Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
16 / 31
16 / 31

Oshitululwa 13 — Omadidiliko ewiliko laKalunga

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Mbela Kalunga okwa kendabala okuya a lihoololele oshiwana mokati koshiwana shikwao, nomamakelo, nomadidiliko, noikumwifi, noita, neke li na eenghono, nomuoko wa yololwa, nomatilifo manene, ngaashi Omwene Kalunga keni e mu ningila aishe muEgipti koshipala shomesho eni? Ove owa ulikilwa oinima ei, opo u shiive kutya Omwene oye Kalunga; kaku na umwe vali pamwe naye.”1

GSAM 198.2Osho Omwene a longa eshi a kufa oshiwana mokati koshiwana shovapaani, opo e shi pitife mo, e shi twale konhele oko ta dulu oku shi lombwela omhango yaye noku shi pa yo ya nyolelwa koipapetwa yomamanya. Oikumwifi ei inai ningwa opo ku wanifwe ehalo lavo lokumona oinima ipe; okwa ningwa opo va shiive nekwashilipalo kutya ou a “ninga oinima inene muEgipti; oilonga ikumwifi medu laHam, noinima itilifi pEfuta Litilyane,”2 nokwa popya navo mokati komundilo nomwifi komutwe wondudu Sinai ya li tai tema, oye Kalunga omunamwenyo washili, Omushiti woinima aishe.

GSAM 198Eifano laMoses okudja moshixwa tashi tema

GSAM 198.3Moses mwene ina li ta dulu okuningifa Ovaisraeli va dje muEgipti ngeenge okwe va lombwela ashike a ti: “Eshi nda li handi lisha oimuna mombuwa, onda li handi mu diladila nounye omolwoupika weni, naife onde uya opo ndi mu pitife muEgipti, ngaashi nda kendabala okuninga eshi nda dipaa Omuegipti, manga inandi fadukila medu laMidian.”

GSAM 199.1Okwa pumbiwa oshixwa sha li tashi tema ndele itashi pi po, nondaka ya li tai udika tai di mokati komalaka omundilo, opo naMoses mwene a shilipalekwe kutya oye a pumbwa “okuya a pitife oshiwana muEgipti.” Momukalo ou ukumwifi omo a tambula oshilonga shaye, eifano laye linene liyapuki. Ehololo lasho ola li tali dulu okutula po diva elitulemo lovamwaxe nokulongikida omitima davo omolwoinima ya li tai landula ko, opo va tambule Moses, ta wilikwa kuKalunga, e li omuwiliki wavo.

GSAM 199.2Ngeenge okwa li efimbo, okudja kenyumuko lOmuxupifi, omo ovalanduli vaye va li ve na oluhodi nova teka omukumo va pumbwa okupopyekwa omukumo kekalepo laye nokeendaka daye dihafifi, efimbo olo ola li eshi ovaitaveli vamwe va li ve na oluhodi nokuhepekwa va twikila okukanyatela neitavelo ladiinina konima yo“ondaka yopokati koufiku” ya1844. Ngeenge Kalunga okwa popya mwene nomitima di na oluhodi molwesilohenda laye, otashi monika kutya osha li shi na okuninga mefimbo la tya ngaha, nokovanhu va tya ngaha.

GSAM 199Ekalepo lOmwene la udanekwa

GSAM 199.3Ou ehe na omidimbi momikalo nomoinima ta longifa mokulonga, nokwa tula oishali yOmhepo mongalo yaye “eshi a londa keulu,”3 okwa udaneka okukala novalanduli vaye mokutandavelifa evaengeli, “fiyo okexulilo lounyuni.”

GSAM 199.4Mefimbo alishe Omwene okwa kala a longekida okuholola eenghono daye noishali yaye mokati kaava va li have mu kongo nomutima aushe. Mbela ina tya eshi a yandja oshilonga shevaengeli: “Omadidiliko aa otaa ka landula ava tava itavele: Medina lange otava ka tidha mo eemhepo dii; otava ka popya nomalaka mape; otava ka kwata omayoka; nongeenge ova nwa oshinima sha sha tashi dipaa, itashi ke va ninga sha; otava ka tulila ovanaudu omake, ndele otava ka aluka”?4

GSAM 199Oishali yOmhepo mefimbo lElunduluko lOngalo

GSAM 199.5Mefimbo lElunduluko lOngalo lomefelemudo etimulongo na hamano, nomomafimbo a landula ko, okwa li omahololo makumwifi eenghono dOmwene noshali shoxunganeko. D’Aubigné okwa popya kombinga yomaxunganeko aJohn Huss. Charles Buck, membo laye Omahokololo maxupi opaitavelo, okwa hokolola exunganeko laGeorge Wishart, mu1546. John Wesley, momanyolo aye, okwa hokolola omaxunganeko aJonathan Pyrah noku shi wanifwa kwao. Omukulunhu J. B. Finley, membo omo a nyola omwenyo waye mwene, okwa hokolola emoniko lomuxunganeki likumwifi noku aluka kwaye mwene, mefimbo lokwenye la1842. Oshifo Omupopili wOvakristus shOvametodista osha nyanyangida ehokololo lihepaululo lemoniko lomuxunganeki likumwifi noiimati yalo, ngaashi la pewa Ndokotola Bond wongalo oyo mefimbo loilonga yaye youpashukili. Oinima ei oya li omadidiliko kaava va li tava kongo Omwene nelininipiko, kutya Ye ina lunduluka, nokwa li natango ta ka popya noshiwana shaye okupitila moshali shoxunganeko.

GSAM 200Ongalo yoshixupe oi noku kala nOmhepo yexunganeko

GSAM 200.1MOmanyolo Oyapuki omu na eendaka da yela noda yukilila kutya Omwene ota ka holola momukalo wa yooloka oishali yOmhepo yaye, unene tuu oshali shoxunganeko, mokati kovanhu tava ka hangika tava lindile okuya kwaye. Oshinyolwa shotete hatu mu dimbulukifa oshi li momukanda wa nyolelwa Ovakorinto, notashi ti: “Ohandi pandula Kalunga kange alushe omolweni, omolwesilohenda laKalunga mwa pewa muJesus Kristus; kutya moinima aishe omwa ningwa ovayamba muYe, mokupopya akushe nomeshiivo alishe; ngaashi ondombwedi yaKristus ya kolekwa munye, opo muha kale mwa pumbwa oshali sha sha, mwa lindila okuya kwOmwene wetu Jesus Kristus. Ye ote mu koleke yo fiyo okexulilo, opo muha kale nomatimba mefiku lOmwene wetu Jesus Kristus.”5

GSAM 200.2MEhololo ohatu lesha kombinga yo“oshixupe,” ongalo yokupelela yevaengeli: “Ekoko ola handukila omukainhu [ongalo], ndele ola ya li ka lwife oshixupe sholudalo laye, ava hava diinine oipango yaKalunga, naava ve na ondombwedi yaJesus Kristus.”6 Ohatu pula kutya “ondombwedi yaJesus” oshike, oyo ongalo yokupelela i noku kala nayo, nokukolekwa kwayo taku longekida ondjila yehololo loishali aishe yOmhepo? Epulo eli ohatu li mono enyamukulo mondombwedi yomweengeli kuJohannes pokashinga Patmos: “Onda wila peemhadi daye ndi mu longele. Ye okwa ti kwaame: Tala, ino shi ninga; ame omukwashi woye mokulonga, nowovamwanyoko ve na ondombwedi yaJesus. Longela Kalunga; osheshi ondombwedi yaJesus oyo Omhepo yexunganeko.”7

GSAM 201.1Efatululo eli la yandjwa komweengeli otali ulike kutya “Omhepo yexunganeko” tai hololwa mongalo ya lindila Kristus oyo tai longekida ondjila yoishali aishe, nokutya ongalo yo“oshixupe” otai lwifwa omolwokukala noshali osho mokati kavo.

GSAM 201Ondombwedi yaPaulus kombinga yoishali

GSAM 201.2Omukanda waPaulus kOvatessaloniki otau ulike kutya efiku lOmwene, efiku lexulilo lokuwanifa etokolo, otali ka wila ovanhu vahapu “ngaashi omufifi oufiku”; ashike itali ka hanga ovana vOmwene ovadiinini momukalo oo, osheshi vo “ovana vouyelele, novana vefiku.” Mokati komalombwelo aye koshiwana osho sha tonatela, ota ti: “Inamu dima Omhepo. Inamu nyenga omaxunganeko. Konakoneni oinima aishe; kwateni nawa eshi shiwa.”8

GSAM 201.3Kombinga yoshitya shOshigreka propheteias, sha tolokwa apa omaxunganeko, Greenfield, membo laye Omafatululo oitya yOshigreka, ota ti: “Okulongifa oshali shoxunganeko; mefatululo eli, 1 Ovatessaloniki 5:20.” Omambo omafatululo oitya aParkhurst, aRobinson, naLiddell naScott nao otaa yandje efatululo olo. Hano ei ondombwedi ya yela kutya oshali shashili shoxunganeko otashi ka kala mongalo ya lindila okuya kwapili kwaKristus. Elombwelo otali ti ongalo iha nyenge oshali, ndele i shi konakone; ngeenge oya mona ehololo liwa, i “li kwate nawa.”9

GSAM 201Ewanifo leudaneko

GSAM 201.4Otwa tala nale nghee Omwene a hovela okuholola oshali shoxunganeko mefimbo lokutandavelifa etumwalaka lOmweengeli wantete netumwalaka lOmweengeli omutivali. Oshali eshi osha hololwa nawa shi dulife nale okudja kexulilo lomafiku 2300. Omwene okwa lihoololela oshilongifo shaye omolwoshilonga eshi; okwa hoolola e li omukalelipo waye umwe a yandja aishe omolwaye, ndele nomwenyo waye wa li moupyakadi wokuxulila, “ou e he na eenghono a dula aveshe vehe na eenghono.”10 Ofimbo inapa pita eemwedi mbali konima yokupita kwefimbo, Omukadona Ellen G. Harmon, waPortland, Maine, oo pefimbo olo a li ashike e na eemwido di fike pu17, okwa hovela okutambula omahololo okudja kOmwene.

GSAM 202.1Ngaashi nda li nda mona omhito yokupopya naava va li tava kala muPortland pefimbo lemoniko lomuxunganeki lotete, nonda li yo ndi shii Meme Haines, meumbo laye omo Omukadona Harmon a mona emoniko lomuxunganeki laye lotete, ohandi hokolola oinima ngaashi nda lombwelwa kovanhu ovo.

GSAM 202.2Omukadona Harmon pefimbo olo okwa li monghalo i li moupyakadi munene woukolele. Oivike ihapu okwa li ina dula lela okupopya mondaka i dulife ekondombolo. Ndokotola umwe okwa li a tokola kutya oudu waye owa li oudu wefuba wa kwatafana nokukala kwomeya mahapu molutu. Okwa ti efunga laye lokolulyo ola bola, nelokolumosho ola kwatwa koudu unene, nomutima waye nawo owa kwatwa. Okwa ti ita diladila kutya ota dulu okukala nomwenyo efimbo lile; oku li ashike pokufya, nota dulu okufya efimbo keshe. Okufuda okwa li taku mu dilile unene ngeenge okwa nangala. Oufiku okwa li ha mono etulumuko ashike ngeenge okwa tukulwa koluko neendambo, e li popepi nokushikama. Eenghono daye dolutu oda li da xulililwa unene kokukolola nokudja ohonde momafunga, oinima ya li hai mu shuna ashike.

GSAM 202Emoniko lomuxunganeki lotete lOmukadona Harmon

GSAM 202.3Pefimbo a mona emoniko lomuxunganeki laye lotete okwa li ta kala meumbo laMeme Haines. Okwa li ongula, vo ova li meilikano lovaneumbo. Ovanhu vatano ova li po, aveshe ovamwameme meitavelo. Vamwe ova li va ilikana, nOmukadona Harmon okwa li ta ilikana mekondombolo, eshi eenghono daKalunga da kuluka momukalo ukumwifi unene, da kwata aveshe va li po sha yela. Opo diva ina dimbulukwa vali oinima aishe ya li tai ningwa ya mu kundukida; okwa li memoniko lomuxunganeki.

GSAM 202.4Moshongalele sha landula ko okwa hokololela ovaitaveli vomuPortland eshi sha li sha ulikilwa ye. Ova li ve na ekwashilipalo la wana kutya osha dja kOmwene. Pefimbo olo muPortland okwa li ovanhu ve fike pomilongo hamano va tambula oshinima eshi shi li oshilonga shOmwene. Emoniko lomuxunganeki, nosho yo ehokololo lalo, oya li i na eenghono da li tadi dulu ashike okudja kuKalunga. Okwa li alushe a kwatwa kelitulemo linene loinima yefimbo alishe, nokwa monika e na etilokalunga linene ita li dulu okutumbulwa, kutya omunhu e li omunyasha ne na eenghono dinini ngaaye a hoololwa e li oshilongifo, omo Omwene ta pitifa ouyelele koshiwana shaye. Okwa ti eshi a li memoniko lomuxunganeki okwa monika a kundukidwa kovaengeli tava yele moinhele danhimwa deulu, oko aishe i li ehafo nombili, nokwa li elunduluko li na oluhodi okuhenuka nokushunila moinima ihai wanifa omutima yomwenyo ou tau xulu.

GSAM 203Exupipiko lemoniko lomuxunganeki lotete

GSAM 203.1Exupipiko eli tali landula lemoniko lomuxunganeki laye lotete, ngaashi e li hokololela ovaitaveli vomuPortland, otali ka yandja eshiivo limwe kombinga yonghedi yomamoniko aye aeshe:—

GSAM 203.2“Eshi nda li handi ilikana, eenghono daKalunga ode uya pwaame momukalo inandi di uda nale. Onda li nda kundukidwa kouyelele, nonda li handi londo pombada, pombada, okudja pedu. Onda lunduluka ndi konge ovanhu vokuuya kwapili mounyuni, ndele inandi va mona. Opo ondaka ya ti kwaame: ‘Tala vali, ndele tala pombada kanini.’ Opo onda yelula omesho ange, nonda mona okandjila ka yukilila noka finana, ka tulwa ke li pombada unene younyuni. Mokandjila aka ovanhu vokuuya kwapili ova li tava ende tava i koshilando sha li pexulilo lokandjila. Ova li ve na ouyelele tau yele unene, wa tulwa konima yavo pehovelo lokandjila; omweengeli okwa lombwela nge kutya oo o‘ondaka yopokati koufiku.’ Ouyelele ou owa li tau yele okandjila akeshe nokuyandja ouyelele keemhadi davo, opo vaha lipule. Ngeenge ova kala va tala ngwandjokolo kuJesus, oo a li koshipala shavo, te va twala koshilando, ova li meameno. Ashike diva vamwe ova loloka; ova ti oshilando oshi li kokule unene, nova li va teelela okupita mo nale. Opo Jesus okwa li he va popye omukumo mokuyelula omuoko waye wokolulyo u na efimano. Momuoko waye omwa dja ouyelele tau yele unene, wa endauka pombada yovanhu vokuuya kwapili, vo ova kuwilila: Haleluya! Vamwe, ve he na elungameno, ova dina ouyelele wa li konima yavo, nova ti Kalunga oye ehe va wilika fiyo opo. Ouyelele wa li konima yaava owa dima, wa efa eemhadi davo momulaulu wa kwata, vo ova lipula nova kufa omesho avo poshininikilo, inava mona vali Jesus, nova wa mokandjila, va kuluka mounyuni womulaulu nouii wa li koshi. Diva otwa uda ondaka yaKalunga i li ngaashi omeya mahapu, ya tu lombwela efiku notundi yokuya kwaJesus. Ovayapuki va li ve na omwenyo ova shiiva nondaka nove i uda ko, ndele ovai ova diladila kutya odula ya ndunduma, nedu tali ningauka. Eshi Kalunga a popya efimbo, okwe tu tilila Omhepo Iyapuki, ndele oipala yetu oya hovela okuyela unene nefimano laKalunga, ngaashi oshipala shaMoses sha li eshi a kuluka kondudu Sinai.”11

GSAM 204Efatululo longhalo yaMeme White eshi e li memoniko lomuxunganeki

GSAM 204.1Manga inatu twikila okuhokolola ehokololo eli tali kwata omutima lehololo eli likumwifi lOmhepo yaKalunga, ohandi tumbula oinima imwe kombinga yomamoniko aye. Efimbo lotete nda mona Meme E. G. White, oo nale a li Omukadona Harmon, omuKotoba 1852. Pefiku olo onde mu mona memoniko lomuxunganeki la pula otundi imwe nasha. Okudja pefimbo olo onda pewa oufemba woku mu mona memoniko lomuxunganeki oikando i fike pomilongo nhano. Onda kala po eshi eendokotola de mu konakona ofimbo e li monghalo ei, nohandi shi tale ehafo okuyandja ondombwedi yeshi nda mona ndeshi ndi shii. Onda teelela kutya ehokololo loinima yashili mehokololo eli itali ekelwa ashike nokuhe na elitulemo omolwomadiladilo a puka aava inave mu mona monghalo ei nandenande.

GSAM 204.2Eshi ta i memoniko lomuxunganeki oha kuwa lutatu “Efimano!” nehafo linene, neendaka odo ohadi shuna nokushuna vali. Elaka etivali, unene tuu etitatu, oha li kala linini ndele tali kwata omutima shi dulife etete; ondaka oha i fa yomunhu e li kokule naave, hai nyengwa okutwikila okuudiwa. Eesekonde nhee ile nhano oha monika ta wa ngaashi omunhu a peluka, ile a kanifa eenghono daye; ndele diva oha monika a yadifwa eenghono di dulife dolunhu. Omafimbo amwe oha fikama diva ta endeuka meumbo. Oluhapu oha inyengifa omake nomioko, ta ulike kolulyo ile kolumosho eshi omutwe waye tau lunduluka. Omaendeuko aeshe aa oha ningwa momukalo wa wapala unene. Keshe apa eke ile omuoko waye wa tulwa, kaku na omunhu ta dulu oku u inyengifa. Omesho aye oha kala a patuluka alushe, ndele iha pepeta omikondo domesho; omutwe waye owa yelulwa, nota tala keulu. Ita tale ashike a fa ita mono sha, ndele etalo laye oli na ehafo, nokali li ngaho la yooloka ketalo laye laalushe, kakele ashike kutya ota monika a tala nokutula omutima koshinima shimwe shi li kokule. Iha fuda, ashike okudenga kwomutima waye otaku twikile pamukalo waalushe. Oshipala shaye osha hafa, noshipala shaye oshi na oluvala litilyana ngaashi monghalo yaye yaalushe.

GSAM 205Osha fanana neshinima sha Daniel

GSAM 205.1Omukalo waye mokupema, okukanifa eenghono, nokupamekwa manga omweengeli waKalunga ta mu kwata, owa yelela nawa neenghono noshihololwapo shaDaniel omuxunganeki, ngeenge ta ti: “Opo nashala umwe, nde na mona emoniko eli linene, nde kamu na eenghono da shala mo mwaame; oshoka ouwa wandje owa lunduluka mwaame wa ninga ouboli, nde inandi kala vali neenghono.” “Omupika womwene wandje ou ota dulu ngahelipi okupopya nomwene wandje ou? Oshoka ame, diva kamu na eenghono da shala mo mwaame, nomhepo nayo inai shala mo mwaame. Opo pa uya vali umwe wa fanana nomuntu, nde a kwata ndje, nde a pa ndje eenghono, nde a ti: O munhu omuholike unene, ino tila; ombili i ve. Kala wa kola, shi shi, kala wa kola. Manga a lombwela ndje, nde nda pewa eenghono, nde ti: Omwene wandje a lombwele; oshoka ove wa pa ndje eenghono.”12

GSAM 205OONDOMBWEDI DOVAMONA MEHO

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D

GSAM 205.2Omukalo waMeme White manga e li memoniko, otatu yandje omalombwelo make dovamona meho. Etete ola pewa ku M. G. Kellogg, M.D., ye ta lombwele emoniko lotete lya pewa Michigan, May 29, 1853, moshongalele sha ningilwa muTyrone, oshitopolwa shaLivingston. Ye ta ti:—

GSAM 206.1“Omumwameme White okwa li memoniko oule wa fa ominute omilongo mbali ile omilongo nhatu. Manga a yingi memoniko, aveshe va li po ova li va fa tava udu eenghono daKalunga nokukalapo kwaye, novamwe vomufye otwa li shili twa uda Omhepo yaKalunga ya kala kombada yetu neenghono. Atwa li tu li mokulomba noshongalele yomalombelo mongula yEshabata, lwopotundi 9. Omumwatate White, tate, nomumwameme White va li va lomba, nde ame nandi li mokulomba. Kapa li mo oshitiwa shilwe, nasha yo kuvangula. Ashike, atwa li tu lomba Kalunga nomukumo, a nangeke oshongalele noupuna mokukala pamwe nafye, nokunangeka noupuna oilonga muMichigan. Manga Omumwameme White a yandje ondjemo ye yokuhalakana yoku ti ‘Oshinge! o-s-h-i-n-g-e-! o-s-h-i-n-g-e-!’ ei mwa li mwa yi uvuwa oonkondo ngeenge ta yingi memoniko, Omumwatate White okwa imene, nde a lombwela ovamona kutya omukulukadi waye li memoniko. Manga a dulu oku holola omukalo wemamoniko aye, nokutya ke pemi manga e li memoniko, okwa indila keshe umwe a hala okuya komeho nokumukonakona. Dr. Drummond, omupaki, aye yo omupredikanti Omuadventista wefiku lotete loshivike, okwa li a ti, manga ina mu mona memoniko, kutya omamoniko aye ohaa dja komesmerisme, nokutya oye ota dulu oku mu etela emoniko. Okwa ya komeho, manga a mana okukonakona nawa, nde omukao waye wa yanduka, nde a ti: ‘Ke pemi!’”

GSAM 206.2“Ondi na etililo kutya ka li a pemi pethimbo olo manga e li memoniko, nasha moimoniko ikwao oyo a li e na ngeenge ame ndi li po. Okudja memoniko okwa li kwa yela ngaashi okuyingila mo. Oshihololwapo shotete kutya emoniko ola mana, osha li manga a tanga vali oku pema. Okwa koka omhepo yotete moule, efimbo lile nokuyadifa omapapu, molukalo la holola kutya omapapu aye okwa li e he na nande omhepo. Manga a pemi omhepo yotete, omaminute manene okwa li a pita manga a pemi omhepo yovali, oyo ya shikula omapapu nawa ngaashi yotete; nde pa pita omaminute mbali, nde a pemi omhepo yotitatu, konima yomwo okuhema kwa lunduluka kwafike komukalo wawa.” Osha sainwa, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Dec. 28, 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Otatu yandje oshihololwapo sha za komuntu a li a mona okukonakona kwomupaki waMeme White manga e li memoniko muStowe, Vermont, mokwenye kwomvula 1853. Ye ta ti:—

GSAM 207.2“Omupaki okwa li po, nde a ninga okukonakona kuye ngaashi ouyelele nomakoneko ge ga mu lombwela, a tale oshifukwa shoshihololwapo. Okandjengela ka xwama oka li ka kwatwa popepi nomeho ge, oo a li a yeuluka unene; kapa li nande onhumba imwe yeisho ya linyenga. Konima okwa mu konakona kombinga yondjovo ye, nokuhema kwe, nde kapa li oku pema. Ekonakono ola mu tomha kutya oshinima shika itashi dulu okuyelifwa pamafinamhango opaushitwe ile opasaense.” Osha sainwa, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Oondombwedi dikwao odo tadi lombwele okukonakona kwa ningilwa manga Meme White e li memoniko, moshongalele sha ningilwa meumbo lOmukulunhu James White, mondjila yaMonroe, Rochester, N.Y., June 26, 1854:—

GSAM 207.4“Pethimbo olo ame kwa li ndi na omvula omulongo naheyali. Osha pumbwa ngeenge ndi li ngaa ndi uvu oondjemo odo da pama dokuti ‘O-s-h-i-n-g-e!’ odo a li ta dhana. Konima okwa shuna pexoko, kashi li oku wa, nde a shuna pexoko pamukalo wa yela, nde a kwatwapo komikono komupangeli. Ovapaki vavali va yingi, omusamane omukulupe nomusamane omunyasha. Omumwatate White okwa li e na onkondopeko va konakone Omumwameme White nawa, nde va ninga. Opa etwa eshipili, nde umwe womuvo okwe li kwata kombada yokanya kaye manga ta lombwela; ashike manga tuu va li va pewa ko, va ti: ‘Ke pemi.’ Opo va mu konakona nawa komapande ge manga ta lombwela, va tale ngeenge oku pema kwa pama, ashike kava mono nasha. Manga va mana eyeleko olo, okwa fikama, e li vali memoniko, a kwata eBibiliya pombada, ta patulula omapandja a dja koshitukulwa shimwe ta i kushikwao, ta tumbula eendjovo dako nawa ngaashi da nyolwa, nande omeho ge ga tala pombada, kaa tala koBuku.

GSAM 208.1“Okwa li a mona omahandukilo aheyali axuuninwa. Konima okwa mona efindano lovayapuki, neenghuwo daye defindano onda fa handi di udu natango lelo. Oinima ei ohandi i ningile oumbangi nehalo lange liwa.” Osha sainwa, “Omukulunhu D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Feb. 8, 1893.”

GSAM 208Meme Drusilla Lamson

GSAM 208.2Oshihololwapo shikwawo kombinga yoko kukonakona kokupaka osha pewa kuMeme Drusilla Lamson, omufiyekadi womumwamemegona wOmukulunhu Lamson, nomukulunhu wovapangi meSanitarium yaClifton Springs, N.Y. Ta lombwele oshongalele shOJune 26, 1854, okwa ti:—

GSAM 208.3“Ondi shive oshongalele manga eyeleko la ningilwa, oku li oku ninga eyeleko lya ta konakona osho Omumwatate White a li a ti koonkondo, kutya Omumwameme White ke pemi manga e li memoniko, ashike inandi dulu okudimbuluka edina lomupaki a li po.... Osha pumbwa a li Dokta Fleming, oshoka okwa li e na oku shivikelelwa omukalo. Ashike paife okwa fya. Ohandi dulu oku ti shika: eyeleko ola ningwa, nde kapa li nande edidiliko lokupema la monika keshipili.” Osha sainwa, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., March 9, 1893.”

GSAM 208.4Oshihololwapo shikwawo sha za komuntu a li po pethimbo olo tali lombolwa:

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Shika ohandi shi yandje neshililo kutya onda lesha oondombwedi daDavid Lamson naMeme Drusilla Lamson, odo tadi lombwele ondaka yomupaki manga a konakona Meme E. G. White e li memoniko, June 26, 1854. Ame kwa li ndi li pethimbo lyo shongalele shika, nde nda mona okukonakona. Ondi li metwokumwe naasho sha tiwa kOmumwatate nomumwameme Lamson, nde ohandi ti vali kutya a li Dokta Fleming nomupaki mukwao omunyasha va ninga okukonakona. Konima yaMeme White okufikama, ngaashi va lombwele, ta tumbula eendjovo dOmishangwa, Dokta Fleming okwa indila okandjengela ka pewa mo. Okwa ka kwata popepi noomilomo daye ngaashi ta dulu, ihe e he mu xwika, noku li molela yokupema kwe ngeenge a pemi. Elaka lomundilo inali linyenga nande kanini. Opo omupaki a ti nomukumo: ‘Shika osha yelifa oshinima fiyo alushe, omhepo kai li molutu laye.’” Osha sainwa, “David Seeley, Fayette, Iowa, Aug. 20, 1897.”

GSAM 209Omusamane nomukulukadi A. F. Fowler

GSAM 209.1Omalombwelo taga landula oga lombwele okukonakona kwa ningilwa manga Meme White e li memoniko muEumbo lyaWaldron, Hillsdale, Mich., momwedi waFebruary, 1857. Dokta Lord, omupaki waHillsdale a li a longa oule womimvo omilongo etano, okwa ninga okukonakona kwa pama unene, nde ohandi yandje oondombwedi odo:—

GSAM 209.2“Atwa li po ngeenge (momwedi waFebruary, 1857) Omumwameme E. G. White e na emoniko muEumbo lyaWaldron, Hillsdale. Dokta Lord okwa mu konakona, nde a ti: ‘Omutima waye ota punda, ashike ke pemi. Omwenyo u li po, ashike omapapu kage na oilonga; inandi dulu oku shi holola.’” Osha sainwa, “A. F. Fowler, Meme A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Jan. 1, 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Apa pa pewa oshihololwapo shikwawo kombinga yemoniko olo limwe:—

GSAM 209.4“Ame kwa li ndi li po ngeenge Omumwameme White e na emoniko olo la hololwa pombada muEumbo lyaWaldron, Hillsdale. Kakele koshihololwapo sha pombada, onda uvu omupaki ta ti kutya omukalo waMumwameme White memoniko wa li ‘pombanda youyelele waye.’ Okwa ti yo: ‘Omo muli oshinima shokutya kashi li shomukalo wovantu.’” Osha sainwa, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Jan. 19, 1891.”

GSAM 209Omusamane nomukulukadi Carpenter

GSAM 209.5Apa pa pewa oshihololwapo shotitatu kombinga yeshinima shika:—

GSAM 209.6“Shika ohandi shi yandje neshililo kutya atwa li po muEumbo lyaWaldron, Hillsdale, Mich., momwedi waFebruary, 1857, ngeenge Meme E. G. White e na emoniko, nde manga e li momukalo ou okwa konakonwa kuDokta Lord, nde atwa uvu ondaka ye yomomukalo ou, ngaashi ya pewa pombada kOmumwatate nomumwameme Fowler.” Osha sainwa, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Aug. 30, 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1Ondi ku lombwela vali eyeleko lya ningilwa manga Meme White e li memoniko kuBuck’s Bridge, oshitopolwa shaSt. Lawrence, N.Y.:—

GSAM 210.2“June 28, 1857, onda mona Omumwameme Ellen G. White memoniko koshikando shotete. Ame kanda li handi itavele omamoniko, ashike oshinima shimwe pokati koikwawo oyo handi dulu oku ti osha ninga ndi itavela kutya emoniko lye ola li la zi kuKalunga. Oku pumbwa ondjila yokutya okwa li ta pemi ile hashi, etete onda vanga omukono gwandje pepaya lye, nda kala po nefimbo lya pumbwa oku shiiva kutya omapapu ge oga li taga yambalala noudilo ngaashi nenge a li omufi. Konima nde nda kwata omukono gwandje nde nda u peka pamilomo ye, nda fininika omapunda edulu laye pokati komunwe wange omunene nomunwe wange wokuulika, opo kashi vulu oku yandja nasha ile oku koka omhepo, nenge ngeenge okwa li e na ehalo lyo. Onda mu kwata nomukono gwandje sha pumbwa omaminute omulongo, efimbo la pumbwa oku mu ninga a fi nenge omunhu womukalo wawa; ashike eyeleko olo kalyu mu ninga nasha. Konima yokumona oshihololwapo shika shokuhupuka, inandi shi ninga vali oku pa ehalo etililo kombinga yokutya emamoniko ge oga li ga zi kuKalunga.” Osha sainwa, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Feb. 4, 1891.”

GSAM 210Omupaki omushimuni womhepo ta konakona emoniko

GSAM 210.3Ohandi lombwele okukonakona kukwao kwokupaka nda mona kuParkville, oshitopolwa shaSt. Joseph, Mich., Jan. 12, 1861.

GSAM 210.4Pehulilo lyomalombwelo a pewa kOmumwameme White koshongalele shinene sha li sha gongala meumbo lokulombela lOvaadventista, enangeko noupuna laKalunga ola li kuye nomukalo wa pama, nde a kwatwa memoniko manga a kala moshipundi shaye. Pa li po Dokta Brown, omusamane a kola nawa komukalo gwomubili, omushimuni womhepo. Okwa li a ti kutya emamoniko gaMumwameme White oga li ngaashi oku kala omushimuni womhepo, nokutya ngeenge a li e na limwe manga ye li po, okwa li e na oku mu hoka memoniko momunute imwe. Okwa ningilwa ehalo lya keshe umwe a li e na ehalo okuya komeho nokumukonakona, opo va shiive omukalo waye manga e li memoniko. Omupaki okwa ya komeho, ashike manga a mana okukonakona po pokati, omukao waye okwa yanduka, nde a kundana ngaashi elalo lya lundu. Omukulunhu White okwa ti: ‘Omupaki ota dulu oku lombwela omukalo waye?’ Ye okwa nyamukula: ‘Ke pemi,’ nde a enda nokuya keshivelo. Ova li peshivelo, va li va shiiva okulitanga kwaye, va ti: ‘Shuna, nde u ninge ngaashi wa ti; hoka omukulukadi ou memoniko.’ Nomukalo wa pumbwa, okwa kwata ekapi leshivelo, ashike kape na oku li vula manga va li peshivelo va mu pula: ‘Dokta, oshike?’ Ye okwa nyamukula: ‘Kalunga ndiye e shi shi; ndi etuleni mo meumbo eli’; nde a zi mo.

GSAM 211.1Osha li sha yele kutya omhepo oyo ya li i mu wilike ngaashi omushimuni kaye li po vali momukalo wembili peshapo yeenghono odo da li tadi wilike Meme White memoniko, ngaashi ovidemoni pefimbo lOmuxupifi, oyo ya li ya pula: “Ove wa uya apa oku tu hedula manga efimbo letu inali fika?”13

GSAM 211.2Oshihololwapo shimwe shokufana neshika osha monika mwaasho sha ningilwa Daniel omuxunganeki. Manga a yingi memoniko kuOmhepo yaKalunga, Ovakaldaya va li po—ovapagani va li hava shivi Omhepo oyo—va tila unene, nde “va tondoka va ka liholeke.”14

GSAM 211Omumwameme Harmon a lombwelwa oku lombwela omamoniko ge

GSAM 211.3Konima yoshivike shimwe okuza kemoniko lye lotete, moshongalele sha ningilwa meumbo lya tate waye, Omumwameme Harmon okwa li e na emoniko lya pili, mo okwa li a lombwelwa oku yandja ko kovalwe shoka a li a hololwa. Okwa li e li momukalo wokukwashuka unene, ta diladila kutya ota dulu ngahelipi okuwanifa elombwelo lOmwene. Oukolele waye okwa li wa puka unene, e li momaupyakadi gomubili, nokwa li ta monika kutya oku na efimbo lifupi oku kala. Okwa li e na omvula omulongo naheyali, omunona omunini nomunamutwe, e li ke li po mokati kovantu, nokwa li omumbada nomunafwe paudalelwa, sha li shi mu ninga a ude nai ngeenge ta shakene novanhu ehe va shii. Okwa lomba nomukumo omafiku manene, nokutwikila okulomba efimbo lile moufiku, opo oupyakadi ou u tulywe ko, nde u pwe komuntu mukwao a pama oku u tula. Ashike ehololo lyoilonga kalyu lunduluka, nomalombwelo gomweengeli oga li taga uvuwa nena: “Yandja ko kovalwe shoka nda ku holola.”

GSAM 212.1Manga e li momukalo ou wokukwashuka, Omumwameme Harmon okwa li a ya koshongalele shikwawo sha ningilwa meumbo lya tate waye. Moshongalele shika ovantu aveshe va li va punganene mokulomba nomukumo kombinga ye, nde vali e liyandja kOmwene, nde a uda e na ehalo lokulongifwa omolwefimano laye. Manga ta lomba, omunyamuukalo omulungu wa li wa mu tungulula okwa tunduka; nde konima ngaashi a ti, oshilongomoka shiyela, sha fanana noni yomehoka, osha uya kuye, nde manga sha mu kwata, eenghono daye oda zi kuye, nde a monika e li pexoko lyaJesus novaengeli. Vali omalombwelo oga tiwa: “Yandja ko kovalwe shoka nda ku holola.” Okwa ti okwa li a lomba nomukumo, kutya ngeenge oku na okuya nokulombwela shoka Omwene a mu holola, a amenwe keitumbaleko laye mwene. Opo omweengeli okwa mu lombwela kutya elombelo lye ola pewa, nokutya ngeenge a kala moutile wokulitumbaleka, ota ka hepekwa komukifi. Omweengeli okwa mu ti: “Ngeenge to yandja etumwalaka noudiinini, nde to lididimika fiyo okexulilo, oto ka lya oiimati yomuti womwenyo, nde to ka nwa komulonga womeva omwenyo.”

GSAM 212Etalelepo laMumwameme Harmon kuPoland, Maine

GSAM 212.2Omumwameme Harmon okwa li a hololwa kutya o na okuya kuPoland, Maine, nde a lombwele emoniko lye. Efiku tali landula emoniko etitatu, nande kashi li sha shiivike kovalwe, suwala yaye okwa ya peshivelo leumbo lya tate waye, nde a ti ota mu twala kuPoland. Ko okwa ninga oshongalele mo a lombwele emoniko lye. Hazen Foss,15 Omuye e li mepulo, kaku li sha vulu oku mu ninga a ye koshongalele, ashike a pewa etwi lye peshivelo kondje, okwa uvu Omumwameme ta lombwela emoniko lye, nde a ti: “Emoniko lya tiwa kuye ola yelela nawa nawa neshoka sha hololwa kandje, ngaashi ovantu vavali va dulu oku lombwela oshinima shimwe.” Mongula yefiku lya landula okwa mona Omumwameme Harmon nande kashi li sha shiivike, nde a mu lombwela a “kale omudiinini mokutula omaupyakadi, nokulombwela oondombwedi odo Omwene ta mu yandje, nde ita ka fiwa po kuKalunga.” Kovalwe okwa ti: “Oyo yo yilye Omwene a tula po omaupyakadi aa.” Oye okwa li a pumbwa oku shiiva, oshoka okwa li a mona omuntu memoniko lyo a li a lombwelwa kutya omaupyakadi oga “tulwa ko” kuye.

GSAM 213.1Oilonga yaMumwameme Harmon okuza pethimbo olo oya li mokuyenda omutumba nomutumba moilongo yaNew England, ta lombwela shoka a li a hololwa. Momikalo dimwe okwa li a lombwelwa memoniko kombinga yokwa ya, nokwa li a lombwelwa omaupyakadi taga mu ka mona. Omatumwalaka ge, unene, oga li omakumagido kovantu va li tava twalwa mehongwa lokuuya kwaKristus pamhepo, nokuladipika aveshe va kale va kwatelela komamonakalo avo onale.

GSAM 213.2Oye ta ti kombinga yaasho she mu ningilwa: “Vamwe ova li va efa po oilonga aishe, nde va kufa meongalo aveshe ovo va li ihava tambula ko omayele avo kombinga yeshinima shika.... Kalunga okwa holola omapuko aa kandje memoniko, nde a tuma ndje kovalwe ve va puka, ndi va lombwele; ashike omayindji mOvo okwa li va yanda etumwalaka, nde va pe ndje oushima wokulifa ounyuni. Koshinima shikwao, Ovaadventista voku li edina ova li va pe ndje oushima wokukala omufanatiki, nde ova li va popi oipupulu kombinga yange, vamwe tava shi ningi noukolokoshi, kutya ame omuwiliki woufanatiki oo nda li shili handi kondjo oku kufa po.”16 Kombinga yashika otatu ka shi lesha nawa moshitululwa tashi landula.

Notes

  1. Deuteronomion 4:34, 35. ↩
  2. Omapsalome 106:21, 22, ↩
  3. Ovaefeso 4:8-15, ↩
  4. Markus 16:17, 18. ↩
  5. 1 Ovakorinto 1:4-8. ↩
  6. Ehololo 12:17. ↩
  7. Ehololo 19:10. ↩
  8. 1 Ovatessaloniki 5:5, 19-21. ↩
  9. Opo u mone ekonakono la wana londombwedi yOmbibeli kombinga yokutwikila kwoishali yopamhepo, tala Oshali shoxunganeko mongalo yevaengeli, okafo ke na omapandja 120, hoka to dulu okumona meumbo lonyanyangido letu keshe limwe. ↩
  10. Ngaashi sha ulikilwa Hazen Foss. Tala Oshitululwa 11. ↩
  11. Omanyolo otete, omapandja 14, 15. ↩
  12. Daniel 10:8, 17-19. ↩
  13. Mateus 8:29. ↩
  14. Daniel 10:7. ↩
  15. tala Oshitululwa 11. ↩
  16. Omakanda Omatete, p. 22. ↩

Note

Back