Oshitululwa 14 — Oshivelo sha valwa
GSAM 214.1“Fimbo va ya va ka lande, omuhomboli okwe uya; naava va li ve lilongekida ova ya mo pamwe naye koshivilo shehombolo, noshivelo osha valwa.”1
GSAM 214.2Okuya kwOmuhomboli kwa popiwa mefaneko eli hakuya kwaKristus kedu, ndele okuya kwaye koshivilo shehombolo. Ehombolo oshinima tashi ningwa manga Omwene inee uya. Mevaengeli la shangwa kuLukas osha popiwa ngaha: “Omaya eni naa kale a mangwa, nomalamba eni taa tema; nanye mu kale mwa fa ovanhu tava teelele Omwene wavo, ngeenge ta aluka okudja koshivilo shehombolo, opo ngeenge e uya ta konghola, ve mu yeululile diva.”2
GSAM 214Okutambula ouhamba taku ifanwa ehombolo
GSAM 214.3Okuya kwOmuhomboli koshivilo shehombolo okwa fanekwa muDaniel 7:13, 14, omo Kristus ta uya kuXe a ka tambule ouhamba waye. Mofimbo lonale, ngeenge ohamba ya ya koshilando shayo oshikulunhu shouhamba i ka tambule oshipundi shayo nouhamba wayo, osha li hashi ifanwa ehombolo. Oshiningwanima eshi — okutambula oshilando oshikulunhu shouhamba ngaashi omuhombolwa — osha li hashi danwa nefimano noudano wa fa wehombolo lashili. Onghee hano, ngeenge Kristus ta tambula ouhamba waye kuXe meulu, ota tiwa okwa hombola omuhombolwa waye — Jerusalem Omupe (Ehololo 21:9); nosho tashi ifanwa mefaneko “ehombolo.”
GSAM 214.4Konima yokuxula kwomafiku 2300, 22.10.1844, ovanhu vokuteelela okuya kwOmwene, ovo va li tava yelekanifa osho sha li tashi va ningilwa noinima yehombolo loushilo, ova tya: “Kristus okwa ya mo koshivilo shehombolo.” Eshi va tambula ouyelele tau yelifa nawa oshiningwanima sha li tashi ka ningwa pexulilo lomafiku 2300, eitavelo lavo ola shikula Kristus moshilonga a li a hovela; onghee hano, meitavelo, ova “ya mo pamwe naye koshivilo shehombolo.”
GSAM 215“Ohandi ka aluka”
GSAM 215.1Memoniko lomuxunganeki la pewa Omukadona Harmon mo 1845, la li tali ulike Kristus ta piti monduda yotete ta i monduda onhivali yonhele iyapuki yomeulu, ohatu mono eendjovo edi: “‘Lindileni apa; ohandi i kuTate ndi ka tambule ouhamba; oikutu yeni nai kale ihe nomatoto, ndele konima yefimbo lixupi ohandi aluka okudja koshivilo shehombolo, ndi mu tambule kwaame mwene.’ Opo nee etemba lomakuti, li na omaulu a fa omundilo tau vema, la dingililwa kovaengeli, ole uya opo Jesus a li. Okwa londa metemba, ndele okwa twalwa monhele iyapukielela, omo Xe a li e li omutumba.”3
GSAM 215Onghenda konima yokuvalwa kwoshivelo
GSAM 215.2Oshivelo sha valwa mefaneko eli oshi wetike tashi ulike oshiningwanima tashi ningwa manga Omona wOmunhu inee uya shili momakuti omeulu; osheshi konima yokuvalwa kwoshivelo, ovakadona vakwao otave uya nokukonghola, ndele otava lombwelwa va “kale oupafi,” osheshi kave shii efiku ile otundi yokuya kwaye. Vali, oshivelo eshi oha shi valwa konima yovakadona ovanaendunge va ya mo pamwe nOmuhomboli koshivilo shehombolo.
GSAM 215.3Eendjovo da longifwa mefaneko eli lovakadona otadi ulika kutya konima yokuyamo koshivilo shehombolo, naava ovakadona “ovahai” otava kala ve na omhito yokulilongekida pamukalo tau tambulwa ko va ka shakeneke Omuhomboli. Otava lombwelwa va “kale oupafi.” Okukala oupafi nokuteelela oinima ya kwatafana nelilongekido lashili lokushakeneka Omwene. Onghee hano, oshi wetike kutya onghenda ihai kufwa po ngeenge oshivelo mefaneko eli tashi valwa.
GSAM 215Hashivelo sha popiwa muLukas 13:25-28
GSAM 215.4Monale, opa li pa ningwa epuko lokupatanifa oshivelo sha popiwa mefaneko eli noshivelo sha tumbulwa muLukas 13:25-28, opo hatu lesha: “Ngeenge mwene weumbo a fikama nokwa valela po oshivelo, ndele nye tamu hovele okufikama pondje nokukonghola poshivelo, tamu ti: Omwene, Omwene, tu yeululila; ndele ye te mu nyamukula ta ti: Inandi mu shiiva, ndele kandi shii oko mwa dja.... Djeni po pwaame, nye amushe ovaniingilonga voulunde. Opo otapu ka kala okulila nelikweshelo lomayoo, ngeenge tamu mono Abraham, naIsak, naJakob, novaxunganeki aveshe mouhamba waKalunga, ndele nye vene mwa umbwa pondje.” Eendjovo edi otadi ulike nawa kutya, ngeenge oshivelo eshi sha valwa, osho tashi ka ningilwa ava va fiwa pondje osha tokolwa nale. Ouhamba waKalunga opo owe uya; osheshi otava ka mona ovaxupifwa mouhamba. Ndelenee mefaneko lovakadona, Omwene ina fika manga mouhamba waye, ndele okwa ya kuXe a ka tambule ouhamba waye.
GSAM 216Oshivelo sha valwa melongelokalunga lefano
GSAM 216.1Ava va shikula Kristus moshilonga shaye meitavelo, konima yokuxula kwefimbo lomafiku 2300 — 22.10.1844 — ova mona kutya, ngeenge efiku lekwatakanifo la fika melongelokalunga lefano, omupristeli omukulunhu okwa li ha valeke oshivelo shonduda yopondje nokwa yeulula oshivelo shonhele iyapukielela, opo a longe oshilonga shaye shokudima po omatimba a hepaululwa monhele iyapuki; nokutya osho yo Kristus, omupristeli wetu omukulunhu, a valeka oshivelo shonduda yopondje yetembeli yomeulu, nokwa yeulula onduda omo mwa monika “oshikasha shehangano laye.”4
GSAM 216Oolyelye va li va puka?
GSAM 216.2Pefimbo eli, mokati kOvaadventista ovo va itavela, opa li vamwe inava tambula manga ouyelele tau yele kombinga yoshilonga shaKristus monhele iyapuki; ova li inava ulikilwa manga etumwalaka lOmweengeli omutitatu. Ava ova puka mokuya patanifa oshivelo eshi shopondje shonhele iyapuki noshivelo sha valwa muLukas 13:25-28. Ndelenee ava kava li Ovaadventista vefiku etiheyali. Ohatu ka kendabala okuulika kutya ova li oolyelye, ehongo olo la hovela ngahelipi, noinima ya li ye va twala komadiladilo oo.
GSAM 217.1Ovanhu ovo va li va litukula momaongalo omadina ashike molweudifo letumwalaka lokuya kwOmwene, pamwe naava kuvo va li va litukula, otava popifwa mondombwedi yomalombwelo ya yandjwa keongalo etitano netihamano lomaongalo aheyali omEhololo. Edimbulukifo keongalo etitano, eongalo laSardis, otali ti: “Dimbuluka hano nghee wa tambula nowa uda, diinina esho, ndele to lidilulula. Ngeenge ito kala oupafi, ohandi ku uyile ngaashi omufifi, ndele ito ka shiiva otundi ohandi ku uyile.”5 Eendjovo edi otadi ulike nawa kutya ovanhu ava tava popifwa ngaha ova li va uda eudifo lokuya kwOmwene. Ova li va hepaulula kutya ove li tambula, ndele paife ova li popepi noku li anya.
GSAM 217Eongalo laFiladelfia
GSAM 217.2Opo nee tapa tumbulwa eongalo laFiladelfia, onghalo onhihamano yeongalo levaengeli. Eongalo eli otali ulike ovanhu ovo va pitifwa mo molweudifo lomatumwalaka otete netivali omEhololo 14. Keongalo eli Omwene ota ti: “Tala, ohandi uya diva: kwata ngunga osho u na, opo kuha kale omunhu ta kufa oshishani shoye.”6 Otava popifwa vali neendjovo edi: “Osho ta ti ou e li omuyapuki, ou e li washili, ou e na oshapi shaDavid, ou ha yeulula ndele kape na omunhu ha valeke, ndele ha valeke kape na omunhu ha yeulula: Ame ohandi shii oilonga yoye: tala, onda tula koshipala shoye oshivelo sha yeululwa, nokape na omunhu ta dulu oku shi valeka; osheshi ou na eenghono dinini, nowa diinina ondjovo yange, ndele ino anya edina lange.”7
GSAM 217Oshivelo sha valwa mefaneko eli oshike?
GSAM 217.3Oshivelo sha yeululwa nosha valwa mOmushangwa oo twa tumbula osho tashi ulike shike? Ohatu diladila kutya enyamukulo tali wanifa ohali dulu okumonika mefatululo eli: Fimbo vamwe vomOvaadventista va li va tambula ouyelele wa wedwa ko, tava hongo kutya Omuxupifi okwa lundulula oshilonga shaye, a dja monduda yotete a ya monduda onhivali yonhele iyapuki yomeulu, nokutongela nawa ava va hala okuuda oshinima shoshivelo sha yeululwa nosha valwa, ongudu imwe oya li tai pataneke oshili eshi, nokukendabala okupameka eitavelo mehongo lokutya oshivelo sha yeululwa osha valwa, nosha valwa osha yeululwa. Moku shi ninga ova li tava pata ondjila, ile tava imbi oilonga yovapiya vOmwene paapa pedu. Oivelo yonhele iyapuki yomeulu oha i yeululwa nokupatwa neenghono daKristus — “Ou ha yeulula ndele kape na omunhu ha valeke.” Meendjovo da yandjwa keongalo laFiladelfia, ovanhu ovo hava kwata ngunga, hava diinine ondjovo, ndele ihava anye edina laye, otava mono efindano tali yeulula oshivelo osho kape na omunhu ta dulu oku shi valeka. Eshi kashi na omalimbililo otashi ulike oshivelo shokufika kovanhu, osho ovanhu va li ve wetike ve shi valeka shili (ngaashi hatu ka mona); ndele molwokutambula ko ediininiko lavo, Omwene ota tula koshipala shovadiinini “oshivelo sha yeululwa,” osho kape na omunhu ta dulu oku shi valeka.
GSAM 218Oshivelo shokupopya ondjovo
GSAM 218.1MOmishangwa omu na omafano mahapu omo oshivelo tashi longifwa neityo eli. Paulus, eshi ta shangele Ovakorinto, ota ti: “Oshivelo shinene tashi eta oilonga osha yeululwa kwaame, ndele ope na ovapataneki vahapu.”8 Vali, momukanda waye omutivali kOvakorinto, ota ti: “Eshi nde uya kuTroas ndi udife evaengeli laKristus, noshivelo osha li sha yeululwa kwaame kOmwene, inandi mona etulumuko momhepo yange, osheshi inandi hanga Titus, omumwatate wange.”9 Okwa li yo a indila Ovakolossi ngaha: “Diinineni eilikano, mu kale oupafi mulo pamwe nepandulo; mu tu ilikanene yo, opo Kalunga e tu yeululile oshivelo shokupopya ondjovo, tu popye oshiholekwa shaKristus, osho yo nda mangelwa.”10
GSAM 218.2MOmishangwa edi otashi monika kutya eemhito dokuudifa oshili ohadi ifanwa oivelo ya yeululwa; nomeendjovo da popiwa keongalo laFiladelfia otashi monika kutya, pefimbo ovanhu ava va ifanwa va dje mo, ovanhu ova li tava kendabala neenghono oku va valela oshivelo shokupopya ondjovo. Eshi eongalo laFiladelfia la pita meyeleko, tali kwata ngunga “ondjovo” yaye “nedina” laye, ondjovo yOmwene kuvo oya li kutya ota tula koshipala shavo oshivelo sha yeululwa, osho kape na omunhu ta dulu oku shi valeka.
GSAM 219Onghalo konima ya 22.10.1844
GSAM 219.1Eshi tu na oshinima eshi koshipala shetu ngaashi sha popiwa meendjovo dexunganeko, natu tale konima konghalo ngaashi oiningwanima ya li tai i komeho. Ngaashi sha hololwa nale, fiyo momwedi 4, 1844, omaongalo owa li a yeulukila eudifo letumwalaka lokuya kwOmwene, nomeifano ovanailonga owa li mahapu, fiyo ovaudifi ovo va li ve na omwenyo inava dula oku a wanifa aeshe. Konima yelindilo la puka, moshikako shokushulula kweengala sha 1844, ava inava tambula ehongo nomitima da yela ova aluka noku li pataneka. Moshikako shoupyu sha 1844, eshi etumwalaka lOmweengeli omutivali lomEhololo 14 na “ondaka yopokati koufiku” (Mateus 25) ya udifwa, opa holoka ehepeko linene li na onghone kwava va li ve udite ve na ouladi okuhepaulula eitavelo lavo mokuya kwOmwene kwa hedela. Ovapataneki ava ova kendabala neenghedi da yoolokafana okukeela eudifo loshinima eshi, nokukendabala meenghedi adishe okuimba oilonga yaava va li tava twikile okuudifa kutya “efimbo letokolo laye ola fika.” William Miller okwa tya kombinga yepataneko eli: “Olo la dula aeshe okuha kala lopamukalo nokuhadulika okufatululwa.” Epataneko ola li la pama unene popepi nexulilo lomafiku 2300, fiyo Geo. Storrs a tya kombinga yalo: “Otwa mana noinima yomaongalo omadina ashike naaveshe ovakolokoshi, shapo osho ondaka ei tai dulu oku va kuma.”
GSAM 219.2Konima yokuxula kwefimbo, eshi epataneko neeshengo dovakolokoshi ya wedwa ko lwaali nolwatatu, William Miller okwa tya kombinga yonghalo ei: “Otwa mana oilonga yetu yokupashukila ovalunde nokukendabala okupendula eongalo li na onghalo yokombada ashike. Kalunga mewiliko laye okwa valeka oshivelo.”11
GSAM 219Oukukutu weemitima dovalunde aveshe
GSAM 219.3Onghedi ei younyuni womashengo inai ningifa ashike eemitima dovalunde di kukute, va pataneke ehongo lokuya kwOmwene, ndele ondombwedi yaava va li momaongalo omadina ashike oya li ei: “Ngeenge hatu dimbuluka nghee oiningwanima yelidilululo lashili ya pumba, nokutya ohai monika ashike konima yefimbo lile, nokuhaifimaneka noukukutu weemitima dovalunde kwa li kuhe na nande efano, ohatu ifana ngaashi tuhe shi nokuhala, hatu ti: ‘Kalunga okwa dimbwa okulonga onghenda? Ile oshivelo shonghenda osha valwa?’”12
GSAM 220.1Ohatu lesha vali kombinga yonghalo konima yokuxula kwefimbo lexunganeko, momushangwa womunailonga mukwao: “Pefimbo olo osha li sha fa itashi dulika okufika kwava ihava itavele; elindilo la puka la 1844 ola li la fulungifa omadiladilo avanhu vahapu, ndele kava li va hala okupwilikina kefatululo nande limwe loshinima eshi.”13
GSAM 220Oivelo aishe yokufika kwava ihava itavele oya valwa
GSAM 220.2Onghalo ya tya ngaha oya li i wetike, pefimbo olo, ya valeka oshivelo shokufika kovanhu aveshe, shapo kwava va li va kwata ngunga eitavelo neteelelo lavo mokuya kwaKristus kwa hedela. Eshi oshivelo shokupopya ondjovo sha li shi wetike sha valwa naanaa, novanhu Ovaadventista va mona kutya mefaneko omu na oshivelo sha valwa tashi wapalele osho sha va ningilwa, ohashi dulika okuuda ko ngahelipi va fika ketokolo lokutya kape na vali onghenda yovalunde; ile, ngaashi vamwe ve shi popya, kutya “oshivelo shonghenda osha valwa,” unene ngeenge ova diladila kutya oshivelo sha valwa mefaneko eli noshivelo sha valwa muLukas 13 oshinima shimwe. Ngeenge ovanhu ova anya naanaa okuuda, nokuningifa ngaha eemitima davo di kukute, otava dulu ngahelipi okulidilulula?
GSAM 220Olyelye a hovela okuhonga oshivelo sha valwa shihe fi shashili?
GSAM 220.3Paife epulo otali holoka: Olyelye a hovela okuhonga ehongo lokutya “kape na onghenda yovalunde”? Oolyelye ve li itavela? Noolyelye ve li anya? Ngaashi enyamukulo kepulo lotete, ohatu ka tala kolopota yelitalelopo la ningwa kuJ. V. Himes moshitopolwa shaMaine moshikako shokushulula kweengala sha 1845. Ota ti:—
GSAM 220.4“Omumwatate Joseph Turner navamwe ova tambula ko etaleko lokutya otwa li mEshabata enene — kutya eedula 6000 oda xula — onghee hano kape na Omuadventista e na okulonga vali oilonga yomake. Oku i longa, metaleko lavo, oko tashi va twala shili kenyonauko lavo laxuuninwa.
GSAM 220.5“Fimbo va li va teelela monghalo ei yokuhalonga oilonga yomake younyuni, ouyelele mupe, ngaashi sha li sha diladilwa, owa tembuka momadiladilo Omumwatate Turner, nokutya Omuhomboli OKWE UYA NALE — kutya okwe uya mefiku etimulongo lomwedi omutiheyali womudo wOvajuda wa dja ko — kutya ehombolo ola ningwa opo — kutya ovakadona aveshe opo, meityo limwe, ova ya mo pamwe naye koshivilo shehombolo, noshivelo osha valwa! — kape na nande umwe waava a li ta dulu okukanwa, nokape na nande umwe a li pondje ta dulu okuxupifwa. Osho ngaha oinima aishe yopamhepo younyuni ou munene ya li ya manwa.”14
GSAM 221Olyelye a pataneka neenghono ehongo lihe fi lashili?
GSAM 221.1Omukulunhu Turner okwa hovela okuhonga ehongo laye lokutya “kape na vali onghenda” muParis, Maine, nokwa li e na ovashikuli vahapu moshitopolwa esho shoshilongo oule wefimbo lixupi. Eshi oshivelo shokufika kwava va li pondje yOvaadventista sha li sha valwa naanaa, kutya ngeno ohava hepaulula eitavelo ile ihave li hepaulula, vahapu ova ya kanini nakanini metaleko laTurner loshinima eshi, ngaashi sha li tashi dulika okutengelekwa monghalo oyo.
GSAM 221.2Opo edina Ovaadventista liha udike nayi, okudja paife ohatu ka ifana ovanhu ava Ovaadventista vefiku lotete loshivike; novahapu vomongudu ei ova li tava tambula ko omataleko aTate Turner. Ova li inava mona ile okuuda manga oshili shEshabata, nosho yo ova li inava uda etumwalaka lOmweengeli omutitatu. Ovanhu ava ovo Meme White ta popi ngaha membo limwe laye:—
GSAM 221.3“Konima yokupita kwefimbo la teelelwa mo 1844, Ovaadventista ova li va twikila okwiitavela kutya okuya kwOmuxupifi oku li popepi unene; ova li va itavela kutya ova fika pefimbo la fimana unene, nokutya oshilonga shaKristus shokuombelela ovanhu koshipala shaKalunga osha xula. Eshi va li va yandja epashukilo letokolo la hedela, ova li ve udite kutya oilonga yavo omolwounyuni oya manwa, nova kanifa eshisho lomomitima davo lokuxupifwa kwovalunde, fimbo eeshengo douvakolokoshi, douladi di na etukano, da li di wetike kuvo ondombwedi imwe vali yokutya Omhepo yaKalunga oya kufwa kwava va anya onghenda yaye. Aishe ei oye va pameka meitavelo lokutya efimbo lokuyelekwa ola xula, ile, ngaashi ve shi popya, ‘oshivelo shonghenda osha valwa.’ Ngaashi sha popiwa nale, Ovaadventista ova li va hangana oule wefimbo lixupi meitavelo lokutya oshivelo shonghenda osha valwa.”15
GSAM 222.1Meendjovo edi da kufwa membo laye, Meme White ota holola etaleko la li la tambulwa kOvaadventista vefiku lotete loshivike. Ina popya nande nokapopyo kutya ye mwene okwe li itavela. Ngaashi sha ulikwa pombada, ehongo eli ola hongwa tete kuJoseph Turner, muParis, Maine. Meme White (pefimbo olo Omukadona Harmon) okwa shakeneka Joseph Turner monhele ya tumbulwa pombada, mehovelo loshikako shokushulula kweengala sha 1845, nokwe mu uda ta udifa ehongo laye lokutya “Ovaadventista kave na okulonga vali oilonga yomake, nokape na vali onghenda yovalunde,” nokwe mu lombwela sha yela kutya okwa li ta “hongo ehongo lihe fi lashili; kutya onghenda yovalunde oi li po manga, nosho yo yaava inava anya oshili ve shi shii nawa.”
GSAM 222Okupataneka ehongo lokutya “kape na onghenda”
GSAM 222.2J. N. Andrews, ou a li a kala muParis, Maine, mo 1844 na 1845, nokwa li e shii nawa onghalamwenyo yovanhu voko, nosho yo ei yaJoseph Turner, ou a li ha hongo kutya kape na vali onghenda yovalunde, ota ti kombinga yetaleko laMukadona Harmon koshinima eshi pefimbo olo: “Omamoniko omuxunganeki inae va twala okutambula ko etaleko eli; ndele owa pukulula ava va li va twikila oku li kwata ngunga.”16
GSAM 222.3Omukadona Harmon okwa ninga elitalelopo laye etivali kuParis, Maine, moshikako shoupyu sha 1845. Kombinga yelitalelopo eli ohandi kufa eendjovo momushangwa waMeme Truesdail, ou a li a kala muParis pefimbo olo. Ota ti:—
GSAM 222.4“Pelitalelopo laMukadona Harmon muParis, Maine, moshikako shoupyu sha 1845, onde mu lombwela oinima aishe kombinga yakaume kange omuholike, ou xe a li e mu kelela okuyako koyoongalele yetu, onghee ye ina anya ouyelele. Okwa nyamukula ta yola kanini, ta ti: ‘Kalunga ina ulikila nge nande kutya kape na exupifo lovanhu va tya ngaha. Ovo ashike ovo va ulikilwa ouyelele woshili, ndele tave u anye ve shi shii.’”17
GSAM 222.5Ota popi yo ngaha kombinga yelitalelopo etitatu laMukadona Harmon kuParis, mo 1846:—
GSAM 222Ekalimeno limwe vali lehongo lihe fi lashili
GSAM 222.6“Oshinima shimwe vali sha wapala okutumbulwa osha li emoniko lomuxunganeki la yandjwa mo 1846, muParis, Maine. Omukadona Harmon okwa ulikilwa kutya ngeenge Satana ta nyengwa okukeela ovo ve na eemitima da yela va longe aishe oyo va pumbwa okulonga, ota ka longifa ounongo waye moku va finina va pite oinakuwanifwa yavo. Omumwameme umwe muwa okwa li ha lombwele omaongalo kutya Kalunga okwe va anya osheshi ova anya etumwalaka la tumwa meulu oku va xupifa. Omumwameme Harmon okwa ulikilwa kutya metumwalaka laye kamu na oshili, osheshi momaongalo omwa li mu na vahapu ovo va li tava ka tambula oshili; kutya ovaengeli ovawa ova li tava ka longa manga omolwomeemwenyo momaongalo oo, nokutya ngeenge va longa ngaha, ovo [ovaengeli] otava ka fiya omumwameme ou, pamwe netumwalaka laye [tashi ulike etumwalaka laye lokutya ‘kape na onghenda’], pondje yoshivelo.”18
GSAM 223Kape na elipataneko
GSAM 223.1Eshi pe na vamwe tava kendabala neenghono okushilipaleka kutya Meme White monale okwa li a honga ehongo lokutya “kape na vali onghenda yovalunde,” ndele paife ota hongo sha yooloka, ohandi yandja eendombwedi daava va li ve shii oilonga yaye okudja mo 1845, kombinga yoilonga yaye yokukwafela ovalunde va lidilulule. Eshi tashi landula osho epopyo laIra Abbey, wokuBrookfield, moshitopolwa shaMadison, moshitopolwa shoshilongo shaNew York:—
GSAM 223.2“Pokati keedula 1846 na 1850, Omumwatate nOmumwameme White ove uya keumbo letu, nova li hava kendabala neenghono omolwounona naava va li inava anya oshili. Ova longa omolwomeemwenyo daava inava lidilulula, ndele ihandi dimbulukwa nande eshi nda uda Omumwameme White ta ti kutya kape na eteelelo laava va dja meitavelo, naava inava anya oshili.”19
GSAM 223Ondombwedi yOvaadventista vefiku lotete
GSAM 223.3Shi na sha naasho Ovaadventista vefiku lotete vokuNew England va shiiva kombinga yehongo la pitilila loshivelo sha valwa, omukanda tau shikula nau yandje ondombwedi:—
GSAM 223.4“Okuza 5 fiyo 9 Aguste 1891, onda ninga eenghundafana nOmukulunhu Miles Grant muBrookston, oshilando shi na ovanhu ve fike po 30,000. Eenghundafana oda li memahema linene, da wilikwa kuTate John Barbour, oo a li nale omupresidende wopambele yoshilando. Oshilando eshi oshi li pokule naBoston eemaila di fike po 20. Eenghundafana oda li kombinga yEshabata, ashike Tate Grant okwa kendabala okutwala mo onghani yoinima Omumwameme White a pita mo moilonga ei. Okwe mu pa ombedi a ti: ‘Okwa ulikilwa nale, mo1844, kutya efimbo lokupilukila kuKalunga ola pita, nokape na vali onghenda yovanyoni.’”
GSAM 224.1“Menyamukulo lange, onde mu lombwela kutya Ovaadventista vefiku lotete, aveshe kakele kavanini, ova li va tambula ehongo olo pefimbo limwe, manga inatu litopola navo. Meme White ka li nande a koleka ehongo olo; shimwe shomoinima yotete a ulikilwa osho kutya ehongo olo ola li ‘lopuputa,’ nokwa li ku na natango onghenda yovanyoni. Onda ti: ‘Osho shi li ngaha, nOmukulunhu Grant oku shii kutya osho shi li.’ Eshi nda popya ngaha, Ovaadventista vefiku lotete vahapu va li koshipala shange [ova li oshitukulwa shinene shovanhu va yadifa emahema linene] ova ningifa omitwe davo, tava koleke neenghono kutya osho oshili. Osha wana okutya Omukulunhu Grant ka li vali a tumbula oshinima osho meenghundafana.” Sha shainwa ku“Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6 Desemba 1895.”
GSAM 224Meme White okwa kala alushe ta kongo exupifo lovanyoni
GSAM 224.3Kutya Meme White okwa longa ovanyoni va pilukile kuKalunga okuza mo1844 fiyo efimbo eli, otashi shilipalekwa vali koinima ei: Ye nOmukulunhu White ova ninga oshongalele meumbo laAlbert Belden muRocky Hill, Conn., sha hovela 20 Apilili 1848. Moshongalele eshi ova longa va kwafe vamwe va dja mounyuni. Omukulunhu White nomukulukadi waye ova ulikila eemwenyo odo ohokwe ya fimana. Kombinga ei ohatu yandje ondombwedi yumwe wavo oo a shashwa kOmukulunhu White. John Y. Wilcox, ta shange okuza kuKensington, Conn., 22 Febululali 1891, ota ti:—
GSAM 224.4“Onda twalwa moshili pefimbo opo omiongalo da li tadi ningilwa moshiwondo inashi xulilwa sheumbo lOmumwatate A. Belden, muRocky Hill, Conn. Onda tambula ouyelele woshili shopaife okupitila moilonga yOmumwatate nOmumwameme White. Konima yefimbo lixupi onda shashwa kOmumwatate White. Ngeenge inandi pewa ehekeleko neenghono nde di pewa kuvo, inandi shiiva ngeenge onda li tandi ka kala ndi na ouladi wokudiladila ile wokumona kutya onda tambulwa kOmwene. Ova li ve na ohokwe inene nangame, nova longa va kwafe nge.”
GSAM 225.1Omukulunhu White okwa popya kombinga yoshongalele osho momukanda a shangela Stockbridge Howland, Topsham, Maine, a ti: “Omumwatate Bates okwa yelifa oipango mouyelele munene, nokufimana kwayo okwa tulwa momitima okupitila moondombwedi di na eenghono unene. Ondjovo oya koleka ovo va li nale moshili, nokupendula ovo inava tokola nande.”
GSAM 225Oilonga omolwovanyoni muOswego, N.Y.
GSAM 225.2Mo1849 Omukulunhu James White nomukulukadi waye ova longa muOswego, N.Y. Momiongalo odo Hiram Patch nOmukadona Benson, ovo va li va fikama, ova pilukila kuKalunga nokoshili shopaife.
GSAM 225.3MuMaalitsa 1850, omiongalo oda ningwa vali muOswego. Moshifo Oshili shopaife shaApilili, Omukulunhu White, ta popya kombinga yomiongalo odo, okwa ti:
GSAM 225.3“Oilonga ya fimana unene otai ningwa paife mokati kounona voshixupe moshilando eshi. Exupifo lavo ola li oshinima shinene shomeenghundafana detu momiongalo yomEshabata avali a dja ko, naKalunga okwe tu nangeka noupuna monghedi ikumwifa. Oshili oya eta oilanduliko iwa kufye nosho yo kounona vetu. Ongulohi konima yefiku lotete loshivike la dja ko, otwa ninga oshongalele sha pumbiwa unene kavo, nOmhepo yOmwene oya tilwa mokati ketu. Ounona aveshe ova twa eengolo koshipala shOmwene, nova li va fa tava mono okufimana kokudilika oipango, unene oshititano, nokukonga exupifo okupitila muJesus Kristus. Eshi osha li shimwe shomomiongalo da fimana unene odo nda mona nale.”
GSAM 225.4Moshifo Oshili shopaife shaNovomba 1849, Omukulunhu White okwa nyanyangida ehokololo lovanhu vamwe va pilukila kuKalunga nokushashwa. Moshifo shaxuuninwa shoshifo eshi shomo1850 omu na ehokololo loshongalele sha ningilwa muWaitsfield, Vt., nokukala po kwaHeman Churchill oo a li a dja ashike mounyuni a pilukile kuKalunga. Moshishangomwa ota ifanwa “omumwatate.” Osha li tashi dulika ngahelipi ngeenge kapwa li vali onghenda yovanyoni?
GSAM 226Ondombwedi yeendombwedi 21
GSAM 226.1Shi na sha naashi, ohatu yandje ondombwedi ya shainwa mo1888 kovanhu 21. Keshe umwe wavo okwa li mongongole yokuuya kwapili momudo 1844, nokwa li e shii nawa ehovelo letumwalaka lOmweengeli omutitatu. Aveshe ova li metumwalaka manga 1851 inau fika, vahapu vavo ova li pamwe nOvaadventista vefiku etiheyali okuza pokati komahovelo etumwalaka:—
GSAM 226.2“Fye twa shaina pedu, twa li tu shii nawa ongongole yokuuya kwapili mo1844 pefimbo la pita efimbo la teelelwa, notwa tambula yo oshili shetumwalaka lOmweengeli omutitatu nale mo1850. Paife ohatu shaina nomutima u hafile eendina detu pedu yoshitumbulwa tashi shikula, kombinga yehongo loshivelo sha valwa la li la itavelwa kovo va itavela etumwalaka lOmweengeli omutitatu okuza pehovelo lalo fiyo efimbo laxuuninwa la tumbulwa, nokomeho yalo.
GSAM 226.3“Ova itavela, shi li metwokumwe nEhololo 3:7, 8 nOmishangwa dimwe, kutya pexulilo lomafiku 2300 aDaniel 8:14, Kristus okwa xulifa oilonga yaye moshiwondo shotete shonhele iyapuki yomeulu, nokwa lundululila oukalele waye monhele iyapukielela, nokuhovela oilonga yetokolo. Moshinima eshi okwa lundulula onghalo yaye melalakano lexupifo. Apa oshivelo osha patululwa, noshivelo osha valwa.
GSAM 226.4“Ova itavela kutya ovo va li ve na ouyelele u yela wetumwalaka lOmweengeli wantete, ndele tave li pilukile, tave li kondjifa nohandu, ova li va ekelwa kuKalunga. Ashike inava itavela kutya ovo inava mona ouyelele, ile ovo inava fika meemudo dokushiva osho shi li shiwa noshiwii manga 1844 inau fika, otava ekelwa ngeenge otava kongo Kalunga nomitima di na oshili.
GSAM 226.5“Ova li va itavela pamwe naWilliam Miller nOvaadventista vahapu, diva konima eshi efimbo la teelelwa la pita, kutya oilonga yavo mounyuni oya xula, nOmwene ota ka ya diva unene. Ashike konima eshi ouyelele wonhele iyapuki nowetumwalaka etitatu wa yelifa kutya omolwashike va li va nyemata, inava itavela kutya onghenda oya xula, kakele kovo va li va ekela ouyelele.”
GSAM 227.1Sha shainwa ku“J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Meme R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Meme Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Meme L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Meme Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Meme F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Meme Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Meme Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Meme Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Meme Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Meme Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Meme R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Meme Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227Emoniko lomuxunganeki la fatululwa pombambo
GSAM 227.2Opa li pa kendabalwa okufatulula emoniko lomuxunganeki la pewa Meme White muTopsham, Maine, 24 Maalitsa 1849, kutya otali hongo ehongo eli lopuputa: kape na vali onghenda yovanyoni. Emoniko eli lomuxunganeki ola pewa eshi “omatono okuRochester” (eitavelo lokupopya neemhepo dovafi) a hovela okushiivifwa. Meme White okwa mona kutya omadidiliko oiholekwa noikumwifilonga nomalunduluko oipuputa otai ka hapupala nokutandavela. Omalunduluko aa ka li a dja mepuko e uye moshili (ina tya kutya kape na nande omalunduluko a tya ngaha taa ka ningwa, ashike olo a ulikilwa, apa va longifa eenghono dovanhu, olo la li la tya ngaha). Oa dja ashike mowii e uye mowii u dule; osheshi ovo va ti omitima davo oda lunduluka ova li ve li duvika ashike oshikutu sheitavelo sha holeka oukolokoshi womutima muwii. Vamwe ova li va fa va piluka shili kuKalunga, nokungaho ova dula okukengelela ovanhu vaKalunga; ashike ngeenge omitima davo oda li tadi dulika okumonwa, odadi ka monika di li dilula ngaashi nale.
GSAM 227.3Opo nee okwa ti: “Omweengeli a enda nangame okwa lombwela nge ndi tale ngeenge oku na natango ouyehame womwenyo omolwovanyoni ngaashi nale. Onda tala, ashike inandi u mona; osheshi efimbo lexupifo lavo ola pita.”20
GSAM 228.1Opa tiwa kutya emoniko eli lomuxunganeki ola honga kutya kapwa li vali onghenda yovanyoni, ashike ohatu pula: Osha li tashi dulika ngahelipi, eshi ye a li a kondjifa ehongo olo okuza pefimbo Joseph Turner e li honga tete mofinge ya1845, nokwa kala okuza opo ta longo noudiinini ovanyoni va pilukile kuKalunga nokuxupifwa?
GSAM 228.2MEmbo Ewedelo kOsho sha pitwa mo nOmamoniko, la nyanyangidwa mo1854, Meme White ota ti: “‘Omalunduluko oipuputa’ a tumbulwa otaa ka monika natango a yele vali. Emoniko eli lomuxunganeki unene ole na sha naavo va uda ndele tava ekela ouyelele wehongo lokuuya kwapili. Ova yandjwa komapuko manene. Ovo ihava ka kala ve na ‘ouyehame womwenyo omolwovanyoni’ ngaashi nale.”21
GSAM 228.3Ovakondjifi otava ti ove shii osho Meme White a li ta tala memoniko eli lomuxunganeki shi dule osho ye mwene a li e shii. Natu li konakone kashona shi na sha nefatululo lavo; okutya, ye okwa li ta tala onghalo yovanyoni ponhele yaavo va li tava wilike epedululo lomeitavelo. Onghee okwa tala ovanyoni opo a mone “ouyehame womwenyo omolwovanyoni, ashike ina u mona.” Olyelye a mona nale ouyehame womwenyo omolwovanyoni mokutala ashike ovanyoni? Ashike ohatu pula: Osha li ngahelipi naavo va tumbulwa mondombwedi yomalombwelo ya li pombada, ovo va li tava longifa ashike eenghono dovanhu nokufulika omadiladilo avo tava hongo opo va kwate ovalunduluki, nokutya ei oyo oilonga yOmhepo yaKalunga? Ovakondjifi ava, va li va hala unene okuulika kutya Meme White okwa honga ehongo la pitilila ‘loshivelo sha valwa,’ ova hala okutambula kutya ovawiliki vepedululo ava ova li ovanhu vayapuki, nokwa li tava kwata ovanhu va piluka shili kuKalunga?
GSAM 228.4Keshe omunhu e na omutima u yuka ota dulu okumona kutya ovanhu va popywa moshinima eshi ovo va li tava ti ove na ouyehame ou womwenyo, ndele ova ekela ouyelele noshili, nova li tava fulike omadiladilo ovanhu opo va kwate ovalunduluki. Ovanhu va tya ngaha kava li tava dulu okukala ve na ouyehame woshili womwenyo omolwovanyoni, eshi vo vene va li va tokolelwa okukana; osheshi “efimbo lexupifo lavo [lavo vene] ola pita.”
GSAM 229.1Vamwe ova kendabala okutya emoniko lomuxunganeki laMeme White la24 Maalitsa 1849 ola honga kutya kapwa li vali onghenda yovanyoni. Ashike otwa ulika nale kutya mo1845, muParis, Maine, okwa honga kutya onghenda oya li po kwaveshe ovo inava ekela ouyelele noshili va shi shii noku shi udite ko. Memoniko lomuxunganeki la pewa monhele oyo vene mo1846, opa ulikwa kutya Omwene okwa li e na “ovanhu momaongalo ovo inava ekela oshili.” Ovo va li tava diladila monghedi ilili ova londwelwa, tava lombwelwa kutya ovaengeli vaKalunga otava ka longa natango tava kwafa ovo ovanhu; ngeenge va longa, ovo va li tava va tokola otava fiywa pondje.
GSAM 229.2Natango, muApilili 1848, Omukulunhu White nomukulukadi waye ova li tava longo muRocky Hill, Conn., opo ovanyoni va pilukile kuKalunga. Aishe ei otai shilipaleke kutya emoniko lomuxunganeki la24 Maalitsa 1849 oli li metwokumwe nolo la pewa muParis, Maine, mo1846, nosho yo nomukalo oovapiya ava vaKalunga va shikula muApilili 1848.
GSAM 229Omupedululi womeitavelo omunapuputa a findwa
GSAM 229.3Emoniko eli lomuxunganeki ola nyanyangidwa tete muConnecticut momudo 1849. Omuhongi okwa li ta longo noudiinini unene opo a kwate ovalunduluki, nokwa li nokuli ta ti oku na oshali shokupopya omalaka. Okwa li ta kendabala okukala e na eenghono kombada yongudu inini yovakaleli vEshabata muRocky Hill. Umwe womuvo okwe mu ifana “omuyapuki omuholike wOmwene.” Ye e li po, Meme White okwa pewa emoniko lomuxunganeki la ulika oukengeleledi woilonga yaye, nokutya “omuyapuki omuholike” waye okwa li ta ende monghedi inai twa kumwe noshipango oshitiheyali. Omukulukadi ou a li ta ifanwa “omuyapuki” okwa tinda ombedi oyo, nomuhongi okwa popya neenghono te mu popile, ta kongo ovanhu va file onghenda “omuyapuki omuhepele wOmwene,” ngaashi e mu ifana. Moufiku wa shikula, omukainhu ou omunyasha okwa kwatwa koudu u na etundululo nokuvomita, nokwa li ta diladila kutya ota fi. Okwa tuma va ifane Meme White, nokwa hepaulula kutya osho a ulikilwa kombinga yaye osha li oshili; ye okwa li e na ombedi yasho vene osho Meme White a popya. Onghee omulongi ou omunapuputa okwa nyengwa okukengelela ongudu oyo, noukwatya woilonga yaye owa hololwa, nokwa xulifa diva eenghendabala daye monhele oyo.
GSAM 230Omupedululi womeitavelo omunapuputa mukwao muOswego, N.Y.
GSAM 230.1Opo tu yelife vali oshinima sha hololwa mondombwedi yomalombwelo ya li pombada, nokuulika nghee Omukulunhu White nomukulukadi waye va li natango tava longo mo1849-50 opo ovanyoni va pilukile kuKalunga, ohatu yandje oinima tai shikula. Oya hokololelwa nge kuElias Goodwin naavakwao vomoilyo yotete yongalo muOswego, moshitukulwa shaNew York:—
GSAM 230.2Pefimbo olo (1849) opa li pa kala omumati edina laye Hiram Patch. Okwa li a fikama nomukadona oo a hokana diva konima. Ova li ovanhu inava pilukila kuKalunga, ashike ova li hava ya komiongalo da ningwa kOmukulunhu White nomukulukadi waye, nova li popepi nokutambula okukala Ovakriste. Pefimbo eli epedululo lomeitavelo ola hovela mongalo imwe yomuOswego, inaali hovelwa kovahongi, ashike koshilyo shongalo sha fimana shihe fi omuhongi, omunambelewa wokutakamela oimaliwa yoshitukulwa. Omulumenhu ou okwa li a fa e na ouladi munene, nokwa ti oku na oshisho shinene omolwovanyoni. Okwa li ha nyanga omake aye eshi ta ilikanene ovo inava pilukila kuKalunga, ta monika e na ouyehame munene omolwonghalo yavo yokukana.
GSAM 230.3Tate Patch nomufikadikadona waye ova ya komiongalo edi depedululo lomeitavelo, ndele ova li tava limbililwa nghee tava tokola. Ova li po pefimbo limwe eshi Meme White a pewa emoniko lomuxunganeki, omo a ulikilwa Hosea 5:6, 7, ta ti: “Otava ka ya nomaufita avo noimuna yavo va ka konge Omwene; ashike ihava ka mona Ye; okwe litopola navo. Ova kengelela Omwene; osheshi ova dala ovana ovanailongo; paife omwedi otau ke va lya pamwe noitukulwa yavo.” Okwa ulikilwa kutya ovo va li tava wilike epedululo eli kava li va yuka koshipala shaKalunga, nokava li ve na oshisho shoshili shomwenyo omolwovanyoni.
GSAM 231Exunganeko lokunyengwa
GSAM 231.1Opo nee okwa ti kuTate Patch: “Onda lombwelwa ndi ku lombwele kutya moshinima eshi eendjovo domushangwa otadi ka wanifwa ngaashi da shangwa. Linde omwedi umwe, opo nee oto ka shiiva ove mwene oukwatya wovanhu ovo tava longo mepedululo eli, ndele tava ti ove na oshisho shinene ngaha omolwovanyoni.” Tate Patch okwa ti: “Ohandi ka lindila.”
GSAM 231.2Moule woivike ivali okuza eshi emoniko eli lomuxunganeki la pewa, omutakameli woimaliwa oo a tumbulwa, ta ti oku na ouyehame woshili womwenyo omolwovanyoni, okwa tauluka omushipa wohonde mepunda laye molwaasho a li ta ulike ouyehame munene wopuputa. Okwa li e na okutwalwa kombete molwaashi okwa kanifa ohonde ihapu. Oilonga yombelewa yomutakameli woimaliwa oya li i na okukwatwa komukulunhu wovapolifi voshitukulwa. Ye pamwe nomupolifi umwe ova tala oimaliwa ya li i na okukala po ngaashi ya shangwa membo lomutakameli woimaliwa, opo nee tava valula oimaliwa manga inava tambula oilonga. Tala nee, oimaliwa oya li ya pumbwa $1,000 vene.
GSAM 231.3Omukulunhu wovapolifi nomupolifi ova li tava mono kutya itashi dulika omunhu e na ouladi ngaha mepedululo lomeitavelo a kale e na ombedi yokukufa oimaliwa oyo. Ova diladila kutya pamwe okwe i futa, ndele ta dimbwa oku i shanga nawa membo; ile pamwe okwe i tula mombanga, ndele inai monika mehokololo loimaliwa la li moshipeta shokupungulila. Nande osha li ngahelipi, ova li ve na okukonga kuye efatululo tali va wanene, ashike sha li shi na okuninga noukeka; osheshi ngeenge ye oye e na oimaliwa, kape na omalimbililo kutya okwa li ta ka kendabala oku i holeka. Ova ufanwa kutya umwe womuvo na ye tete, e liholeke mokashona keumbo monima yeumbo opo a tale oshivelo shokonima ngeenge opa ningwa sha, manga omukulunhu wovapolifi ta i moshivelo shokomesho. Eshi omukulunhu wovapolifi a ehena keumbo nokungena moshivelo shokomesho, okwa mona oshikutu shomukulukadi a li ta piti moshivelo shokonima. Omulumenhu a li mokashona keumbo okwa mona omukulukadi ta i diva komunghulo wolumi, ta fou oshilambo molumi olo, ta tula mo oshinima shimwe, te shi fike nolumi olo, ndele ta shuna meumbo.
GSAM 232.1Omukulunhu wovapolifi okwa ya popepi nombete yomutakameli woimaliwa, nokonima yokupula kombinga youkolele waye, okwa tumbula kashona oinima ya li tai va limbilike mombelewa, ta ti pamwe ye ota dulu okufatulula oudjuu oo. Omulumenhu, a hangika komaliyo manene, okwa yelula eke laye keulu, nokwifana Kalunga a kale ondombwedi, nokwa ti kutya ye ke shii nande kombinga yoimaliwa. Pefimbo olo vene omukulukadi waye okwa ngena mo, nokwa hala okushiiva kutya oshike sha puka, nomolwashike omulumenhu waye a li ta linyengifa unene. Omulumenhu okwa nyamukula: “Otava diladila kutya fye otu na oimaliwa yavo.” Opo nee omukulukadi okwa yelula omake aye monghedi ya faafana, nokwifana Kalunga a kale ondombwedi kutya vo kave na oimaliwa oyo, nokave shii nande sha kombinga yayo. Eshi ashike a mana eendjovo edi, omupolifi oo a li a dja diva peholamelo laye ta i komunghulo wolumi eshi ye a ngena meumbo, okwe mu tukilila a ti: “Meme, oshike eshi? Onda ku mona to piti diva meumbo, to tula eshi momunghulo wolumi, naai oyo ei, oshako shoimaliwa sha li sha kana, sha shangwa ko $1,000.”
GSAM 232.2Ngaashi sha li tashi teelelwa, epedululo olo lomeitavelo ola teka po diva. Tate Patch nomufikadikadona waye, konima yokushiiva oukwatya woo a li ta wilike epedululo, ova tokola okukala moshili, nokulihangakanifa nOvaadventista vefiku etiheyali. Ova kala oilyo ya wanena yongalo oyo fiyo efiku lefyo lavo.
GSAM 232.3Emoniko eli lomuxunganeki, ngaashi tashi monika nawa, ola pewa omolwoshisho nolelalakano lokukwafa unene ovo inava pilukila kuKalunga, nola eta epiluko lovanyoni kuKalunga. Ashike osho la popya sha li sha ukilila ovo va li vene ovanyoni, va ekelwa kOmwene omolwoukengeleledi wavo. Ova kengelela Omwene; ova ti ove na ouyehame munene womwenyo omolwovanyoni, ashike ova dala “ovana ovanailongo.”
GSAM 232Omulongi omunaukengeleledi muCamden, N.Y.
GSAM 232.4Moinhele dimwe da talelwa pOmukulunhu White naMeme White mefimbo lokufu la1849-50, omwa li oshilando shaCamden, N.Y., shi li pokule eemaila di fike po 40 naOswego, oko va li natango va kala. Kombinga yoshongalele eshi, Meme White ota ti:
GSAM 232.4“Manga inandi ya ko, onda ulikilwa ongudu inini oyo ya li tai ti oya tambula oshili konhele oyo, nomokati kavo onda mona omukulukadi a li ta ti oku na oudiinini munene kuKalunga, ashike okwa li omunaukengeleledi, nokwa li ta kengelele ovanhu vaKalunga.”22
GSAM 233.1MuJanuali 1884, eshi nda li handi longo moshitukulwa shaNew York, onda uda oinima tai shikula kuTate Preston. Ye okwa li a kala muCamden pefimbo loshongalele sha tumbulwa pombada, nOmukulunhu White nomukulukadi waye ova kala puye pefimbo loshongalele:—
GSAM 233.2“Omukulukadi ou okwa honga omadiladilo a pitilila kombinga yeyapulo, ta ti oku na onghalo yokuwanena oyo omunhu ta dulu okuhanga, omo ta kala a dula nande omhango yaKalunga; nokwa ti ye okwa hanga onghalo oyo yokuwanena. Nehongo eli louyapuki okwa li ta piyaganeke omadiladilo avamwe vovanhu vetu muCamden. Omumwameme White okwa ulikilwa kutya, nonande omukulukadi ou a li ta ti oku na ouyapuki wahapu, omutima waye owa li u li dilula nomatimba, nomwenyo waye owa li wa nyata.
GSAM 233.3“Eshi va li monhele ei, Omumwameme White okwa pewa emoniko lomuxunganeki likwao omukulukadi ou e li po. Ye okwa li a fa e na oshisho shinene shomwenyo omolwovo inava pilukila kuKalunga; ashike Omumwameme White okwe mu lombwela kutya osho kasha li ouyehame woshili womwenyo omolwovanyoni, osheshi omukalo womwenyo waye mwene owa li u mu ningifa ina yuka koshipala shaKalunga. ‘Onghee,’ Tate Preston okwa ti, ‘osho hashi ifanwa emoniko lomuxunganeki lomuCamden osha li shi na sha shili nonawa nonghalo yomukulukadi oo, kashi na sha nonghalo yovanyoni aveshe, naasho osho twe shi uda ko pefimbo olo.’”
GSAM 233.4Konima eshi Meme White a hokolola emoniko laye lomuxunganeki, omukulukadi okwa fikama, nokwa ti: “Kalunga oku shii omutima wange, nokutya ngeenge omwa li tamu dulu oku u mona, otamu ka mona kutya owa yuka nowa koshoka.” Onghee oshongalele osha xula. Ashike konima yefimbo kasha li lile, omukulukadi okwa vela unene, nokwa diladila kutya ota fi. Okwa ti: “Ondi na okumona Omumwameme White; ondi na ehepaululo ndi na oku mu ningila. Onde mu lombwela kutya ame omukulukadi muwa, kutya onda koshoka. Hasho shi li. Ame omukulukadi muwii. Omulumenhu ou handi kala naye ke fi omulumenhu wange. Onda fiya omulumenhu muwa muEngland, nokaana kamwe kanini, ndele onda faduka nomulumenhu ou. Inatu hokana nande. Onda li handi ti ame ondohotola, nokwa li handi landifa omiti oyo nda ana mompangu kutya oya pula nge $1 keshe ekende, ashike oya pula nge ashike eesenda 12 keshe ekende. Onda ana yo kutya ongobe otwa landifa omulumenhu omuhepele oya pula fye $30, ndele oya pula fye ashike $20.”23
GSAM 234.1Eendjovo daMeme White kombinga “youyehame womwenyo omolwovanyoni” odi na sha novahembi ovanaukengeleledi va tya ngaha, kadi na sha novanyoni aveshe. Ngeenge ohatu diladila koinima ya hololwa pombada, tai ulike kutya ehongo “lokuhena vali onghenda” yovanyoni ola li la kondjifwa nande okuza eshi la hovela okuudifwa mofinge ya1845; nokutya Meme White okwa kala okuza pefimbo olo ta longo noudiinini opo ovanyoni va pilukile kuKalunga, olyelye ta dulu okwitavela kutya mo1851, eshi embo laye li na edina Osho sha pitwa mo nOmamoniko la nyanyangidwa, okwa li a hala okuhonga kutya “kape na vali exupifo lovanyoni”?
GSAM 234Omulumenhu wehongo lokuhena onghenda
GSAM 234.2Nokuli momudo 1848, opa li natango apa napa ovanhu vamwe va li va itavela kutya kape na vali onghenda yovanyoni. Ashike ava kava li Ovaadventista vefiku etiheyali. Umwe womuvo, edina laye Sweet, okwa kala moshilando shaRochester, N.Y. Diva konima eshi nda hepaulula eitavelo lange koshipala shovanhu, nokushashwa mokati kOvaadventista vefiku lotete, onda li handi ya koshongalele shemehema muCanandaigua, N.Y., sha wilikwa kOvakulunhu J. C. Bywater naGeo. W. Burnham. Omulumenhu ou Sweet okwa li po, nokwa holola omalimbililo manene kombinga yokutya osho nda pita mo meitavelo osha li shoshili, osheshi ye “okwa diladila kutya paife itashi dulika vali ovanyoni va pilukile kuKalunga.”
Notes
- Mateus 25:10. ↩
- Lukas 12:35, 36. ↩
- Omishangwa dotete, ep. 55. ↩
- Ehololo 11:19. ↩
- Ehololo 3:3. ↩
- Ehololo 3:11. ↩
- Ehololo 3:7, 8. ↩
- 1 Ovakorinto 16:9. ↩
- 2 Ovakorinto 2:12, 13. ↩
- Ovakolossi 4:2, 3. ↩
- Omuudifi wokuya kwOmwene, 11.12.1844. ↩
- Circleville, Ohio, Oteleskopi yelongelokalunga, 1844. ↩
- Meme E. G. White, mEkonakono lokuya kwapili, 20.11.1883. ↩
- Olopota yOmukulunhu Himes kombinga yoilonga muMaine, mOupafi wongula, moshilando shaNew York, 6.6.1845. ↩
- Omhepo yexunganeko, embo 4, omap. 268, 271. ↩
- Omukanda waJ. N. Andrews, omwedi 9, 1874. ↩
- Omukanda waMeme Truesdail wa 17.8.1875. ↩
- Omukanda waMeme Truesdail wa 27.1.1891. ↩
- Omukanda waIra Abbey, omwedi 3, 1885, wa tumbulwa mEkonakono nomuudifi la 7.4.1885. ↩
- Omashangelo otete, ep. 45. ↩
- Tala efatululo mOmashangelo otete, ep. 45. ↩
- Eehokololo dOmwenyo waEllen G. White, ep. 129. ↩
- Ehokololo la yandjwa kuTate Preston kombinga yoshongalele shomuCamden otali koleke osho sha popywa mEehokololo dOmwenyo waEllen G. White, omap. 129-130, notali yandje yo oinima ya tumbulwa pombada oyo inai tumbulwa membo olo. ↩