Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
24 / 31
24 / 31

Oshitululwa 21 — Eke liwilike mOilonga

John Norton Loughborough

GSAM 322.1AME ohandi ku longa ndele ndi ku hongo mondjila oyo oto ka i.1

GSAM 322.2Ou ta lineekele Omwene oha mono alushe oshisho shaye. Ndele pwa li ofimbo kutya oshisho eshi tashi monika unene, ngaashi exupifo la fimana moukolokoshi nomoiponga, oyo hai monika noyo ihai monika, nomihingo dOmwene dokuyambida oshili shaye. Omakambo aa otaa ulike oshitukulwa shoshitululwa eshi.

GSAM 322Emoniko letete mMichigan

GSAM 322.3Mwedi May, 1853, Omukulunhu White nomukulukadi waye va talela po Michigan. Osha li efimbo letete va piti kombadalundu ya Buffalo, N.Y. Eshabata lya konima muMay va li ku Tyrone, ndele opo Meme White a monikifwa emoniko li li oshikunda shomakaleli vEshabata shimwe namwe moshilongo, pamwe nomalombwelo gomikalo edi da li tadi ka kala da puka. MuJune 2, ku Jackson, okwa nyola omapandja 8 momukanda wokunyola, a yandja omukalo wa monika kuye. Okwa pa nge ekopi lyemoniko lya nyolwa nepensela, ngeenge ndi mu ningile ekopi liwa lya nyolwa nepeni nominki.

GSAM 322Omukulukadi a li ta ti oku na ouyapuki

GSAM 322.4Pokati komakambo aa a monikifwa, pwa li omukulukadi a li ta kendabala okuliingida mokati kovanhu vetu. Okwa ti kutya omukulukadi ou okwa li ta ti oku na ouyapuki unene. Meme White inaa mona omukulukadi ou nande, ndele inaa shi shi pashi kehe shimwe, kakele kasho sha yandjwa kuye mEmoniko. Inaa popi ashike omukalo womukulukadi, ndele okwa ti yo kutya ngele ta ka tungululwa, ota ka kala e nomesho gOmuuyapuki ndele ta ti: “Omwene oku shiiva omutima wange.” Okwa ti omukulukadi ou okwa li ta ende moshilongo nomumati, nando omusamane waye, omukulunhu, okwa li keumbo ta longo opo e va file oshisho momukalo wavo mui. Meme White okwa ti Omwene okwa mu ulikila kutya, “nando omukulukadi ou ta di nokuti oku na ouyapuki, ye nomumati ou ove na ondjo yokupundula oshipango oshitiheyali.” Noshinyolwa shomukalo ou mondjato yange, onda kala ndi lindile nomutima wa nyenyeta opo ndi mone kutya omakambo otaga ka endelela ngiini.

GSAM 323Oshongalele ku Vergennes, Mich.

GSAM 323.1Otwa li twa ninga oishongalele ku Jackson, Battle Creek, Bedford, na Hastings, ndele otwa ya ku Vergennes, Kent Co., opo pwa monika kutya omukulukadi ou okwa li a kala. Otwa fika po pashikandjo shokudilila oufiku, June 11, okafimbo kafupi fimbo Eshabata inali hovela. Eumbo latu li li lyOmukulunhu umwe wedina White, oo a li a kala omupastoli mOngalo yOvakriste. Oshilongo osha li sha kala sha ningwa ashike, ndele omalongekido okuninga oishongalele yetu okwa li a ningwa mombala inene ya tungwa opo ashike, omiles 3 kombadalundu; ndele omukulukadi a monikifwa mEmoniko, ngaashi sha monikike, okwa li ta kala omiles 2 konima yOnhele yoshongalele.

GSAM 323Ondombwedi komukulukadi a pitilila meitavelo laye

GSAM 323.2June 12, kohora 10:30 ongula, otwa kuungana mombala yoshongalele. Meme White okwa kala pexulilo lokolumosho lonhele ya yelulwa yokupopila, ame nda kala pehepe naye, Omukulunhu Cornell pehepe nange, ndele Omukulunhu White okwa kala kolulyo lonhele ya yelulwa yokupopila ta popi. Konima yokupopya kwake efimbo lominute 15, omukulunhu nomumati va yingila pamwe ndele va kala koshikalo shokomeho popepi nonhele ya yelulwa yokupopila. Ove va li pamwe nomukulukadi omule, a onda, e na oshipa sha laula, oo a kala popepi nomuvango. Konima yelombwelo lyoOmukulunhu White, Meme White okwa yamuka ndele a tameka okuyandja ondombwedi, ta popi kutya ovaudifi ve na okulungama opo vaha nyone oilonga ve i pewa, ta longifa omushangwa ou: Kaleni mu li a yela, imue ta kwata oinima yOmwene. Okwa ti inashi kala oshilonga shOmwene oku tumba omukulukadi a ende moshilongo nomulume weke kakele kOmusamane waye. Konima okwa ti nawa:

GSAM 323.2“Omukulukadi ou a kala popepi nomuvango efimbo lishona lyapita, ota ti Kalunga okwa mu ifana a udife. Oye ota ende nomumati ou a kala komeho yoshipando, nando omukulunhu ou, omusamane waye—Kalunga e mu kwafe!—ota longa keumbo opo a yandje oimaliwa oyo ve i longifa mokutwikila oulunde wavo. Oye ota ti oku na ouyapuki unene, ota ti okwa yela, ndele nando ta ti oku na ouyapuki, Kalunga okwa ulikila nge kutya ye nomumati ou ove na ondjo yokupundula oshipango oshitiheyali.”

GSAM 324.1Aveshe va li po va shiiva kutya Meme White ka li a mona nande ovanhu ava fimbo inava yingila mombala. Eshe a va tsakanifa ndele a holola omikalo davo ngaashi a ningi, osha li sha ninga eenghono momitima dovanhu va li po, ndele sha kwafela eitavelo lavo momamoniko.

GSAM 324Oitya ya popiwa ngaashi ya xunganekwa

GSAM 324.2Meme White eshi a li ta yandja ondombwedi yaye, ovanhu va li po va li ta tala Meme Alcott, omukulukadi a tungululwa, opo ve mone kutya ota ka tambula ngiini eshi sha popyiwa, nomukalo a li ta ka ningi noku ti. Ngeenge okwa li a yela komakamba aa, osha li shi nawa oku mu mona ta yamuka ndele ta anye omakamba aeshe. Ngeenge okwa li e na ondjo, ndele e na oupuka unene, okwa li ta dulu oku anya omakamba aeshe, nando a shiiva kutya ogee shili. Mokati kasho, okwa ninga tuu ngaashi ondombwedi ya li ya ti ota ka ninga ngele ta tungululwa. Okwa yamuka pashona, omesho aeshe a li e mu talako, ndele a tula omesho gOmuuyapuki, ta ti pashona: “Omwene oku shiiva omutima wange,” ndele a kala kehe shimwe inaa ti. Okwa ti tuu eshi ondombwedi ya li ya ti ota ka ti, ndele okwa ti moomukalo umwe tuu.

GSAM 325Ondjo ya tamedwa

GSAM 325.1Shili, Kalunga okwa li e shiiva omitima davo, ndele ove va li ve shiiva kutya ove na ondjo komakamba aa. Konima, omumati okwa lombwela Gardner, omukaleli wOnhele imwe, oo a li a mu pula nawa komakambo aa, ta ti: “Gardner, eshi Meme White a popya kadikako koetu osha li shili.” Ndele omukulukadi, konima yokulombwela Meme Wilson ku Greenville mu 1862 kutya “inandi dulu nande okupopya ondaka imwe yokulwifa Omumwameme White, opo inandi ka monika ndi li ta lwifa Kalunga,” okwa tameda kutya eshi sha monikifwa kombinga yaye nomumati osha li shili.

GSAM 325Oshikunda shOmutumwa

GSAM 325.2Moshikufufinge sha 1853, ovanhu vashona va li ve na oupuka mMichigan va li va likwata pamwe ndele va tameka okunyanyangida oshinyanyangido sha lukilwa Omutumwa wOshili. Elalakano loshinyanyangido eshi novakwatelikomesho vasho la li okuteya nokulundila, ponhele yokutunga. Omafundja ogendji a li a nyolwa momapandja gasho, aa a li haa tu nyemateke mOilonga yetumwalaka; ndele osheshi eshi sha li etotwelo letu letete nomulwifa wa yela, otwa li twa hala oku ka yandja ondjandjo komakamba gavo. Okuningila eshi osha kwata efimbo lya li li pumbwa momukalo wokuyambida oshili oyo twa pewa, ndele osha wapalela nawa omalalakano aSatana, oo a li tuu a tula oupuka ou. Omapulo aa ga li ge ende konima fiyo onguloshi yaJune 20, 1855, Omukulunhu White nomukulukadi waye, Omukulunhu Cottrell, nange otwa di po okushonga oshongalele ku Oswego, N.Y. Otu li twa nyematekwa moshongalele ketu komuntu umwe Lillis, oo a yingila ndele a tandaveke omikanda ei yomafundja pokati kovanhu. Omapulo gokutya etu tu na oku ningi ngiini komambo aa ga lunduluka oga panduka vali. Omakendabalo aeshe a pita okunyamukula omafundja avo okwa eta ashike kutya ve shite omafundja amwe vali.

GSAM 325Omalombwelo nexunganeko

GSAM 325.3Moshongalele sheilikano sha li sha ningwa oufiku ou keumbo lya John Place, momukunda wa Oswego, Meme White okwa pewa emoniko. Omo okwa monika kutya ngele otwa kala tu li mOilonga yetu, tu li ta vaudifa oshili, hatu taliki ovanhu va li ngaashi oshikunda shOmutumwa, otava ka lwifafana vo vene, ndele oshinyanyangido shavo osha ka pwa. Ndele ngele eshi sha ka ninga, otwa ka mona kutya omuvalu wetu wa hapupala lwopavali. Eshi twa tomba kutya ondombwedi ei oya dja kOmwene, otwa tameka diva okulonga ngaashi ya lombwela.

GSAM 326Okupuka kwoshikunda noshinyanyangido shOmutumwa

GSAM 326.1Oshilonga shoshili osha li sha i komeho diva, nando oshikunda shOmutumwa osha li sha kwata omaupyakadi pokati kasho. Mokati kefimbo lishona, oshikunda osha tanduluka, ndele ovakwatelikomesho vasho vahapu ova li va etha Eshabata. Oshinyanyangido shavo osha li sha pwa shoka, osheshi inashi kala sha pewa oshimaliwa, ndele oo a li a kala omunyangida wayo efimbo, okwa lundulula ehalo laye koshikola. Ndele osheshi inaa longwa oku li wilika ye mwene, inaa dulu nande oku wilika ovana voshikola. Eshe a li ta tala oku lundulula omumati umwe, okwa holola egunina, nando inali dja. Opo a xupe ovanhu vaha mu dipae, okwa li a pumbwa okufadukila moufiku ku Canada.

GSAM 326Okwatwa kOshilonga shOmuadventista

GSAM 326.2Efimbo olo pwa li ombili noukumwe pokati kovanhu vetu kupita kehe efimbo lya pita; ndele eshi twa li twa tula eenghono mokuyandja etumwalaka, ondjila oya yeuluka keembinga adishe.

GSAM 326.3MoNo. 10, Vol. 11, mEkonakono nomuudifi, Jan. 14, 1858, omunyangida eshi a li ta popi koishikwiifa yoshilonga shOmutumwa, okwa ti: “Efimbo lyooupuka, eshi pwa li pwa ningwa eenghono dokunyanya Ekonakono nomuudifi, omaliko gOngalo keumbo lonyanyangido oga li ga pimiwa $700 ashike. Konima yasho oga li ga kula fiyo $5,000. Opo pwa li ovanhu va li hava futile oshifo, lwa 1,000; paife ove li 2,000, kakele kelista linene lovanhu hava pewa oshifo pamahala.”

GSAM 326.4Osheshi paife otwa fika moshifimbo (1858) eshi oshikunda shOmutumwa sha li sha puka ndele sha tanduluka, nOmutumwa wa pwa, omivalu odo di li pombada odi na eityo linene. Ngaashi omuvalu wovanhu va li hava landa Ekonakono nomuudifi wa hapupala shili lwopavali, osho yo omuvalu wovaitaveli wa hapupala kupitilila lwopavali. Exunganeko la hololwa kuMeme White muJune, 1855, ola wanifwa.

GSAM 327Oshongalele shemehema sha tanga oku lombwelwa

GSAM 327.1Momafimbo etete getumwalaka, osha li oshikalo shetu oku ninga oishongalele momakolokolo gomoikola ngele inashi kala onhele imwe yoku ninga. Koshikalo shimwe ngaashi eshi, oshikunda shovanhu sha li sha kuungana sha li sha kula unene, fiyo oikola ivali ya li nawa ina i dulu oku va tambula. Opo ondaka yi uduke kovanhu aveshe, omupopi okwa kala momuvango wa yele ndele ta popi kovanhu ve li monduda, nongudu inene yovanhu i dule oyo ya li monduda, ya kala momatemba avo nokomwiidi. Omuve wa li wa monika mokuungana okuwa ou wa li wa tula omapulo goku ninga oishongalele shemehema.

GSAM 327Oshongalele shemehema shotete ku Battle Creek, Mich.

GSAM 327.2Opo May 22, 1854, Omukulunhu James White novakwao va tokola moshongalele kutya osha li nawa oku longifa omehema mOshongalele. Efimbo olo omehema manene oga li ge li ashike goku longifwa koisirkusi, komamoniko oinamwenyo ya ongwa pamwe, nokomamoniko a yoolokafana. Michigan osha li oshilongo shotete omo Ovaadventista vefiku etiheyali va kendabala omukalo ou wokulonga. Oshongalele shemehema shotete osha tameka ku Battle Creek, June 10, 1854. Paife omukalo ou wokuninga oishongalele mefimbo lyomvula owa kula fiyo komukalo omunene.

GSAM 327Oishongalele monhanda ya lombwelwa

GSAM 327.3Mumvo 1868 otwa ningi vali etumbuko lya kwata. Osha li sha konakona nawa kutya osha pumbwa oku ninga oishongalele monhanda, ndele otwa tokola kutya ou omukalo muwa wokutambula omakuungane manene govanhu vetu mOishongalele. Ngeenge pwa li ehema lya kula lyomayambido govanhu, nomapandja gomehema manini gokukala, ovanhu ova li tava kala nawa, ndele omafiku mahapu okwa li taa dulu okupitifwa nawa momayele nomelongelokalunga.

GSAM 328Oshongalele shotete monhanda ku Wright, Mich.

GSAM 328.1Oshongalele shotete monhanda osha ningwa ku Wright, Mich., Sept. 1-7, 1868. Omakungane aa manene govanhu vetu oga kula fiyo paife oishongalele monhanda eendji kupita 50 tashi ningwa keshe mumvo momitundu yokukala. Oishongalele monhanda ihayi ningwa momukonda wa America ashike, ndele yo ku Europe, Australia, New Zealand, na South Africa.

GSAM 328.2Okuungana okunene koshikalo eshi, kwa dula oishongalele aishe ya tya ngaha ya ningwa nale kovanhu vetu, okwa li mumvo 1893, ku Lansing, Mich. Mokuungana oku omu li ovanhu 3,400 ve li momehema gokukala 500 kupita. Ooyaada di dulife 150,000 doshikutu shomahema oda li da longifwa mokulonga omehema aeshe moshikalo.

GSAM 328Ekwafokoiponga moku puka kwotreni

GSAM 328.3Efiku lya landula konima yokutokola oku landa ehema letu letete lyoofiite 60 (May 23, 1854), Omukulunhu White nomukulukadi waye, va li ku Jackson, Mich., va li ve na oku tameka ondjila yavo ya Wisconsin, opo ve longe efimbo. Otwa li twa pitika omutenya keumbo lya D. R. Palmer, popepi neshitasyon. Efimbo lye li lyomenya, Omukulunhu White okwa ti omafimbo ogendji: “Ohandi mono oupyakadi momutima wange kombinga yokutameka olweendo olu; ndele, Ellen, otu na oshikalo, ndele otu na oku i. Ngeenge ina ndi kala ndi na oshikalo, inandi ka i oufiku.”

GSAM 328.4Oufiku eshi wa li wa fika, popepi nefimbo lyokufika kOtreni, otwa ilikana pamwe. Aveshe va li po ova li va fa va wilikwa okuilikana opo Omukulunhu White nomukulukadi waye ve kale ve li nawa mondjila ei. Eshe twa yamuka, Omukulunhu White okwa holola eitavelo laye kutya Omwene ota ke va fila oshisho ndele a va kwafe.

GSAM 328.5Kohora 8, onda ende pamwe navo kOtreni opo ndi va kwafele oku mona oikalo nomukalo wokutula omapashi gavo. Otwa yingila moshigandi shimwe shi na oikalo yokombanda, sha li sha lukilwa moshifimbo shoka “oshigandi shokulala.” Meme White okwa ti: “James, inandi dulu oku kala moshigandi eshi, ohandi pumbwa oku dja mo.” Onda va kwafela oku mona oikalo pokati koshigandi shilanduli. Meme White okwa kala a kwata omapashi gaye momapapi, ndele okwa ti: “Inandi kala ndi li keumbo kOtreni ei.” Oshitayela osha li sha lila, ndele eshi nda va lombwela neendelelo “Kaleni nawa,” onda dja diva ndi ye keumbo lya Cyrenius Smith opo ndi dilile oufiku.

GSAM 329.1Kohora 10, otwa nyenyetwa aveshe moku uda Omukulunhu White, oo twa li twa tomba kutya okwa li a i popepi ku Chicago, ta konga oku yingila. Okwa ti Otreni oya dja kOtraki omiles 3 kombadalundu ya Jackson; oshigandi shokunene, pamo nomashini, osha li sha puka momukalo ou. Nando ovanhu vamwe va li va fya, ye nomukulukadi waye ova xupa inava ehamekwa. Okwa mona diva onghambe netemba, ndele pamwe na Abram Dodge, okwa ende oku ka konga Meme White, oo Omukulunhu a li e mu kwata mokati komaoko gaye, ta piti naye monhele yedu ya li i na omeva nonhata, ndele ta tauluka omulonga omushona, fiyo onhele ya amenwa, kokule nonhele yoshiponga.

GSAM 329.2Ongula yilandula onda ende na Dodge oku ka tala oinima ya nyonauka. Konhele omo ondjila tai piti motreni momukalo wokukondjoka, ongobe oya li ya lala koshitaki opo yi dilile. Otreni inayi kala e na oshikukuta sheengobe, ndele eshi ya kwata oshilama osha yi tula kondjila kolumosho. Moku kwata kwomashini edu oshikando shotete, oshigandi shomapashi, sha li sha kwata oshikandjo shOmukulunhu White shomikanda, osha lunduluka sha dja kOtraki ndele inashi monika ombango; efimbo olo tuu, oshigandi shovaendi shaxuuninwa shOtreni osha tokoka koigandi ikwao aishe yOtreni, pehe na ekwafo lomunhu, ndele sha fikama nombili koshitaki. Omashini noshigandi shago shokutwala omeva noinima yokuxwika oya ende kombanda yedu kondjila omarod 6 ile 8, ndele omashini oga kwata omutumba woomuti omunene, u na oupaladi lwoofiite 3 lwaapo okupitila pokati. Eenghono dOtreni oda li da kwata omashini ndele ga lunduluka a lala pombanda, noshigandi eshi sha lunduluka kondjila. Oshitukulwa shokunene shOtreni, sha li sha ende neenghono adishe, osha kwata oinima yomashini ya nyonauka, ndele osho sha etifa oku kwata kwavali. Oshigandi shotete sha kwata omashini osha li oshigandi shokutwala omapashi diva, ndele osha nyanyagulwa sha ninga oukunyuni vokuxwika omundilo. Osho pamwe naaishe ya li mo osha li oshidikwa shoinima ya nyonauka, sha li sha dungikwa kombada nokudingi noshigandi eshi. Oshigandi shilandula osha li shoshikalo shokuvili, sha li shi na ovaendi 18, umwe a fya, ndele aveshe vakwao va li va ehamekwa pashona ile pashona. Oshigandi shokulala osha pita mokati koshigandi eshi, ndele she shi topola moitukulwa ivali. Oshitukulwa shokomeho shoshigandi shokulala osha li sha nyanyagulwa, ndele oshikalo omo Meme White inaa hala oku kala osha li sha kwatuka sheshe.

GSAM 330Ouyelele wokutya Kalunga okwa tu kwafa

GSAM 330.1Eshe twa li twa tala omapuko, ndele nokutala oshigandi omo Omukulunhu White nomukulukadi waye va li ve li efimbo lyoiponga, sha li sha kala shimwe koku shi shiiva, omarod 15 mbali nokomapuko, otwa li twa ti momitima detu kutya Kalunga okwa uda eilikano, ndele ngaa okwa tumu omweengeli waye opo a tokole oshigandi eshi, opo ovapiya vaye ve pite ina ve na ombango? Oshitambo eshi osha li sha kwata omitima detu unene eshi omukwatokumbanda a ti okwa li inaa shi tokola, ndele vali kutya kwatyo inapu kala nande umwe kombanda yeshigandi, ndele osha li oshinyanyado kuye nomovanhu aveshe vOtreni kutya osha ningwa ngiini; ndele eshi sha li oshiholekwa shinene vali kuvo, osha li kutya oshikwatakanifo shoshivela noshipini sha li hashi kwatele pamwe oigandi aishe ivali inai teka, ndele oshipini pamwe nongodi yasho yoshivela osha li sha nangala ponhele yokukanghama yoshigandi sha puka, sha fa sha tulwa po keke lomunhu e na oukeka.

GSAM 330.2Fiyo onguloshi yefiku lya 24, ondjila oya li ya yele omashoka fiyo Otreni tai ende ngaashi tai ningi, ndele Omukulunhu nomukulukadi White va yingila vali mOtreni ndele va ende nawa koshikalo shavo ku Wisconsin.

GSAM 330Ovatondi va tungululwa

GSAM 330.3Ka li ashike “okuenda nawa” naIsrael ya kale. Ove va li ve na ovatondi pondje, va li ve na ehalo lokutanya omukalo wavo kehe paushike. “Ongudu ya hakana” naavo inava liyapulila Kalunga mokati konhanda ova li oilongifo ya li ya wapalela Satana, oo a li ta kendabala oku va longifa a etife okukala inava wanenwa, eemhata, engongoto nepanduko lokulwifa ewiliko. Oshili yokutya eke lyaKalunga lya li tali va kwafela ava va li ve na eitavelo, ndele ova li hava findi momakendabalo avo, oya li ombangi kutya ovanhu ava ova mona efilonghenda momesho aye—kutya eke lyaOmwene lya li tali va wilika.

GSAM 331.1Ngaashi sha li momakambado nomukalo wetumwalaka lOmweengeli omutitatu, okukula kwalo inaku dja moshili sha wapala omutima womunhu. Mokulwifa, oshili yokati yetumwalaka—Eshabata lOmwene—otai lwifa ehalo lokulilonga nelalakano lyounyuni, tai topola ava hava dulika kulo koilonga younyuni omafiku avali moshivike. Oshilonga shoshili shopaife osha li shi na ovatondi pondje, ve li ve na eenghono ndele ve li ta pititha po oshilonga. Komakamba gavo otashi tiwa momashangwa gomupopi wOmapsalome: Ngele Omwene ina kala e li pamwe nafye, Israel nga ti; ngele Omwene ina kala e li pamwe nafye, eshi ovanhu va li va panduka kutulwifa; opo va li va tu liile pexwe tu li nomwenyo, eshi oupya wavo wa li wa pya komutima.2

GSAM 331.2Ovanhu ve na ehalo lavo mwene nomapulo mokati kovanhu vetu ove va yamuka efimbo nefimbo, tave ti omakambo manene otaga ka ningwa ngele ehalo lavo lya wanifwa; ndele ngaashi omulilo omushona ta didilike momeya, omayele gavo oga kala ge pwa kale. Oshili shopaife, efimbo olo, oya li tai ende momukalo wa yela nomunene mounyuni aushe, tai kula moku kala ya pama nomakambado kehe etumbuko lya ningwa.

GSAM 331Omakulunhu Stephenson na Hall

GSAM 331.3Mefimbo lokupya lya 1855, Omakulunhu Stephenson na Hall va li ilikile okuukisa omupangululo moshifunda sha Wisconsin. ovamwatate ovawiliki va li ve shi shiivile nawa kutya va li va hala okuyeleka omapu makwao aeshe eitavelo letu neelongokido lyavo lEfimbo tali uya, nova li va hala unene kutya Ovaadventista vefiku etiheyali va longwe elongokido lefimbo olo ovalunde tava pewa natango omhito yokulihengulula nokuxupifwa konima yokuya kwapili kwaKristus.

GSAM 331Exunganeko kombinga yavo

GSAM 331.420 Novemba 1855, Meme White a li a monikwa emoniko lomuxunganeki kombinga yonghedi yavo, pamwe nexunganeko kombinga yaxo yaxuuninwa, meendjovo edi: “Omunhu oshingone, oho diladila kutya oto dulu okukeelela oilonga yaKalunga? Omunhu oshingone, okukumwa kumwe kwomunwe waye otaku dulu oku ku wilifa pedu. Ota ku pitikile ashike efimbo lifupi.”

GSAM 332.1Ovanakuyakuli yetu va li va ti kutya omo mu li emoniko lya ti ovanhu ava otava ka fya diva, nena, shaashi va li va kwete omimvo dihapu, emoniko inali wanifwa. Kape na shimwe memoniko sha popi olufu lwavo. Va li va hololwa tava ende molukalo lovantu tava li va hala okukeelela oilonga yetumwalaka lOmweengeli omutitatu. Eshi va li va lombwelwa kutya osha li shipu ngahelipi kuKalunga oku va keelela, oshitiwa shimwe shika: “Ota ku pitikile ashike efimbo lifupi.” Ova li va ninga shike? Ponhele yokupondola mokulwa kwavo, ngaashi va li ve shi teelele, ova li va fa va efwa va ende tava tanteke momilaulu. Moivike ishona ova efa po Eshabata filufilu, ndele ova tameka oku li kondjifa. Va li va liindile okuunga omukalo wEfimbo tali uya, va li ve li ovawiliki. Ponhele yokupondola moshinima eshi, mokweefa po Eshabata ova kanifa filufilu enwefemo lavo movanhu vetu. Osho ngaha, nonghedi yavo vo vene, ova nyona po filufilu elalakano olo va li ve na petameko. Ovanhu yetu va ti: “Eeno, Kalunga ‘a va pitikile ashike efimbo lifupi.’”

GSAM 332Oshikondo sholufu shoka shilililwa

GSAM 332.2Koshinima sha holoka kovamati ava vali, otashi dulu oku kala nawa tu yandje omapopyo kombinga yexulilo lavo linyikifa oluhodi, a a yandjwa kovamwatate vavo, ovaitaveli vEfimbo tali uya, ava va li va hanganekwa nayo konima yokweefa po Eshabata. Oimvo 37 da pita, Tate Hall a li a ka kala omudhigu momutwe (sha etwa kokuninga oupu kwouluvi waye), shaashi ovamwe ova li ve mu pukifa ndele ta kanifa oinima yaye ihapu. Okwa li ha diladila epuko kutya ngeenge okwa ya pondje yeumbo, olutu laye otali ka palala li endame pedu. Ke na oshiponga kovanhu vakwao, ashike momimvo edi dile ina dula nande okulonga oilonga youkalele monghedi nande imwe.3

GSAM 332.3Omukulunhu Stephenson a li a fya po yimwe omimvo 16. Moomimvo dihapu manga ina fya, a li a kala nomutwe gwa puka (omudhigu), nando ina li omupyakadhi kovanhu vakwao. Manga ina vele ngaha momutwe, mokupitila melibatalo lya li a litavela neelongokido lyokutya kape na oipango, a li a siya omukadhi waye, omukadi oo kwa li inaku popiwa sha shii kombinga yeenghedi daye (okwa li a dulu okuhengana ashike mokuhambula omupopilimhango ehe shi omudiinini), nokwa kwata omukadhi mukwao a li omunyasha unene a pita omukadi waye wotete. Oshiningwanima shika sha li enyono linene unene loikalo iwa, nena ovamwatate vaye vEfimbo tali uya va li va nyenga omukalo waye, nokava li va mu pitika okuudifa vali.

GSAM 333.1Omapopyo gavamwatate vavo kombinga yomafimbo gawo gokuya komalumbu otaa holola oukwao wananghali munene unene; ashike oyo oinima yoli, i li ye li po, i yandjwa kape na ehalo lii ile okutala oshipala. Nena, otwa siya ovaleshi yetu ve li pefimbo lyo ku ninga omatokolo gavo kombinga yokuwanifwa palutu kwondombwedi ei.

GSAM 333Omukulunhu J. H. Waggoner ota tambula etumwalaka

GSAM 333.2Moomvula 1852 Omukulunhu J. H. Waggoner, a li e li a kwata omukanda woshifunda moshifunda sha Wisconsin, a li a tambula oshili shopaife, nokomvula tai landula a li e li a yandja ayihe kOilonga yokuudifa. Mu1857 a li a shange omikanda ivali ya pumbiwa unene, keshe umwe wa li u na omapeji 200 lwaapo. Omutete wa li wa lukwa, Oukwatya nondjila oyo tai yukilwa keitavelo lopaife lokukwatafana neemhepo dovafi, nomukwawo, Okupataneka elongokido lEfimbo tali uya. Omutete inau kala ashike omukalo wokuxupifa ovahapu vaha we moshikweko shaSatan, ndele, neyambeko laKalunga, wa li wa yandja omesho kovanhu vahapu va li inava shiiva oku ninga shike komahololo aa mapya.

GSAM 333.3Embo laye Okupataneka elongokido lEfimbo tali uya olo ehololo la wanenena leelongokido dombudi kombinga yefimbo olo ovalunde tava pewa natango omhito yokulihengulula nokuxupifwa konima yokuya kwapili kwOmwene wetu. Ola pataneka elongokido eli filufilu, fiyo inaali nyamukulwa, ndele inatu mona nande ekendabalo loku li nyamukula. Embo lya holola momukalo wa yela nowa fupipala, kutya Kristus oku li Omupristi koshipundi shouhamba shaXe (oupristeli waye waMelkizedeka) momefimbo lya pewa paife, nonhele oyo ta ka kala kuyo koshipundi shaye shouhamba mwene, moshilongo shaye shomefimbo alishe; oshilapangelo osho itashi ka kwatafana noupristeli woupokati.

GSAM 334.1Konima yefimbo lya pite, Omukulunhu Waggoner a li a shange omukanda omutitatu wa li wa yamba onhele imwe, wa lukwa, Ekwatakanifo mouyelele weendunge nehololo. Moomvula 1884, omukanda ou wa li wa konakona nokwa li ku pekwa po, wa kala embo lya peji 400. Owo omukanda wa yela nowa fupipala kombinga yoshinima osho sha hololwa kedina lawo.

GSAM 334.2Kufikola apa a li e li a hanganekwa unene nOilonga yonyanyangido, e li omushangi nomukonakoni. A li a twikile noilonga yokuudifa, ndele omimvo daye dokuya komalumbu a li a pita moEurope.

GSAM 334.317 Aprili 1889, a li a fya diva paBasel, Switzerland, konima ashike sho a li a mana embo laye laxuuninwa, Okufuma muEdeni okuya kuEdeni. 16 Aprili a li a ninga oilonga yomefiku alishe yokushanga, nokwa li a shanga momukanda waye womefimbo: “Ondi li a ninga oilonga yomusindano.” Momapopyo gavamwatate vEurope kombinga yonghalo yaye, otwa pewa oinima ei:—

GSAM 334.4“Mongula yo 17, lwopo petata lohamano, a li a wa a fya moshinjangwa shaye, pehe nelondwelo nande limwe, shaashi omutima waye wa li wa imana. A li a kala ta longo unene oku mana omukanda waye omupya wOngilish, ndele a li a lindile okuya kuLondon mOsoondaxa tashi landula, oku longa pamwe noilonga yoko, manga ina shuna kOamerika momvula yokupya tai uya.”

GSAM 334.5Kufuma mu1854 Omukulunhu Waggoner a li a kala e li momeho gomunhu, ta kudilila oshili, komupulupulu nomomikanda. Pefimbo lya fya, a li e li popepi nomimvo 69. A li a tumbalwa paBasel, 20 Aprili. Nena Omulongi mukwao wotete a li a wa po peshilonga shaye.

GSAM 334Okuyandja oukolele mokutavela

GSAM 334.6Metameko lefimbo lokututama kwomafo lya 1858 Meme White a li a li nomaupyakadhi makulu momafimbo gomwe, e li a valwa kombete yaye, e li omudhigu unene. Onguloshi imwe, popepi nopokati koufiku, okwa li a kanifa elishivo; ovandjuwo va li va longitha omikalo aishe ya li ve yi shiiva oku mu galulila elishivo, ashike inava dulu. Okwa li a kala monghalo ei oule u dule etata lotundi, konima Omukulunhu Andrews nange otwa ifanwa diva kOmukulunhu White, tu ye tu ningi efimbo lyo kumwena. Omwene okwa nyamukula omaindilo a mana mo oo a ningwa popepi nombete yaye, nokwa mu galulila elishivo nefilonghenda, nokwa mu galulila oukolele waye wongaho. Sho a li a yandja oyiimbo yaKalunga, a li a kwatwa memoniko lomuxunganeki, e li a lala kombete. Oinima yimwe ya li a hololwa memoniko eli otayi dulu oku leshwa mOondombwedi dOngalo, Ombapila 5.

GSAM 335Ehololo lolutu lya yamba unene

GSAM 335.1Ehololo lolutu lya li lya yamba nomoniko eli, nena otwa hala oku li talela unene. Omukulunhu White nange otwa li twa kala omutumba kombinga imwe yombete, naOmukulunhu Andrews kombinga ikwao. Omake aye a li a hanganekwa kombada yonulo yaye, ile a li ge li ge li a yanda nomake ge momukalo waye woku li yele nokunyanyukwa koshinima shoka a li a mona. Oshitukulwa shokombada sholutu laye osha li sha yeluka kombete, ndele opa li po oshinano sha 8″ ile 9″ pokati komapepe aye noshikufilo. Meendjovo dimwe, olutu laye okudja momatako okuya pombada ola li la endamena pombada, li ninga ekona li fike po 30°. Momukalo ou a li a kala po pefimbo alishe lomoniko, lya li lya kala omaminute 30. Kape na omuntu a li a dulu oku tula olutu momukalo ou momukalo woli, ehe na eyambidido lomake nomaoko, nokuli okukala monghalo ei oule wefimbo la tya ngaho. Omo muli omukwati we kutya pa li po engabo yimwe, ei inali li komukalo waye, ya li ya yamba nomoniko eli.

GSAM 335Exunganeko likwao

GSAM 335.21 Oktoba 1858, oshongalele shomumwe sha li sha ningwa kOmukulunhu naMeme White nange, paRochester, N.Y. Kufuma moshongalele shika, ame nda li nda ende pamwe navo molugendo moshifunda sha New York noifunda ya New England. Eshabata imwe Meme White a li a pewa emoniko lomuxunganeki, mo li a li a hololwa, pamwe noinima ikwao, kutya pe li onhele yimwe molugendo letu lwa li twa li twa liindile, Satan ota ka mu ponokela neenghono, nokutya Omukulunhu White nange twa pumbwa oku mu kwata neitavelo, ndele Omwene ota mu xupifa.

GSAM 336Omaupyakadi aMeme White

GSAM 336.1Apa natango opa li exunganeko loshoka sha li shi na oku holoka. Oshinima shoka sha landula otashi holola kutya sha wanifwa momukalo gwashili. Eshabata lotete konima yOshongalele shaRochester otwa li paRoosevelt, nEshabata likwao paBrookfield, oshifunda shaMadison. Oshivike sha landula otwa li twa ninga oishongalele moshinyanga shokukala shaOmukwatate Ballou, paMannsville, oshifunda shaJefferson. Pefimbo lya li twa ende notreni kufuma paBrookfield okuya paMannsville, oshipala shaMeme White osha li sha xwama poshi yomesho. Oshinima shoka sha li shomaupyakadhi, nena konima yokufika paMannsville a li a pumbwa okulala kombete. Okuxwama okwa li kwa hapupala oule womafiku avali, kwa mu keelela okukofa nosho yo okukufa ombinga nande imwe moishoongalele. Omutwe waye owa li wa tuya fiyo omesho aye aeshe avali a valwa, noshipala shaye osha li sha lunduluka unene fiyo inashi fa vali shomunhu. Mokati koinima ei yokuhwa unene nokukwatwa kowoma, shaashi ina li a lala, omutondi okwa li ta kendabala neenghono oku mu ningifa a ngongotele Kalunga. Oinima ei ya li ya twikila okuya komesho okuya komanene gomashongalele a li a pewa.

GSAM 336.2Konima yomashongalele ga mana Omukulunhu White a lombwela nge,

GSAM 336.2“Omumwatate John, ou owu li omupangululo gwaSatan kombinga yomukadhi wange, shoka twa li twa udifwa paRochester. Owu na oku dimbulukwa kutya eudaneko ola li la ningwa opo ngele otwa kwata pamwe noku mu yambidida neitavelo, tuha mu efe nande oule wokafimbo kamwe pefimbo lyo lwi, eenghono domutondi otadi ka teywa po, ndele ota xupifwa. Tuuye pamwe diva tu ningi efimbo lyo kumwena.”

GSAM 336Okuxupifwa ngaashi sha xunganekwa

GSAM 336.3Otwa li twa ya diva moshinjangwa omo Meme White a li a valwa kombete, nokwa li twa kumwena neenghono kombinga yaye, pefimbo ovamwatate moshinjangwa omo twa li twa ninga oishongalele va li va kala momukwama wokumwena. Konima yominute 10 sho twa tameke okukumwena, engabo lOmwene lya li lya uya, lya li lya yulitha moshinjangwa. Meme White okwa li a mangululwa diva kouyehame aushe, nokwa li a pula oikulya. Osha li pefimbo lya 5 komasikamo. Pefimbo lya 7, okutuya koshipala shaye okwa li kwa pwa filufilu, ndele a li a ya moshongalele shomefiku eli, komesho gomunhu e li nawa ngashi kale.

GSAM 337.1Kompito yovanhu vomukunda, ehokololo ola li la yandjwa komasikamo kombinga yEfyululo lOvayapuki, nokonima yasho Meme White a li a yandja eladipiko. Pefimbo Omukulunhu White a li e li pondje nekanana laye, W. C., Meme White a li a kwatwa memoniko lomuxunganeki komesho gomoshinganga shoka shivulithe. Oinima yimwe ya li a hololwa pefimbo lyo otayi dulu oku leshwa moshitukulwa shaxuuninwa shOondombwedi Ombapila 5, ya shangwa paMannsville, N.Y., 21 Oktoba 1858.

GSAM 337.2Oukolele wa pewa Meme White pefimbo lya yandjwa kombinga yasho, wa li wa wanenena ngaashi sha xunganekwa memoniko lya pewa paRochester. Kape na omaupyakadhi gomukalo ou a li ga holoka vali molugendo olu, ndele ponomukalo wosho otwa li twa mona efindano li na efimano molwoshili monhele keshe.

GSAM 337Exunganeko loita yapokati kovanhu vOamerika

GSAM 337.3Eshabata, 12 Januali 1861, eemwedi nhatu di fike po naanaa manga inaku pupulwa ombunda yotete paFort Sumter (shoka sha li oshikandjo shokutameka oita oyo ya li ya eta okumangulula ovapika vaAfrika 4,000,000 mOamerika), eumbo lokwoongalela lOvaadventista vefiku etiheyali paParkville, Mich., lya li lya yambwa. Oshilonga sha li sha tsakanekwa kOmukulunhu White nomukadhi waye, Omakulunhu Waggoner, Smith, nomushangi. Konima yomupopi waOmukulunhu White, Meme White a li a yandja eladipiko la kwata omutima, konima yasho a li a kala omutumba koshipundi. Momukalo ou a li a kwatwa memoniko lomuxunganeki. Eumbo lya li lya yula ovanhu, ndele osha li naanaa onhele ya nyika efimaneko. Konima yokufuma memoniko, a li a fikama, ta tala momeumbo, nokwa ti:—

GSAM 338.1“Kape na omuntu umwe momeumbo eli a li a liindile nande momupopyo omaupyakadhi taa uya kombanda yelongo eli. Ovanhu tava ningi omasheluko kombinga yetokolo lokulitopola laSouth Carolina, ashike nda li nda hololwa paife kutya oifunda ihapu otayi hanganeka noshifunda shoka, ndele otaku kala oita ya nyika oupyakadi unene. Memoniko eli nda li nda mona ovita vahapu vopande iyali va hanganekwa mepya lokulwila oita. Onda li nda uda omuumo weembunda dinene, nonda mona ovantu vafa novali momefyo pashimwe. Konima nonda mona tava ya pamwe tava lwi mokukwata nomake [tava twana nomapanga]. Konima nonda mona epya lokulwila oita konima yokulwa, la yula novantu vafa novali momefyo. Konima nda li nda twalwa komaprisini, nonda mona omahepeko ovanhu ve li moluhepo, tava kanifa eenghono. Konima nda li nda twalwa komaumbo aa va li va filwa ovashamane vavo, ovana vavo ovamati, ile ovamwavo moita. Onda li nda mona omaupyakadhi noudjuu wavo.”

GSAM 338.2Konima sho a li a tala pashashu momeumbo, a ti: “Pe li ovantu momeumbo eli tava ka filwa ovana vavo ovamati moita oyo.”

GSAM 338Ondombwedi yaMeme Ensign kombinga yemoniko

GSAM 338.3Kombinga yokukwathela oshinima shoka sha popiwa kombanda, noku holola kutya eshangelo lya li lya ningwa kefiku lya tiwa, nokuholola omukalo ngashi oshinganga sha li sha li shi kuudifa nokushi yandja, ondombwedi ei otayi yandjwa:—

GSAM 338.4“Ohandi shi yandja momukanda kutya nda li ndi kala moshifunda shaSt. Joseph, Michigan, muJanuali 1861, pethimbo lya li omile 6 kufuma paParkville. Ame inandi kala Omuadventista. Kefiku 12 lomwedhi ou, ovakwashi vehali vahapu va li va ya paParkville oku ya koshongalele. Pefimbo va li va galuka keumbo, va li va lombwela kutya pa li omukadhi moshongalele a li e li momutwe gwomoniko, a ti kutya otaku uya oita ya nyika oupyakadi kombanda yOamerika; kutya ovita vihapu otavi longwa pande iyali, mOumbuwanhu nomOumbangalanhu, nokutya otaku kala ovahapu taa mono omaupyakadhi momaprisini; nokutya oluhepo linene otali ka monika momaumbo mahapu shaashi va filwa ovashamane vavo, ovana vavo ovamati, novamwavo moita; nokutya pa li ovamati momeumbo tava ka filwa ovana vavo ovamati moita oyo.” Sha sayinwa, “Martha V. Ensign, Wild Flower, oshifunda shaFresno, California, 30 Januali 1891.”

GSAM 339.1Pamwe nexunganeko loita oyo ya nyika oumbada, Meme White a li a popya vali kutya Ovaadventista vefiku etiheyali “otava twalwa momaupyakadhi gomunene omolwoita, nokutya oshilonga shovanhu aveshe oku kumwena neenghono opo va pewe ounongo opo va shiive osho va na okuninga momafimbo madjuu e li komesho yavo.”

GSAM 339Ounene woita yapokati kovanhu vOamerika

GSAM 339.2Pefimbo lya pewa emoniko, ovanhu vOumbangalanhu vahapu ova li ve na elimalimo linini, ile kave na nande elimalimo, kombinga yoita oyo ya li tai uya. Nande Omupresidenti Lincoln, konima yomewedhi nhatu (12 Aprili 1861), pefimbo oifunda yimwe ya li ya hanganeka naSouth Carolina moshilongelwako shayo shokupanduka, nombunda yotete ya li ya pupulwa paFort Sumter, a li a pula ashike ovamati 75,000, va longwe komwedhi nhatu ashike.

GSAM 339.3Omuvalu aushe wovakwaita va li va shangifwa kombinga yaUnion pefimbo loita owa li 2,859,132. Embo lyaBritannica lya ti kutya “oshita shovakonfederata, petameko lya 1863, osha li sha kwata po ovamati 700,000,” ashike oshidjuu oku shiiva kutya va li va shanga ovamati vangapi momukalo gwawo awuhe. Lya li lya yeleka omalumbu gavo kutya “ovamati 300,000.” Omakambo omapya amwe a li ga tula omalumbu koshikando shaUnion (ovava va li va fya moita, ile va fya omolwoipute ile omauvela va mona mepya lokulwila oita ile momaprisini) pa 359,528. Kombinga yondjo yoshikando shaUnion, Britannica lya ti:—

GSAM 339.4“Ondjo ya li ya fika pombada yayo kefiku 31 Agosti 1865, ya li $2,845,907,626.56. Oshitukulwa shimwe shomali $800,000,000 osha li sha longithwa, unene moita; oifunda, omikundu, oikandjo nomaumbo ya li ya longitha omali gayo nokwoongela eendjo davo kombinga yoita; oimaliwa yokufuta omapensheni otayi dulu oku fika $1,500,000,000 komanene. Oimaliwa yovakonfederata inayi dulu oku shiivika, oshidjuu unene okuyeleka oinima ya hanaunwa po kovakwaita vaUnion nokovakwaita vovakonfederata; nomali ($2,000,000,000) yovapika vOumbuwanhu ya li ya pwa shaashi yoita. Pashimwe, nando omali goita inaga dulu oku yelekwa momukalo gwashili, $8,000,000,000 otashi kala etaleko li li mondjele.”4

GSAM 340Epameko likwao lemoniko

GSAM 340.1Kombinga yeshangelo lyovanhu momeumbo lyaParkville tava ka filwa ovana vavo ovamati moita, otandi popi ashike kutya, mefimbo lokuwa kwomafo lya1883, nda tsakaneka Omukulunhu wOngalo yaParkville, a li e li Omukulunhu pefimbo lyaJanuali 1861, pefimbo emoniko lya li lya pewa; nonda mu pula ngele a li a dimbulukwa omapopyo aMeme White sho a li ta lombwela emoniko kombinga yoita. “Eeno,” a ti, “otandi di dimbulukwa.” “Oto dulu oku ndi lombwela ovanhu vangapi u shii va li momeumbo kefiku olo, va filwa ovana vavo ovamati moita?” Diva a li a dimbuluka omadina 5, nokwa ti, “Ohandi shiiva kutya ava va li omo, nokutya va filwa ovana vavo ovamati moita; ngele nda li keumbo omo nda dulu oku popi novanhu vange, nda li nda ku yandje omadina makwao. Ohandi diladila,” a twikila, “kutya pa li ovamati vakwao 5, konima yava nda li nda popi.”

GSAM 340.2Oimvo ine na po, nokulwa kwa li kwa twikila kombinga yOumbuwanhu, fiyo popepi netata lovakwaita aveshe va li va ongwa la kanifwa, shaashi ova fya mokulwa ile komauvela, otashi holola kutya eshangelo lya li lya wanifwa momukalo gwashili.

GSAM 340Oupika noita

GSAM 340.3Mokuhokolola emoniko lya pewa Meme White 4 Januali 1862, a li a ti:—

GSAM 340.4“Ovanhu omayovi va li va yandja omadina gavo okulongwa, va li ve na eitavelo kutya oita oyo otai mana oupika; ashike paife sho va li va kwatwa, otava mona kutya va li va tongwa, kutya elalakano loita oyo halo okukandula po oupika, ashike oku u kwata ngashi wu li.”

GSAM 341.1Omapopyo aa a li a yandjwa pefimbo ovamati va li va pewa oshilonga shokukwafela okushunifa ovapika aveshe va li va faduka va ya meengudu dovakwaita vaUnion, va shune kovene vavo; ndele ovamati va hololwa tava ti: “Ngele otwa dulu oku imikila omupangululo ou, otwa likola shike?” Tava yamukula va teka omukumo: “Kape na shimwe. Oshinima shoka sha eta omupangululo inashi pwa. Oukalo woupika, wa nyona po oshilongo shetu, otau siya okukala nokukwata vali omupangululo.” Omapopyo aa, a fumwa mOondombwedi Ombapila 7, omo mu li ondjokonona yomanene yoita, koshi yoshipalanyole “Oupika noita,” inaga ti kutya oupika inau dulu oku pwa; oga holola ashike onghalo ngashi ovamati va li ve yi mono pefimbo olo. Konima yasho momondombwedi ei, pe li eshangelo eli:—

GSAM 341Exunganeko lefindano lOumbangalanhu

GSAM 341.2“Ndele elidiliko loshiwana ola udifwa! Omwene ota ti: ‘Elidiliko olo nda hoolola, halo tuu okumangulula eemhango doukolokoshi, okutula po omitenge didjuu, okumangulula ovanakuhepekwa, nokuteya po eendjoko adishe?’ Ngele oshilongo shetu otashi landula elidiliko olo Kalunga a hoolola, nena ota tambula omakumweno gavo kombinga yoita; ashike paife inaga fika komautwi gaye.”

GSAM 341.3Ava va shiiva ondjokonona yoita va li ve shiiva omafimbo okufindwa, oiponga, okukelelwa nosho tuu, a li ga yamba noilonga yOumbangalanhu oku kwata ovita vOumbuwanhu okuya pethimbo lya li lya hololwa etumwalaka lokumangulula ovapika—1 Januali 1863. Konima yasho, okufinda kwa li kwa endelela unene fiyo okexulilo loita! Osha li shi li shi yele kovanhu va li ve yi tale kutya eshangelo lya4 Januali 1862 lya li lya wanifwa. Konima sho omitenge da li da tulwa po, oupika wa li wa mangululwa nondjoko ya li ya teywa po kovapika! Osha li shi li shi yele kutya Kalunga a li a uva omakumweno govanhu vaye, nokwa li a yambidha oshilonga shokumana oita pefimbo va li va nangala elidiliko olo la li la wapala komutima waye!

GSAM 342Ondombwedi yaSt. John, a li a kala omupangeli

GSAM 342.1Momupopyo gwaJohn P. St. John, a li a kala omupangeli waKansas, paOttawa, Ill., shoka nda uva komasikamo 29 Juni 1891, a li a yandja omapopyo aa:—

GSAM 342.2“Inandi kala nda teka omukumo unene ngashi pefimbo ovakonfederata va li ve tu kwata paBull Run. Ashike oshinima shoka sha li shimwe shomukalo gwaKalunga. Ngele otwa li twa kwata ovakonfederata, ovapolotika va li va ninga ombili, ndele Union ya li tai twikila noupika, nokwa li twa kala nawu nena. Moomvula ivali ovakonfederata va li ve na omayambeko; ashike konima sho Lincoln a li a yandja etumwalaka lokumangulula ovapika lya li lya shiivika, otwa li twa lunduluka okuya koshikando shaKalunga, nokatwa li tatu dulu okufindwa.”

Notes

  1. Omapsalome 32:8. ↩
  2. Omapsalome 124:1-3. ↩
  3. Oinima ei ya li ya yandjwa kovanhu veumbo laye kOmumwatate Frederickson, waDakota, muAprili 1892. ↩
  4. Embo lyaBritannica (etambulelo lya9), omukanda 23, epeji 780. ↩

Note

Back