, nigo yaagachigwe ase chibesa ang'e na $14,000; na goetania nusu y'echio nigo charipirwe ase ebiegwa enyomba etararikigwa. Laguna Street, ago enyomba eye yaagachigwe, nigo yarenge ensemo y'omochie ago chinyomba chi'esukuru chiarenge chibuerire. Ase igo ekeombe ki'abarendi b'esukuru kikacha korika chinyomba chi'inse erinde esukuru enyare kobao, goika nonya enyomba etarabekwa ekerama. Chindora 75, chia kera omotienyi, chianyoretwe ase engaki ere ang'e nemiaka ebere, chikaripa chibesa chi'okomenteka kw'esira na echi'emeremo y'amatuko onsi. Ayio agatiga ekeombe kere neribaga ri'okoripa esira etigaire ne chibesa ekiarenge konyara gosangereria.

GSAM 448Enyomba y'Okogwenia ase Amache

GSAM 448.2Ekero kia bono ensemo enke y'esira eyaberekirwe ekero ekio ng'etigaire. Na ase ensemo y'ekanisa ere inse y'ense ng'ereo enyomba y'okogwenia ase amache, ere n'ebinto bionsi ebiganeirwe ase emeremo yayo, etari n'emechando ya chibesa. Rigori riayo n'erinene mono kobua esira eria etigaire, nayo boigo bwango nere yabe yamarire.

GSAM 448.3Ensemo y'oborori ng'a emioyo nigo yarache kweegwa ekeene yaikeranigwe ase enchera y'ogokumia mono. Tari abanto b'emerongo oka, korende amagana, banyorete oborabu bw'ekeene ase omochie oyio, na bono nigo baserebanire ase chinsemo etiganete chi'ense. Engaki n'engaki ekero ngotara San Francisco, nigo ndorora abanto babere goika ikomi, abaeegire ekeene korwa ekero ki'omoerio nasang'anete nabo; na omoerio tigoraika.

GSAM 449Amakweri 'Omogaaka White

GSAM 449.1Ang'e n'omwaka 1880, Omokungu White akaorokererigwa goetera ase Omoika bw'obobani ng'a atebie mosacha oye, Omogaaka James White, atige amange 'amareng'ereri n'emegigo eyo abwate, ayitige esoire ase amaboko 'abanto bande na abasae kobua ere, na ere “eage ase okonchoka kwaye kw'omoerio”—engencho yaye, ng'a orogendo rwaye rw'ase ense nigo rwarenge ang'e nokoba rwarikire. Akachaka koigwa amorokererio aya, na akakora igo ase engaki egwanire, naki ase omwaka 1881 emeremo yaye egarika, na akarara ase Yeso. Rituko 31 ri'omotienyi 7, akabwatwa n'omobaso bw'oborwaire bw'esosera. Rituko 3 ri'omotienyi 8, akarusigwa korwa aka gochia ase Enyomba y'Obogima ya Battle Creek, ago akanyora oborendi n'obokonyi bwonsi bwaranyarete koegwa, korende tibwamokonye. Akagenderera konenererwa n'oborwaire. Korwa omochakano bw'oborwaire bwaye nigo arenge koigwa ng'a “okonchoka kwaye kw'omoerio” kwaikire.

GSAM 449Amang'ana 'Omogaaka Smith

GSAM 449.2Ekero agokwana igoro y'ayio, Omogaaka Uriah Smith nigo agoteba: “Engencho y'amakweri aye tiyanyarete koba ebuya kobua buna yabereire. Ase amatuko atato 'omoerio 'oborwaire bwaye, ekero ki'onsi arenge n'obomanyi, nigo arenge korenta oborori ng'a tari koigwa obororo bonde bwonsi. Omoganda omonene bw'abasani b'ekeene, bari n'amariga ase amaiso, bagatenena ime na gochikongora enyomba eyio, ekero obogima bwaye bwarenge komotiga make-make ase egokonyi eria ebuya y'Esabato. Buna omonto ogosibekwa n'endoro etari n'emegusio, nigo asoire ase amakweri; na ekero onsi amarire, omorembe omuya nigo warorekanete ogotigara ase kera egento ki'obosio bwaye. Nigo yarenge buna esabo eri riaranereirwe:

GSAM 449.3“‘Ing'a ekero eki nyare korara, Omogoko oo otari n'endoro otaraegwa; Ing'a rituko ri'okomunya ase ense, Emeremo y'igoro etarachaka.’”

GSAM 449.4Ekero akurete nigo abwate emiaka 60 n'amatuko abere. Ogosiikwa kwaye ase Battle Creek nigo kwarorekanete ase ring'ana ng'a abanto batari inse ya 2,500 barengeo ase ekenyoro kiaye, rituko 13 ri'omotienyi 8. Akagendererigwa goika ase aase aye 'omoerio 'okomuinyera, ase egeturo kia Oak Hill, n'orogendo rw'ebigari 95, n'omoganda omonene bw'abanto bagogenda na amagoro.

GSAM 450.1Ase oborori obwinge obwaegwetwe nyuma y'amakweri aye, na bokarusigwa ase Omoiroro na Omorareri, twaruete obo bwandikigwe n'Omogaaka S. N. Haskell:—

GSAM 450.2“Ekero nkorengereria obong'aini bwaye obuya ase ang'e na kera ring'ana rikong'u riachire ritamanyekaneti, obwororo bw'enkoro yaye n'obuya bw'omoyo bwaye biaoroketigwe ase abasarete, nonya na ase abwo baamokoreire amabe, kera ekero arorire ebimanyererio bi'okoonchoka kwabo, n'obwanchani bwaye ase ayio aagenete ng'a namaronge, ninyare goteba bw'ekeene ng'a, Tata ase Israeli agwire. Na ekero akomuinyete, emeremo ya Nyasae, na abanto abange, nabaigwe okubua kw'obonyari bwaye bw'okorora amang'ana ataraba, n'oborendi bwaye bw'obotata.”

GSAM 450.3Ekero akurete, ababisa baito bakateba ng'a ring'ana bono goika ritenene. Taibo; ebiombe biria biaabegetwe n'ere, ase okoboko kwa Nyasae, nigo biarenge kogenderera kobua mono, bibe buna “emete yasimigwe n'Omonene,” eyeo ensagianye enyinge, chikwama amatunda, chiaranyarete korwa na koserebana.

GSAM 450Okobekwa kw'Amachiko 'Ogosasima Kwabanetwe

GSAM 450.4Emiaka 58 yaetire korwa ekero abwo barenge korandia ring'ana ri'omomalaika o gatato batebete ng'a engaki nigo yarache, koreng'ana n'obobani bw'Okomaanoka 13, ekero abanto baranyarete konyakwa ase United States n'aase ande, ase engencho y'okorenda amachiko a Nyasae. Ase egetabu kiandikigwe n'Omokungu White, ekigorokwa Amariko 'Omochakano, nigo tokosoma aya igoro y'orworoekererio oru:—

GSAM 450.5“Omomalaika agateba, ‘Rigererani!’ Okorigereria kwane gokaonchorwa gochia ase ababe, gose abataragenete. Bansi barenge koimoka na gokora. Obosangia ne chinguru chiarenge ase abanto ba Nyasae nigo biabaimoketie na kobabatereria obororo. Okobugania, okobugania nigo kwarenge kera ensemo. Nkarora amang'ana agokorwa mamincha y'omoganda oria bwarenge n'oborabu ne chinguru chia Nyasae. Ekierema gekamenta kobakongora; korende barabwo bakatenena barenge abakong'u, baisaneretwe na Nyasae, na bamwegenete. Nkabarora bari n'emegusio; nyuma nkaigwa bagorera Nyasae ase omoyo omorabu. Omobaso n'obotuko okorera kwabo tikwateneine: ‘Aye Nyasae, obwanchereri bwao bokorwe! Onye nenkonyare kotogia erieta riao, isorera abanto bao enchera y'ogotooreka! Totoorie korwa ase abatasasimeti Nyasae abatokongoretie. Batobegeire amakweri; korende okoboko kwao nkonyare korenta ogotooreka.’”2

GSAM 451.1“Erio nkarora abanto abanene b'ense bagosemania amo, na Setani n'abamalaika baye bari gokora emeremo ase obosangia gochibakongora. Nkarora amariko ande, na ebireng'ani biayo nigo biaserebanigwe ase chinsemo etiganete chi'ense, bigochika ng'a, otatiga abachenu bateete okwegena kwabo kw'omwago, batige Esabato, na barende rituko ritang'ani ri'echuma, abanto nigo barenge n'obosibore, nyuma y'engaki ebegetwe, kobaita.”3

GSAM 451Ogochandwa ase Amerika

GSAM 451.2Abatoamereretie batebete ng'a ogochandwa tigocha kobao ase ense eye, ekiagera Amachiko Amabancho a Chinse Chiibwateine chia Amerika agatoba ng'a: “Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko tokorusia richiko riokobeka ediini, gose riokogiria abanto kobwata ediini yabo ase oboitongo.” Kobua ayio, “Amachiko ay'Echibaro chi'Abanto” ay'ensemo enyingi ch'ense egogiria ogochika amachiko ay'ediini. Nonya abanto abo bakobura igo, abanto baito bagendererete korareria ring'ana ri'okobakania abanto, na korareria ng'a negwenerete kwerekania erinde basambane n'oborwani obwoche.

GSAM 451.3Ase 1863 ekeombe gekabangwa, ekerengo kiakio kiarenge goonchora Amachiko Amabancho a Chinse Chiibwateine chia Amerika na amachiko ay'ense, erinde anyare gokorwa emeremo ase gokina abanto kobwata ediini. Ebirengererio ebi bikanyora ababitunyanete bwango mono, na engencho y'ogokina abanto gokora amaya, mono ase okorenda rituko ritang'ani ri'echuma, egasambakana, goika ogochandwa kw'ekeene konya kwachakire ase ensemo enyingi ch'ense. Nigo konyorekanete nonya ase ensemo echio amachiko acho ay'rituko ritang'ani ri'echuma atari gokina abo abarendete rituko rinde ase enkoro yabo korenda rituko ritang'ani ri'echuma. Abanto babohirwe ekiagera tibarengete rituko ritang'ani ri'echuma.

GSAM 452Okobohwa ara 116

GSAM 452.1Ase obosio bwane nare ne rinyororo ri'okobohwa ara 116 kw'Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato ase Amerika, korwa omwaka 1878 goika omotienyi o 3, 1896. Ase abwo, abanto 109 bakonacherwa ekina. Abange babo babohirwe amatuko 20 goika 60, na abareng'ane 12 bakakinwa gokora emeremo ase “ekeombe ki'ababohirwe eminyororo” amo na abaiti, ababi, na abachiki b'amabe amabi mono. Ase kera ring'ana, abo babakonacherete ekina baikeranete ng'a mbanto abaya mono b'ense yabo.

GSAM 452Ekeombe ki'Oboitongo bw'Ediini

GSAM 452.2Ase rituko ria 21 ri'omotienyi o 7, 1889, ekeombe kigabangwa ase Battle Creek, Michigan, kekarogwa Ekeombe ki'Ense ki'Oboitongo bw'Ediini. Ekerengo kiakio kiarenge koamererania n'amachiko ay'ediini, gosambakia obomanyi ase abanto abange igoro y'obwatanio obw'ekeene egati y'ediini n'obogambi bw'ense, na gokonya abo abachandwa ase engencho y'okobwata enkoro yabo. Ekeombe eke kigakora emeremo emenge mono ase gosambakia ebitabu, na koorokia abanto emeremo yabo ne ching'aki ching'ana chi'abere ekero keria ase ense yaito. Ekeene, kigakora emeremo emenene ase gosambakia amang'ana ay'okobakania abanto are ime ya ring'ana ri'Okomanoka 14:9-12.

GSAM 452Obokonye bw'Amagaseti Atari ay'Ediini

GSAM 452.3Ogochandwa okwo kwarenge komenterera ase Abaganyi b'ogocha kwa Kristo abarendete Esabato gokarikwa ase amang'ana ay'ababangi b'amagaseti buna New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, n'ande. Amang'ana agasangerwa arikire, agokwana ase oboitongo igoro y'obotaronge bwakorete omonto bw'ense ya Chinse Chiibwateine chia Amerika, ekiagera nigo aigwerete enkoro yaye, na korenda rituko riria riete riraitwe ase richiko. Ase amang'ana ay'amagaseti ayio, ring'ana eri rikarusia ase obosio bw'abasomi amamirioni. Ime y'omotienyi oyomo, ekeene ekinene kia ring'ana ri'omomalaika o gatato kikamanyigwa n'abanto abange kobua abo twarenge tonyare goikera ase emiaka egoeta 20.

GSAM 453Endamwamu ya Mwanyabanto Yagerete Omonene Agatogigwa

GSAM 453.1Nabo torarora ng'a omokia bw'abanto bokogiria emeremo ya Nyasae, na konyora amachiko ay'okotenenera Esabato ende egokoamererania neria yachikirwe ase richiko ria kane, bwabete enchera y'okwigora ribaga ri'ekeene kogenderera bwango kobua.

GSAM 453.2Ekero tokorengereria aya akoreka ase emetienyi emeke ase enchera eye, amang'ana abere ay'Amariko Omochenu agacha ase ebirengererio ne chinguru. Erimo rigoteba: “Titokonyara gokora ring'ana mamincha y'ekeene, korende ase ekeene.”4 Na erinde: “Ekeene endamwamu ya mwanyabanto neragotogie aye; endamwamu eriatigare aye norayegirie.”5

GSAM 453Obobani Igoro y'Amachiko ay'Rituko Ritang'ani ri'Echuma

GSAM 453.3Ase Oborori Enamba 32, obwarusigwe ase 1885, n'aring'ana erigoorokia buna amachiko ay'rituko ritang'ani ri'echuma araikirerigwe ase Chinse Chiibwateine chia Amerika. Nigo rigoteba: “Erinde banyore okogwanchwa n'abanto na oboteneneri, abachiki b'amachiko nibaikererie ogosabwa kw'erichiko ri'rituko ritang'ani ri'echuma.”6 Bono tororere eki ase engaki enke, buna konya giaikeranigwe.

GSAM 453Amachiko ay'Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi

GSAM 453.4Ase 1892, Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko ogasabigwa gogiria okwigorwa ase rituko ritang'ani ri'echuma kw'Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi, obwarenge kobao ase Chicago, Illinois, korwa omotienyi o 5 goika omotienyi o 10 bw'omwaka oria. Erichiko ri'igo rikaikirerigwa ase rituko ria 19 ri'omotienyi o 7, 1892, ase ogokinwa buna obwabanetwe igoro. Na riibukwe ng'a eyio niyo yarenge eria ritang'ani Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko bw'Chinse Chiibwateine chia Amerika ya Rogoro gochika amachiko ase ring'ana ri'Esabato.

GSAM 453.5Chikanisa chigatoma amanyororo amanene mono ay'amaina, na amang'ana ay'ogosaba, na chitelegramu. Tichiasabete Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko bweka, korende chigamanyia abachiki b'amachiko ase obuya (?) ng'a: “Ase aya intwe twetianerete abanyene, na kera omonto netianerete n'oyonde, ng'a korwa engaki eye gochia bosio nitwange gochora gose kotenenera ase emeremo yonsi gose ase ribaga rionsi ri'okwegenwa, omonto onde bwensi bw'Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko, nonya noyo bw'ekerandi kia seneti gose omoteneneri bw'abanto, oranyore gochora ebiegwa ebinde bi'engencho yonsi ase Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi, otatiga ase ebi biraitwe ase ayio twetianeretie.” Ebi biraitwe nigo biarenge ng'a Omorokio osiekwe ase rituko ritang'ani ri'echuma.

GSAM 454Amang'ana ase Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko, 1892

GSAM 454.1Erinde morore buna amang'ana ayakwanetwe ime y'Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko ekero erichiko riria riaikererigwe, soma aya akoete:

GSAM 454.1“Nangete korora amang'ana ay'okwanga arikire aare ase orokaratasi, na arusigwe n'Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko bw'Chinse Chiibwateine chia Amerika. Arike. Naki morayarike? ... Yabeke ase amang'ana, onye more n'oborume; yatenenere, onye more n'oborume; mbanga ase abo barayachorere barairane aa naende? Nsemeretie ng'a tori nonya noyomo. Nigo mwekobeka ase obobe ase okorianga.”

GSAM 454Ogwetogia kw'Ekanisa

GSAM 454.2Abo basabete na konyora ng'a Omosangererekano bw'Abachiki b'Amachiko oikererie erichiko eri, nigo bariarengetie ng'a n'obobui obonene ase omopango bwabo bw'amachiko ay'ediini. Eri nigo rikomanyekana aare, ekiagera oyomo bw'abarandia abwo abamanyekanete mono, ekero arenge korareria ase Pittsburg, Pennsylvania, nyuma y'ayio, agateba iga:—

GSAM 454.3“Ng'a ekanisa ere n'oborito ase ebiombe ebinene bi'obogambi bw'abanto gose bi'okogamba, nigo riorokigwe mono ase ring'ana ria Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi riabete bwango aya. Ekerandi kia Seneti kia Chinse Chiibwateine chia Amerika, ekeombe kia igoro mono ase ense, kikaigwa eriogi ri'ediini, na kikaikereria erichiko ri'okorua $5,000,000 ase Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi, amo ne riigwatanio riarusigwe n'ekanisa ng'a ebisieri bi'omorokio omonene tibikwigorwa ase rituko ritang'ani ri'echuma. Ring'ana erio rinene kandi riya rigotebia ebirengererio bi'Omokristo ng'a, onye eri nirinyare gokorwa, amang'ana ande ay'obong'eni bw'igo nanyare gokorwa. Ekanisa egendererete konyora chinguru, na eriogi riayo nirigwekaneke chingaki enyinge mono ase amatuko agocha kobua ase ayaetete.”

GSAM 454.3Nabo torarora buna oborori boria bwarusigwe ase 1885 bwaikeranigwe, kandi bokogenderera koikeranigwa.

GSAM 455Obwatanio bw'Abakatoliki n'Abaprotestanti

GSAM 455.1Ase ring'ana eri, nitorarie obobani bonde bwarusigwe ase 1885, obokonyorekana boigo ase Oborori Enamba 32:—

GSAM 455.2“Ekero ediini y'Abaprotestanti eraramborie okoboko kwayo goetia ririba erinde ebwate okoboko kw'obogambi bwa Rumi; ekero eraramborie okoboko goetia oboina obore erinde ebwatane amaboko n'okwegena ng'a abafu banyara gokwana n'abagima; ekero ense yaito, ase chinguru chi'obwatanio obo bwa bitato, eraange kera engencho y'Amachiko Amabancho ayo buna obogambi bw'Abaprotestanti n'obw'abanto, na ekabeka enchera y'ogosambakia oborimo n'obong'ainereria bwa Papa, erio nitoramanye ng'a engaki y'emeremo y'amagegania ya Setani yaikire, na ng'a omoerio ore ang'e.”7

GSAM 455.3Erinde toorokie buna ensemo entang'ani y'obobani obo konya ekoikeranigwa, nigo ekogwenera rioka korigereria aya agokoreka ase botambi bwaito. Rora Abaprotestanti, abarandia n'abanto, bagotuna ogwancherwa n'Abakatoliki, bakabararika gocha ase ebisangererekano biabo, na amang'ana ande ay'igo. Riibukwe ng'a ase 1885, ekero oborori obo bw'igoro bwarusigwe, tiriarenge konyarekana nonya ekemanyererio egeke kia aya bono gokororekana ase ring'ana eri.

GSAM 455.4Erinde noorokie buna Abaprotestanti bakotuna okoboko n'obokonye bw'ababwatete Papa, narusia amang'ana korwa ase Star ya Kansas City (Missouri) y'rituko ria 18 ri'omotienyi o 3, 1896.

GSAM 455Abamethodisti na Rituko ri'Omochenu Patrick

GSAM 455.5Daktari Mitchell, omorisia bw'ekanisa enene y'Abamethodisti ase Kansas City, agakwanta ase Enyomba ya Coates y'Amateero, Kansas City, Missouri, ase Rituko ri'Omochenu Patrick, rituko ria 17 ri'omotienyi o 3, 1896. Star eyorokirie ensemo y'amang'ana aye ng'a “egento egeke giakorekire buna ensemo y'omogano ogokinigwa.” Daktari Mitchell agakomwa ebisanyi ne chinguru ekero atebete aya:—

GSAM 455.6“Okorogonia abande ase ediini n'omwana bw'obotamanya. Nigo tokorogonia abande ekiagera titomanyeti buya abatogi baito. Intwe Abaprotestanti tworokererigwe kwegena ebinto ebibi bitanyare gokwanwa igoro y'Abakatoliki. Abakatoliki boorokererigwe kwegena ebinto ebibi bitanyare gokwanwa igoro y'Abaprotestanti. Bono tokamanyereria ebirengererio biaito bi'obobe igoro y'abande, ekero toibereye ang'e ekeng'ana kororana amaiso na kobwatana amaboko; onye tomanyene kobua, nanga nitwanchane kobua. Twateneine ao na goterera abande. Chinsoni chibe ase ababwati ba Kristo bwagosigwe! Abakristo bonsi bagorirwe n'amanyinga aria aria ay'egori rinene; nigo tokorendwa n'obuya boria boria bwa Nyasae, kandi tosemeretie goika ase igoro aria aria. Abaminto, mbuya twamanyena ase ense aa.”

GSAM 456.1Star egendererete iga:—

GSAM 456.2“Erio Daktari Mitchell agakeranera Tata Dalton [omosasi bw'Ekanisa ya Katoliki], oria aikerete nyuma yaye, na akaramboria okoboko kwaye, agateba: ‘Momura ominto Dalton, aa n'okoboko kwane.’ Tata Dalton akaimoka, akabwata okoboko koria kwaramboretwe; ekero Daktari Mitchell arenge komokwania, agateba: ‘Nanga nachinsoni chinene mono onye, nyuma y'okomenya engaki ende igo ase omochie oyomo ase ense, togwenerete komotuna omomalaika gotomanyiania ase igoro. Tiga tomanyene ase ense aa.’ Abanto bagakoma ebisanyi, na nyuma ya Tata Dalton koirana goikerera inse, Daktari Mitchell akagenderera gokwana amang'ana aye.”

GSAM 456Egento Ekinene Ekerate Eng'ana

GSAM 456.3Twakora amang'ana korwa ase ring'ana rinde riarogetwe rituko ria 18 ri'omotienyi o 2, 1892, Melbourne, Australia:

GSAM 456.3“Igoro kwonsi nigo koorokigwe asende ng'a gokorigereria amang'ana buna agokoreka. Engaki y'ogotemwa nerorokigwe ase oborwani obonene obogendererete engaki ende igoro y'obogambi bwa Nyasae ase ense. Egento ekinene ekerate eng'ana nigechia gokoreka, kandi bwango mono.”

GSAM 456“Ense y'Abakristo” ya Omokani bw'Amatina Brewer

GSAM 456.4Amatuko 11 nyuma y'erirube eri korikwa, na ritaraika ase Chinse Chiibwateine chia Amerika, ring'ana rigakoreka eri Abaprotestanti n'Abakatoliki bakoraria ng'a neri riaratete eng'ana y'amang'ana ay'ense eye agochia bosio. Nigo naria ekina kia Enyomba y'Amatina ya Igoro Mono ya Chinse Chiibwateine chia Amerika ng'a: “Eye n'ense y'Abakristo,” eki Omokani bw'Amatina Omonene Brewer arusigwe ase rituko ria 29 ri'omotienyi o 2. Buna konya kiorokigwe, ase rituko ria 19 ri'omotienyi o 7 bw'omwaka oria oria, Erichiko ri'Okosieka Omorokio bw'Ebinto bw'Ense Yonsi ase Rituko Ritang'ani ri'Echuma rikaikirerigwa. Abarandia abwo basabete ne chinguru ng'a riikererigwe, bagasaba na gokong'era ng'a, ekiagera Enyomba y'Amatina ya Igoro Mono yatebete ng'a eye n'ense y'Abakristo, nigo egogwenera ng'a Esabato y'Abakristo erendwe etasakwa. Na Ekeombe ki'Okogorora Ense nigo kiarengetie igo. Ekiagera eye n'ense y'Abakristo, nigo yagwenerete komanya Nyasae n'amachiko aye ng'a n'omochako bw'obogambi, na amang'ana ande ay'igo. Ekeene, egento ekinene ekerate eng'ana ase oborwani obo bw'omoerio gikakoreka, “kandi bwango mono.”

GSAM 457Ababani ba Kare

GSAM 457.1Okorora okwaetwe abakoreri ba Nyasae, ababani, nigo kwarenge kororekana ng'a n'ogw'engencho ibere. Erimo rikarogwa “okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande,” gose okorora okwo kwaetwe omonto aase anyare kororwa ekero are ime y'okorora; erinde rikarogwa “okorora kwa botuko.” Okorora okwo kwe ritang'ani nigo korariwa ase 1 Samweli 3:1, aase ring'ana ri'omwana Samweli rikonyorekana ase amang'ana aya: “Ring'ana ri'Omonene tiriarenge koigwa chingaki enyinge ase amatuko aria; okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande tigwarenge kobao.”

GSAM 457Okorora Okwo Omonto Anyare Kororwa n'Abanto Abande

GSAM 457.2N'okorora kw'engencho eye (okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande) kwarenge ekero okoboko kw'Omonene kwarenge igoro y'omobani Esekieli. Ekero abagaaka ba Yuda baikerete ase obosio bwaye, bakamorora are ase okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande.8 Ekero kende omobani Danieli agatoorwa akabekwa ase okorora egati y'abagambi b'Abakaldayo. Onye batigarete, nanga mbamonyarete komorora are ase okorora, korende “okorigisa okonene gokabasoera, erinde bagatama bakebisa.”9

GSAM 457Okorora kwa Botuko kw'Omokungu White

GSAM 457.3Okorora kw'omochakano kw'Omokungu White kwonsi nigo kwarenge okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande. Korwa 1884, engencho y'okorora yoonchokire ase ring'ana eri, ekiagera bono nigo kore okwo gokorogwa ase Amariko Omochenu “okorora kwa botuko.” Tichindoto chieka, korende omomalaika oria oria obwate oborabu nigo akorekana, akamoorokereria, buna ase emiaka ya kare ase okorora okwo omonto anyare kororwa n'abanto abande. Amang'ana amange ay'okorora kwa botuko arikire ase Ebibilia, buna ekonyarekana korora ase ogosoma Omochakano 46:2; Danieli 2:19; 7:13; Ogokora 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Ase okorora kwa botuko oku kw'Omokungu White, obobani obonge obw'obong'eni bwarusigwe, na bwaikeranigwe ase oboronge mono, buna konya kwarariwe. Bono nindarorie okorora okonde okwa amatuko ay'inyuma.

GSAM 458Ogotoorwa Gochia Washington

GSAM 458.2Ase 1893, Omokungu White agateba iga:

GSAM 458.2“Emeremo emenge mono bono egosangererigwa ase Battle Creek. Onye emeremo eyio egabanigwe na kobekwa ase emechie ende, aase oborabu n'obomanyi bonyare kogosia ebiraro binde, nanga nigo ebete ase oboronge bwa Nyasae. Omonene tari gosemeria Yerusalemu ya kabere ase Battle Creek. Onye ogwancha kwa Nyasae nokoreke, negwenerete kobao okogorora okonene, na goonchora, na kotoora ebinto bi'emeremo na chinyomba chi'emeremo gochia ande.”

GSAM 458.3Ase Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi agwo Oakland, California, ase omotienyi o 3, 1903, agateba iga:

GSAM 458.3“Ase emiaka emenge abanto baito bakanetigwe ng'a: Rwa ase Battle Creek. Korende, ase engencho y'emeremo emenge yabangetwe agwo, nigo kwarenge komoyia gotigara agwo, na abanto tibanyarete korora ekiagera bagwenerete kurwa.”

GSAM 458.4“Ase koiraneria ribori riarusiigwe igoro y'okomenya aase ande, nigo nkoiraneria, Ee. Tiga chinyomba chi'emeremo chi'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi n'emeremo y'okorusia ebitabu bitoorwe korwa ase Battle Creek. Tindi komanya ng'a aase aribe areri, gose n'ase engegu y'enyancha ya Atlantiki gose n'ande. Korende eri nintebe: Timobeka rigena gose ritafari nonya nerimo ase Battle Creek erinde mwomboke naende enyomba y'emeremo ya Review agwo. Nyasae are n'aase amaya kobua asare.”

GSAM 458.5Nyuma y'okoigwa amorokererio aya, omosangererekano bw'abegenia ogachora ng'a “chinyomba chi'emeremo chi'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi chitoorwe korwa ase Battle Creek, Michigan, gochia aase ande ase engegu y'enyancha ya Atlantiki.”

GSAM 459.1Ase ekerandi ki'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi kiabete ase Battle Creek nyuma y'omosangererekano bw'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi, rigachorwa ng'a “nigo twanchete kobeka omotwe bw'emeremo y'Omosangererekano Omonene bw'Ekanisa y'Ense Yonsi ase botambi bw'Omochie bwa New York.” Ase ayio ekeombe ekinene gi'abachoretwe gekabekwa gotuna aase anyare kobekwa emeremo. Ekeombe ekio gikamanyia Omokungu White omopango bwakio, na kikamoboria onye n'are n'oborabu bonde asebaro. Ase koiraneria agateba iga:—

GSAM 459.2“Tiga Omonene atokonye togende ase obomanyi n'okosaba. Namanyire ng'a nigo akwancha ng'a tomanye, kandi bwango mono, aase togwenerete kobeka enyomba yaito y'okorusia ebitabu. Negenete ng'a enchera yaito ey'obotoereru yoka n'okwebeka ang'e gotaara ekero ritutu rigotaara. Tiga tosabe ng'a atotenenerie. Ase oborendi bwaye atooroketie ng'a nigo akwancha torwe ase Battle Creek....

GSAM 459.3“New York egotuna kokorerwa emeremo, korende tinyare goteba ng'a enyomba yaito y'okorusia ebitabu yagwenerete kobekwa agwo. Tinyare korengera oborabu obo naetwe ng'a bworokirie buya ekeng'ana aase togwenerete gochia, erinde ntenenere ogochia agwo.”

GSAM 459.4Nyuma y'okomara engaki yarenge ang'e goika chichuma chibere bagotuna ase Omochie bwa New York n'emechie eyobwetegeretie, ekeombe gi'abachoretwe gikeremerwa konyora aase akogwenera enyomba y'okorusia ebitabu. Ase engaki eyio erirube rigacha, riraitwe rituko ria 30 ri'omotienyi o 5, eri Omokungu White atebete ime yalio iga:—

GSAM 459.5“Ekero abaminto bagotuna aase ase enyomba y'okorusia ebitabu ya Review and Herald, nigo bagwenerete gotuna Omonene ne chinguru. Bagwenerete kogenda ase okwerinda okonene, okorigereria, n'okosaba, na botambe komanya oboreu bwabo abanyene. Titogwenerete kogesigera ogokania kwa mwanyabanto. Nigo togwenerete gotuna obong'aini obo Nyasae akorua....

GSAM 459.6“Ase ring'ana ri'okobeka enyomba y'emeremo ase New York, nigo ngwenerete goteba, Mwerende. Tindi komwancha ng'a ebe ang'e na New York. Bono tinyare korua ebigencho biane bionsi, korende namanyire ng'a aase onde bwensi ime ya mairo 30 korwa omochie obwo nigo aribe ang'e mono. Roore aase agoetegeretie ebiraro binde. Namanyire ng'a obuya obw'ase Washington, D.C., nigo bwagwenerete gotukigwa buya.

GSAM 460.1“Titogwenerete kobeka enyomba y'emeremo eye ime y'omochie gose ase ebiraro bi'abamenyi ebiri ase ching'egi ch'omochie. Nigo yagwenerete kobekwa ase ekebara, aase enyare kwetegerwa n'eriroba.”

GSAM 460Obobani bw'Aase Amaya Ararusiigwe Kugorigwa

GSAM 460.2Ase obomanyi obu, ekeombe gi'abachoretwe kigachaka gotuna aase agoetegeretie Washington amo n'okosaba, ekero erirube ria gatato riacha ribwate amorokererio aya:

GSAM 460.2“Twabete tokosaba oborabu igoro y'aase aribe emeremo yaito ase Moocha, na oborabu bwachire asetore ase enchera ey'ekeene mono. Naetwe oborabu obw'ekeene ng'a aase ande naorusiigwe asetore kugorigwa, aase abanto ababwate amasendi ay'ogokorera emeremo ase oboitongo barusiigwe amasendi amange mono. Abenye chinyomba echio chinene ch'obonda bakakwa, gose ebirengererio biabo bikarigereria egento kende, erio ebinto biabo bikarusiigwa kugorigwa ase egori eke mono....

GSAM 460.3“Ase oborabu obo naetwe, namanyire ng'a ase engaki eye omotwe bw'emeremo ya Review and Herald nigo wagwenerete koba ang'e na Washington.”

GSAM 460Aase Abanetwe Anyorekanete

GSAM 460.4Ekero ekeombe gi'abachoretwe kiabete ne ring'ana eri ase okoboko, kigachaka gotuna aase ase Ensemu ya Columbia, korende tiriarenge konyarekana eriroba ase egori ense ya chidola 1,000 ase kera ekari. Ase omoerio bakamanyigwa igoro ya Takoma Park. Aya n'amang'ana ay'ekeombe gi'abachoretwe:—

GSAM 460.5“Tokanyora eriroba ri'ekari chireng'ane 50 isiko y'Ensemu eyio, ang'e n'omogaka wayo, korende ime y'emegaka y'omochie bwa Takoma Park, eri twarenge tonyare kogora ase chidola 6,000, gose ase egori ya chidola 120 ase kera ekari. Tokarora aase aya buya mono. Tokamanya ng'a emiaka emeke yaetete, omogwenia bw'ase Boston nigo achorete aase aya ng'a aribe aase enyomba y'okogwenia. Nigo egotebwa ng'a arusiigwe chidola chireng'ane 60,000 ase okogora, na korusia ebisosa bionsi, ebiti biatemetwe, n'ebisaria. Emechando y'amasendi ekamogiria koikerania emepango yaye, na eriroba rikarengerwa nomonto obwate esira riaye eri eriroba erio riarenge ekenyoro kiario; eriroba rikamokorera egori ya chidola 15,000.

GSAM 461.1“Abamenyi ba Takoma Park, abateneneretigwe n'omogambi bw'omochie na abanto abande abamanyekanete, bakatoanchera ase omoyo omuya mono ase aase aya, na bakatotebia ng'a nibaigererie amo naintwe ase obwanchani erinde toikeranie emepango yaito.

GSAM 461.2“Ase chiara chiaito chionsi n'ase ogotuna gwaito kwonsi, titwanyorete aase ande abaikeranirie mono igo aya araitetwe ase oborori buna aa. Nigo twegenete ng'a oborendi bwa Nyasae bwatoteneneretie ase aase akwancha tomenye.”

GSAM 461.3Ase ogorora okwo oborori obonge bwaikeranigwe, buna koorokigwe ase egesieri eke na ebigesieri ebio biatang'anete, tiga “twegenere Omonene Nyasae oito, erinde tokong'erie; na twegenere omobani oye, erinde togenderere buya,” erinde twerekanie ase amang'ana ataracha ase amatuko agocha, na tatonyori toterekanie.

Notes

  1. 2 Amang'ana 'Ebiro 20:20. ↩
  2. Amariko 'Omochakano, orokaratasi 272. ↩
  3. Ase egetabu ekio, chinkaratasi 282-283. ↩
  4. 2 Abakorinto 13:8. ↩
  5. Chisaburi 76:10. ↩
  6. Oborori ase Ekanisa, Egetabu kia 5, orokaratasi 451. ↩
  7. Oborori ase Ekanisa, Egetabu kia 5, orokaratasi 451. ↩
  8. Esekieli 8:1. ↩
  9. Danieli 10:7. ↩

Note

Back