Kafli 3 — Koma hins lofaða fræs

GSAM 57.1“Þegar tíminn var fullnaður, sendi Guð Son sinn, ... fæddan undir lögmálinu, til að leysa þá sem voru undir lögmálinu, svo að við fengjum að verða ættleiddir sem synir.”¹

GSAM 57.2“En honum, sem hefur mátt til að styrkja ykkur samkvæmt fagnaðarerindi mínu og prédikun Jesú Krists, samkvæmt opinberun hins dularfulla leyndarmáls, sem var haldið leyndu frá upphafi veraldar en er nú gert augljóst, og fyrir ritningar spámannanna, eftir boðorði hins eilífa Guðs, og var kunngert öllum þjóðum til hlýðni trúarinnar: honum, einum vitra Guði, sé dýrð í Jesú Kristi að eilífu.”²

GSAM 57.3“Með opinberun lét hann mig vita leyndardóminn, eins og ég skrifaði áður með fáum orðum, ... sem í öðrum öldum var ekki gefið að vita sonum manna, eins og hann er nú opinberaður heilögum postulum hans og spámönnum með anda.... Mér, sem er minni en hinn minnsti allra heilagra, var þessi náð gefin að boða heiðingjum hina órannsakanlegu auðlegð Krists; og að láta alla sjá hvað samfélag leyndardómsins er, sem frá upphafi heimsins hefur verið falið í Guði, sem skapaði allt fyrir Jesú Krist.”³

GSAM 57.4Það hefur verið sagt að í Gamla testamentinu liggi fagnaðarerindið falið; í Nýja testamentinu sé það opinberað. Eins og annar hefur orðað það: “Þegar Gyðingar fjarlægðust Guð misstu þeir að miklu leyti sjónar á kenningum hinnar ritúalísku guðsþjónustu. Sú guðsþjónusta hafði verið stofnuð af Kristi sjálfum. Í hverju atriði var hún tákn um hann; og hún hafði verið full af lífskrafti og andlegri fegurð. En Gyðingar misstu hið andlega líf úr sínum helgisiðum og héldu fast í dauð form. Þeir treystu fórnunum og áboðunum sjálfum fremur en að hvílast á honum sem þau vísuðu til.

GSAM 58Í leit að veraldlegu valdi

GSAM 58.1“Þótt Gyðingar þráðu komu Messíasar, höfðu þeir enga hugmynd um hlutverk hans. Þeir leituðu ekki lausnar frá synd, heldur frelsunar frá Rómverjum. Þeir vonuðust til að Messías kæmi sem sigurvegari, til að brjóta vald kúgarans og upphefja Ísrael til heimsyfirráða. Þannig var vegurinn lagður fyrir þá til að hafna Frelsaranum.

GSAM 58.2“Fólkið, í myrkri sínu og kúgun, og valdamennirnir, þyrstir eftir völdum, þráðu komu eins sem myndi sigra óvini þeirra og endurreisa konungsríki Ísraels. Þeir höfðu rannsakað spádómana, en án andlegs innsæis. Þannig yfirsáu þeir ritningarnar sem benda á niðurlægingu fyrstu komu Krists og beittu rangt þeim sem tala um dýrð annarrar komu hans. Hroki skyggði á sýn þeirra; þeir túlkuðu spádóma í samræmi við eigingirndarlegar langanir sínar.

GSAM 58.3“Í meira en þúsund ár höfðu gyðingar beðið komu Frelsarans. Á þessum atburði höfðu þeir hvílt bjartustu vonir sínar. Í söngvum og spádómum, í helgihaldi musterisins og heimilisbæn, höfðu þeir helgað nafn hans. Og þó þekktu þeir hann ekki við komu hans. Hinn elskaði himinsins var þeim ‘eins og rót úr þurru landi;’ hann hafði ‘ekki ásýnd né prúðleik;’ og þeir sáu engan fegurðardrátt í honum sem gæti vakið löngun til hans. ‘Hann kom til sinna eigin, en hans eigin tóku ekki við honum.’”⁴

GSAM 58Af ætt Davíðs

GSAM 58.4Þegar sá tími sem Daníel spáði nálgaðist, er “Messías höfðinginn” – sá smurði – átti að birtast, hefði gyðingaþjóðin getað rökstutt, og án efa gert það, á þennan hátt: Messías, hvað holdið varðar, á að vera af húsi og ætt Davíðs, því verður fæðing hans að vera í þeirri ætt; og samkvæmt reglum gyðinglegs lögmáls og siða verður hann að vera smurður til opinberrar þjónustu þrjátíu ára að aldri; og ef hann á að birtast sem hinn smurði á þeim aldri, þá verður fæðing hans að hafa verið þrjátíu árum fyrir lok sextíu og níu áravikna, sem ná til komu Messíasar.

GSAM 59Spádómar Símeons og Önnu

GSAM 59.1Um þetta leyti var allt Ísrael í væntingum. Hinir einlægu, guðhræddu nemendur ritninganna biðu eftir fæðingu hans sem átti að verða þeirra höfðingi og stjórnandi. Hinum aldna og guðhrædda Símeoni var opinberað “af hinum heilaga anda að hann skyldi ekki sjá dauða áður en hann hefði séð Krist Drottins.”⁵

GSAM 59.2Þegar hinn ungburi Frelsari var borinn til musterisins vissi Símeon að þetta barn var sá sem vísað var til – Kristur. “Þá tók hann hann upp í örmum sér, blessaði Guð og sagði: Drottinn, nú lætur þú þjón þinn fara í friði, eins og þú hefir talað; því augu mín hafa séð hjálpræði þitt, sem þú hefir útbúið fyrir augum allra manna: ljós til að upplýsa heiðingjana og til dýrðar þjóðar þinnar Ísrael....

GSAM 59.3“Og Símeon blessaði þau [Jósef og Maríu] og sagði við Maríu móður hans: Sjá, þetta barn er sett til falls og upprisu margra í Ísrael; og til merkis sem menn munu tala gegn (já, sverð mun ganga í gegnum þína eigin sál líka), svo að hugmyndir margra hjartna verði opinberaðar.

GSAM 59.4“Og þar var ein spákona, Anna að nafni, dóttir Fanúels úr ætt Asers.... Og er hún kom þá þegar, þakkaði hún líka Drottni og talaði um hann við alla þá sem biðu endurlausnar í Jerúsalem.”⁶

GSAM 59Englar heimsækja hirðana

GSAM 59.5Áður höfðu englar boðað hirðum á sléttum Betlehem gleðitíðindi um fæðingu Frelsarans. Í eyru hirðanna sem hlustuðu sungu englar þessi ljúfu lög:—

GSAM 60Vísimenn heimsækja Betlehem

GSAM 60.2Þá komu vitringarnir frá austri, sem höfðu séð “stjörnuna rísa”, eins og Balaam hafði spáð. Í kjölfar leiðsagnar hennar komu þeir til Jerúsalem, þar sem nauðsynlegt var að forvitnast um nýfædda konunginn. Eftir að hafa fengið leiðbeiningar um að Betlehem yrði fæðingarstaður Hans sem vænt var, héldu þeir áfram för sinni; og undir leiðsögn stjörnunnar sem birtist aftur voru þeir leiddir þangað, til hins auðmjúka staðar þar sem Frelsarinn lá. Þar tilbáðu þeir hið heilaga barn, gáfu honum gjafir af gulli, reykelsi og myrru, og tóku síðan langa heimför sína.

GSAM 60Frelsarinn tólf ára gamall

GSAM 60.3Frá bernsku og til tólf ára aldurs er lítið til um Krist Frelsara, nema að hann jókst í visku og vexti og var hlýðinn foreldrum sínum. En þegar hann var tólf ára gamall fór hann með Jósef og Maríu til Jerúsalem til að sækja árlega hátíðina. Þar undraði hann prestana með þeirri þekkingu sem hann sýndi í spurningum sínum og í svörum sem hann gaf við flóknum vandamálum þeirra. Frá þessum tíma þar til hann hóf opinber störf sín heiðraði hann hið hógværa starf trésmiðsins, á meðan hann vann með Jósef, manni Maríu.

GSAM 60Hlutverk Jóhannesar skírara

GSAM 60.4Í sex mánuði fyrir opinbera þjónustu sína var hlutverk Krists boðað af Jóhannesi skírara. Fólkið kom í miklum fjölda til að hlusta á Jóhannes og láta skíra sig af honum. Þegar “þau biðu [bjuggust við að Messías kæmi] og allir menn veltu því fyrir sér [‘ræddu eða rökræddu,’ í jaðarnótum] í hjörtum sínum hvort Jóhannes væri Kristur eða ekki; Jóhannes svaraði og sagði við þá alla: Ég skíri ykkur með vatni, en sá sem er máttugri en ég kemur; ég er ekki einu sinni verðugur að leysa skóreimana hans. Hann mun skíra ykkur með Heilögum Anda og eldi. Hann hefur varpskóflu í hendi sér og mun hreinsa þreskivöllinn sinn vandlega og safna hveitinu í hlöðu sína, en hismið mun hann brenna í óslökkvandi eldi.”⁷

GSAM 61Jesús skírður

GSAM 61.1Þegar Jóhannes var að framkvæma skírnarathöfnina, sá hann Jesú koma til sín til að láta skíra sig og sagði: “Sjá, lamb Guðs, sem tekur burt synd heimsins.... Og Jóhannes vitnaði og sagði: Ég sá Andann stíga niður úr himni eins og dúfu og dvelja á honum. Og ég þekkti hann ekki; en sá sem sendi mig til að skíra með vatni, hann sagði við mig: Sá sem þú sérð Andann stíga niður á og dvelja á, hann mun skíra með Heilögum Anda. Og ég sá það og vitnaði að þessi er sonur Guðs.”⁸

GSAM 61Röddin frá himni

GSAM 61.2Ekki aðeins var messíasdómur Krists staðfestur með sýnilegri niðurkomu Heilags Anda í holdlegri mynd sem dúfa, heldur einnig með rödd af himni. Í Matteusarguðspjallinu lesum við: “Jesús, er hann hafði verið skírður, steig strax upp úr vatninu; og sjá, himnarnir opnuðust fyrir honum, og hann sá Anda Guðs stíga niður eins og dúfu og hvílast á honum; og sjá, rödd heyrðist af himni, sem sagði: Þessi er elskaði sonur minn, í honum hef ég þóknun.”⁹

GSAM 61.3Þó að “Jóhannes gerði ekkert kraftaverk”, urðu menn, þegar þeir sáu hinn mikla mátt sem fylgdi þjónustu Krists, að segja: “Allt sem Jóhannes sagði um þennan mann var satt.”¹⁰

GSAM 61Kristur smurður samkvæmt lögmálinu

GSAM 61.4Í tengslum við frásögn Lúkasar um skírnina og sömu smurningu með Heilögum Anda í líki dúfu lesum við: “Jesús sjálfur var þá um þrítugt.”¹¹

GSAM 62.1Eftir langa föstu Drottins í fjörutíu daga og hinar hörðu freistingar djöfulsins í eyðimörkinni, sem strax fylgdu skírn hans, kom hann til Nasaret, þar sem hann hafði verið alinn upp; og eins og venja hans var, gekk hann inn í samkunduhúsið á hvíldardeginum og stóð upp til að lesa.... Andi Drottins er yfir mér, því að hann hefur smurt mig til að boða fátækum fagnaðarerindið.... Og hann hóf að segja við þá: “Í dag hefur þetta rit orðið uppfyllt í yðar eyru.”¹²

GSAM 62Tíminn er uppfylltur

GSAM 62.2Markús, þegar hann skráði sama atburðinn, segir: “Tíminn er uppfylltur og Guðs ríki er komið í nánd; iðrist og trúið fagnaðarerindinu.”¹³ Tíminn sem spáð hafði verið að hinn smurði kæmi á var runninn upp. Smurningin með Heilögum Anda hafði átt sér stað við skírn hans, og hann var nú að hefja þjónustu sína, akkúrat á þeim tíma og með þeim hætti sem hinir heilögu spámenn til forna höfðu spáð.

GSAM 62Sýnileg sönnunargögn um messíasstöðu Krists

GSAM 62.3Þjónustu Krists fylgdi stöðug framkvæmd kraftaverka sem, fyrir fólkið, jafnvel þótt það skildi ekki til fulls líkingar hans og orð, voru sýnileg sönnun þess að hann var Immanúel, eða að “Guð var með honum.”¹⁴ Með þessum kraftaverkum gaf Kristur heiminum ekki aðeins sönnun um mátt Guðs í sér, heldur einnig hagnýta sýningu á eðli Guðs og kærleiksríkri miskunnsemi hans. Þegar Filippus, eftir þrjú ár samfelldrar samveru með Kristi þar sem hann varð vitni að máttugum kraftaverkum hans, sagði: “Drottinn, sýndu okkur Föðurinn, og það nægir okkur,” sagði Jesús við hann: “Svo langa stund hef ég með yður verið, og þú, Filuppus, þekkir mig ekki? Sá, sem hefur séð mig, hefur séð föðurinn. Hvernig segir þú: Sýn þú oss föðurinn? ... Trúðu mér að ég er í Föður og Faðirinn í mér; eða trúðu mér vegna verkanna sjálfra.”¹⁵

GSAM 63Jóhannes ringlaður

GSAM 63.1Þó að Jóhannes hefði við skírn Krists orðið vitni að sýnilegri niðurkomu Heilags Anda, heyrt rödd himinsins lýsa honum sem syni Guðs og sjálfur lýst honum sem “Lambi Guðs sem tekur burt synd heimsins”, þróuðust atburðir svo allt öðruvísi en hann hafði búist við að hann varð órólegur og ringlaður í dapurlegu fangelsi sínu.

GSAM 63.2“Líkt og lærisveinar Frelsarans skildi Jóhannes skírari ekki eðli ríkis Krists. Hann bjóst við að Jesús tæki Davíðs hásæti; og eftir því sem tíminn leið og Frelsarinn gerði enga kröfu til konunglegra valda, varð Jóhannes ringlaður og órólegur.”¹⁶ “Hann kallaði til sín tvo af lærisveinum sínum og [hann] sendi þá til Jesú og sagði: Ertu sá sem á að koma? Eða eigum við að bíða eftir öðrum?” “Á þeirri stundu læknaði hann [Jesús] marga af veikindum þeirra og plágum og af illum öndum; og mörgum blindum gaf hann sjón. Þá svaraði Jesús og sagði við þá: Farið yðar veg og segið Jóhannesi frá því sem þið hafið séð og heyrt.”¹⁷

GSAM 63.3Það var með erfiðleikum sem Gyðingar eða jafnvel lærisveinarnir gátu skýrt séð marga sannleika sem Frelsarinn talaði, því þeir voru svo staðráðnir í þeirri trú að þegar Messías kæmi myndi hann brjóta rómverska okið, sem var þeim svo þungt, og strax endurreisa konungsríki Davíðs og ríkja sem veraldlegur konungur.

GSAM 63.4Jesús hóf prédikun sína á því að segja: “Iðrið yður, því að himnaríki er í nánd.”¹⁸ Þegar tólf postular hans voru sendir út, fluttu þeir sama boðskap: “Himnaríki er í nánd.”¹⁹ Síðar í þjónustu sinni, þegar sjötíu voru sendir út, var það með orðunum: “Guðs ríki er komið nálægt yður.”²⁰

GSAM 64Fólk undraðist verk Krists

GSAM 64.1Undursamleg orð og kenningar Krists leiddu fólkið til að segja: “Aldrei hefur maður talað eins og þessi maður.”²¹ Og þegar hann læknaði blindan og mállausan mann, “allt fólkið var undrandi og sagði: Er hann ekki sonur Davíðs?”²² eða með öðrum orðum: Er hann ekki afkomandi Davíðs, hinn lofaði frelsari? “Þegar hann kom til heimalands síns, kenndi hann í samkunduhúsinu þeirra, svo að þeir undruðust og sögðu: Hvaðan hefur þessi maður þessa visku og þessi kraftaverk? Er hann ekki trésmiðsins sonur? Er móðir hans ekki kölluð María? Og bræður hans, Jakob, Jósef, Símon og Júdas?”²³

GSAM 64.2Um þriðja ár þjónustu Krists, þegar hann var í musterinu á vígsluhátíðinni, komu Gyðingar til hans og sögðu við hann: “Hversu lengi ætlar þú að láta okkur efast? Ef þú ert Kristur, segðu okkur það beint út.”²⁴ Árið áður, þegar hann hafði unnið hið máttuga kraftaverk að fæða fimm þúsund manns með “fimm byggbrauðum og tveimur litlum fiskum”, “skynjaði hann að þeir myndu koma og taka hann með valdi til að gera hann að konungi, [þess vegna] dró hann sig aftur til fjallsins.”²⁵

GSAM 64Kristur kennir lærisveinunum um dauða sinn

GSAM 64.3Í kenningu sinni til lærisveinanna gerði Kristur sér miklu fyrir að afmá hugmyndina um veraldlegt ríki sem myndi hefjast strax og sýna þeim að hann yrði að deyja og rísa aftur, fara burt og koma aftur. Þess vegna spurði hann þá: “Hvað ef þið sjáið Mannssoninn stíga upp þangað sem hann var áður?”²⁶ Eftir að hafa boðið þeim “að segja engum að hann væri Jesús Kristur,” lesum við: “Frá þeim tíma byrjaði Jesús að sýna lærisveinum sínum hvernig hann yrði að fara til Jerúsalem og þjást mikið hjá öldungum, æðstu prestum og fræðimönnum, verða drepinn og rísa aftur á þriðja degi. Þá tók Pétur hann til hliðar og byrjaði að ávíta hann og sagði: Fjarri þér, Drottinn; þetta má aldrei verða þér.”²⁷

GSAM 65.1Á sama tíma sagði hann þeim að þar væru nokkrir sem stóðu þar sem myndu ekki deyja fyrr en þeir hefðu séð Mannssoninn koma í ríki sínu.²⁸ Um það bil átta dögum síðar var þessi spádómur uppfylltur; og Pétur postuli vísar til þeirrar “sýnar” þar sem Kristur kemur í ríki sínu sem sönnun á hinni raunverulegu seinni komu Krists sem enn er framundan.²⁹

GSAM 65.2Einu sinni þegar Kristur og lærisveinar hans voru í Galíleu sagði Jesús við þá: “Mannssonurinn mun verða seldur í hendur manna; þeir munu drepa hann, en á þriðja degi mun hann rísa aftur. Og þeir urðu mjög daprir.”³⁰ Enn skildu þeir ekki merkingu hans, því jafnvel á meðan hann reyndi að festa í huga þeirra hinn alvarlega sannleika um dauða sinn og upprisu, voru þeir að rífast sín á milli um hver skyldi verða mestur í himnaríki.³¹

GSAM 65.3Á öðrum tíma sagði Pétur við Jesú: “Við höfum yfirgefið allt og fylgt þér; hvað munum við þá fá? En Jesús sagði við þá: Sannlega segi ég ykkur: Þið sem hafið fylgt mér, í endurfæðingunni, þegar Mannssonurinn situr á hásæti dýrðar sinnar, munuð einnig sitja á tólf hásætum og dæma tólf ættbálka Ísraels.”³² Hugmyndin um konungsríki sem yrði fljótlega stofnað var þó ætíð efst í huga þeirra, og þeir, eins og mannlega eðli þeirra benti til, hófu leit að hæsta sæti í ríkinu.

GSAM 65.4Þá kemur metnaðarfull móðir Jakobs og Jóhannesar, sona Sebedeusar, og biður Krist að synir hennar fái háar stöður – annar hægra megin og hinn vinstra megin við hásæti hans; eða kannski annar sem forsætisráðherra ríkisstjórnarinnar og hinn sem utanríkisráðherra. En Kristur sagði skýrt: “Þið vitið ekki hvað þið biðjið um.”³³

GSAM 66Sigurinnreiðin til Jerúsalem

GSAM 66.1Ekki löngu síðar gerðist stór og ótrúlegur atburður. Það var upprisa Lasarusar úr gröfinni, hans sem hafði verið látinn í fjóra daga. Slíkt máttugt kraftaverk vakti svo mikla æsingu og undrun meðal almennings að farísearnir urðu uggnir, og þeir, ásamt prestunum, kölluðu strax saman ráðstefnu; og í umræðum sínum spurðu þeir: “Hvað skulum við gera? Því þessi maður gerir mörg kraftaverk. Ef við látum hann í friði, munu allir trúa á hann; og Rómverjar munu koma og taka burt bæði staðinn okkar og þjóðina.”³⁴ Á meðan satanslegur máttur frá neðri heimum greip um þá sem vildu tortíma Kristi, var himneskur máttur að hreyfa fjöldann til að dýrka hann og uppfylla það sem spáð hafði verið um hann.

GSAM 66.2Við tilefnið sem nefnt var hér að ofan kom fólkið í stórum stíl, ekki aðeins til að sjá Jesú, heldur einnig til að sjá Lasarus, sem hann hafði vakið upp frá dauðum. Nú virtist þeim fullvíst að Jesús væri hinn langþráði konungur þeirra, og þegar þeir mættu honum á leið til Jerúsalem, sitjandi á folaldi, komu orð ritningarinnar sterkt upp í hug þeirra, “Óttist ekki, dóttir Sións: sjá, konungur þinn kemur, sitjandi á asnafolaldi.”³⁵ Öflugt siguróp hrökk upp úr þeim mikla mannfjölda, sem truflaði kaldlynda og útreiknandi faríseana verulega. Sín á milli sögðu þeir: “Sjáið þið hvernig þið ráðið engu? Sjá, heimurinn er farinn eftir honum.”³⁶ Þegar þeir báðu Krist að stöðva hrópin svaraði hann: “Ég segi ykkur að ef þessir þegðu myndu steinarnir strax hrópa.”³⁷ Drottinn hafði sagt um þetta tilefni: “Hrópið,” og ef fólkið uppfyllti ekki orð hans myndi hann leggja rödd í steinana á götunni og þeir myndu hrópa; því orð hans verður að rætast.

GSAM 66Kristur mun fara burt og snúa aftur

GSAM 66.3Ekki aðeins leitaði frelsari okkar að því að beina hugum lærisveinanna að þeirri staðreynd að hann myndi deyja og rísa aftur, heldur vildi hann einnig kenna þeim að ríkið myndi ekki koma fyrr en hann færi burt og kæmi aftur. Með vísan til krossfestingar sinnar sagði hann: “Ef mér er lyft upp frá jörðu, mun ég draga alla menn til mín. Þetta sagði hann til að gefa í skyn hvaða dauða hann ætti eftir að deyja. Fólkið svaraði honum: Við höfum heyrt í lögmálinu að Kristur sé til eilífðar, og hvernig getur þú sagt: ,Mannssyninum verður að vera lyft upp? Hver er þessi Mannssonur?”³⁸

GSAM 67.1Til að festa betur í huga lærisveinanna þá staðreynd að hann yrði að fara burt og koma aftur áður en ríki hans yrði stofnað á jörðinni, sagði hann: “Litlu börn, enn um stund er ég með yður. Þér munuð leita að mér; og eins og ég sagði Gyðingum: Þangað sem ég fer, getið þér ekki komið; svo segi ég yður nú.... Símon Pétur sagði við hann: Drottinn, hvert ert þú að fara? Jesús svaraði honum: Þangað sem ég fer getur þú ekki fylgt mér núna; en þú munt fylgja mér síðar.”³⁹ Hann hughreysti þá kvíðin og sorgmædd hjörtu þeirra með þessum orðum: “Látið ekki hjörtu yðar verða óróleg. Þið trúið Guði, trúið einnig mér. Í húsi föður míns eru mörg herbergi; ef svo væri ekki, hefði ég sagt ykkur það. Ég fer að undirbúa ykkur stað. Og ef ég fer og undirbý ykkur stað, mun ég koma aftur og taka ykkur til mín, svo að þar sem ég er, þar séuð þið einnig.”⁴⁰

GSAM 67Dæmisagan um hinn göfuga mann

GSAM 67.2Enn reyndi Frelsarinn að leiðrétta þá ranghugmynd að ríkið myndi birtast samstundis, með því að segja eftirfarandi líkingarsögu þegar hann og lærisveinarnir voru á leið upp til Jerúsalem: “Einn höfðingi fór í fjarlægt land til að taka við konungsríki og koma aftur. Hann kallaði til sín tíu þjóna sína, gaf þeim tíu pund og sagði við þá: Verslið þar til ég kem.... Og það bar svo við að er hann kom aftur, eftir að hann hafði fengið konungsríkið, kallaði hann til sín þá þjóna sem hann hafði gefið fé, til þess að vita hversu mikinn hagnað hver og einn hafði gert með viðskiptum.”⁴¹ Í þessari líkingasögu táknar Drottinn sjálfan sig með aðalsmanninum. Hann átti að fara í fjarlægt land — til Föður síns — og þar taka við konungsríkinu áður en hann sneri aftur til að ríkja.

GSAM 68.1Í svari við spurningu lærisveinanna: “Hvað mun verða merki um komu þína og um endi heimsins?”⁴² gaf Frelsari þeim lista yfir atburði sem myndu eiga sér stað í gegnum hina miklu þjáningu sem kæmi yfir kirkjuna, og hin ákveðnu merki sem myndu birtast. Þegar þau birtust, gætu þeir vitað að koma hans væri nálæg, jafnvel við dyrnar, og að kynslóðin sem sæi þau myndi ekki hverfa af vettvangi fyrr en hann kæmi.⁴³

GSAM 68Yfirgefinn af öllum lærisveinunum

GSAM 68.2En þrátt fyrir allar þær leiðbeiningar sem Kristur gaf postulum sínum um dauða sinn og niðurlægingu, mistókst þeim algjörlega að skilja sannleikann sem hann hafði kennt þeim um réttarhöldin og krossfestinguna. Svo dauf var hugmynd þeirra um sannleikann að þegar réttarhöldin komu, dó von þeirra, og þeir “fóru allir frá honum og flúðu.”⁴⁴ Jafnvel Pétur, hinn ávallt ákafi Pétur, sem svo fullvissulega staðhæfði að ef allir menn yfirgæfu hann myndi hann aldrei gera það, var nokkrum klukkustundum síðar að afneita Drottni sínum og með eiði lýsa því yfir að hann þekkti ekki manninn. Svo daufir voru þeir í skilningi á yfirlýsingu Drottins um að hann myndi rísa frá dauðum þriðja daginn eftir krossfestingu sína að þeir spurðu og rökræddu meðal sín “hvað það ætti að þýða að rísa frá dauðum.”⁴⁵ Í raun voru þeir svo trúarlausir að eftir dauða hans og þegar líkami hans hafði verið lagður í nýja gröf Jósefs, gerðu þeir ráðstafanir til að balsama hann. Með voninni horfinni – grafinni með Kristi í gröfinni – hvílíkur hvíldardagur var þetta fyrir lærisveinana! Með hjörtum þungum af sorg og vonbrigðum, og engum miskunnsömum, samúðarfullum Frelsara, hvers líf hafði verið fullt af blíðu- og miskunnarverkum, til að hugga og styrkja þá, hversu eyðileg var staða þeirra!

GSAM 69Spennandi atburðir morguns upprisu

GSAM 69.1Morgunn fyrsta dags vikunnar rís! Hversu mikil hræring í himni og á jörðu! Öflugur engill kemur niður frá dýrðarheimi til gröfar Jósefs með boðskap sem skipar syni Guðs að rísa. “Og sjá, það varð mikill jarðskjálfti, því engill Drottins steig niður af himni og kom og velti steininum frá dyrunum og settist á hann. Andlit hans var sem elding og klæði hans hvít eins og snjór: og af ótta við hann skulfu verðirnir og urðu eins og dauðir menn.”⁴⁶ “Margir líkamar hinna helgu sem sofnuðu risu upp og komu út úr gröfunum eftir upprisu hans og gengu inn í hina heilögu borg og birtust mörgum.”⁴⁷ Ímyndaðu þér slíka boðbera í Jerúsalem, við dyr vina þeirra, með boðskapinn um að krossfestur Kristur hefði risið upp frá dauðum og að þeir hefðu einnig verið endurlífgaðir af krafti hans, til að bera vitni um upprisu hans. Hversu mikil virkni var meðal lærisveinanna og hinna helgu kvenna—hlaupandi hingað og þangað til að flytja gleðiboðskapinn: “Hann er risinn frá dauðum, því við höfum séð hann og talað við hann!”

GSAM 69Jesús gengur út í sveit

GSAM 69.2“Og sjá, tveir þeirra fóru sama daginn til lítils þorps sem hét Emmaus, um sextíu skeiðrúm [sjö og hálfa mílu] frá Jerúsalem. Og þeir ræddu saman um allt það sem gerst hafði. Og svo bar við að, meðan þeir ræddu og rökræddu, gekk Jesús sjálfur að þeim og fór með þeim. En augu þeirra voru haldin svo að þeir þekktu hann ekki. Hann sagði við þá: Hvaða samtöl eru þessi sem þið eigið saman á meðan þið gangið og eruð daprir? En annar þeirra, er Kleópas hét, svaraði honum og sagði: Ertu eini gesturinn í Jerúsalem sem hefur ekki vitað af því sem þar hefur gerst síðustu daga? Hann sagði við þá: Hvað er það? Þeir sögðu við hann: Um Jesú frá Nasaret, sem var spámaður, máttugur í verki og orði fyrir Guði og öllum lýðnum; og hvernig æðstu prestarnir og foringjar okkar hafa afhent hann til dauða og krossfest hann. En við vonuðum að hann væri sá sem myndi frelsa Ísrael; og til viðbótar þessu er í dag þriðji dagurinn síðan þetta gerðist. Já, og nokkrar konur úr hópi okkar vöktu undrun okkar, þær sem komu snemma að gröfinni; og er þær fundu ekki líkama hans, sneru þær aftur og sögðu að þær hefðu einnig séð birtingu engla, sem sögðu að hann væri á lífi. Og nokkrir af þeim sem voru með okkur fóru til grafarinnar og fundu að svo var komið eins og konurnar höfðu sagt, en hann sáu þeir ekki.

GSAM 70.1Þá sagði hann við þá: “Þér heimskingjar og hæglyndir í hjarta til að trúa öllu því sem spámennirnir hafa talað! Átti ekki Kristur að þjást af þessu og ganga inn í dýrð sína?” Og hann byrjaði á Móse og öllum spámönnum og útskýrði fyrir þeim í öllum ritningunum það sem um hann var talað.⁴⁸ Þegar hann var að taka máltíð með þeim, braut hann brauðið og þakkaði, “og augu þeirra opnuðust og þeir þekktu hann.... Og þeir sögðu hver við annan: Brann ekki hjartað í oss, meðan hann talaði við oss á veginum og meðan hann útskýrði fyrir oss ritningarnar?”⁴⁹

GSAM 70.2Nú, loksins, sjá lærisveinarnir, eftir að málið hefur verið fullkomlega sýnt fram á fyrir þeim, að dauði og upprisa tengdust hlutverki Frelsarans. En hvernig munu þeir líta á spurninguna um ríki hans?

GSAM 70.2“Hann sýndi sig lifandi eftir þjáningar sínar með mörgum óyggjandi sönnunum, var þeim sýndur í fjörutíu daga og talaði við þá um það sem snýr að Guðs ríki; og er hann var kominn saman með þeim, skipaði hann þeim að fara ekki frá Jerúsalem, heldur að bíða eftir loforði föðurins, sem, sagði hann, þér hafið heyrt af mér. Því að Jóhannes skírði sannarlega með vatni, en þið munuð skírast með heilögum anda innan skamms.

GSAM 71Viltu nú endurreisa konungsríkið?

GSAM 71.1“Þegar þeir komu því saman, spurðu þeir hann og sögðu: Drottinn, ætlar þú nú að endurreisa konungsríkið fyrir Ísrael? [það er eins og að segja: Við höfum lært að nauðsynlegt var að þú yrðir krossfestur og rísir upp frá dauðum samkvæmt ritningunum, en ætlar þú þá ekki að endurreisa konungsríkið núna?] Og hann sagði við þá: Það er ekki yðar að vita tímana eða stundirnar, sem Faðirinn hefur sett í eigin vald. En þér munuð fá kraft, er Heilagur Andi kemur yfir yður, og þér munuð verða vitni mín í Jerúsalem og í allri Júdeu og í Samaríu og til enda jarðarinnar. Og er hann hafði talað þetta, var hann upp numinn meðan þeir horfðu, og ský tók hann upp af augum þeirra. En meðan þeir horfðu stöðugt á himininn, er hann var að rísa upp, sjá, tveir menn stóðu hjá þeim í hvítum klæðum; þeir sögðu einnig: Þið menn úr Galíleu, hvers vegna standið þið og horfið upp til himins? Þessi sami Jesús, sem hefur verið tekinn frá ykkur upp til himins, mun koma á sama hátt og þið hafið séð hann fara upp til himins.”⁵⁰

GSAM 71Jesús mun dvelja í himni þangað til endurreisnarinnar

GSAM 71.2Nú þegar Frelsarinn hafði yfirgefið þá, og þeir höfðu sannarlega séð hann “stíga upp þangað sem hann var áður,” höfðu þeir vissu um að Heilagur Andi myndi kenna þeim um tímann er ríkið mun koma. Þannig sagði Pétur í prédikun sinni til lýðsins, eftir að hann hafði hlotið Heilagan Anda: “Hann mun senda Jesú Krist, sem yður var boðaður áður; hann, sem himinninn á að taka á móti, þangað til endurreisnartíma allra hluta, sem Guð hefur talað um af munni allra helgra spámanna sinna frá upphafi veraldar.”⁵¹

GSAM 71.3Pétri postula voru einnig gefnar af Heilögum Anda staðreyndir um þrjá heima: Í fyrsta lagi þann sem var fyrir flóðið, sem eyðilagðist með vatni; í öðru lagi núverandi heim sem er varðveittur fyrir eldi — eldi sem geymdur er í jörðinni, eins og stendur í Revised Version — sá eldur sem mun reynast tortíming, glötun og eyðing guðlausra manna; í þriðja lagi hin nýja jörð, “í hverri býr réttlæti”; eða eins og sumir þýða, “í hverri hinir réttlátu munu búa.”⁵²

GSAM 72.1Páll postuli lýsti upprisu Guðs þjóðar og umbreytingu allra helgra hans frá dauðleika til ódauðleika, “á augabragði, við síðasta lúðraslátt.” Hann sagði Korintumönnum að Kristur sé nú á hásæti föður síns og muni þar dvelja þangað til allir óvinir hans verða undir hann lögðir. Þetta er þar til hann fær ríkið – sitt ríki – afhent í hendur sér af föðurnum, eins og spáð var í Daníelsbók 7:13, 14; Sálmi 2:8, 9. Fyrir kirkjunni í Þessalóníku kynnti hann komu Krists og upprisu sem eina von þeirra og sem sanna hughreystingu þegar ástvinir þeirra voru rifnir frá þeim af dauðanum.⁵³

GSAM 72Óákveðin endurkoma meistarans

GSAM 72.2Enn hafði kirkjan enga nákvæma vitneskju um hvenær Drottinn myndi snúa aftur. Þegar postulinn í fyrsta bréfi sínu til Þessalóníkubúa sagði: “Við sem lifum og erum eftir munum verða upp numdir,” skildu bræðurnir hann þannig að Kristur væri að koma á meðan sumir þeirra væru enn á lífi. Í öðru bréfi sínu leiðréttir hann misskilning þeirra á bréfi sínu og segir þeim að “sá dagur komi ekki, nema að fyrst komi fráhvarfið og ómenni misgjörðarinnar opinberist, sonur tortímingarinnar, sem stendur í mótstöðu við og upphefur sig yfir allt sem kallað er Guð eða tilbeðið er.”⁵⁴

GSAM 72Fráhvarfið

GSAM 72.3Og enn er kirkjan skilin eftir til að þreifa sig áfram í myrkrinu um tíma annarrar komu Krists. Bræðurnir hafa lært að fráhvarf muni verða; en hversu langt það yrði, var spurningin. Svar var síðar gefið Jóhannesi í sýn á eyjunni Patmos, í táknunum sem finnast í tólfta og þrettánda kafla Opinberunarinnar—“tími, tímar og hálfur tími”, “fjörutíu og tveir mánuðir”, “tólf hundruð sextíu dagar” (ár); en enn hafði ekki gerst atburðurinn sem markaði upphaf þess langa tímabils. Þannig var kirkjan ennþá vonandi og bíðandi eftir komu Krists án þess að vita nákvæmlega hvenær hann myndi birtast; því þegar sú þjáningartíð væri liðin, myndi enn eftir standa stuttur tími átaka og sigurs fyrir “leifar”-kirkjuna.⁵⁵

GSAM 73.1Með lokun ritninga Nýja testamentisins er þema annarrar komu Krists skýrt lagt fyrir okkur. Um það bil eitt vers af hverjum þrjátíu nefnir á einhvern hátt aðra komu Drottins vors Jesú Krists. Um þetta, og stöðu kirkjunnar gagnvart þeirri von í gegnum aldirnar fram til nútímans, ræðir Robert Patterson, D.D., í riti sem nefnist The Interior, undir fyrirsögninni “Hin blessaða von”, á þessa leið:—

GSAM 73Jarðneska þúsund ára ríkið—Patterson

GSAM 73.2“Þegar Drottinn yfirgaf kirkju sína á jörðinni til að fara til Föðurins, skildi hann hana eftir í sorglegum aðstæðum. Fimm hundruð lærisveinar hans voru umkringdir af öllum heimi óvina hans, sem höfðu verið skipulagðir í andkristin trúarbrögð og ríkisstjórnir af einni af hæstu greindum, knúnir áfram af banvænustu illgirni og menntaðir af reynslu alda í áhrifaríkustu eyðingaraðferðum. Drottinn vissi ekki lítið um hættuna sem við stóðum frammi fyrir; né dró hann úr alvarleika hennar í síðustu prédikunum sínum, né lofaði hann neinni mildun á óvild heimsins og þjáningum kirkjunnar. En hann lofaði að hann sjálfur myndi snúa aftur til að steypa óvinum sínum og að hann myndi styðja okkur þangað til sá blessaði dagur rís. ‘Heimurinn hatar ykkur. Í heiminum munið þið þjást. Þið munið gráta og harmast, en heimurinn mun fagna. Þið munið vera sorgbitin, en sorg yðar mun verða að gleði.... Nú eruð þið sorgmædd, en ég mun sjá yður aftur, og hjörtu yðar munu fagna, og gleði yðar mun enginn taka frá yður. Ef ég fer burt, mun ég koma aftur og taka yður til mín, svo að þar sem ég er, þar séuð þið einnig.’

GSAM 74.1“Slík var hin blessaða von um persónulega endurkomu hans, sem hann huggaði kirkju sína með við persónulega brottför sína. Á öllum þeim tíma sem hann var fjarverandi sagði hann að við yrðum að þola þrautir; og svo hefur rætst. Ef við eigum að njóta nokkurs tíma ytri friðar á fjarveru hans, ef kirkja hans á að verða leyst frá árásum heimsins, ef einhver aldur hreinleika á að ríkja þegar illgresið mun ekki vaxa meðal hveitisins, eða ef, við komu hans, hann á að verða boðinn velkominn af íbúum jarðar fylltrar dýrð Drottins, eða jafnvel geta fundið trú á jörðinni, mun það verða honum mjög óvænt undrun. Jesús vissi ekki af þessu þúsund ára skeiði. Við segjum að hann vissi ekki af því, því hann sagði okkur ekki frá því; og hann segir: ‘Ég hef kallað ykkur vini, því allt sem ég hef heyrt frá föður mínum hef ég látið ykkur vita.’ En í öllum prédikunum sínum og dæmisögum er ekki minnsta vísbending um að við eigum að vona eftir friðartímabili eða dýrð fyrir komu hans. Postularnir voru jafn ómeðvitaðir um þúsund ára ríki án Krists. Í þrjú hundruð ár eftir brottför Drottins var hin blessaða von kirkjunnar vonin um endurkomu hans.

GSAM 74.2“En þegar brúður Krists, í framvindu spáðs fráhvarfs síns, fór að hugga sig í fjarveru hans með vináttu konunga jarðar, sneri hún eðlilega augum sínum frá austurhimninum og frá komu Drottins, sem hefði lagt endi á heimslega dýrð hennar. Þegar siðbótarmennirnir lögðu lúður fagnaðarerindisins að vörum sínum ... hurfu draumar um Kristlaust þúsund ára ríki samstundis, ... og kirkjan hóf aftur að horfa til komu Drottins til að tortíma andkristi.... Í bréfum sínum, prédikunum og trúarjátningum lýstu siðbótarmennirnir vonum sínum um komu Krists fyrir þúsund ára ríkið.

GSAM 74.3“Westminsterþingið lýkur játningu sinni með yfirlýsingu um trú sína á seinni komu Drottins í orðum sem fullkomlega tjá trú þeirra sem vænta komu Krists fyrir þúsund ára ríkið. Þeir lýsa yfir með þessum þungu orðum: ‘Því eins og Kristur vill að við séum sannfærð um að dómadagur muni koma, bæði til að fæla alla menn frá synd og til meiri huggunar hinna guðhræddu í mótlæti þeirra, svo vill hann að sá dagur sé ókunnur mönnum, svo að þeir losi sig við alla holdlega öryggistilfinningu og séu ætíð á verði, því að þeir vita ekki á hvaða stund Drottinn mun koma: og megi þeir ætíð vera reiðubúnir að segja: Kom, Drottinn Jesús: og kom skjótt!’⁵⁶

GSAM 75.1“Siðbótarforfeður okkar styrktu hjörtu sín með því að bíða komu Drottins og hughreystu hver annan með kallinu: ‘Haldið vígvellinum! því hann kemur með hjálparsveitum,’ hugsun sem kom fram nýlega í vinsælum vakningarsálmi, en var kunn gömlu skosku sáttmálsmönnunum.

GSAM 75.2“En skömmu síðar hófst annað fráhvarf frá trúnni meðal siðbótarkirknanna. Það var kallað í Skotlandi moderatismi; í Englandi aríanismi og síðar breiðkirkjuskapur; í Ameríku nefndi það sig eininguhyggju; og í Þýskalandi rökhyggju. Með því að gera mannlega skynsemi að dómara og afar takmarkaðar nútímaathuganir okkar að sönnunargögnum, og neita því að nokkur atburður gæti átt sér stað nema í samræmi við athuguð lögmál náttúrunnar, lækkaði það Jesú niður í stöðu gyðinglegs rabbína, sem var nokkuð á undan sinni samtíð en algerlega ókunnugur nútímavísindum. Auðvitað var hugmyndin um slíkan einstakling sem kæmi aftur frá hinum ósýnilega heimi til að ríkja á jörðinni færð inn í hebreska goðafræði.

GSAM 75Daniel Whitby um þúsund ára ríkið

GSAM 75.3“Loforðin um aðra komu hans og ríki á jörðinni voru túlkuð sem einfaldlega útbreiðsla fagnaðarerindis hans og undirgefni stórs hluta heimsins undir kristni í þúsund, eða eins og sumir töldu, 360.000 ár; á þeim tíma átti mannkynið að þróast í listum siðmenningar og njóta fordæmalauss friðar og velmegunar. Og við lok þessarar langdregnu hringrásar, sem var of víð til að almenn hugsun gæti náð utan um, gætu mögulega orðið einhverjar stórar náttúruhamfarir, og þá mætti segja að Drottinn myndi koma og tortíma heiminum og kalla mannkynið til dóms. Þessa kenningu þróaði og gerði vinsæla enskur skýrandi að nafni Whitby [Daniel Whitby lést árið 1726], sem með birtum bréfum sínum er sannaður sem aríanisti, en ritskýringar hans voru vinsælar meðal jafningja hans, og goðsagnakennda þúsund ára ríki hans var vel tekið af mörgum rétttrúnaðarsinnuðum lífeyrisþegum og vinum ríkiskirkna Evrópu, sem í því fengu loforð um langvarandi tíundir og heiður. Með áhrifum þeirra var kenningin flutt til Ameríku, þar sem hún var strax nýtt sem efni í innantómar klisjur úr ræðustól og lokorð.”

GSAM 76.1Slíkar voru kenningarnar á ýmsum stöðum um jörðina þegar við nálgumst þann tíma er Drottinn sendi frá sér hátíðlega viðvörun um komu sína, jafnvel “við dyrnar.”