Oshitululwa 15 — Ouyelele tau hapupala nOmakwambalale manene e dulife nale
GSAM 235.1“DIMBULUKWENI omafiku onale, oo, konima eshi mwa tambula ouyelele, mwa lididimikila elwisho linene lomahepeko; efimbo limwe mwa ningwa ovatalwatalwa omolwomasheko nomahepeko, nefimbo likwao mwa ninga ovakwao vaavo va ningilwa ngaho.”1
GSAM 235.2Efimbo okudja pelindilo lya puka mo 1844 fiyo eshi ouyelele wa yela u na sha nonhele iyapuki netumwalaka lOmweengeli omutitatu wa hololwa, ola li efimbo lomayeleko a kwata moiti. Ovaadventista ovo va li natango va kanghamena kutya ova li va yuka mongongole yokuuya kwapili ya pita, ova li shili ‘ovatalwatalwa’ kwaavo va li tava diladila kutya etumwalaka ola puka filufilu; nomolwaasho ova li hava shekwa unene. Ova li hava dulu oku shi lididimikila nehafo, fimbo va li va kanyatela kOmwene meitavelo nOmhepo yaye Iyapuki ya li pamwe navo.
GSAM 235Oinima ivali ya fimana oyo va ponokelwa kuyo
GSAM 235.3Satana okwa li e na oinima ivali ya fimana oyo a li ta yeleke nayo Ovaadventista. Shotete osha li okuninga ovo va li va pama meitavelo kutya efimbo lexunganeko ola xula, va itavele kutya okuya kwapili kwaKristus okwa li okuya kwopamhepo, nokutya monghedi yonhumba okwe uya ngaho pexulilo lomafiku 2300. Oshitivali osha li okuninga ovo va li tava tengauka kombinga yaasho sha li sha ningwa navo onale, ve shi efe po ashishe. Onghee, fimbo oshili shi na sha nonhele iyapuki netumwalaka lOmweengeli omutitatu sha li tashi hololwa kanini nakanini mOmishangwa, omatumwalaka Omhepo yaKalunga, okupitila moshali shoxunganeko, okwa pameka ongongole yokuuya kwapili ya pita. Okwe i ifana ‘ouyelele tau minikile’ oo Kalunga a tula pehovelo londjila, opo u minikile mondjila aishe fiyo okoshilando, nokwa ulika oumbangi wOmishangwa kutya okuya kwapili kwaKristus oku na okukala okuya kwashili, mwene ta uya, nokungaho kasha li tashi dulu okukala oshinima sha ningwa pexulilo ‘lomafiku.’
GSAM 236Omahololo a kumwifa
GSAM 236.1Ngeenge Omwene ota popi noshiwana shaye okupitila momamoniko omuxunganeki momafiku aa axuuninwa, mbela itatu teelele kutya momahololo oo omu na okukala omadidiliko a yela aKalunga? Omadidiliko oo otaa monika momamoniko omuxunganeki aMeme E. G. White. Osho hashi ningwa momamoniko oo, ngaashi sha ulikwa mOshitululwa 13, oshikumwifilonga shene; ndele ope na oinima ihapu i kumwifa i na sha nomamoniko aye otete, oyo to ka didilika eshi to twikile okulesha embo eli. Mbela otwa li hatu dulu okuteelela shimwe sha yooloka ko moshali sha tya ngaho, osho Kalunga a longekida opo ovanhu ve shi didilike nokutya, ngaashi Moses: ‘Nandi pengukile ko, ndi ka tale oshimonwa eshi shinene’? Okapopyo ashike komukadona omuhepele, omunaudu, ehe na eenghono, a monika e li popepi nombila, kutya Omwene okwe mu pa emoniko lomuxunganeki, kasha li tashi dulu oku shi wanifa. Omahololo a kumwifa oo a li pamwe nomamoniko okwa ningifa ovanhu va kale ve na ohokwe muo, ndele omukadona okwa ifanwa a ye onhele nonhele, a ka hokolole osho Omwene e mu lombwela a shiivifile vamwe.
GSAM 236Omahololo a kumwifa memoniko lomuxunganeki etitatu
GSAM 236.2Apa ohandi ka hokolola oinima imwe ya ningwa memoniko laye lomuxunganeki etitatu, olo a pewa meumbo laxe, la tumbulwa mOshitululwa 13, epandja 212, ngaashi nda lombwelwa kuxe nakuina yaMeme White, nokomumwaina, Meme Sarah Belden, nokuvamwe.
GSAM 236.3Mongulu omo a pewa emoniko lomuxunganeki, omwa li Ombibeli inene unene yeumbo ya lala kombada yoshikandja shoikutu. Oya li imwe yomomambo a nyanyangidwa muBoston kuJoseph Teale, momudo 1822. Embo olo oli noule woinshi 18 noupampi woinshi 11, onumbato yoinshi 4, noulema weepaunda di dulife kanini 18. Fimbo a li memoniko lomuxunganeki, okwa fikama nokwa kufa Ombibeli oyo idjuu a i tulile keoko laye lolumosho, embo la fikuka, nokwe i humbata a tandaveka eoko laye pa 90° nolutu laye. Opo nee, oule wefimbo li dule etata lotundi, okwa li ta pengaula omapandja neke laye lolulyo, ta ulike komatumbulo a yoolokafana Omishangwa, oo a li ta tumbula, fimbo omesho aye a tala keulu nokombinga ya yooloka kwaiyo yembo. Omumwaina Sarah (ou a ninga omukulukadi waStephen Belden konima), ile efimbo limwe omunhu umwe e li po, okwa li ta tala keshe etumbulo olo omunwe waye wa ulika, nokwa mona nawa kutya oshikando keshe okwa li ta tumbula omushangwa oo omunwe waye wa li puwo. Ina yaHarmon okwa ti kutya omwadia Ellen, ngeenge e li monghalo yaye yopaushitwe, ‘ka li ha dulu, omolwokupumbwa eenghono, okutumba Ombibeli oyo idjuu e i kufe koshikandja shoikutu; ndele memoniko lomuxunganeki okwe i humbata ya fa ashike Etestamendi linini lomondjepela.’
GSAM 237.1Apa opa li shili oshikumwifilonga! Omukadona ehe na eenghono, a lema ashike eepaunda 70, okwa humbata Ombibeli idjuu oule wefimbo li dule etata lotundi, monghedi omo omulumenhu anaenghono a li ita dulu oku i humbata nande oule wominute mbali; navali, okwa li ta pengaula omapandja, ta ulike komatumbulo Omishangwa, oo oshikando keshe a li oene oo a tumbula, fimbo omesho aye a tala keulu nokombinga ya yooloka kwaiyo yembo; naaxuuninwa, ewi ola li tali di momunhu oo omafunga aye a li inaa nyenga nomolutu laye mwa li muhe na okuhefela, tali tumbula nawa omatumbulo Omishangwa oo a ulikwa. Shili, eshi kashi na okukala tashi popiwa kutya osha ningwa ashike keenghono dovanhu, ile kutya osha etwa koudu. Ovo ve shi mona ove shi tala ko shi li ehololo la yela unene lOmhepo yaau a popya mokati koshihwa sha li tashi pi. Omahololo a tya ngaho memoniko lomuxunganeki etitatu lOmukadona Harmon, keshe apa a shiivika, okwa eta oumbangi u na eenghono kutya momamoniko omwa li eenghono da dula dovanhu.
GSAM 237Emoniko lomuxunganeki lomuTopsham
GSAM 237.2Konima yaxupi eshi osho sha ningwa, ongudu yOvaadventista yomuTopsham, peemaila 30 lwaapo koumbangalanhu woushilo waPortland, Maine, eshi ya uda nghee Omwene a li ta longo mOmukadona Ellen G. Harmon, oye mu shiva konhele oyo. Eshivo ola tambulwa, nokungaho okwa ninga etalelepo laye lotete lomuTopsham. Oshoongalele yOvaadventista pefimbo opo oya li hai ningilwa meumbo laTate Curtiss. Meme Frances Lunt (ou nale a li Omukadona Frances Howland), womuOakland, Cal., okwa pa nge ehepaululo eli tali shikula, li nefiku 19 Januali 1890:—
GSAM 238.1“Ame novaneumbo latate otwa li hatu i koshoongalele yOmumwameme Harmon muTopsham, mo 1845, nomokati koshoongalele oyo okwa pewa emoniko lomuxunganeki. Osho sha li oshikando shotete twe mu mona memoniko lomuxunganeki. Omumwatate Curtiss okwa li e na imwe yomOmbibeli odo donghedi yonale [Ombibeli yeumbo yaTeale, ya lema eepaunda 18]. Ombibeli ei inene oya kufwa koshikandja shoikutu kOmumwameme Harmon fimbo a li memoniko lomuxunganeki, nokwa ulika komatumbulo Omishangwa fimbo ta pengaula epandja nepandja, omesho aye a tala keulu nokuhe li kembo. Omatumbulo oo a li ta tumbula okwa li eendjovo domahongo, deladipiko, ile delondwelo. Oshimwe vali sha yooloka kehololo lomefimbo opo osha li onghalo yembo. Ola li la tulwa meke laye la fikuka, la pengukila ko 45°, nokape na umwe vali a li ta dulu okukwata embo nande limwe la penguka ngaho lihe na okuholomoka diva momake. Ndele Omumwameme Harmon okwa kwata Ombibeli ei monghedi oyo oule wominute donhumba, ya pama ngaashi ngeno ya nambekwa keke laye, fimbo ta ende mongulu okudja komumwe e li po a ye kukwao.”
GSAM 238Ehepaululo laMeme Truesdail
GSAM 238.2Ehepaululo limwe vali li na sha nemoniko eli lomuxunganeki ola dja kuMeme M. C. Truesdail, womuTrenton, Mo., li nefiku 27 Januali 1891. Ota ti:—
GSAM 238.3“Onda li ndi na omido 15 mo 1845, nonda li po pefimbo letalelepo lotete lOmumwameme Harmon muTopsham, eshi a pewa emoniko lomuxunganeki meumbo lOmumwatate Curtiss. Opo okwa kufa nokutumba Ombibeli inene yeumbo nokwe i humbata pombada monghedi omo kape na umwe womovakwao a li ta dulu okukwata embo momake lihe na okuholomoka diva.
GSAM 238.4“Omumwameme Harmon okwa kala memoniko lomuxunganeki oule weetundi di dule mbali. Ola li ehololo li dule aeshe okukumwifa leenghono daKalunga olo nda mona, nonda mona e li memoniko lomuxunganeki oikando i dule 12. Oikando aishe oyo oya li i na efimaneko la kwata moiti nokulikonakona, ndele eshi osha li sha dula aishe. Oo! Otwa li hatu kakama eshi Omufimanekwa womeulu te tu hongo okupitila momukalele waye ehe na eenghono; eshi a li te tu leshele omatumbulo taa tu hekeleke notaa wapalele onghalo yetu yomayeleko, ngaashi Ovaheberi 2:2, 3; Jakob 5:7, 8; Ovaheberi 10:35, 39; 1 Petrus 1:7; Lukas 12:32-37, kakele komakwao mahapu. Okwa li a humbata Ombibeli inene yeumbo pombada unene, fiyo nda li nda pumbwa okuya pokalipundi opo ndi leshe apa a li ta ulike. Itandi diladila kutya Omumwameme Harmon okwa li a dulife nge moule wolutu noinshi di dule mbali.”
GSAM 239.1Omahololo a tya ngaho okwa tomha ovanashili kutya eenghono da dula dovanhu oda li tadi wilike omukalele omulininipiki, nomashivo okwa dja koitukulwa ya yoolokafana yaNew England, e uye a yandje ondombwedi yaye yomalombwelo.
GSAM 239Okulonga nomake kwa talwa ko ku li enyono
GSAM 239.2Konima yaxupi, Omukadona Harmon okwa lombwelwa memoniko lomuxunganeki a talele po Paris, Maine, oko kwa li ovanhu va itavela kutya okulonga nomake osha li enyono. Omukulunhu Stephens, womuWoodstock, Maine, oye a li omuwiliki mepuko eli, nokwa li ha nwifa mo vamwe unene. Nale okwa li omuudifi wOvametodista, nokwa li ha talwa ko e li Omukriste omulininipiki nomudiinini. Okwa li a ningifa vahapu ve mu lineekele omolweenghendabala daye da kwata moiti omolwoshili, nosho yo onghalamwenyo yaye oyo ya monika iyapuki, osho sha ningifa vamwe va itavele kutya okwa li ta wilikwa kuKalunga monghedi ya yooloka. Omwene okwa pa Omukadona Harmon elondwelo lokumu pa. Okwa tya kutya ota ende a kondjifa eendjovo daKalunga mokweefa okulonga, mokufininika vamwe va tambule omapuko aye, nomokutukila aveshe inava a tambula ko. Okwa yandja ombada koumbangi aushe oo Omwene a yandja e mu tomhe epuko laye, nokwa anya okutambula kutya okwa puka. Okwa li ha shikula osho a li e udite momutima, ta i momalweendo taa lolokifa, ta ende nomhadi oule weendjila dile, oko a li ha ka shekwa ashike, ndele ta tale kutya mwaaishe ei okwa li ta hepekwa omolweKristus. Okwa efa po eendunge daye nokutokola kwaye.
GSAM 239.3Kombinga yondombwedi yomalombwelo yOmukadona Harmon nosho yo osho sha dja moshinima eshi, ohandi ka tofa mo mombilive nda pewa kuMeme M. C. Truesdail, ou pefimbo opo a li ha kala muParis, Maine. Konima eshi a hokolola oinima imwe ya twafana naai ya tumbulwa pombada, ota ti:—
GSAM 240.1“Aveshe ova hepaulula omapuko avo, kakele komuwiliki wavo, Jesse Stephens. Omumwameme Harmon okwe mu londwela kutya ngeenge ite lininipike mokulihokolola omapuko aye, oha ka xulifa onghalamwenyo yaye diva. Aveshe ove shi uda ko kutya osha li exunganeko kutya monghedi yonhumba ota ka lidipaa.”
GSAM 240.2Osho sha landula moshinima shaye osho eshi:—
GSAM 240.3“Konima eshi ongudu yaye inini ye mu efa po, okwa nyika oluhodi lunene, nokonima yaxupi okwa kanifa eendunge, ta anya okulya keshe sha telwa kovalunde. Ka li a uda kutya onda aluka okudja kuMassachusetts eshi nde mu twalila oikulya yaye yomutenya. Okwa pula, fimbo a pitifa eke laye la konda lya fa omakipa ashike mokakololo kenini moshitolomwenyo: ‘Kalunga oye e ku tuma neikulya ei, Omumwameme Marion?’ Eshi a didilika kutya onda ongaonga mokunyamukula, okwa anya oku i maka. Onghalo yaye i udifa onghenda, a tulwa mongulu inini meumbo lomumwaina (ou a li ehe shi omwiitaveli), oya dimbulukifa nge elondwelo olo le mu tumwa nonghenda ya tya ngaho okudja meulu, ndele e li anya noukukutu. Okwa twalwa kovaneumbo laye konima yomafiku avali okudja ketalelepo eli loluhodi, oko a lidipaa diva, a ninga ongodi momalapi omubete waye.”2
GSAM 240Exunganeko la wanifwa
GSAM 240.4Mokwenye komudo 1845, a shivwa kuOtis Nichols, Omukadona Harmon okwa talele po Massachusetts, e li pamwe nomumwaina Sarah. Ova kala novaneumbo laTate Nichols. Ye nomukulukadi waye ova li hava i netemba lavo, tave va twala keenhele da yoolokafana opo va ka ningile ko oshoongalele, omo Omukadona Harmon a li ha yandje oondombwedi daye domalombwelo. Ngaho okwa li a dula okutalela po Boston, Roxbury, naCarver. Pefimbo letalelepo lavo etivali lomuBoston, Mass., opa ningwa oshinima shi na ohokwe inene.
GSAM 240.5MuBoston nomoitukulwa ya pamba nayo omwa li ongudu yovanhu ovo va li va pitilila meitavelo lavo, ovo navo va li va itavela kutya okulonga osha li enyono. Etumwalaka lavo linene ola li: ‘Landifeni po osho mu na, mu yandjele oohepele.’ Ova ti kutya ova li momudo weyambo, nokutya edu oli na okufuda, noohepele ova li ve na okukwafelwa vehe na okulonga. Sargent, Robbins, novamwe ova li ovawiliki. Ova tukila omamoniko omuxunganeki va ti okwa dja kOndiaboli, osheshi omapuko avo ova li a hololwa. Ova li hava hepeke aveshe ovo inava itavela pamwe navo.
GSAM 241.1Fimbo Omukadona Harmon nomumwaina va li vetalelepo meumbo laTate Nichols, Sargent naRobbins ova dja kuBoston, va hala a va ningile oshinima shonghenda, nova ti kutya ove uya oku mu talela po noku ka lala puye oufiku. Tate Nichols okwa nyamukula kutya okwa hafa eshi ve uya, osheshi ovakadona Sarah naEllen Harmon ova li meumbo, nokwa li a hala ve li shiivafane navo. Diva ova lundulula omadiladilo avo, nokava li tava dulu okutomhwa va ye meumbo. Tate Nichols okwa pula ngeenge Ellen ota dulu okuhokolola etumwalaka laye muBoston, nokwa pula ngeenge otava pwilikine ndele tava tokola. ‘Heeno,’ osho va ti, ‘ila muBoston mEshabata tali uya [va li tava ulike Osoondaxa, osheshi kava li va tambula ko Eshabata natango]; otwa hala okumona omhito yoku mu pwilikina.’
GSAM 241.2Tate Nichols okwa hokololela nge eshi meumbo laye, muDorchester, mo 1858. Okwa ti kutya okwa li a longekida ashishe a ye kuBoston ongula yEshabata netemba laye, a twale Omukadona Harmon koshoongalele sha pangelwa. Onguloshi oyo, pefimbo lomailikano eumbo, okwa pewa emoniko lomuxunganeki. Konima eshi a dja muo, okwa ti: ‘Omumwatate Nichols, ame itandi i kuBoston mangula; Omwene okwa ulikila nge kutya ondi na okuya kuRandolph. Oku na oshilonga shange ndi ka longe ko.’ Tate Nichols okwa li ha fimaneke unene ondjovo yaye. Okwa udaneka oku mu twala kuBoston efiku tali shikula, nokwa pula nelipwilikilo: ‘Ohandi ningi shike nondjovo yange kuSargent naRobbins?’ ‘Ino lipwilikila oshinima osho,’ Omukadona Harmon osho a ti, ‘Omwene okwa lombwela nge ndi ye nombinga ikwao.’ ‘Ndelenee,’ Tate Nichols osho a ti, ‘itandi shi udu ko.’ ‘Omwene okwa ulikila nge kutya ohatu ke shi uda ko ngeenge twa fika ko,’ Omukadona Harmon osho a ti. ‘Ndelenee,’ Tate Nichols osho a ti, ‘kape na onghedi u fike ko ngeenge katu na okuya tu ku twale, ashike ame inandi shiiva nghee handi ka fatululila ovamwatate vomuBoston oinima ei.’
GSAM 241.2Tate Nichols okwa twikila okutya kwaame: ‘Omumwameme Harmon okwa mona oupukisi wavo memoniko lomuxunganeki, kutya kapu na okukala oshoongalele muBoston mEshabata, nokutya Sargent, Robbins, novamwe ovapataneki otava ka ongala nongudu inene muRandolph (peemaila 13 okudja kuBoston) mEshabata; nokutya otu na okushakena novapataneki muRandolph, moshoongalele shavo shomEshabata. Oko ota ka pewa etumwalaka loku va pa, olo tali ka tomha ovanashili, ovo vehe na eitongotongo, ngeenge omamoniko aye omuxunganeki okwa dja kOmwene ile kuSatana.’ Ponhele yokuya kuBoston, ndele tava i kuRandolph, oule weemaila 22, ova ya va yuka kuRandolph, ndele tava fika ko popepi nefimbo loshoongalele. Oko ova hanga ovanhu venya va li va itavela okushakena navo muBoston. Tate Nichols opo nee okwa ti: ‘Paife onde shi uda ko.’
GSAM 242.1Eenghendabala edi daSargent naRobbins dokuhenuka ondombwedi yomalombwelo yOmukadona Harmon, nosho yo onghedi omo a wilikwa a ka shakene navo, oya nwifa mo unene omadiladilo avamwe ovo va li po. Kombinga yoshoongalele shene, ohandi ka tofa mo ehokololo ngaashi la hokololwa kuTate Nichols:—
GSAM 242Oimoniwa ikumwifi
GSAM 242.2“Omumwameme Ellen okwa etwa memoniko lomuxunganeki, pamwe noimoniwa ikumwifi, nokwa twikila okupopya memoniko lomuxunganeki newi li yelela, olo la li tali uditike nawa kwaaveshe va li po, fiyo opopepi nokuningina kwetango. Sargent, Robbins naFrench ova handuka unene nokuhaluka eshi va uda Omumwameme Ellen ta popi memoniko lomuxunganeki, olo va tya ola dja kuSatana; ova longifa eenghono davo adishe dokukulika ovanhu neenghono davo dolutu, opo va nyone po eshi emoniko lomuxunganeki la li tali longo movanhu. Ova li hava imbi pamwe nomawi manene unene, ndele hava shikulafana mokupopya nomokulesha mOmbibeli newi linene, opo Ellen aha udike, fiyo va fya eenghono, nomake avo a kakama ndele itava dulu vali okulesha mOmbibeli. Ndele mokati kedongakano alishe eli nokolukeno, ewi laEllen li yelela, la twa, eshi a li ta popi memoniko lomuxunganeki, ola li tali uditike nawa kwaaveshe va li po. Epataneko lovalumenhu ava ola twikila fiyo eshi va li hava dulu okupopya nokuimba, nande vamwe vomookaume kavo vene ve va pukulula nokwe va indila va mwene. Ndele Robbins okwa ti: ‘Omwa twa eengolo koshipala shoshikalunga; otamu longela onhana yoshingoldo.’
GSAM 243.1“Tate Thayer, omwene weumbo, ina kala a tomhwa filufilu kutya emoniko lomuxunganeki laye ola dja kuSatana, ngaashi Robbins a li ta ti. Okwa hala li yelekwe pamukalo umwe. Okwa li a uda kutya omamoniko omuxunganeki oo haa etwa keenghono daSatana ohaa xulu po ngeenge Ombibeli tai patululwa ndele tai tulwa komunhu ou e li memoniko lomuxunganeki, nokwa pula Sargent ngeenge ota dulu oku li yeleka ngaho; ndele Sargent okwe shi anya. Opo nee Tate Thayer okwa kufa Ombibeli yomeumbo ya djuu, inene, yomapandja e fike koshitine shoshipepa, oyo ya li yoshala poshitaafula, ihe naana hai longifwa. Okwe i patulula ndele te i tula ya patululwa ponulo yaEllen, fimbo ye e li memoniko lomuxunganeki, osheshi pefimbo olo okwa li a kanghamena kekuma nombuda, mokangulu kongulu. Diva eshi Ombibeli ya tulwa puye, okwa fikama nomaulu aye, ndele ta i pokati kongulu, e kwete Ombibeli ya patululwa meke limwe. Okwe i yambidida pombada fiyo eshi a li ta dulu okufikifa eke laye, nomesho aye a tala pombada ehe lunduluke, ndele ta ti neendjovo da fimana: ‘Ondombwedi ya nwefwa mo, ya dja kuKalunga,’ ile eendjovo di na eityo olo tuu. Ndele fimbo a kwata Ombibeli meke limwe la wambululwa, nomesho aye a tala pombada, ehe tale mOmbibeli, okwa twikila efimbo lile okupitulula omapandja neke likwao, nokutula omunwe waye koitukulwa imwe yOmbibeli, ndele ta popi eendjovo dado mondjila newi la fimana. Vahapu vomwaava va li po ova tala koitukulwa oko omunwe waye wa li tau ulike, opo va tale ngeenge ota popi eendjovo dado mondjila, osheshi pefimbo olo omesho aye a li a tala pombada. Oitukulwa imwe ya popiwa oya li i na sha nomatokolo okuhandukila ovakolokoshi novafulikalunga; ikwao oya li omakumaido nomalombwelo a pamba onghalo yetu yopaife.
GSAM 243Emoniko lomuxunganeki laye lile li dule aeshe, le dulife eetundi hamano
GSAM 243.2“Okwa kala monghalo ei efimbo alishe lokonima yomutenya pokati fiyo opopepi nokuningina kwetango, opo nee emoniko lomuxunganeki laye la xula. Eshi Ellen a fikama nomaulu aye memoniko lomuxunganeki, e kwete Ombibeli ya djuu, ya patululwa, meke laye, ndele ta ende mongulu, ta popi oitukulwa yOmishangwa, Sargent, Robbins naFrench ova mwena. Mefimbo alishe la xupa ova li ve udite oupyakadi momitima davo, pamwe navamwe vahapu; ndele ova pata omesho avo nokudidimika, vehe hepaulula osho va li ve udite momitima davo.”3
GSAM 244Ohombo yOmukadona Harmon
GSAM 244.1Mefiku 30 laAguste 1846, Omukadona E. G. Harmon nOmukulunhu James White ova mangwa mohombo, ndele tava longo pamwe opo etumwalaka li ye komeho. Momudo 1847 oilonga yavo oya kala unene muMaine naMassachusetts ashike.
GSAM 244.2MEshabata lotete laApilili, Meme White okwa pewa emoniko lomuxunganeki li hokwifa unene, meumbo laStockbridge Howland, muTopsham, omo oiongalele ya li hai ningilwa oluhapu pefimbo olo. Emoniko lomuxunganeki eli olo la popiwa mOinyolwa yotete, omo a mona onhele iyapuki noikwatelwa yayo, efimbo loudjuu, ovayapuki tava faduka moilando, ovakolokoshi tave va dingilile, exupifo lavo eshi ewi laKalunga la udika, oshivilo shomudo wemanguluko, okuya kwOmwene metemba lomalezi, naikwao. Oshiwa tu tale komalinyengo aye amwe fimbo a li memoniko lomuxunganeki eli.
GSAM 244Eembibeli dihapu da longifwa memoniko lomuxunganeki
GSAM 244.3Meme Frances Lunt (omona wokakadona kaS. Howland) okwa lombwela nge mefiku 19 laJanuali 1890, ta ti:
GSAM 244.3“Kombinga imwe yongulu omo oiongalele ya li hai ningilwa, okwa li ku noshitaafula, opo pa li omambo mahapu omaludi a yooloka, mokati kao mwa li Eembibeli dimwe dongushu yakwalukeshe. Fimbo a li memoniko lomuxunganeki, Meme White okwa fikama, ndele ta i poshitaafula, ta kufa Ombibeli ehe kwate nande embo likwao. Okwe i kwata ya patululwa pombada yomutwe waye neke laye lokolumosho, ndele nomunwe wokutumbula weke laye lokolulyo okwa ulika koshitukulwa shOmishangwa osho a li ta tumbula, fimbo a li a fikama koshipala shomunhu ou sha li sha pamba. Opo nee okwa tula embo la patululwa ponulo yomunhu ou a li ta lombwele eendjovo dOmishangwa. Eshi a shuna poshitaafula, okwa kufa Ombibeli ikwao, ndele pamukalo oo tuu ta tumbula oshitukulwa shOmishangwa shikwao, ndele ta tula Ombibeli ya patululwa ponulo yomunhu ou a li ta popifa. Oshinima eshi osha ningilwa ovanhu ve fike pohamano; konima yaasho, okwa kala omutumba moshipundi monghedi iwa ya wapala, fimbo omesho aye efimbo alishe a li a tala pombada, ehe tale membo.”
GSAM 245.1Kombinga yaasho Meme Truesdail ota ti:
GSAM 245.1“Onda li po [Apilili 1847] eshi Omumwameme White a ya poshitaafula ndele ta kufa Ombibeli imwe konima yaikwao mokati komambo oo a li poshitaafula, ta tula Ombibeli ponulo yomunhu ou oshitukulwa shOmishangwa sha li sha pamba. Eshi osha ningwa fimbo omesho aye a li a tala pombada, meulu. Pefimbo eli okwa kwata Ombibeli pombada yomutwe waye eshi a li ta popi nange; ndele te i tula ponulo yange. Oshitukulwa nda pewa osha li 2 Ovakorinto 6:17.”4
GSAM 245.2Mombapila yaMeme Frances Lunt, ota tumbula omadina ovanhu vatatu ovo va li po pefimbo eli, nokovo Eembibeli da tulwa, fimbo Meme White a li ta popi navo kombinga yoshitukulwa sha pewa keshe umwe; mokati komadina oo mwa li edina laMeme Truesdail.
GSAM 245Oilonga yotete ya kala mokati kovaitaveli vokuya kwOmwene
GSAM 245.3Oilonga yOmukadona Harmon, mewiliko loshali shoxunganeko, okudja muJanuali 1845 fiyo omefimbo lokumeena kwomiti la1846, oule weemwedi di fike kwomulongo nahetatu, oya kala mokati ‘kovaitaveli’ vokuya kwaKristus ku li popepi, ovo a li ha kala navo nale. Konima yexulilo lomafiku 2300 (22 Kotoba 1844), fimbo etomheno lelindilo la puka lavo noukwatya woshiningwanima osho sha li sha ningwa pefimbo olo inau udiwa ko, ovaitaveli ova li ve li moshiponga shokuya momadiladilo a puka, ile shokweefa po filufilu eshi va li va pita mo nale meitavelo lavo. Etumwalaka laye ola li okwaava: ‘Elinyengo la pita ola dja kuKalunga. Diinineni eitavelo leni. Omwene oku na natango oshilonga shovanhu vaye. Lihongeni Ombibeli. Konakoneni ondjovo, ndele otamu mono ouyelele.’
GSAM 245.4Elombwelo eli otali wapafana nomhangela yOmwene. Elalakano laye alushe ola kala kutya omatumwalaka aye elikalekelwa ovanhu vaye naa dje mondjovo yaye pefimbo lao; opo nee oshali shoxunganeko otai uya ‘olutivali,’ opo i shilipaleke nokutunga ovaitaveli.
GSAM 246.1Oshihopaenenwa shi yelela shoshili ei otashi monika moshiningwanima shaKornelius, ngaashi sha shangwa mOilonga yovayapostoli. Omweengeli waKalunga okwe mu holokela nokwe mu pa emoniko lomuxunganeki meumbo laye mwene. Omweengeli oo okwa li a shiiva nawa oshili shevaengeli, nokwa li ta dulu oku shi longa Kornelius; ndele okwa tumwa a ka yakule ou a li omufyuululi wexupifo, mokupa Kornelius emoniko lomuxunganeki. Okwe mu shilipaleka kutya omailikano aye neliyapulo laye oya tambulwa kOmwene. Ina udifa evaengeli kuye, ndele okwe mu lombwela ashike a ifanife Petrus, ou a li a kala meumbo laSimon, omushiki woipa, muJoppa. Petrus okwe uya, ndele ta udifile Kornelius evaengeli laKristus, a dja mOmishangwa.
GSAM 246Onhele yoshali shoxunganeko
GSAM 246.2Apa oshiwa tu koneke eshikulafano lekulo leeshali, ngaashi Omwene e li ulika mondjovo yaye. Paulus ota popi kombinga yaasho mombapila yaye kOvakorinto, omo ta ti: ‘Kalunga okwa nangeka vamwe meongalo, tete ovayapostoli, olutivali ovaxunganeki.’5
GSAM 246.3Ngeenge hatu tale keendjovo domuyapostoli kombinga yekwatafano leeshali edi moilonga yevaengeli, ohatu mono divadiva etomheno leshikulafano eli. Mokupambafanifa eeshali edi, Paulus ota ti: ‘Onghee hano okupopya omalaka oku li edidiliko, hakwaava va itavela, ndele okwaava inava itavela; ndelenee okuxunganeka itaku yakula ava inava itavela, otaku yakula ava va itavela.’6 Eshikulafano lOmwene olo kutya omatumwalaka aye elikalekelwa ounyuni naa dje mondjovo yaye; onghee ohe ningifa ovanhu va konakone Omishangwa, ndele va ye ve li ovayapostoli, va humbata omatumwalaka Omwene momitima davo, tave a udifa va dja mOmbibeli, oyo ya kala ya shilipala momayeleko omafimbo aeshe. Eshi ovaitaveli tava hapupala, oshali shoxunganeko otai uya ‘olutivali,’ tai wanifa oshilonga shayo ‘opo ovayapuki va wanifwe, opo oshilonga sheyakulo shi longwe, nopo olutu laKristus li tungwe.’7