Kafli 1 — Inngangur

GSAM 21.1ÞEGAR við tölum um aðra komu Krists, snertum við efni sem í raun hefur verið von Guðs þjóðar síðan fyrstu foreldrar okkar voru reknir úr Eden-garðinum. Í orðunum til ormsins, að sæði konunnar skyldi brjóta höfuð hans, lá trygging um að að lokum myndi koma endurreisnarmaður sem myndi sigra valdarán Satans og uppfylla tilgang Guðs á jörðinni. Gert er ráð fyrir að Adam og Eva hafi talið að þetta verk yrði unnið mjög fljótlega og að beinn afkomandi þeirra yrði sigurvegarinn. En í áætlun Guðs tók loforðið um Frelsara úr hinum sýnilega voða til alls þess sem síðan hefur þróast í framkvæmd “eigin tilgangs og náðar, sem okkur var gefin í Kristi Jesú áður en heimurinn var hafinn.”¹

GSAM 21.2Hefðu Adam og Eva strax fengið að líta á þá þjáningu og kvalir sem myndu fylla heiminn á löngu tímabili milli tortímingar hans og endurreisnar, hefði sorg þeirra verið óbærileg. Guð himinsins, í blíðri miskunn og samúð, faldi þeim þessa sýn og lét þau rækta þá kæru von um að verða brátt leyst inn í dýrðlegt frelsi Guðs barna. Hugmyndin um að frelsun væri handan við hornið myndi eðlilega hvetja þá til meiri alvöru við undirbúninginn til að mæta atburðinum.

GSAM 22.1Á svipaðan hátt hefur verið með Guðs lýð í öllum kynslóðum frá dögum Adams. Þeir vissu að stór og mikilvægur atburður myndi eiga sér stað einhvern tíma í framtíðinni – að Kristur myndi loks koma og stofna ríki sitt. Þeir líka, eins og Adam og Eva, trúðu að atburðurinn væri handan við hornið og, eins og þau, voru þeir ómeðvitaðir um hvað myndi gerast á milli þeirra tíma og atburðarins; annars hefðu þeir ef til vill orðið örvæntingarfullir við að stefna að markmiði verðlaunanna.

GSAM 22.2Þessa hugsun má skýra með atburðum sem tengjast stórum uppgötvunum. Mennirnir sem stóðu að þeim, þrátt fyrir að vera ekki meðvitaðir um það, voru í raun að uppfylla tilgang Guðs; samt voru þeir knúnir áfram af hugmyndum sem reyndust ekki í öllum atriðum samræmast eigin kenningum sem hvöttu þá til athafna.

GSAM 22Víðtækar afleiðingar uppgötvana Kólumbusar

GSAM 22.3Montgomery, í American History,² útgáfu frá 1902, bls. 8, 9, þegar hann ræðir kenninguna sem hvatti Kólumbus til að hefja siglingu sína og framkvæmd áætlunar hans um að ná til Austur-Indíu með því að sigla vestur, segir hann:—

GSAM 22.4“Kólumbus taldi að hann gæti bætt áætlun portúgalska konungsins. Hann var fullviss um að til væri styttri og betri leið til Indlands en sú sem Díaz hafði markað. Áætlun genúverska sjómannsins [Kólumbusar] var bæði djarfleg og frumleg. Í stað þess að sigla austur eða suður og austur lagði hann til að sigla beint vestur. Hann hafði, eins og hann trúði, þrjár góðar og traustar ástæður fyrir slíku verkefni: Í fyrsta lagi, í samræmi við bestu landfræðirit síns tíma, var Kólumbus sannfærður um að jörðin væri ekki flöt, eins og flestir menn töldu, heldur kúla. Í öðru lagi gerði hann ráð fyrir að þessi hnöttur væri mun minni en hann er í raun og að stærstur hluti hans væri land en ekki vatn. Í þriðja lagi, þar sem hann vissi ekkert og grunaði ekkert um tilvist meginlandsins Ameríku né Kyrrahafsins, ímyndaði hann sér að strönd Asíu eða Indlands væri beint á móti Spáni og vesturströnd Evrópu. Hann áætlaði að heildarfjarlægðin yfir til Cipango, eða Japans, myndi líklega ekki fara yfir um fjögur þúsund mílur.

GSAM 23.1“Áætlun hans var þessi: Hann myndi leggja af stað frá Evrópu, sigla skipinu til vesturs til Japans og fylgja bogadregni hnattarins þar til það leiddi hann að því sem hann leitaði að. Honum þótti það jafn öruggt og einfalt og fyrir flugu að ganga í kringum epli.

GSAM 23.2“Ef honum tækist vel í leiðangrinum, myndi hann hafa þennan gífurlega kost: Hann myndi ganga beint inn í Indíuland um aðalhurðina, í stað þess að komast þangað á krókaleið og um hliðargátt, eins og Portúgölum var nauðugt.

GSAM 23.3“Við sjáum að þessi maður, sem kunni hagnýta stærðfræði, landafræði og siglingafræði jafn vel og nokkur annar samtíðar sinnar, hafði rétt fyrir sér í fyrsta atriðinu — lögun jarðarinnar — en hafði algjörlega rangt fyrir sér í hinum tveimur.

GSAM 23Heppileg villa

GSAM 23.4“Merkilegt nokk voru villur hans þó að einu leyti til hjálpar honum. Sú villa sem hann gerði varðandi fjarlægðina reyndist afar heppileg. Hefði Kólumbus reiknað rétt stærð hnattarins og raunverulega lengd slíkrar siglingar, hefði hann líklega ekki lagt af stað, því hann hefði strax séð að fyrirhuguð portúgölsk leið var bæði mun styttri og ódýrari. Ennfremur, hefði hann getað ímyndað sér eða á nokkurn hátt séð fyrir að Ameríkulandmassinn lægi beint fyrir framan sig, hefði það í sjálfu sér ef til vill ekki hvatt hann til að leggja af stað í uppgötvunarferð, því markmið hans var ekki að finna nýtt land, heldur nýja leið til gamals lands.”

GSAM 23Stóra von aldanna

GSAM 23.5Þannig hefur þjóð Guðs, í gegnum aldirnar, haft von komu Krists fyrir augum sér “sem akkeri sálarinnar, bæði öruggt og fast.”³ Þó að þeir hafi oft, mitt í sorgum og þjáningum, í angist kallað: “Hversu lengi, Drottinn, áður en frelsun kemur?” hafa þeir þó haldið áfram og, eins og Páll, hafa sagt og segja enn: “Hvað er von vor, eða gleði, eða fagnaðarkóróna? Eruð það ekki einnig þér sem verðið fyrir augum Drottins vors Jesú Krists við komu hans?”⁴

GSAM 24Páll styrktur af voninni

GSAM 24.1Nokkur dæmi um hversu styrkjandi þessi von er í þessu samhengi duga. Þegar Páll var leiddur fyrir Felix og fékk að tala fyrir sjálfan sig, sagði hann: “Samkvæmt þeirri leið sem þeir kalla villitrú, dýrka ég Guð feðra minna og trúi öllu því sem skrifað er í lögmálinu og spámannabókunum, og ég hef von til Guðs, sem þeir sjálfir viðurkenna líka, að upprisa verði hinna dauðu, bæði hinna réttlátu og hinna ranglátu.”⁵

GSAM 24.2Í færri málsvörn sinni fyrir Agrippusi sagði Páll: “Nú stend ég hér og er dæmdur fyrir vonina um það fyrirheit sem Guð gaf feðrum vorum; fyrirheit sem tólf ættir okkar, sem þjóna Guði af kappi dag og nótt, vona að rætist. Fyrir þessa von, konungur Agrippa, er ég ákærður af Gyðingum. Hvers vegna ætti það að teljast ótrúlegt hjá ykkur að Guð reisi hina dauðu?”⁶ Þegar hann loks kom til Rómar til að mæta fyrir keisara, sagði hann við Gyðingana: “Fyrir von Ísraels er ég bundinn þessari keðju.”⁷

GSAM 24.3Páll talaði frjálslega um þá von í bréfi sínu til Títusar: “Því að náð Guðs, sem færir frelsun, hefur birst öllum mönnum og kennir okkur að, með því að við neitum guðleysi og heimslegum girndum, skulum við lifa hófstilltu, réttlátu og guðlegu lífi í þessum heimi, meðan við bíðum þeirrar blessuðu vonar og dýrlegu birtingar hins mikla Guðs og frelsara vors Jesú Krists.”⁸

GSAM 24Pétur fagnar voninni

GSAM 24.4Pétur talar um sömu vonina á þennan hátt: “Blessaður sé Guð og Faðir Drottins vors Jesú Krists, sem samkvæmt ríkulegum miskunnum sínum hefur endurfætt oss til lifandi vonar með upprisu Jesú Krists frá dauðum, til arfs sem er óforgengilegur, óspilltur og fölnar ekki og er varðveittur í himninum fyrir ykkur, sem eruð varðveittir fyrir kraft Guðs með trú til hjálpræðis sem er tilbúið að opinberast á síðasta tíma. Yfir þessu gleðjist þið mjög, þótt nú um stund, ef svo ber undir, séuð þið í sorg vegna margvíslegra freistinga, svo að trúarprófun yðar, sem er miklu dýrmætari en forgengilegt gull, þótt það sé reynt í eldi, megi verða til lofs, heiðurs og dýrðar við birtingu Jesú Krists.”⁹

GSAM 25Tilgangur Guðs í sköpuninni

GSAM 25.1Ritningarnar opinbera tilgang Guðs við sköpun heimsins; og úr orði spádómsins lærum við einnig áætlun hans varðandi framtíðina: “Svo segir Drottinn, sem skapaði himininn, Guð sjálfur, sem myndaði jörðina og gerði hana; hann hefur staðfest hana, hann skapaði hana ekki til einskis, hann myndaði hana til að verða byggð.”¹⁰ Þegar hann hafði myndað hana, gaf hann hana manninum. Sálmaskáldið segir: “Himinninn, já, himnar, eru Drottins; en jörðina hefur hann gefið mönnunum.”¹¹ En þegar hann gaf hana manninum, var maðurinn réttlátur, eins og vitringurinn orðar það: “Þetta eitt hef ég fundið: Guð hefur skapað manninn réttlátan; en þeir hafa leitað sér margra uppfinninga.”¹²

GSAM 25.2Við lesum um meðferð Drottins á mannkyninu að “er hann skildi sonu Adams að, setti hann mörk þjóðanna eftir fjölda sona Ísraels,”¹³ það er að segja, eftir fjölda hins sanna Ísraels sem að lokum verður safnað á jörðinni sem undirmenn í framtíðarríki hans. Þetta er orðað af Páli með þessum orðum: “Guð ... hefir af einu blóði gert alla menn allra þjóða til að byggja á allri jörðinni, og hann hefir fyrirfram ákveðið tímana og ákveðið mörk búsetu þeirra, svo að þeir leituðu Drottins, ef til vill gætu þeir fundið hann með því að leita, þó að hann sé ekki langt frá hverjum og einum okkar; því að í honum lifum við, hrærumst og erum til.”¹⁴ Þegar þessu upprunalega markmiði varðandi jörðina er framfylgt, “mun lýður þinn einnig allur verða réttlátur.”¹⁵ Enn er sagt um þá í þeirri stöðu: “Búandinn mun ekki segja: Ég er veikur; lýðurinn sem þar býr mun fá fyrirgefningu synda sinna.”¹⁶ Þetta verður tíminn þegar “hógværir munu erfa jörðina og gleðjast yfir gnægð friðar.”¹⁷

GSAM 26Önnur koma Krists er ekki goðsögn

GSAM 26.1Í öðru bréfi Péturs segir að “við höfum ekki fylgt snjöllum, uppspunnum ævintýrum þegar við kunngjörðum ykkur kraft og komu Drottins vors Jesú Krists, heldur vorum sjónarvottar að dýrð hans. Því hann hlaut heiður og dýrð frá Guði Föður, er slík rödd kom til hans frá hinni dýrlegu dýrð: Þetta er elskaði sonur minn, í honum hef ég þóknun. Og þessa rödd, sem kom af himni, heyrðum við, er við vorum með honum á hinu helga fjalli. Við höfum einnig enn traustara spádómsorð, og þið gjörið vel í að hafa það fyrir augum sem ljós sem skín á dimmum stað, uns dagurinn rís og morgunstjarnan rís í hjörtum yðar.”¹⁸

GSAM 26.2Í þessum ritningum vísar postulinn til umbreytingarinnar á fjallinu sem sönnun annarrar komu Krists. Áður en þessi atburður átti sér stað hafði Frelsari okkar sagt við postula sína: “Það eru nokkrir hér sem munu ekki smakka dauða fyrr en þeir sjá Mannssoninn koma í ríki sínu”¹⁹ — eins og Lúkas lýsir því: “Það eru nokkrir hér sem munu ekki smakka dauða fyrr en þeir sjá Guðs ríki.”²⁰

GSAM 26.3Þetta fyrirheit var bókstaflega uppfyllt í umbreytingunni sjálfri. Í þessari “sýn” á fjallinu sáu þeir Jesú dýrðlegan, eins og hann mun birtast þegar hann kemur í ríki sínu. Þeir sáu Elía, sem var tekinn upp til himins án þess að smakka dauða, sem táknaði þá sem verða umbreyttir—breyttir úr dauðlegum í ódauðlega—“á augabragði, á einu augnabliki,” þegar Drottinn kemur.²¹ Þar var einnig Móse, sem hafði dáið, og táknaði þá sem verða uppvaktir frá dauðum til að mæta Drottni. Þannig gaf þessi “sýn” þeim yfirsýn yfir komu Krists í ríki sínu, eins og hann hafði lofað þeim.

GSAM 27Spádómur: öruggara orð

GSAM 27.1Þótt postularnir hefðu séð þessa dýrðlegu sjón á umbreytingarfjalli og heyrt rödd Guðs samþykkis, staðfestir postuli Pétur: “Við höfum öruggara orð spádómsins.” Með þessari yfirlýsingu dregur hann ekki úr því sem þeir sáu og heyrðu á þeirri minnisstæðu stundu. Þeir heyrðu þá rödd Guðs einu sinni, en í hinum stóru línum spádómsins, sem teygja sig til annarrar komu Krists, höfum við rödd Guðs oft endurtekna. Í raun og veru er hver skýr spádómur sem ræst hefur eða er skráður í sögunni, rödd Guðs til okkar. Það hlýtur að vera í þessum skilningi sem orð spádómsins er “vissara”. Í Revised Version er það þýtt sem “staðfest”. Spádómurinn er staðfestur með hverri einustu uppfylltri tilgreiningu. Hvert og eitt spáð atvik, þegar það rætist, er fullvissa um að hinir spáðu atburðir sem eftir eru muni vissulega eiga sér stað.

GSAM 27Eðli spádómsins

GSAM 27.2Eftirfarandi vitnisburðir frá virtum Biblíufræðimönnum um eðli spádóms eru áhrifamiklir:—

GSAM 27.3Thomas Newton heldur því fram að “spádómur sé saga sem séð er fyrir og þjappuð; saga er spádómur sem ræst hefur og verið þaninn út. Lygispádómar hafa verið í heiminum; en allur gáfaður hugur og illkvittni manna og djöflanna geta ekki framkallað neina slíka spádóma og þá sem skráðir eru í Ritningunni.”

GSAM 27.4Sir Isaac Newton vitnar um að “að hlusta á spámennina sé grundvallareinkenni hinnar sönnu kirkju.”

GSAM 27.5Dr. A. Keith segir að “spádómur sé jafngildur hvaða kraftaverki sem er og er í sjálfu sér kraftaverk.... Einungis rödd Almættisins gæti kallað hina dauðu fram úr gröfunum,—einungis rödd Alviskunnar gæti sagt frá öllu því sem hvílir hulið í dimmri framtíð, sem manninum er jafn óyfirstíganleg og heimili hinna dauðu,—og báðar eru á sama hátt rödd Guðs.”

GSAM 28.1Matthew Henry sagði að “á Guðs tíma, sem er besti tíminn, og á Guðs vegi, sem er besti vegurinn, muni spádómur vissulega rætast. Öll orð Krists eru mjög hrein og því mjög örugg.”

GSAM 28Tilgangur spádóms

GSAM 28.2Við getum lært af orðum Krists til postula hans einn tilgang Drottins með því að gefa spádóma. Þegar hann talaði spádómslega um það sem myndi gerast í lífsferli Júdasar, sagði hann: “Ég segi yður þetta áður en það gerist, til þess að, þegar það gerist, megið þér trúa að ég sé hann.”²²

GSAM 28.3Drottinn segir einnig fyrir munn spámannsins Jesaja: “Ég er Guð og enginn er mér líkur, sem kunngeri endann frá upphafi og frá fornum tíma það sem enn er ekki gert, og segi: Áætlun mín stendur föst og ég mun framkvæma allan minn vilja.”²³

GSAM 28.4Enn fremur: “Ég hef frá upphafi kunngert fyrri hluti, og þeir gengu út úr munni mínum og ég sýndi þá; ég framkvæmdi þá skyndilega, og þeir urðu að veruleika.... Ég hef jafnvel frá upphafi kunngert þér það; áður en það gerðist sýndi ég þér það; svo þú segðir ekki: Skurðgoð mitt hefur gert þau, og höggmynd mín, og steypimynd mín hefur skipað þeim. Þú heyrðir, sjá allt þetta; og munuð þér það ekki kunngera? Ég hef sýnt þér nýja hluti frá þessum tíma, jafnvel dulda hluti, sem þú vissir ekki um. Þeir eru skapaðir núna, og ekki frá upphafi; jafnvel áður en dagurinn kom er þú heyrðir þá ekki, svo þú segðir ekki: Sjá, ég vissi þá.”²⁴

GSAM 28.5Úr þessu máli sést kraftur spádómsuppfyllinga sem sönnun guðlegs uppruna spádóms, sem og að það er sýnishorn af völdum Drottins umfram alla guði heiðingjanna. Einnig má sjá af þessum orðum að spádómurinn á mjög mikilvægan sess í sannleikans ritningum. Þar sem þessar staðreyndir eru réttar er það furðulegt hversu margir gefa litla eða enga athygli rannsókn spádómshluta hinna helgu ritninga.

GSAM 29Spádómur ekki innsiglaður

GSAM 29.1Óupplýstir segja að þeir séu ólærðir og geti því ekki skilið spádómana. Á hinn bóginn segja margir menntaðir, og sumir þeirra innan kennimannastéttarinnar: “Spádómarnir eru innsiglaðir og ekki hægt að skilja þá. Við vitum öll að Opinberunarbókin er innsigluð bók.”

GSAM 29.2Í Opinberunarbókinni fékk hinn elskaði Jóhannes sérstaka skipun um að innsigla ekki bókina.²⁵ Einnig er í þessari bók lýst blessun yfir þeim sem “heyra orð spádómsins og varðveita það sem þar er ritað.”²⁶ Hvernig hefði verið hægt að varðveita það sem er í innsiglaðri bók ef það væri ekki, og gæti ekki verið, skilið? Drottinn sagði fyrir munn Móse: “Leyndardómar tilheyra Drottni Guði vorum; en það sem opinberað er tilheyrir oss og börnum vorum að eilífu, svo að við megum framfylgja öllum orðum þessa lögmáls.”²⁷

GSAM 29.3Að Drottinn hafi ætlað að spádómar Daníels yrðu skildir er augljóst af orðum hans til lærisveina sinna um þá. Við lesum: “Þegar þið sjáið því viðbjóð eyðileggingarinnar, sem Daníel spámaður talar um, standa í hinum heilaga stað (sá sem les, skilji það),”²⁸ sem nánast segir: Skilið Daníel spámann.

GSAM 29.4Drottinn afhjúpar ranghugmyndina um að spádómur sé óskiljanlegur með þessum orðum: “Sýn allra er orðin yður eins og orð bókar sem er innsigluð, sem menn afhenda lærðum manni og segja: Lestu þetta, ég bið þig. En hann segir: Ég get það ekki, því hún er innsigluð. Og bókin er afhent þeim sem ekki er lærður, og sagt er við hann: Lestu þetta, ég bið þig. En hann segir: Ég er ekki lærður. Þess vegna sagði Drottinn: Þar sem þetta fólk nálgast mig með munni sínum og heiðrar mig með vörum sínum, en fjarlægir hjarta sitt frá mér, og ótti þeirra við mig er kenndur eftir boðorðum manna, mun ég því, sjáið til, framkvæma undraverk meðal þessa lýðs, undraverk og undur, því viska hinna vitru mun farast og skilningur hinna hyggnu verða falinn.”²⁹ Ef fólkið sem spámaðurinn vísar til hér hefði fylgt hinu trausta orði spádómsins, hefði það ekki þurft að víkja frá lögmáli Guðs og skipta út boðorðum hans fyrir boðorð manna.

GSAM 30Spádómur ekki til einkatúlkunar

GSAM 30.1Það er ekki vegna þess að spádómurinn hafi einhvern djúpan, falinn, dularfullan boðskap sem svo margir skilja ekki. Postuli Pétur sagði um hann: “Þekkið þetta fyrst, að enginn spádómur í ritningunni er til einkatúlkunar. Því spádómurinn kom ekki á fornu tímabili eftir vilja manns; heldur töluðu heilagir menn Guðs eftir innblæstri hins heilaga anda.”³⁰ Af þessum orðum leiðir skýrt að það sem er nauðsynlegt til að skilja spádóma er að taka á móti þeim anda sem talaði gegnum spámennina. Um þann anda, sem lofað er öllum sem leita hans, er ritað: “Hann mun leiða ykkur í allan sannleikann.”³¹

GSAM 30Spádómur uppfylltur

GSAM 30.2Í rannsókn spádómsins eru til ákveðin sannindi sem ætti ætíð að hafa í huga: Guð, sem er ófeilandi, er höfundur spádóms, og þegar tíminn kemur til að spádómur rætist mun hinn spáði atburður sjálfur eiga sér stað. Ennfremur, þegar Drottinn, sem hefur mátt til að sjá fyrir nákvæmlega hvað menn munu gera, tilgreinir tíma þegar eitthvað mun gerast, þá þegar sá tími kemur, stendur spádómurinn fullnægður. Með öðrum orðum er ómögulegt að fölsk spádómsuppfylling eigi sér stað á þeim tíma sem til sannrar uppfyllingar er ákveðinn. Í samræmi við þessa meginreglu getum við sagt að þegar tími Drottins kemur til að boðskapur sannleikans verði gefinn heiminum, birtist boðskapurinn í hvert sinn.

GSAM 30.3Einu sinni, þegar höfundur hafði flutt ræðu um uppfyllingu spádóma, kom vantrúaður maður sem var viðstaddur fram og sagði: “Ég verð að óska ykkur, túlkum spádóma, til hamingju með að vera svo heppnir. Í rannsóknum ykkar á sögunni virðist ykkur svo auðveldlega takast að finna það sem passar nákvæmlega við spádóminn.” “Já,” svöruðum við, “það passar vegna þess að það var gert til að passa. Ef þú myndir fara í hanskahús til að kaupa par af hanskum, myndir þú þá ekki búast við að finna þá sem passa á höndina þína?” Hann svaraði: “Auðvitað myndi ég það, því þeir voru gerðir til að passa.” “Þannig að,” sagði rithöfundurinn, “sá Guð sem vissi nákvæmlega hvað menn myndu gera, gerði spádómana um þá, og þegar þessir menn koma fram á svið athafna og gera nákvæmlega það sem hann spáði fyrir um, gerir hinn sanni sagnfræðingur skrá yfir gjörðir þeirra, sem, bornar saman við spádóminn, passa fullkomlega saman.”

GSAM 31Spádómur, ljós í myrkrinu

GSAM 31.1Postuli Pétur segir að við eigum að veita spádómnum athygli sem ljósi sem skín á dimmum stað. Án luktar spádómsins væri framtíðin algjört myrkur. Tilgangur ljóssins er að reka burt myrkrið – þegar ferðast er á dimmum stað til að sýna veginn, og sýna hann skýrt, svo að ferðalangurinn geti, skref fyrir skref, séð og valið leiðina. “Orð þitt,” segir sálmaskáldið, “er lampi fyrir fætur mína og ljós á braut minni.”³² Vísimaðurinn segir: “Leið hinna réttlátu er sem skínandi ljós, sem skín sífellt meira og meira að fullkomnum degi.”³³ Þannig sést, þegar við förum niður tímans straum, að orð Guðs, einkum í spádómsuppfyllingum sínum, mun opnast sífellt meira og gera það sífellt skýrara fyrir Biblíunemanda að hann sé vissulega á þeirri braut sem leiðir til eilífs ljóss og eilífs dags.

GSAM 31Þrír áberandi atburðir frá Eden til enda

GSAM 31.2Þegar litið er á veg fólks Drottins frá Eden til enda, í ljósi ritninganna, skera þrír atburðir sig sérstaklega úr. Sá fyrsti er fyrsta koma Krists, holdgerðin, koma Emmanúels, Guðs birting í holdi; annar er mikla siðbótin eftir myrkraröldina—1260 ára kúgun, þar sem orð Drottins var nánast alfarið haldið frá almenningi—koma kirkjunnar úr eyðimerkurástandi og að setja ritningarnar þar sem allir gætu lesið og þekkt vilja hans; sá þriðji er önnur koma Drottins vors til að koma á tímum endurreisnar alls þess sem talað var af munni allra helgra spámanna hans frá upphafi veraldar; þetta til að ljúka “átökum aldanna”, átökum milli syndar og réttlætis, til að koma á dýrðartímanum, sem allar aldir hafa stefnt að.

GSAM 32Spádómurinn gefur vegmerki allt til endalokanna

GSAM 32.1Þegar við veitum gaum að hinu trausta orði spádómsins sem ljósi sem á að leiða skref okkar og varpa ljósi á rétta braut í gegnum myrkrið, getur ekki verið öðruvísi en að við finnum veginn skýrt merktan í spádómsorðinu alla leið niður tímans læk til annarrar komu Krists. Þar sem svo er, munu þeir sem fylgja náið ljósi spádómsins ekki aðeins þekkja merkin sem gefa til kynna að hinn mikli dagur sé handan við hornið, heldur munu þeir einnig þekkja verk Drottins þegar það færist stöðugt áfram í sannleikans boðskap sem á að undirbúa lýðinn til að mæta honum í friði við komu hans.

GSAM 32.2Þó að ritningarnar lýsi því yfir að dagur Drottins muni koma yfir fjöldann eins og “þjófur um nóttina,”³⁴ segja þær einnig um þá sem standa í ráði Drottins: “En þið, bræður, eruð ekki í myrkrinu, svo að dagurinn komi yfir ykkur eins og þjófur. Þið eruð öll börn ljóssins og börn dagsins.”³⁵

GSAM 32Munið leiðsögn Drottins

GSAM 32.3Þegar rifjað er upp leiðsögn Drottins í aðventuhreyfingunni, er gott að hafa í huga að það hefur ætíð verið ætlun Guðs að fólk hans minni sig á birtingar forsjár hans og máttar í þeirra þágu. Þegar skýrðar eru ástæður afturfalls Ísraels frá Guði, segir sálmaskáldið, “Þeir gleymdu Guði, frelsara sínum, sem hafði gert mikil verk í Egyptalandi, undursamleg verk í landi Hams og hræðileg verk við Rauðahafið.”³⁶ Ef það var gott fyrir Ísrael að minnast leiðsagnar Drottins með þeim, er það þá ekki gott fyrir okkur líka? Í hrifningu segir sálmaskáldið aftur: “Lofaðu Drottin, sál mín, og gleymdu ekki öllum gjöfum hans.”³⁷

GSAM 33.1Í öllum öldum hefur Drottinn gefið mikilvæga sannleika, sem með náð hans voru ætlaðir til að leiða þjóð út úr þrældómi syndar og gera hana hæfa til inngöngu í hið himneska Kanaansland; og gagnlegt er að íhuga hvernig Drottinn hefur staðið í sambandi við þá sem hafa boðað þessa sannleika.

GSAM 33Stórkostlegar niðurstöður af minnstu ráðum—Vitnisburður D’Aubigné

GSAM 33.2D’Aubigné segir í History of the Reformation: “Guð, sem undirbýr verk sitt um aldir, framkvæmir það með veikustu tólunum þegar tími hans er kominn. Að ná fram miklum árangri með minnstu ráðum, slíkt er lögmál Guðs. Þetta lögmál, sem ríkir um alla náttúru, finnst einnig í sögunni.”³⁸

GSAM 33.3Þegar Guð, í fornum tíma, hóf að velja sérstakt fólk til að gera það að sérstæðri þjóð fyrir sig, gerði hann það með því að kalla einn mann – Abraham – sem bjó meðal heiðingja í Úr í Kaldeu. Af honum spratt fjölmennt afkvæmi; en um þá, þegar þeir voru upphafnir til þjóðarstöðu, sagði Guð himinsins: “Drottinn lagði ekki ást sína á ykkur né valdi ykkur af því að þið væruð fleiri en nokkur önnur þjóð, því þið voruð fámennastir allra þjóða.”³⁹

GSAM 33.4Þá aftur, þegar hann vildi frelsa lýð sinn frá þrældómi sínum í Egyptalandi, valdi hann þeim að leiðtoga mann sem, á ungum aldri, var falinn í þrjá mánuði í húsi móður sinnar, og síðar settur í einfalda, grófa örk, smíðaða úr reyr og smurða með tjöru, og falinn í hendur Nílarfljótsins. Þessi sami Móse var þó sá, sem, er hann var kominn til vits og ára, kaus hinn auðmjúka veg að þjást með Guðs lýð fremur en njóta “skammvinns unaðs syndarinnar”.⁴⁰

GSAM 34Sigur Gídeons

GSAM 34.1Síðar, þegar Drottinn ætlaði að frelsa Ísrael frá Midíanítum og Amalekítum, sem komu yfir land þeirra “eins og engisprettur í fjölda” og eyðilögðu uppskeru jarðarinnar, svo að “enginn matur var eftir fyrir Ísrael, hvorki sauðir, naut né asnar”, sendi Drottinn engil til Gídeons. Þessi sonur Jóasar var kominn í þá neyð að þreskja örlítið af hveiti og fela það fyrir óvinum sínum. Þegar engillinn tilkynnti honum að hann skyldi frelsa Ísrael, spurði Gídeon undrandi: “Hvernig á ég að frelsa Ísrael? Sjá, ætt mín er fátæk í Manasse og ég er minnsti maður í föðurhúsi mínu.”⁴¹ Þessi sami auðmjúki, fátæki maður fór út með þrjú hundruð menn sína, með einföldum luktum og könnum sínum (athöfn sem endanlegu dómgreindinni myndi þykja fáránleg), og með því að gera Guð að styrk sínum unnu þeir stórkostlegan sigur. Áður en frelsunin átti sér stað hefði Gídeon getað kveðið harmaljóð líkt og spámaðurinn Amos gerði þegar hann spurði: “Hver mun upplyfta Jakobi? því hann er lítill.”⁴²

GSAM 34Ungbarnið í jötunni

GSAM 34.2Á tilsettum tíma Drottins fæddist frelsari mannkyns, og hirðarnir fundu hann liggjandi í jötu. Jarðneskir ættingjar hans stunduðu hógvær en heiðarleg störf. Um jarðneska fátækt sína sagði frelsarinn: “Refirnir hafa holur og fuglar himinsins hreiður, en Mannssonurinn á ekki stað til að leggja höfuð sitt.”⁴³ Hann kaus postula sína “úr neðri stéttinni, sem, þótt ekki væri sú fátækasta, nær ekki hæð miðstéttarinnar. Allt var þetta ætlað til að sýna heiminum að verkið væri ekki manns verk, heldur Guðs.”

GSAM 35Ekki margir vitrir kölluðir

GSAM 35.1Páll sagði um verkið á dögum frumkirkjunnar: “Heimska Guðs er vitrari en menn; og veikleiki Guðs er sterkari en menn. Því sjáið þér á köllun yðar, bræður, að ekki margir vitrir eftir holdi, ekki margir máttugir, ekki margir ættstórir, eru kallaðir; heldur hefur Guð valið hið heimskulega í heiminum til að gera hina vitru til skammar; og Guð hefur valið hina veiku hluti heimsins til að vanvirða hina voldugu; og hina lítilsvirtu hluti heimsins, og þá hluti sem fyrirlitnir eru, hefur Guð valið, já, og þá hluti sem ekki eru, til að gera að engu þá hluti sem eru; svo að enginn maður skuli geta montað sig fyrir augum hans.”⁴⁴

GSAM 35Hógværir menn í siðbótinni

GSAM 35.2Við finnum sömu meginreglu sýnda í lífi hinna miklu siðbótarmanna sextándu aldar. Sagnfræðingurinn segir: “Siðbótarmaðurinn Zwingli kom fram úr fjárhirðskýli í Ölpunum; Melanchthon, guðfræðingur siðbótarinnar, úr vopnsmíðaverkstæði; og Lúther úr kofa fátæks námumanns.” Um sjálfan sig sagði Lúther: “Foreldrar mínir voru mjög fátækir. Faðir minn var fátækur skógarhöggsmaður (síðar varð hann námumaður), og móðir mín hefur oft borið við á baki sínu til að afla sér framfærslu til að ala upp börn sín. Þau þoluðu erfiðustu vinnu fyrir okkar sakir.”

GSAM 35.3Postulinn Jakob, er hann talar um köllun fólksins til þjónustu Drottins, segir: “Heyrið, mínir elskaðu bræður, hefur Guð þá ekki valið fátæka þessa heims, ríka í trú og arftaka konungsríkisins sem hann hefur lofað þeim sem elska hann?”⁴⁵

GSAM 35Fyrstu metodistar

GSAM 35.4Þegar litið er til framrásar endurbótamanna til fyrstu daga metodismans, þegar kenning um óverðskuldaða náð var af ákafa boðuð, sjáum við að hún var studd af krafti Guðs. Þegar hún var trúfastlega sett fram fyrir lýðinn, með blíðum kærleika Krists, og lifandi trú tók hana til sín, fundu trúarmennirnir ekki aðeins fyrirgefningu fyrri synda, heldur einnig helgandi kraft sem gerði þeim kleift að lifa heilögu lífi. Metodisminn átti auðmjúkt upphaf og var blessaður samkvæmt trú og einlægu trausti kennimanna og almennra trúaðila.

GSAM 36.1Þegar við rekjum atburði og reynslu sem tengjast aðventuhreyfingunni, sjáum við að, eins og í öllum verkum Drottins þar sem maðurinn er tæki í framkvæmd þeirra, var uppruni hennar meðal fátækra og óþekktra; en láti enginn dæma hana út af þessu áður en hann hefur gaumgæfilega kannað sönnunargögnin sem þetta mikla verk byggist á, svo að hann finnist ekki í stöðu þeirra sem Drottinn spurði: “Hver hefur litið niður á dag smárra hluta?”⁴⁶

GSAM 36Svar Ecks við Lúther

GSAM 36.2Til hagsbóta fyrir þá sem kunna að vilja ákveða hvort kenning sé rétt eða röng út frá því hve margir eða fáir samþykkja hana, vitnum við að hluta úr deilunni milli Lúthers og Eck. Þar sem Lúther tók sér stöðu á ritningunum og þorði að efast um rétt manna til að setja eigin skoðanir ofar orði Guðs, svaraði Eck með þessum kaldhæðnu orðum: “Ég undrast hógværð og auðmýkt sem hinn virðulegi doktor sýnir þegar hann tekur að sér að ganga einn gegn svo mörgum frægum föðrum og þykist vita meira en æðstu páfarnir, kirkjuþingin, fræðimennirnir og háskólarnir! ... Það væri án efa undarlegt ef Guð hefði falið sannleikann fyrir svo mörgum dýrlingum og píslarvottum þangað til að hinn virðulegi faðir kom.”

GSAM 36.3Þessari svörun mætti vel svara með þeirri svörun Zwingli við Jóhanni Faber í Zürich, þegar sá síðarnefndi lýsti “undrun sinni á því hversu langt málin höfðu gengið, þegar fornar venjur sem höfðu staðið í tólf aldir voru yfirgefnar, og sú ályktun var skýrt dregin að kristniheimurinn hefði verið í villu í fjórtán hundruð ár.” Zwingli svaraði fljótt að “villa væri ekki minni villa þó trúin á hana hefði staðið í fjórtán hundruð ár, og að í tilbeiðslu á Guði skipti aldurslöng hefð engu máli nema rök eða stoð fyrir henni mætti finna í hinum heilögu ritningum.”⁴⁷

GSAM 37Orð Drottins gegn mannlegri visku

GSAM 37.1Hættunni við að treysta á skoðanir manna, í stað þess að leysa málið “Hvað er sannleikur?” með orði Drottins, er skýrt lýst af spámanninum Hósea þegar hann segir: “Þér plægðuð illsku, þér uppskáruð misgjörð; þér átuð ávöxt lyga, því að þér treystuð á eigin veg og á fjölda hinna voldugu manna yðar.”⁴⁸ Hneigð mannshjartans hefur ætíð verið að treysta mönnum; en þegar við nálgumst þann tíma er Drottinn mun “rísa og hrista jörðina skelfilega,” hvetur spámaðurinn Jesaja: “Hættið að treysta manninum, andardráttur hans er í nösunum; því hvers virði er hann?”⁴⁹

GSAM 37.2Þar sem við erum þannig varaðir í ritningunni við hættuna í þessu tilliti, skuli enginn flýta sér að fordæma aðventuhreyfinguna, eins og hún væri óverðug athygli vegna hógværrar byrjunar sinnar eða vegna þess að þeir sem heimurinn telur mikla hafa ekki stutt málið. Heldur skuli allir vandlega vega fullyrðingar hennar. Sannleikurinn er ómetanlegur; í samanburði við hann eru skoðanir manna ekki annað en gagnslaust hismi.