Oshitululwa 24 — Omaxunganeko makwao a wanifwa
GSAM 376.1“DILADILENI paife okutunda efiku eli nashishe tashi landula, okutunda efiku 24 lomwedi 9, okutunda efiku olo omufika wongulu yOmwene wa tulwa; diladileni oshinima eshi. Ombuto oi li natango modula? Eeno, nomudi womaviinyu, nomukwiyu, nomupomegranati, nomwolive inadi ima natango: okutunda efiku eli ohandi mu nangeke noupuna.”1
GSAM 376.2Ehumo lishili, la twikila alushe letumwalaka lOmweengeli omutitatu okutunda pehovelo lalo, otali dulu okuyelekanifwa nawa nehumo la li naSerubabel okutunda efiku a tula emanya lomufika wongulu.
GSAM 376Osho sha li tashi monika oshidjuu komeho
GSAM 376.3Efimbo Ovajuda va ifanwa okutunga ongulu yOmwene, ova li ve he na oimaliwa, noidula yavo oya li i he na sha. Komeho ovanhu ashihe osha li tashi monika oshidjuu. Ndele eshi va dulika keifano meitavelo, ndele tava hovela oilonga nehalo liwa, eke laKalunga lokuyandja ehumo ola monika kuvo. Eshi hatu shikula osho sha ningwa pehovelo letumwalaka eli omutitatu, ohatu mono eke lewiliko hali kala naava tava hoolola ondjila yaye. Nonande omaupyakadi otaa va ile, ekalelopo laKalunga lovanhu vaye noilonga yaye ohali yelifilwa alushe ava ve mu lineekela.
GSAM 376Ondombwedi yomalombwelo tai holola omikalo dovanhu
GSAM 376.4Mefiku 24.11.1862, omitumba mbali oda ningwa pefimbo limwe megumbo laWilliam Wilson, wokuGreenville, Mich., nelalakano lokuunganeka omaongalo avali aava va tambula oshili yEshabata ponhele oyo. Omutumba wongalo yokuGreenville owa wilikwa kOmukulunhu White nomukulukadi waye moshihondo shimwe, Omukulunhu Byington nangame otwa li hatu wilike omutumba wongalo yokuWest Plains moshihondo shikwao. Eshi twa li hatu longo oilonga yehovelo moshihondo shimwe, otwa li hatu udu ewi laMeme White eshi ta yandje ondombwedi yomalombwelo moshihondo shikwao. Otwa li tu na omaupyakadi oilonga yetu, ndele pefimbo olo la pumbiwa, Meme White okwa fikula oshivelo ndele ta ti: “Omumwatate Loughborough, eshi handi tala ongudu ei, ohandi mono kutya ondi na oondombwedi domalombwelo dovanhu vamwe ovo ve li apa. Ngeenge mwa longekida, ohandi uya ndi popye.” Olo ola li efimbo twa li twa pumbwa ekwafo, noye okwa ya mo. Kakele kOmukulunhu Byington nangame, okwa li e shii omadina ovanhu vatatu ashike moshihondo. Ovakwao ova li ovayenda kuye; ina va mona nale, kakele eshi va hololwa kuye memoniko lomuxunganeki.
GSAM 377Onghalamwenyo yaTate Pratt ya hololwa
GSAM 377.1Eshi a fikama a popye, okwa ti: “Omu na okuudila nge onghenda ngeenge, moku mu lombwela osho ndi na okupopya, handi mu holola ngaashi mwa monika, osheshi inandi shiiva omadina eni. Eshi handi mono oipala yeni, osho Omwene a li a hala okuhololela nge kombinga yeni otashi uya momadiladilo ange. Omulumenhu ou mepunda e na eho limwe [umwe okwa popya ta ti: ‘Edina laye oPratt’] oha popya oku na eitavelo linene ndele ta liholola omunailongelokalunga munene, ndele ye inaa lunduluka natango. Inamu mu tambula mongalo monghalo ei e li mo paife, osheshi ye haMukriste. Oha manifa efimbo laye linene ta kala ehe na oilonga peenhele dokulongela oilonga yeke nomalandifo, ta tati ehongo loshili, omukulukadi waye pegumbo a li e na okuteta oikuni, nokulunga oshikunino, noilonga imwe. Momalandelafano aye oha udaneke oinima ehe i wanifa. Ovashiinda vaye kave na elineekelo meitavelo olo ha popya. Molwa elongelokalunga, osha li tashi ka kala shiwa ye monghalo ei e li mo paife a kale ehe popya sha kombinga yelongelokalunga.”
GSAM 378Omumwatate Barr a hafifwa
GSAM 378.1Okwa twikila ta ti: “Omumwatate ou omukulupe [eshi a ulika kuye, umwe okwa ti: ‘Omumwatate Barr’] okwa hololwa nge e na omikalo da yooloka shili nedi domulumenhu umwe. Onghalamwenyo yaye oi li oshihopaenenwa shiwa, oha dimbulukwa okuwanifa omaudaneko aye aeshe, ndele oha longa nawa okukalela po eumbo laye. Oha tila okupopya oshili kovashiinda vaye, osheshi oha tila a nyone oilonga ndele ta eta oshiponga. Ita udu kutya Omwene oha dulu okulongela onghenda inene ngaha, ndele ta dimi po omatimba aye; oha diladila kutya ye ke na ewaneneno nonande lokukala owomongalo.” Opo nee okwa ti kuye: “Omumwatate Barr, Omwene okwa lombwela nge ndi ku lombwele kutya owa hepaulula omatimba aeshe we a shiiva, naYe okwa dimapo omatimba oye nale, ngeenge ashike to shi itavele.” Ouyehame wa li koshipala shomumwatate owa dja po diva. Okwa yelula oshipala ta limemesha, ndele moupu waye ta ti: “Okwe a dimapo?” “Eeno,” Meme White okwa nyamukula, “ndele onda lombwelwa ndi ku lombwele ndi tye: ‘Ila, u kwatwe nongalo; ngeenge ou na efimbo, popya ondaka yokuyambidida oshili; otai ka eta elanduliko liwa, osheshi ovashiinda voye ove ku lineekela.’” Naye okwa nyamukula: “Ohandi shi ningi.”
GSAM 378.2Opo nee okwa ti: “Ngeenge Tate Pratt a li ta dulu okukala efimbo limwe monghalo ya fa oyo Omumwatate Barr a li mo, otashi mu kwafa.”
GSAM 378.3Ongaho, etomhelo limwe lomaupyakadi etu mokuunganeka ola kufwa po. Manga inaa yandja ondombwedi yomalombwelo, inatu dula okuitavelifa Tate Barr a kwatwe nongalo. Kombinga ikwao, otwa mono kutya lwaapo aveshe ova li va pataneka etambulomo laTate Pratt, ndele kape na umwe a li e udite a manguluka okupopya etomhelo lopataneko laye.
GSAM 378Efupa meumbo la velululwa
GSAM 378.4Okwa landula ta popya nomulumenhu a li e na oshipa sha yela nosha tilyana kanini, a li a kuutumba kombinga imwe yoshihondo; ndele ta ulika komukainhu e na oshipala oshinini, a li kombinga imwe kokule, ta popya navo ve li omulumenhu nomukulukadi waye. Okwa holola oinima imwe ya li ya ningwa monghalamwenyo yavo yonale, manga aveshe vavali inava popya kutya ova tambula oshili. Okwa ti Satana okwa li a nenepika oinima oyo momadiladilo omukainhu, fiyo e mu etela okuponokela. Meme White okwa ti: “Onda mona kutya omukainhu ou okwa li omudo umwe moshihakulilo shovaponoki; ndele eshi a mona vali omadiladilo aye omawa, okwa efa omadiladilo efupa otaa nyonagula vali omutima waye, sha eta oluhozi lunene komushamane waye. Omushamane waye okwa ninga ashishe ta dulu, a ulukile omukulukadi waye kutya ye omudiinini kuye, nokutya ke na etomhelo lokukala e mu tumha kokule ngaashi he shi ningi.”
GSAM 379.1Popomwene opo omukainhu okwa endulula oshihondo, a finda eengolo, ndele ta indile omushamane waye e mu dimine po. Ovanhu ava ova li va fa ovayenda ashike moshitukulwa osho shoshilongo, nonghalamwenyo yavo yonale inai shiivika. Ndele ovo va li ve va shii nawa ova li ve shii kutya pe na okukala kokule nomumwe mokati kavo; etomhelo, nye, inave li shiiva.
GSAM 379Sha fa oshaElisa naHasael
GSAM 379.2Konima eshi Meme White a yandja ondombwedi yomalombwelo, oilonga yokuunganeka ongalo oya pwa diva. Tate Barr okwa ya meunganeko nomutima waye aushe, Tate Pratt ye ina tambulwa mo. Omutumba eshi wa xula, ou waxuuninwa okwa ti neenghono dinene: “Ohandi mu lombwele, kashi na oshilonga okukendabala mu endafane novanhu ava ndele tamu kala ovanaihelele; itamu shi dulu.”
GSAM 379.3Ehololo lomikalo yovanhu, ngaashi oshihopaenenwa sha popiwa pombada, otali tu dimbulukifa neenghono onghalo ya fa ei ya shangwa momafiku omuxunganeki Elisa:2 Benhadad, ohamba yaSiria, okwa tuma omupiya waye Hasael kuElisa a pule ngeenge ota ka aluka momukifi waye. Elisa okwa li a mona nale emoniko lomuxunganeki kombinga yaHasael; nomulumenhu eshi e uya koshipala shaye, okwa tala oshipala shaye, ndele ashishe otashi uya momadiladilo aye tashi monika nawa.
GSAM 379Omukulunhu White a kwatwa koudu wombada
GSAM 379.4Mefiku Etitatu, 16.8.1865, Omukulunhu White okwa kwatwa koudu wombada, molwa oilonga ya pitilila nokupumbwa onghofa. Osheshi oinyangelwa youkolele mokati kovanhu vetu oya li inai tungwa natango, okwa twalwa kuDansville, N.Y., koshinyangelo shoukolele sha li hashi ifanwa “Egumbo letu Kombinga Yomulundu.” Omukulukadi waye nomushangi wembo eli otwa li naye oko okutunda 14.9 fiyo 7.12. Osheshi ouhaku wa li ta pewa moshinyangelo owa mu kwafa kanini ashike, otwa ya kegumbo laBradley Lamson, Lake View, Rochester, N.Y., omo twa tambulwa nawa ndele hatu kala oivike itatu lwaapo. Apa otwa hafa okushakena nOmukulunhu J. N. Andrews, oo a li a alukila ashike koshilando osho, konima eshi a kala eenghwedi dihapu muMaine.
GSAM 380Oilikano molwa Omukulunhu White
GSAM 380.1Omaumbo Omukulunhu Andrews naTate Orton oya li hai ongala natse keshe kombinga yalupolo mokuulikana pamwe nOmukulunhu White nokumu ilikanena. Osha twikila ngaha fiyo 25.12. Eshi ounyuni wapondje wa li wa yela nehafo noililo mefiku olo lOkrismesa, ongalo yokuRochester oye li dimbulukwa efiku lokuliila noku ilikanena Omukulunhu White. Otwa li tu na omutumba ongula nalupolo megumbo lOmukulunhu Andrews, mondjila yaNew Main, nongulohi ovo va li hava ulikana naye nale ova ongala vali naye megumbo laTate Lamson.
GSAM 380Emoniko lomuxunganeki la yandjwa oufiku wOkrismesa
GSAM 380.2Omutumba wongulohi oyo owa li u na eenghono. Omukulunhu White okwa nangekwa noupuna unene, naMeme White okwa pewa emoniko lomuxunganeki li kumwifa, omo a hololelwa oinima ihapu. Mokati ko owa li omalombwelo kOmukulunhu White kutya na ninge ngahelipi, opo a dule okulonga ngaashi eitavelo laye muKalunga tali mu pula. Kalunga oo okwa li a olola eke laye shi li nawa li mu longele, opo a dule okumona vali oukolele.
GSAM 380Ehomono laSatana la xunganekwa
GSAM 380.3Kovo va li hava ilikanene Omukulunhu White, Meme White okwa ti:
GSAM 380.3“Elalakano laSatana ola li okudipaa omushamane wange, ndele e mu twale mefumbiko. Molwa oilikano ei ya mana mo, eenghono daye oda tekwa. Onda hololelwa kutya Satana okwa handukila ongudu ei ya twikila oivike itatu tai ilikanene omupiya ou waKalunga nomutima aushe, na paife okwa tokola oku va homona neenghono dinene. Onda lombwelwa ndi mu lombwele ndi tye: ‘Kaleni popepi unene naKalunga, opo mu kale mwe lilongekida kwaasho tashi dulu oku mu pondokela.’”
GSAM 381Eudo lonale loshiponga laJ. T. Orton
GSAM 381.1Mefiku lotete laJanuali 1866, Omukulunhu White neumbo laye ova dja po noteleina tava i kuBattle Creek, Mich. Ongame onda kala kombinga yokouninginino yaNew York efimbo laxupa loufuko. Okutunda ongulohi oyo emoniko lomuxunganeki la yandjwa, Tate J. T. Orton okwa kala e udite kutya omwenyo waye ou li moshiponga, ndele ye ina shiiva kutya oshiponga otashi di peni. Eudo olo okwe li lombwela ovanhu vahapu. Ongulohi yefiku lotete loshivike, 4.3, okwa alukila kuRochester okutunda kuParma, oko a li e li momutumba womafiku avali. Okwa li pamwe naTate E. B. Sanders (oo paife, 1905, a kala muSan Jose, Cal.). Okwa indila Sanders va ende mondjila i na ouyelele wa dula eendjila dikwao, eshi hava ende moshilando, osheshi okwa ti: “Efimbo alishe ohandi udu ngaashi umwe ota ka kendabala oku dipaa nge.” Ndele nonande ongaho, ina monika e na edidiliko kutya olyelye a hala okukufa omwenyo waye.
GSAM 381.2Onda alukila kuRochester okutunda kuParma mefiku 7.3, ndele handi kala naTate Lamson, omukwasha waTate Orton. Mefiku 8, ye naMeme Orton ova talela po fye, ndele otwa longekida okuya noteleina ongula yefiku tali shikula kuLancaster, moshitukulwa shaErie, oko nda li ndi na okuhombolifa omona waye omulumenhu umwe aeke. Otwa kala nehafo mefiku olo, ndele ola li yo efiku lomadiladilo adjuu.
GSAM 381Edipao laJ. T. Orton
GSAM 381.3Ova dja pegumbo laTate Lamson poiri 5 yalupolo, ndele poiri 7:30 yongulohi omutumwalaka okwe uya, ta tu lombwele ehomono lounyanya olo la ningilwa Tate Orton komunhu ihaa shiivike, modula yaye mwene, eshi a li ta kalele po eenghambe daye. Otwa endelela konhele oyo, ndele hatu mono kutya okwa dengwa momutwe nounyanya noshiti shekalukala sha mangwa noshivela, ndele ina shiiva osho sha li tashi ningwa. Okwa fya poiri 12:35 youfiku oo. Fiyo efiku eli, kashi shiiwike kutya olyelye a ninga oshiningwanima osho shounyanya. Osha li oshili kutya inashi ningwa molwa oimaliwa, osheshi okaaluwa kaye komufuko inaka kumwa, nokato kaye komaliva, ka li ke na $45, nako inaka kumwa. Osha li oshiponga shinene kuMeme Orton, neenghono daye inadi aluka vali konima yasho. Oukolele wolutu laye owa nyonauka diva, na ye ina kala omwenyo efimbo lile konima yefyo lomushamane waye.
GSAM 382Exunganeko la yandjwa pOkrismesa oyo la wanifwa
GSAM 382.1Konima yeenghwedi dinini okutunda ongulohi yOkrismesa oyo yokudimbulukiwa, 6 mokati kaavo 9 va li tava kwata ombinga moivike oyo itatu yoilikano ova li meembila davo. Ongaho exunganeko likwao ola wanifwa pamukalo wa monika nawa unene.
GSAM 382Ekwafeko lavo va kanifa eteelelo
GSAM 382.2Ongula inene yefiku 12.12.1866, Elias Stiles, wokuNorth Liberty, Ind., okwe uya kegumbo lange, ta indile ndi ye naye konhele oyo ndi kwafe, ngeenge tashi dulika, James Harvey, oo a li a kanifa eteelelo, ta udu kutya kena vali eteelelo monghalo yaye. Osheshi onda li ndi shii kutya Meme White okwa hololelwa oinima ihapu unene memoniko lomuxunganeki laxuuninwa la yandjwa kuye, nokutya okwa hololelwa onghalo dovanhu vahapu pexunganeko, onda ti kuye: “Otashi dulika Omumwameme White okwa mona sha shonghalo yaye; ngeenge ongaho, ndele ngeenge te shi shange, otashi ka kala shi na eenghono sha dula keshe shimwe handi dulu oku mu lombwela.”
GSAM 382.3Otwe mu talela po opo nee. Manga kape na ondaka ya popiwa kuye yonghalo yaTate Harvey, onda pula: “Omumwameme White, omwa pewa ouyelele washa memoniko lomuxunganeki limwe lomamoniko mwa pewa kombinga yonghalo yOmumwatate James Harvey?” “Eeno,” okwa ti, “onde u pewa, ndele omafiku manini aa onda kala handi udu kutya ondi na oku shi shanga ndele ndi shi tumine kuye.” Opo nee okwa hovela oku tu lombwela osho a li a mona. Onda ti: “Ohandi ka mu tala ongula, ndele ngeenge tamu shange osho mwa hololelwa, ohandi shi twala kuye.” Otwe mu efa ongaho twa kwatafana. Ongulohi otwe mu talela po vali. Okwa li a mana okushanga, ndele okwe tu ningila ouwa a shi leshela fye newi tali udika.
GSAM 383Ondombwedi yomalombwelo yaJames Harvey eshi a kanifa eteelelo
GSAM 383.1Ondombwedi yomalombwelo oya popya ya yela kutya Tate Harvey okwa li ta ka nghundipala moukolele, nokutya Satana okwa li ta ka kendabala oku mu ningifa a kanife eteelelo, noku mu diladilifa kutya kape na efilonghenda kuye, nokutya monghalo yaye kape na eteelelo. Ashike okwa mona kutya okwa li a longa ashishe osho a li ta dulu okulonga opo a yulule omapuko omomwenyo waye wa pita, nokutya Kalunga okwe mu dimina po; kakele kaasho, eshi a li ta ka makelwa okuliipaa, okwa ulikilwa kutya ovaengeli vaKalunga ova li ve mu dingilila, tave mu ulikile oku kala e na eteelelo muKalunga nomomeulu. Mondombwedi yomalombwelo omwa li eendjovo dihapu da fa odo dokuhengaleka nokupameka.
GSAM 383.2Ndi na omushangwa ou, otwa ya kuNorth Liberty ongula yefiku la shikula. Mondjila, Tate Stiles okwa lombwela nge kutya Tate Harvey okwa li a hala okumona nge, ndele okwa ti kutya itandi ka kala ndi na ondjovo yeteelelo kuye; kutya ngeenge nda ka shakeneka naye, ohandi ka twakana naye kutya monghalo yaye kape na eteelelo, nokutya oye omunhu a kana; opo nee, ngaashi Eli wonale, eshi a lombwelwa kutya oshikefa shaKalunga osha kwatwa, ota ka wila konima a fye.
GSAM 383.3Otwa fika kwaTate Harvey popepi notundi 3 komatango. Eshi nda shakeneka naye, onda ti: “Omumwatate Harvey, ou li ngahelipi?” Okwa nyamukula nondaka yeenghenda dihapu a ti: “Onda kana! Onda kana!! ONDA KANA!!!” Ame onda ti: “Ahowe! Ino kana. Monghalo yoye omu na eteelelo!” Eshi a mona kutya onda nyamukula ngeyo, okwa popya nondaka ya tulumukwa a ti: “Onda kala handi diladila oivike itatu kutya kape na eteelelo kwame, nokutya onda kana; nena, eshi nda li handi di koshikunino handi ya modoolopa, nda pita kombada yoshambukilo shedamu lopo haku pwilwa, osha li sha fa oshinima sha lombwela nge tashi ti: ‘Owa kana! Kape na eteelelo kwoye! Lumbila medamu lopo haku pwilwa, u li fwife mo!’ Onda diladila kutya okulonga oshinima sha tya ngaho otashi ka etela oilonga yaKristus etwadilidilo lohoni, onghee onda keelelwa opo ndiha liipae.”
GSAM 384Emanguluko ola uya diva
GSAM 384.1Onda ti: “Omumwatate Harvey, ino kana! Ondi na apa ondombwedi yomalombwelo ya dja momayulu yo vene, tai ti kutya ino kana!” Okwa nyamukula a ti: “Ndele ohandi i uda.” Onda hovela oku mu lombwela kutya kape na nande ondjovo imwe ya li ya tulwa momake ange, opo nee onda mu leshela ondombwedi yomalombwelo. Eshi nda mana okulesha, oshipala shaye osha minika, te limemesha eshi a ti: “Ndele monghalo yange omu na eteelelo. Ohandi itavele shili mOmwene.”
GSAM 384.2Konima yokulesha, otwa kala efimbo hatu ilikana, ndele eshi a fikama okwa li omunhu a lunduluka, a hafa. Okwa lombwela fye kutya omushangwa oo owa hokolola omadiladilo aye omoivike itatu ya pita pauyuki u dule oo a li ta dulu oku a hokolola mwene. Ngeyo, ohole yaKalunga oya hololwa mokutundifa omumwatate ou mokukanifa eteelelo, okupitila momukalo ou.
GSAM 384Onhele yoilonga oya ninga onene
GSAM 384.3Fiyo okomudo 1868, onhele yoilonga yOvaadventista vefiku etiheyali oya li ashike muUnited States, nomoshitukulwa shayo sha li koumbangalanhu womufika wokoumbuwanhu waMissouri, nokoushilo womulonga waMissouri. Moshongalele shokukundafana oinhele yoilonga nokutukula ovalongi, pefimbo lOshongalele shOngalo Aishe sha li sha ongala muBattle Creek, Michigan, 28/05, okwa tokolwa ku tumwe ovalongi vavali nehema leemhadi 60 kuCalifornia. Omukulunhu D. T. Bourdeau nomunyoli ou otwa fika muSan Francisco 18/07 womudo oo.
GSAM 384Ehovelo loilonga yetumwalaka muCalifornia
GSAM 384.4Ondi na oshinima shimwe nda hala okupopya shi na sha nehovelo loilonga yetumwalaka muCalifornia, osho tashi ulike nawa ekwafo loshali shoxunganeko moilonga. Paulus, eshi ta popi oishali yopamhepo, mwa kwatelwa noshali shoxunganeko, ota ti oyo oi li “opo ovayapuki va wanifwe po, opo oilonga yokuyakula i longwe, opo olutu laKristus li tungwe.”3 Shili, omukalo wa wapala unene wokuwanifa po ovayapuki oku va ulikila omapuko avo, opo va a efe po, nove a koshwe komatimba avo mohonde i na ondilo yOmwene wetu Jesus Kristus. Molwelalakano eli, ekwafo okupitila moshali shoxunganeko moilonga yokuyakula ola kala tali hololwa efimbo alishe li na sha noilonga yoshili shopaife, tali ulike kovapiya vOmwene omapuko omomukalo wavo wokulonga, nokutya nghee, okupitila momukalo mukwao, va dulu okuninga ovalongi tava longo nawa unene mokugalula eemwenyo.
GSAM 385Ondombwedi yomalombwelo yokuti ohaku longwa ngahelipi muCalifornia
GSAM 385.1Konima yefimbo lifupi twa fika muCalifornia, otwa tambula ombilive yaMeme White, omo a hokolola emoniko lomuxunganeki a pewa muBattle Creek kongulohi yefiku etihamano loshivike, 12/06, efiku olo twa kala muLancaster, New York, manga inatu hovela olweendo lokuya kuCalifornia. Oye okwa li inaa ya nale kuCalifornia, nokwa li ehe shii omikalo dovanhu vako okudja keshiivo laye mwene. Shili, pefimbo olo okwa li inaa ya nale kouninginino womulonga waMissouri. Eshiivo keshe a li e na shi na sha noinima yako okwe li pewa okupitila mwaasho Omwene a li a hala oku mu hololela.
GSAM 385.2Momahongo omombilive yaye, okwa hokolola omikalo dovanhu vaCalifornia dokuyandja nomutima muwa, nokutya oilonga mokati kavo ngeno ya longwa momukalo wokukwata oimaliwa ashike nokuhupifa akeshe oshimaliwa, oshike ngeno sha dja mo. Mokuudifila ovanhu vaCalifornia, ova li ve na oku va ehenena nomhepo yokuyandja ya fa ndjoka oyo hava longo nayo, ndele ha momukalo wokukanifa oimaliwa owala.
GSAM 385Ehumokomesho la xunganekwa ola uya
GSAM 385.3Paife eshi handi talulula eenghatu domido 37 da pita okudja oilonga ya hovela muCalifornia, ndi tale onghalo yefimbo linya, onghalo yovanhu nomukalo omo ngeno twa longo ngeno katu na ondombwedi yomalombwelo twa tambula, neshi handi mono osho sha dja mokushikula omahongo twa pewa, ohandi dulu okutya oilonga yetu oya huma komeho meemwedi nhatu ya dula osho ngeno ya longa momudo umwe ngeno inatu kwafelwa “moilonga yokuyakula” komahongo twa tambula okupitila moshali shoxunganeko. Fiyo opefimbo lokuhovela kwokumeneka kwomudo 1871, omolwoilonga ya longwa moshitukulwa shaSonoma, omaongalo atano ovakaleli vEshabata oa li a totwa po.
GSAM 386Oshongalele shemehema shotete muSan Francisco
GSAM 386.1Momwedi 06 womudo oo, otwa tunga ehema letu oshikando shotete muSan Francisco. Eshi Omukulunhu Bourdeau a li a shuna koushilo, omulongi mukwao okwa tumwa a dje kuMichigan a ye monhele yaye. Okwa fika 17/06, ndele diva okwa hangana naame moilonga yomodoolopa. Konima yoilonga yoivike imwe mehema, otwa twikila noiongalele yetu fiyo 01/12/1871 momatala twa futela. Omolwoilonga ei, ovanhu va dulife 50 ova tambula etumwalaka muSan Francisco.
GSAM 386Omayeleko a dja mokati ketu muCalifornia
GSAM 386.2Fiyo opefimbo eli, omayeleko etu muCalifornia oo a dja unene mepataneko lovo vopondje, ashike paife okwa holoka eyeleko leitavelo inatu li teelela, li lili kovamwatate vetu. Omulongi pamwe naame okwa twikila nomukalo wokulonga oo nda li ndi shii nawa kutya otau ka etela ye mwene noilonga etwadilidilo lohoni. Otwa li tu na ovatondi vamwe hava tondo fye unene modoolopa, ovo va li tava tale akeshe oshinima hatu longo, va longeka okulongifa oshinima keshe tashi longwa hashi na ounongo opo va ningile fye oixuna. Onghee, okwa li kwa fimana unene okudulika kelombwelo lomuyapostoli “litweeleleni kokumonika keshe kwounayi.”
GSAM 386Elipangekelo li na oshiponga
GSAM 386.3Inandi tya kutya omumwatate okwa li a longa etimba shili momukalo waye wokulonga, ashike onda popya kutya ovatondi vetu otava ka longifa osho ye a li ta ti kashi na etimba, opo va ningile fye oixuna. Oye okwa kwata ko kutya oku na oufemba ‘wokulonga ngaashi a hala’ moshinima osho, unene tuu eshi sha li sha tambulwa kutya mwaasho a li ta longo kamu na etimba. Ngeyo oinima oya twikila fiyo 23/01/1872, eshi nda dja moshitukulwa shaSonoma nda ya kuSan Francisco, opo ndi tale osho tashi dulu okulongwa opo oinima yako i keelelwe.
GSAM 387.1Pefimbo eli, ovatondi vetu ova li tava longifa omukalo waye ngaashi nda li nda tila, ndele oye okwa kwata ko kutya osho ‘hashi li oshinima shavo,’ kutya ota ka va ulikila kutya oku na omadiladilo aye mwene, nokuta dulu okweenda moipandavanda ngaashi a hala, noou a hala okweenda naye, ahe li koshi yomapopyo avo. Onda kendabala okupopya naye oye aeke, opo ndi mu ulikile kutya omukalo wa tya ngaho itau dulu okukwafa, nokutya omhepo ya tya ngaho yokulipangela mwene otai ka xulila mounayi. Okwa li e na ookaume vaye ovo va li tave mu yambidida unene, vamwe vomuvo ova hovela okukwata ko oinima momukalo oo wa li tau dulu oku mu etela etokolo li dulife nale. Oshitukulwa shinene shongalo osha mona ounayi wokuhadulika kwaye, nova li va hala okuyambidida eenghendabala dange dokuxupifa oilonga opo iha fifwe ohoni.
GSAM 387Oshongalele shokukonakona osha tokolwa
GSAM 387.2Ngeyo oinima oya li mEshabata, 27/01, eshi sha tokolwa kutya oshinima osha pumbwa okukonakonwa, nongalo i tokole oshinima shimwe ya pama, opo i xupifwe kohoni oyo omhepo ei yokuhadulika ya li tai dulu okueta. Oshongalele osha tokolwa shi hovele mefiku lotete loshivike, 28/01, potundi 9 ongula, opo ku talwe onghalo, noshinakuwanifwa shetu tu li ongalo shi na sha nayo. Ngaashi sha li tashi monika, okutopoka kwongalo oyo okwa li itaku dulu okuhenukwa. Onda kala efimbo lile loufiku oo handi ilikana kuKalunga, opo a longele fye.
GSAM 387Elitavelo lomapuko la nyolwa
GSAM 387.3Ongula yefiku 28, eshi nda hovela okuya koshongalele, onda shakeneka nomulongi pamwe naame mondjila yovayendi, popepi neumbo omo nda li nda kala, ta lili. Okwa ti: “Omumwatate Loughborough, ame itandi ka ya koshongalele nena.”
GSAM 387.4Onda ti: “Ito ka ya koshongalele? Oshongalele oshi na sha nonghalo yoye.”
GSAM 388.1Okwa ti: “Ondi shi shii, ashike ame onda puka filufilu. Ove owa yuka mwaasho wa kwata ko shi na sha naame. Ombilive yange yokulitavela omapuko, oyo nda nyolela ongalo, oyo ei; i kufa u i va leshele. Otashi ka kala shiwa kwoye, nosho yo kwaavo ngeno va hala okuyambidida nge, ngeenge ame kandi po.”
GSAM 388.2Onda pula nda ti: “Oshike she ku lundulula unene ngeyi okudja onghela?”
GSAM 388Emoniko lomuxunganeki likumwifi ola tambulwa
GSAM 388.3Okwa nyamukula a ti: “Onda ya kopoosa kongulohi ya pita, konima yEshabata, nda tambula ombilive yaOmumwameme White, ya dja kuBattle Creek, Michigan. Oyo ondombwedi yomalombwelo a nyolela nge.” Eshi te i pe nge, okwa ti: “Lesha omu, ndele oto mono nghee Omwene ta tale onghalo yange.”
GSAM 388.4Okwa pula nge ndi lombwele ongalo kutya okwa tambula ondombwedi yomalombwelo yaOmumwameme White, tai mu pukulula omolwomukalo waye, nokutya okwe i tambula, osheshi oyo oshili.
GSAM 388Eenghono demoniko lomuxunganeki dokushilipaleka
GSAM 388.5Eshi osha li oshitukulwa shemoniko lomuxunganeki la pewa Meme White muBordoville, Vermont, 10/12/1871. Okwa hovela okunyola oshitukulwa sha li shi na sha nonghalo yomumwatate ou 27/12/1871, ashike omolwoshinima shimwe, okumanifa omushangwa okwa li kwa teelelwa fiyo 18/01/1872, opo wa manwa, wa tumwa muBattle Creek. Pefimbo linya ombilive oya li hai pula omafiku omugoyi lwaapo opo i pitile koukukutu okudja kuMichigan okuya kuCalifornia.
GSAM 388.6Memoniko lomuxunganeki ohaku mu ulikilwa oinima ihapu pauxunganeki. Osho sha li yo moshinima eshi. Pefimbo lemoniko lomuxunganeki, opwa li ashike omudile waasho sha ka kula sha monika shili eshi ondombwedi yomalombwelo ya fika muSan Francisco. Mokufaneka omatango, otashi monika kutya oshinima shomuSan Francisco osha fika kexulilo lasho konima ondombwedi yomalombwelo ya nyolwa ya dja muBattle Creek. Ovamwatate vetu vamuSan Francisco ova mona diva kutya kape na omunhu ta dulu okunyola kuBattle Creek a lombwele Meme White onghundana pefimbo opo a dule okunyola ombilive ei, osheshi onghalo oyo oya li inai kala po manga.
GSAM 389.1Oshinima eshi osha li sha fimana unene kovamwatate vako, she va shilipalekela kutya memoniko lomuxunganeki olo omwa li eenghono daKalunga. Inandi nyolela Omukulunhu White ile omukulukadi waye nande omusinda umwe shi na sha nonghalo yomuSan Francisco, nomulongi pamwe naame okwa popya kutya ina nyola nande oshinima; novamwatate ova ti: “Ngeno okwa nyola, ngeno ina hokolola oinima oyo ya hololwa i na sha naye mwene.”
GSAM 389Nghee emoniko lomuxunganeki la nyolwa
GSAM 389.2Eshi lwanima twa uda okudja oko ondombwedi yomalombwelo ya dja shi na sha nokunyola nokutuma ondombwedi yomalombwelo, osha yela vali unene kutya Omwene ou a yandja emoniko lomuxunganeki okwa li a file oshisho efimbo lokunyolwa nokutumina ondombwedi oko ya li tai i, opo i fike ko pefimbo lo vene la wapala.
GSAM 389.3Ongula unene 18/01/1872, Meme White okwa pendulwa, ondombwedi yomalombwelo ya tumbulwa pombada i yela unene momadiladilo aye. Osho a li ta udu osha li sha yela kuye sha fa sha popiwa nondaka hai udika: “Nyola diva ondombwedi yomalombwelo yaCalifornia, u i tume noombilive tadi ka tumwa diva; oya pumbiwa.” Eshi osha endululwa oshikando shavali, okwa fikama, a djala diva, a manifa omushangwa. Manga inaku liwa oshingula, okwe i pa omona waye Willie, a ti: “Twala ombilive ei kopoosa, ashike ino i tula mokakasha koombilive. I pa omukulunhu wopoosa, u mu lombwele a shilipaleke kutya okwe i tula mondjato yoombilive tai ka dja mo ongula ei.” Lwanima okwa ti kutya okwa diladila omalombwelo aye okwa li a yooloka kanini, ashike ina pula sha, nokwa longa ngaashi a lombwelwa, “a mona ombilive tai tulwa mondjato yoombilive.”
GSAM 389Ondombwedi yewiliko laKalunga
GSAM 389.4Ngeenge ou shii onghalo yetu yomuSan Francisco pefimbo linya, oto mono diva efimano lokutula ombilive oyo momatumwo oombilive oo vene. Momafiku oo, otwa li tu na etumwo limwe alike loombilive hadi pitile koukukutu mefiku keshe. Ngeno ombilive oya fika kongulohi yefiku lotete loshivike, 28/01, ponhele yokufika kongulohi yefiku etiheyali loshivike, 27/01, kape na omalimbililo kutya ngeno opwa ninga okutopoka kunene kwa nyika oluhodi mongalo. Ngeno oya fika oivike imwe manga, nokuli diva konima emoniko lomuxunganeki la pewa, ongalo ngeno inai mona diva eenghono dalo.
GSAM 390.1Apa opwa li ondombwedi yomalombwelo ya li i na omadidiliko a yela eke lOmwene, haye ashike eshi ya fika pefimbo la wapala opo i yulule nawa omapuko a li po, ashike, eshi ya tambulwa nelininipiko, nomumwatate a dulika kuyo, oya longo neenghono okueta ehangano nekwatafano la pama mongalo oyo ipe.
GSAM 390Omukalo wokunyola omamoniko omuxunganeki
GSAM 390.2Oshinima eshi oshi li yo oshihopaenenwa shaasho ye mwene a popya shi na sha nomukalo wokunyola osho a mona. Shi na sha naasho, ota ti: “Onda kala handi pendulwa mokukofa kwange, ndi na eshiivo li yela loinima oyo ya ulikilwa nale omadiladilo ange; nonda nyola, oufiku pokati, oombilive da pitila kombada yoshitukulwa shinene shedu, odo, eshi da fika pefimbo loshiponga, da keelela oshiponga shinene shiha holokele oilonga.”4