Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
25 / 31
25 / 31

Oshitululwa 22 — Eunganeko

John Norton Loughborough

GSAM 343.1“Omolwoshinima eshi onda ku fiya moKreta, opo u wapaleke oinima oyo ya pumbwa, nokutula po ovakulunhu moshilando keshe, ngaashi nde ku lombwela.”1

GSAM 343.2Mokuya komeho kwetumwalaka lOmweengeli omutitatu, okwa pita eedula omulongo nambali (okudja 1846 fiyo 1858) manga ovanhu vetu va hovela okumona kutya okwa pumbiwa ekwatafano la tungwa pamukalo, tali dulife okukala ashike neitavelo loshili nohole youKristus. Nonande Omwene okwa popya novanhu vaye oshinima eshi okupitila moshali shoxunganeko, ova li va pumbwa okumona omaudjuu amwe opo va pendule unene, va mone kutya okwa pumbiwa okuunganeka oishongalele yomaongalo, omaongalo nomaunghano okukwata nokuwilika oinima yopamaliwa yoilonga.

GSAM 343Okupataneka eunganeko

GSAM 343.3Mokanyolo kokoshi kepandja 12 mEmbo lEwedelopo kOimoniwa nOmaemoniko, la nyanyangidwa mo 1854, Omukulunhu James White ota ti:—

GSAM 343.4“Konima yefimbo olo la pita mo 1844 okwa li etangalalo linene, novanhu vahapu ova li tava pataneke eunganeko keshe, tava ti kutya ihali wapalele emanguluko la wana levangeli! Meme White okwa li alushe ta pataneke eemikalo adishe deitavelo la pitilila lihe na ounongo, nokwa shiivifa nale kutya omukalo umwe weunganeko owa li wa pumbiwa okukeelela nokupupaleka etangalalo. Vashona paife hava dulu okuuda oukolele oo wa li wa pumbiwa momafiku oo, opo a kwatelele kondunge yaye mokupataneka okuha na epangelo oko kwa li kwa tandavala.”

GSAM 344.1Oukumwe oo wa kala mokati kOvaadventista vefiku etiheyali owa kolekwa nokukalekwa unene komalondwelo nomahongo aye a ya pefimbo la wapala.

GSAM 344George Storrs kombinga yeunganeko

GSAM 344.2Eenghundana edi tadi shikula da George Storrs, da nyolwa mo 1844, otadi ulike osho ovo va li ve litapula momaongalo omolweudifo lokuya kwapili va li va hongwa kombinga yeunganeko:—

GSAM 344.3“Dimukeni, mwaa konge okuunganeka ongalo imwe vali. Ongalo keshe oyo ya unganekwa kondunge yomunhu ohai ningi Babilon pefimbo opo ya unganekwa. Omwene okwa unganeka ongalo yaye ye mwene nomapando ohole e na eenghono. Kape na osho tashi dulu okuninga omapando e li na eenghono hadi dulife odo; ngeenge omapando oo ihaa dulu okukwata pamwe ava ve liti ovashikuli vaKristus, ova xula okukala ovashikuli vaye, nova teka ko kolutu paushitwe.”2

GSAM 344Omukalo wa tungwa nawa momafiku ovayapostoli

GSAM 344.4Ovaadventista vefiku etiheyali, ngaashi sha tumbulwa nale, ova kala eedula dihapu vehe na eunganeko la tungwa pamukalo nande limwe, nokuli vehe na eunganeko lOngalo. Omunhu keshe ou a li e na ouladi womutima okutambula oshili nokuyi dulika, mokati kokupatanekwa ku na eenghono kwa li taku di pendje, okwa talika omunashili nokwa wapala okupewa ohole nekwatafano louKristus. Momafiku ovayapostoli okwa fika efimbo eshi sha li sha pumbiwa “okuwapaleka oinima oyo ya pumbwa.”3 Popepi nomudo 65 konima yokudalwa kwaKristus, Titus okwa pewa eenghono “okutula po ovakulunhu moshilando keshe” omo mwa li ovaitaveli, naTimoteus okwa pewa omalombwelo mahapu koshinima eshi.4

GSAM 344Omukulunhu White kombinga yeunganeko

GSAM 344.5Eenghundana edi tadi shikula da dja kOmukulunhu James White kombinga yeunganeko nokupukulula oda holoka mEkonakono nomuudifi la 4 komwedi 1, 1881:—

GSAM 345.1“Eunganeko ola lalakanenwa okukaleka oukumwe mokulonga, nokukeelela okufufya. Inali lalakanenwa nande okukala oshimbo shokufininika ovanhu va dulike, ndele okukala eameno lovanhu vaKalunga. Kristus iha hingi ovanhu vaye; ota va ifana. ‘Eedi dange ohadi udu ondaka yange, ame onde di shiiva, nado ohadi shikula nge.’ Omutwe wetu Omumwenyo ota wilike mondjila, nota ifana ovanhu vaye va shikule.

GSAM 345.2“Omalombwelo eitavelo a tulwa po kovanhu ihaa dulu okueta oukumwe. Efininiko longalo itali dulu okuhangana ongalo ilutu limwe. Kristus ina lalakanena nande kutya eendunge dovanhu di umbwe di wapalele eulu keenghono deendunge dovanhu vakwao. ‘Omutwe womulumenhu keshe oye Kristus.’ Oshilonga shaye okuwilika, okuumba, nokutula efano laye mwene mwaavo tava fyuulula oungangala waalushe. Nonande eunganeko ola fimana okuamena ongalo, nokukaleka eudafano mokulonga, inali pingenena opo li kufe epukululo momake Omuhongi.

GSAM 345Oukumwe mokati komikalo mbali da pitilila

GSAM 345.3“Pokati komikalo mbali da pitilila, efininiko longalo nokukala keshe umwe kuye mwene kwaa yapulwa, otatu hange oshiholekwa shinene shoukumwe nokulonga nawa mouwaudifi nomongalo yaKalunga. Oshinima eshi otatu shi ulukilwa meindilo la fimana la dja komuyapostoli omufimanekwa Petrus, li li kovakulunhu vefimbo laye: ‘Ohandi kumaida ovakulunhu ve li mokati keni, ame ou ndi li yo omukulunhu, nondombwedi youhepe waKristus, nondi na oshitukulwa moungangala oo tau ka hololwa: lifeni oshunda shaKalunga shi li mokati keni, mu shi tonatele, hamokufininikwa, ndele nokuhala; hamolweliko lomhoni, ndele nomutima wa hala okulonga; hamokukala ovapangeli vomwaasho Kalunga a fyuulula, ndele mokukala oihopaenenwa koshunda. Ngeenge Omufita Munene ta holoka, otamu ka tambula oshishani shoungangala ihashi xulu. Sha faafana, nye ovanyasha, dulikeni kovakulunhu. Heeno, nye amushe, dulikeni umwe komukwao, mu dwale elininipiko; osheshi Kalunga ota pataneke ava ve litumbika, ndele ota pe ohenda ava ve lininipika. Onghee lininipikeni koshi yeke laKalunga li na eenghono, opo e mu tumbule mefimbo la wapala.’5

GSAM 346Oupu nomukalo weunganeko mEtestamendi Lipe

GSAM 346.1“Ava va li va nyola omukalo weunganeko oo wa tambulwa kOvaadventista vefiku etiheyali ova kendabala okutula mo, ngaashi va li tava dulu, oupu womupopyo nowomukalo oo tau monika mEtestamendi Lipe. Omhepo yevangeli ngeenge otai hololwa unene, nomukalo ngeenge oupepu, eunganeko ohali longo nawa unene.

GSAM 346.2“Oshongalele shOngalo Aishe oshi na oshilonga shokutala nokuwilika oilonga aishe nomitayi dayo adishe, mwa kwatelwa oishongalele yomaongalo yomoiilongo. Oshongalele yomaongalo shoshilongo ohashi tala nokuwilika omitayi adishe doilonga moshilongo, mwa kwatelwa omaongalo omoshilongo. Nongalo oyo ongudu yOvakristus va hangana pamwe nehangano lihe na omaudjuu, lokukaleka oipango yaKalunga neitavelo laJesus.

GSAM 346Ovawiliki vongalo ovapiya

GSAM 346.3“Ovawiliki vongalo yonhele ovapiya vongalo oyo, hava li ovapangeli tava i pangele neenghono. ‘Ou e li omunene mokati keni na kale omupiya weni.’6 Ovawiliki ava nava kale oihopaenenwa kokulididimikila, kokutonatela, keilikano, kouwa nomokuyandja, kovamongalo, nova ulike ohole ihapu kwaavo tava longele, oyo tai monika momwenyo nomomahongo Omwene wetu.”

GSAM 346Ondombwedi yomalombwelo yotete kombinga yomukalo wa tungwa nawa

GSAM 346.4MEmbo lEwedelopo kOimoniwa nOmaemoniko, la nyanyangidwa mo 1854, omwa yandjwa omalombwelo amwe a fimana kombinga yomukalo wevangeli. Mepandja omulongo nashano otatu lesha ngaashi tashi shikula:—

GSAM 346.5“Ongalo nai fadukile kondjovo yaKalunga, i tungwe komukalo wevangeli, oo wa li wa pitililwa nowa li wa dimbiwa. Eshi osha pumbiwa unene opo ongalo i etwe moukumwe weitavelo.”

GSAM 347Omukalo wa tungwa nawa owa pumbiwa popepi nexulilo

GSAM 347.1Mondombwedi yomalombwelo ya yandjwa 23 komwedi 12, 1860, otatu lesha:

GSAM 347.1“Eshi hatu ehene popepi nexulilo lefimbo, Satana ota shuluka neenghono dihapu, e shii kutya efimbo laye lifupi. Unene eenghono daye otadi ka longifwa koshixupe. Ota ka lwifa ovo, a konge okuvatukula nokuvaxwameka, opo va djope nave va shindwe. Ovanhu vaKalunga nava ende nounongo, nava kale pamwe mokukendabala kwavo. Nava kale ve na eendunge dimwe netokolo limwe; opo okukendabala kwavo itaku ka xwamekwa, ndele otaku ka kala neenghono dihapu mokutunga oilonga yoshili shopaife. Omukalo wa tungwa nawa nau kalekwe, nokwa pumbiwa oukumwe mokuukaleka, ngeenge hasho Satana ote ke va finda.”7

GSAM 347Omukalo wa tungwa nawa wovaengeli nau hopaenenwe

GSAM 347.2MOndombwedi yomalombwelo onomola 14, ya nyanyangidwa mo 1868, otatu lesha: “Ngeenge hatu hopaenene popepi eudafano nomukalo wa tungwa nawa weengudu dovaengeli, okukendabala kwovapiya ava veulu omolwetu otaku kala neenghono dihapu. Ngeenge ihatu mono kutya okwa pumbiwa okukala pamwe mokulonga, ndele otu li momikalo dihe na elandulafano, dihe na epukululo, nadihe na eunganeko mokulonga kwetu, ovaengeli, ovo va unganekwa nawa unene nohava ende momukalo wa wana, itava dulu okutulongela neenghono da wana. Ohava piluka ko nounyengwi, osheshi inava pewa eenghono okunangeka noupuna etangalalo, okupiyaganeka nokuha na eunganeko.

GSAM 347Kalunga ota kala natango Kalunga womukalo wa tungwa nawa

GSAM 347.3“Mbela Kalunga okwa lunduluka e he fi vali Kalunga womukalo wa tungwa nawa? Ahowe; oye a faafana momafiku aa ngaashi momafiku onale. Paulus ota ti: ‘Kalunga haKalunga ketangalalo, ndele koumbili.’ Paife ota pula elandulafano nawa ngaashi nale. Nokwa hala tu lihonge kombinga yomukalo wa tungwa nawa neunganeko, okupitila momukalo wa wana oo a tula po momafiku aMoses omolwouwa wovanhu vaIsrael.”8

GSAM 348Eilikano laKristus omolwomukalo wa tungwa nawa

GSAM 348.1Mondombwedi yomalombwelo ya nyolwa mo 1882 otatu mono ondunge oyo tuu ya hololwa moiitya ei,

GSAM 348.1“Oukumwe nohole vi kale mokati kovahongwa vaye, osho sha li oshinima shinene meilikano laxuuninwa lOmuxupifi wetu omolwavo, manga ina alelwa komushiyakano.... ‘Ihandi ilikana ashike ava, ndele naavo yo tava ka itavela nge okupitila mondjovo yavo; opo aveshe va kale vamwe; ngaashi Ove, Tate, u li mwaame, naame ndi li mwoove, ovo yo va kale vamwe mwafye; opo ounyuni u itavele kutya Ove wa tuma nge.’”9

GSAM 348Oshiponga shokukala keshe umwe kuye mwene

GSAM 348.2Mo 1885 ondombwedi yomalombwelo ei oya yandjwa:

GSAM 348.2“Oshinima shimwe osha pumbwa okutonatelwa, osho okukala keshe umwe kuye mwene. Ngovakwaita meetangakwaita laKristus, okwa pumbiwa eudafano mokulonga momitayi da yoolokafana doilonga.”10

GSAM 348Satana ota nyanyukilwa okuhanauna omukalo wa tungwa nawa

GSAM 348.3Mondombwedi yomalombwelo ya fimana ya nyanyangidwa mo 1895 otatu lesha,

GSAM 348.3“Oo, Satana ota ka nyanyukwa ngahelipi ngeenge a mona omhito yokupingenena mokati kovanhu ava, nokuhanauna eunganeko loilonga mefimbo olo eunganeko la wana la pumbiwa unene, noli li eenghono dinene dokukeelela omaunghano opupuko, nokupataneka omapopyo ahe shilipalekwa kondjovo yaKalunga. Otwa hala okukwata eentambo pamukalo wa yela, opo omukalo womalombwelo nelandulafano uha hanaunwe.”

GSAM 348Okupandula nokushilipaleka ovaudifi

GSAM 348.4Oshinima shimwe shopotete sha li sha pumbwa okutalwa po mokutunga omukalo wa wapala mokati kovanhu vetu, muukwatya wOondombwedi domalombwelo edi da tumbulwa, osha li omukalo wokushiivika ava va li hava udifa etumwalaka. Okudja 1850 fiyo 1861, omukalo wa tambulwa owa li okupewa ovaudifi oukalata, ovo va li va ulike oshali shavo, tava monika va tambulwa kOmwene, nava li meudafano noilonga aishe. Oukalata oo ova li tavu va shilipaleke opo va tambulwe mekwatafano lovanhu vOmwene keshe apa, tavu ti ashike ovo ova tambulwa moilonga youwaudifi wevangeli. Oukalata oo ova li hava tulwa omafiku nokushainwa kovaudifi vavali vopokomesho, ovo ovanhu vetu va li ve va shii ngovawiliki moilonga.

GSAM 349Ekwafelo lovaudifi

GSAM 349.1Mefimbo lepepo la 1858-59 okwa yandjwa ehongo kutya Ombibeli oi na omukalo wa wana wokukwafela ovaudifi, nokutya ngeenge ovanhu vetu tava lihongo oshinima eshi mokutala kOmishangwa, otava mono omukalo oo. Onghee okwa ningwa oshikola shOmbibeli moBattle Creek, sha wilikwa kOmukulunhu J. N. Andrews. Konima yokukonakona Omishangwa neenghono nomailikano, okwa longekidwa oshinyolwa, sha nyanyangidwa mEkonakono nomuudifi la 3 komwedi 2, 1859, tashi ulike omukalo wa kwatela mo ehongo lokuyandja oshitukulwa shimwe komilongo. Epopyo koshinima eshi ola yandjwa koshongalele shinene shovanhu vetu, ovo va li va ongala moshongalele shovakwetu aveshe moBattle Creek, Michigan, 6 komwedi 6, 1859, nola tambulwa kehogololo loshongalele ashishe, kuhe na ou a pataneka.

GSAM 349Omukalo wa tulwa po otau pandulwa

GSAM 349.2MOndombwedi yomalombwelo onomola 6, 1861, Omwene okwa popya ngaha okupitila mwaMeme White, kombinga yomukalo oo wa li wa tambulwa kOvaadventista vefiku etiheyali:

GSAM 349.2“Inamu vaka Kalunga mokulikilila kuYe oitukulwa yeni imwe komilongo nomayambo eni. Oshilonga shotete shiyapuki osho okuyandja kuKalunga oshitukulwa sha wapala. Inamu efa nande umwe a ete omaindilo aye e mu twale mokuvaka Kalunga. Inamu efa ounona veni va vake omayambo eni koshiyambelo shaKalunga opo ve lihafife voo vene.

GSAM 349Omukalo woshitukulwa shimwe komilongo wokukulika oukwatya

GSAM 349.3“Omukalo woshitukulwa shimwe komilongo, nda u mona, otau kulike oukwatya, nowu holole onghalo yoshili yomutima. Ovanhu nge va hololelwa oshinima shoka moikala yasho yoshili, ndele va shiye va tokolele vavo, otava mono eudeko nomukalo mo shitukulwa shimwe komilongo.”

GSAM 349.4Momukalo ngoka mwa hanganekwa omukalo womaali pokati kOvaadventista vefiku etiheyali, mokuyambidha elonga lovapastoli, ndele owu li moilonga nena kovanhu vetu mounyuni aushe.

GSAM 350.1mEkonakono nomuudifi lya July 21, 1859, mokutala koilongadhalwa ya li ya yandjwa nale mOondombwedi dOngalo, mwa hololwa kutanga eudeko lya ti oshitopolwa shimwe nashimwe shi kale noshongalele yomumvo, omo tamu longekidwa nawa oilonga; nomukalo ngoka otava henuka eenhamanene da li hadi holoka luhapu melonga lovapastoli, nokukala nomukalo nomutindo moshilonga shetu. Eudeko ndyoka lya li la taalela kokuhanganeka Oshongalele yomaongalo.

GSAM 350Okukala noinima yOngalo

GSAM 350.2Pefimbo etumwalaka lya li tali ende komeho, noovanhu va li tava hapupala, oinima yOngalo nayo oya li tai hapupala, osho sha eta eenghundafana kombinga yokukwata oinima yOngalo pamhango. Moshinyanyangido shOmukulunhu White, sha monika mEkonakono nomuudifi lya February 23, 1860, otwa lesha shika:

GSAM 350.3“Otu na eteelelo kutya efimbo kali li kokule, pamwe ovanhu ava otava kala moikala ya pumbwa, opo va dule okuninga ehangano lokufutilwa oinima yOngalo ngeenge oya nyonauka, va kale noomayumba gOngalo nawa, noku efa ovo tava shanga omapapelo eelifa, nove shi hala, va pe oshitukulwa sheemona davo koshikondo shokunyanyangida. Otu indile ovaudifi novamwatate ovakulunhu va tale nawa oshinima shika. Nge kuna umwe ta kaakula omayelelo etu, ita dulu ngaa okunyola omukalo ngoka fye ovanhu tu dulu okuutula moilonga?”

GSAM 350Eunganeko lopamhango lya pitikwa

GSAM 350.4Pefimbo lokwenye lomumvo nguka, mwa ningwa eenghundafana dombili, dihapu ile dinini, mEkonakono nomuudifi kombinga yoshinima shika. Noshongalele shovakalelipo vovanhu vetu va za kuMichigan noitopolwa imwe ikwao, sha ningwa mBattle Creek, okuza September 28 fiyo October 1, sha konakona oshinima shika pauyuki, nokwa ningwa eenghundafana da kwatela mo aishe noda manguluka kombinga yeunganeko lopamhango, opo ku kwatwe pamhango ombelewa noinima yikwao yOngalo—omayumba gOngalo n. d. Eenghundafana odo oda hololwa mEkonakono nomuudifi, Vol. 16, Nos. 21, 22, na 23, da hololwa October 9, 16, na 23, 1860.

GSAM 351.1Mokutala koitokolo yoshongalele shoka, mwa tokolwa naumwe okuunganeka ehanganeko lonyanyangido lopamhango, ndele opo ehanganeko ndjoka li dulu oku ningwa diva, mwa hoololwa oshikandjo shovanhu vatano koshongalele sha li sha hanganekwa.

GSAM 351Edhina lOngalo

GSAM 351.2Oshongalele shika osha konakona yo oshinima shedhina ndyoka ovanhu vetu tava ifanwa nalo. Shika osha ninga vali omadiladilo a yooloka, vamwe va yambidha edhina limwe, vamwe vali. Edhina “Ongalo yaKalunga” lya li lya hololwa, ndele lya kaakulwa, shaashi hali holole nande imwe yomaludi a pewa eitavelo letu. Opo edhina “Ovaadventista vefiku etiheyali” hali holola eitavelo letu mokuya kwaJesus kwapipi, noku holola kutya otwa kalela Eshabata yefiku etiheyali. Oshongalele osha li sha yambidha edhina ndyoka naumwe, opo lya pewa kootokolo, omunhu umwe ashike e li te li kaakula, ndele po a tokola oku shi yiikila.

GSAM 351Edhina lya pitikwa

GSAM 351.3MOndombwedi No. 6, otwa lesha:

GSAM 351.3“Edhina nande limwe etu tu dulu oku li tambula, hali li nawa, nge hali li lya yambidha elalakano letu, tali holola eitavelo letu, nokutuholola tu li ovanhu ve likalekelwa....

GSAM 351.4“Edhina Omuadventista wefiku etiheyali tali holola komeho omikalo yoshili yEitavelo letu, ndele tali ninga omutima gwomunhu te konakona a tokole. Ngaashi oshikuti sha dja mombalukutu yOmwene, otali ehameke ovanyoni vomhango yaKalunga, notali va twala kelidilululo kuKalunga nokeitavelo mOmwene wetu Jesus Kristu.”

GSAM 351.4Ekwatomo londombwedi ndjoka ola li lokumana po oshinima shika momitima dOvaitaveli, sha kala po naina naaina.

GSAM 351Elonga lyoShali shoshili

GSAM 351.5Mbela eli hali fi elonga le likalekelwa leholoko loishali yOmhepo yaKalunga? Paulus owa ti oya pewa mOngalo “mokuwanifwa kovapuki, molonga yokuudifa, nokutunga olutu laKristu: fiyo atuhe tu ye meitavelo limwe,” n. d.11 Osha wapala shili kutya, konima eshi ovaitaveli va konga ouyelele neilikano nonelininipiko, Omhepo yi tye, “Ono oyi li ondjila; omatokolo enu otaa li mooshili;” ndele yi “tunge” vali Ongalo, ngaashi momukalo nguka, mokuvahololela ondjila yoshinima shika, noku va lombwela omayambeko manene taa dulu okuya moku tokola kwavo.

GSAM 352Eunganeko lOngalo

GSAM 352.1Moshilongomunhu sha yandjwa kOmukulunhu White koshongalele shOngalo Aishe mBattle Creek, mApril 1861, ndele sha hololwa mEkonakono nomuudifi, June 11, 1861, owa holola eudeko lyEunganeko lya wanifwa lomaongalo etu. Mokuindilwa, ovapastoli 9 va li va hanganeka oshikola shOmbibeli, opo va konge ouyelele kombinga yoshinima shika, ndele oshongalele osha va indila va nyanye mEkonakono nomuudifi oidjemo yokukonakona kwavo. Pefimbo va holola ondombwedi yOmbibeli kombinga yomukalo wOngalo novakwateli vayo, mwa konakonwa vali oshinima shekalelopo li fike pamwe loitopolwa ya yooloka mOshongalele shOngalo Aishe, pamwe nekalelopo la wapala nola fike pamwe lomaongalo momaongalele oshitopolwa. Yoshili, shika osha li shehololo lya tanga lyelalakano lyo ku kala novayambi va hoololwa nawa kOmahangano manene, pamukalo umwe ngoka tau dulu oku tokolwa.

GSAM 352Oshongalele yomaongalo shaMichigan shaunganekwa

GSAM 352.2October 6, 1861, oshongalele shaMichigan osha li shaunganekwa mokuhoolola omunashipundi, omunyoli, noshikandjo shokutala po shovanhu vatatu. Mokutokola koshongalele, mwa yandjwa eudeko lya ti omaongalo nga ye moonganeko, a tambule ko ehangano tali landula li kale ehangano lOngalo:

GSAM 352.3“Etu, twa nyola apa, ohatu lihanganeka paife tu li ongalo imwe, twa tambula edhina Ovaadventista vefiku etiheyali; twa hangana okudiinina oipango yaKalunga neitavelo laJesus Kristu.”

GSAM 353Ombapila yovapastoli

GSAM 353.1Moshongalele shika mwa tokolwa kutanga kutya ovapastoli Ovaadventista vefiku etiheyali aveshe moshitopolwa shika, ava va li va hokiwa mOngalo, va pewe ombapila, ndele ovapastoli va kale nomapepa a pewa: ombapila yokunangwa, nOmbapila da sainwa komunashipundi nomunyoli woshongalele, ndele ombapila ndjoka yi ningululwe komumvo umwe nashimwe.

GSAM 353.2Mwa tokolwa vali okuhoolola oshikandjo shokulongekida ombapila, opo shi holole kovanhu yetu omukalo wokuhanganeka omaongalo. Ombapila ndjoka oya hololwa mEkonakono nomuudifi lya October 15, 1861.

GSAM 353Ombapila yovayambi

GSAM 353.3Momwedi waSeptember, 1862, oshongalele shaMichigan osha ninga oshikondo shasho shotete mMonterey. Apa mwa hololwa kutanga eudeko lyo kutambula omaongalo moshongalele, ngaashi oilyo hai tambulwa momaongalo pamahoololo. Shaashi omaongalo omulongo naheyali a li a hanganekwa nale moshitopolwa, aa oya li a pewa moshongalele mokutokola; ndele oilyo aishe yomaongalo aa ya li po, oya tambulwa i li ovayambi.

GSAM 353Omali ovapastoli

GSAM 353.4Moshongalele shika vali, mwa pewa omukalo wokulipila ovapastoli omali a pewa poshivike, kombinga yElonga lya ningwa. Ovapastoli vavo va li va pumbwa oku holola efimbo lya ningwa moshilonga moshongalele, nomali a tambulwa nomali a falwa; ndele oshongalele sha tambula ehololo ndjoka osha li shi na okukonakona nokutokola nawa omafutilo novapastoli.

GSAM 353Ombapila da tanga di hololwa kOvayambi

GSAM 353.5May 20, 1863, mwa ningwa Oshongalele shOngalo Aishe mBattle Creek, Mich. Shika osha li oshikondo shotete shoshongalele shoka, omo ovayambi va li va kwata ombapila da za moitopolwa yavo. Ashike ekalelopo kala li natango la kanghamena komwaalu woilyo. Oitopolwa ya li ya hololwa moshikondo shika oya li Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, na Ohio.

GSAM 354Omapango Oshongalele shOngalo Aishe nOshongalele yomaongalo

GSAM 354.1May 21, mwa pewa omapango kOshongalele shOngalo Aishe, ndele mefiku olo tuu limwe mwa yandjwa eudeko lyo mapango oshitopolwa kOshongalele yomaongalo. Oya li ya pewa moshikondo shoshongalele shaMichigan. Omapango aa oya li a tula po omukalo wekalelopo lovayambi la kanghamena komwaalu woilyo mOshongalele yomaongalo nOshongalele shOngalo Aishe. Omapango oshitopolwa, aa a li a yandjwa apa, oya fa e li a longithwa nena kOshongalele yomaongalo 72 mounyuni aushe.

GSAM 354.2Pefimbo lOshongalele shOngalo Aishe, mofinge yomumvo 1864, mwa yandjwa kutanga eudeko kOshongalele yomaongalo, lyo ku hoolola Oshikandjo shokukonakona shoilyo yOngalo ihe fi ovapastoli, oyo inai li moilonga yoshongalele momumvo ngoka, i longele pamwe nOshikandjo shokutala po, mokukonakona nokutokola omali novapastoli. Ndele, omukalo nomutindo owa li tau hanganekwa moshilonga nokuya ko, ngaashi pwa li pwa pumbwa, moshilonga nokudilila kwaKalunga.

GSAM 354.3Osho ngaho twa hokolola mokukwafaleka eenghatu da twala kokuhanganeka oilonga pamhango. Shika osha ningwa pefimbo Ongalo ya li inini unene ngeenge ya yelekanifwa naashi i li paife.

GSAM 354.4Pefimbo Oshongalele shOngalo Aishe sha li sha hanganekwa nawa, momumvo 1863, omwaalu wovayambi aveshe kawa li munene ngaashi oo tu na nena keshe omumvo momaongalele amwe manini omoitopolwa.

GSAM 354Elalakano lEunganeko

GSAM 354.5Elalakano lya li tali landulwa mEunganeko osha li opo oinima yOngalo yi kwatwe pamhango nokwiilongithwa molutando lwoipango; ndele opo ovanhu tava longele moshilonga va ye pamwe mombili, hava li nomayelelo a puka, shaashi oya li tava ende nomayelelo, ndele pehe na oinima tai va pingeneke. Omikalo da li da pewa mEunganeko yetu fiyo 1864 oya li ya tulwa moshilonga pefimbo shoka sha li sha kula nokufika koilongo yikwao novanhu vomaludi makwao.

GSAM 355Ounganeko waishe wa hanganekwa

GSAM 355.1Pefimbo etumwalaka lya li tali ende komeho, ounganeko waishe ngoka otau landula owa hanganekwa, novakwateli vawo va hoololwa moshikondo shimwe nashimwe shOshongalele shOngalo Aishe:

GSAM 355.2Ehanganeko lOshongalele shOngalo Aishe—oshikandjo shopamhango shoilyo 21, sha kwata pamhango oukwaneemona woiputudilo ya yooloka mAmerika noilongo yikwao.

GSAM 355.3Oshikandjo shElonga lOpashilongo shikwao—shokutala nokukula elonga lyoumisionari pondje yomaongalele a hanganekwa.

GSAM 355.4Ehanganeko lOmikanda lOilongo Aishe—lya li lya pewa elonga lyo kuyandja omikanda nokunyola, nokukonga okwa tula po omaudifi mapya.

GSAM 355.5Ehanganeko lEmanguluko lEitavelo—elonga lya li lya pewa okukwafela ava tava hepekwa omolweliudo lavo lomomutima, nokuyandja omikanda kombinga yomikalo yEmanguluko lEitavelo.

GSAM 355.6Ehanganeko lOshikola shEshabata lOilongo Aishe—elalakano lya li lyo ku tula komeho nokukula elonga lOshikola shEshabata moilonga ayihe.

GSAM 355.7Ehanganeko lOumisionari wOpaunamiti nOkwafela—elonga lyayo lya li lyo kudeula eendokotola novapangi, okupangela omaumbo okuvelukila, omaumbo govanhu vashi na ovakwateli, ovakulunhu, n. d.

GSAM 355Oshitukulwa shelonga letu fiyo 1868

GSAM 355.8Fiyo 1868, omukalo welonga yetu owa li tau kwata oshitukulwa shaUnited States shoka shi li koushilo wOmulonga Missouri nokoumbangalanhu womusinda welatitudo u li momufika umwe nomungulo wokoumbuwanhu woshitopolwa shaMissouri. Pefimbo ndyoka, Oshikandjo shOshongalele shOngalo Aishe osha li shi na oilyo itatu ashike, nomunashipundi woshongalele a li umwe wavo. Oomaongalele hetatu oya li ayihe i li mepashukilo lOshongalele shOngalo Aishe, sha li sha kala mBattle Creek, Mich.

GSAM 356Omolwashike elunduluko lEunganeko lya li la pumbwa

GSAM 356.1Pefimbo etumwalaka lya li tali fike koilongo yikwao, mwa holoka olupumbwe lokulundulula ehanganeko lelonga moeenhele adishe. Opo ngoka, mwa ningwa omikalo moshikondo shomumvo 1897, da li tashi holole ondjila ndjoka; ndele elonga lyo kulundulula lya li lya wanifwa nawa moshikondo shomimvo ine ya mana, omo mwa hanganekwa Oshongalele shOngalo Aishe shOEuropa, shi na Oshikandjo shokutala po shoilyo 14; ndele Oshongalele shOngalo Aishe shotete, sha li sha kala mWashington, D.C., oshi na Oshikandjo shokutala po shoilyo 28, tai holola oinima ayihe yetumwalaka, ndele tai kwata po omahangano amwe aaveshe oo a manekwa po.

GSAM 356Eunganeko lya li li kale 1 Jan. 1903

GSAM 356.2Osho tashi landula sha za mEmbo lOmumvo lOshongalele shOngalo Aishe lya 1904 otashi yandje ouyelele wongushu wopamwaalu kombinga yefimbo lya fike 1 Jan. 1903:

GSAM 356.3Pefimbo ndyoka, elonga letu lya hanganekwa lya li li na Oshongalele shOngalo Aishe ivali, da li da kwata Oshongalele yOmakwata omulongo ne ine, Oshongalele yomaongalo 72, neenhele delonga lyoumisionari 42. Oya li ya topolwa ngaashi tashi landula: Oshongalele yomaongalo mNorth America, 49; pondje yNorth America, 23. Oshongalele yOmakwata mAmerika, hetatu; moilongo yikwao, omatano namwe. Eenhele delonga lyoumisionari mAmerika, pamwe nAlaska, Hawaii, naNew Foundland, omatano; eenhele delonga lyoumisionari pondje yAmerika, 37, da li ngaashi tashi landula: omulongo naavali mEurope; ine mAfrica; nhatu mAsia; mbali mSouth America; mbali mSouth Africa; ndele omashonimeho a li mCentral America, Mexico, West Indies, neenhunhu domEfuta Pacific. Meenhele edi delonga lyoumisionari mwa li ovapastoli va nangekwa na va pewa ombapila 67, nomaongalo 131.

GSAM 356Ekwatakaneko mokuyoolokafana

GSAM 356.4Oshidjo sheladipeko osho okushiiva kutya omahangano aa a yooloka moilongo ya yooloka nomomaludi a yooloka otaa longo aeshe pamwe mokuxumifa komeho elonga limwe linene loshili nolokuxupifa ovanhu. Itatu itavela moikandjo yehanganeko ashike, ndele twa itavela mwaKalunga, Omuhanganeki womukalo. Mokukwafelwa kOmunhu ngoka, mokuya pamwe nomombili kwovanhu vElonga lyaye, otwa dulu oku shiiva kutya oshinima osha pumba nokupandula okukala “oinima aishe yi ningwe nawa nomomutindo.”

Notes

  1. Titus 1:5. ↩
  2. Midnight Cry, 15 komwedi 2, 1844. ↩
  3. Titus 1:5-9. ↩
  4. 1 Timoteus 3:1-15. ↩
  5. 1 Petrus 5:1-6. ↩
  6. Mateus 23:11. ↩
  7. Oondombwedi dOngalo, embo 1, ep. 210. ↩
  8. Membo olo tuu, omap. 649, 653. ↩
  9. Oondombwedi dOngalo, embo 5, omap. 236, 237. ↩
  10. Membo olo tuu, ep. 534 (etwomeko lewedelwa mo). ↩
  11. Efesus 4:12, 13. ↩

Note

Back