17-тарау — Қиындықтар ортасында алға жылжыған шындық

GSAM 265.1«Қойшы шашыраған қойын аралаған күнінде қалай іздесе, солай Мен де қойларымды іздеп тауып, бұлтты әрі қараңғы күндерде шашыраған барлық жерлерден құтқарамын».¹

GSAM 265.2Осы уақытқа дейін (1847 ж.) үшінші періштенің хабарын қабылдағандар дүниелік жағынан кедей болды, сондықтан хабарды таратуға қаржылай аз ғана көмек көрсете алды. Пастор Уайт пен оның әйелі және пастор Бейтс шашыраңқы бауырлар арасындағы жеке еңбектің маңыздылығын және адамдарды шындықты тануға жетелеуге көмек болатын оқу материалдарын дайындау қажеттігін түсінді. Пастор Бейтс сенбі мәселесін түсіндіруде сол тақырыптағы трактатының көмегімен, әртүрлі аймақтарға барып және оны пошта арқылы тарату арқылы едәуір қолдау тапты. Ол ең үлкен табандылықпен еңбек етті.

GSAM 265Шындық үшін жас әпкенің құрбандығы

GSAM 265.3Бір кездері жол ақысына ақшасы болмағандықтан, ол Массачусетстен Нью-Гэмпширге жаяу баруға бел буды. Сол сәтте ол аптасына 1 долларға үй жұмысын істеуге келісім берген жас әпкеден хат алды, ол осылайша істі қолдауға көмектесетін нәрсе болсын деп ойлады. Бір апта жұмыс істегеннен кейін ол пастор Бейтске ақша қажет деген ойға қатты әсерленіп, жұмыс берушісіне барып, алдын ала жалақысын алып, дереу 5 доллар жіберді. Осы ақшамен ол қоғамдық көлікпен Нью-Гэмпширге баратын жолақысын төледі. Әр жерде ол жақсы жиналыстар өткізді, және көптеген жандар шындықты қабылдады.

GSAM 266Қарызға алынған жиһазбен үй шаруашылығы

GSAM 266.1Осы хабарды алғаш таратқан пионерлердің құрбандық рухын көрсету үшін біз 1847–48 жылдардың қысында, Мэйн штатының Топшам қаласындағы С. Хаулендтің кең үйінде бөлмелерде тұрып, қарызға алынған жиһазбен үй тіршілігін бастаған кездегі олардың жағдайы туралы Уайт ханымның мына мәлімдемесін келтіреміз:—

GSAM 266.2"Біз кедей болдық және қиын күндерді бастан өткердік. Күйеуім теміржол бойында тас тасумен айналысты, саусақтарының терісі тозып, көп жерден қан ақты. Біз тәуелсіз болуға, өз күшімізбен күн көріп, өзгелерге көмектесетіндей жағдайға ие болуға бел будық. Бірақ бізге сәттілік серік болмады. Күйеуім қатты еңбек етті, бірақ еңбекақысын ала алмады.

GSAM 266Пастор Уайт отын кесуде

GSAM 266.3"Жұбайым теміржолдан кетті де, балтасымен орманға отын шабуға кетті. Бүйірінде үздіксіз ауырсынумен ол ерте таңертеңнен қараңғыға дейін жұмыс істеп, күніне шамамен елу цент табатын. Қатты ауырсынудан ол түнде ұйықтай алмады. Бізге көп ұзамай әртүрлі штаттардағы бауырларымыздан оларға барып көруге шақырған хаттар келді; бірақ штаттан шығуға қаражатымыз болмағандықтан, біз жол ашық емес деп жауап бердік.

GSAM 266.4"Коннектикуттан келген бауырымыз Чемберленнен сол штатта өтетін конференцияға қатысуымызды өтінетін хат алдық. Қаржы таба алсақ, баруға шешім қабылдадық. Күйеуім жұмыс берушісімен есептесіп, жұмыс берушісінің оған он доллар қарыз екенін білді. Сол ақшаның жартысына қатты қажет болған киім-кешек сатып алдым да, күйеуімнің пальтосын жамадым, жамауларды бір-біріне қиыстыра-қиыстыра тіккендіктен жеңіндегі түпнұсқа матаны ажырату қиын болды. Бізде Массачусетс штатының Дорчестер қаласына баруға бес доллар ғана қалды. Біздің багажымызда жер бетіндегі бар мүлкіміздің дерлік бәрі бар еді. Бірақ біз жан тыныштығы мен таза ар-ұжданымызды бағалай білдік, оны жердегі жайлылықтардан жоғары қойдық.

GSAM 267.1"Біз бауырымыз Николстың үйіне бардық, әрі кетпей жатып, апай Николс күйеуіме бес доллар берді, сол ақша бізді Коннектикут штатының Миддлтаун қаласына апаратын жол ақысын төледі. Біз сол қалада бөтенбіз едік және штаттағы бауырларымыздың біреуін де көрмегенбіз. Бізде бар болғаны елу цент қалды. Күйеуім ол ақшаны арба жалдауға жұмсауға жүрексініп, чемоданын тақтай үйіндісіне лақтырып жіберді де, біз сенімі бір адамды іздеп жаяу жүре бердік. Біз тез арада бауырымыз Чемберленді тауып, ол бізді үйіне апарды."

GSAM 267Коннектикут штатының Роки-Хилл қаласындағы конференция

GSAM 267.2Бұл конференция Роки-Хиллде өтті, жиналыс бауырымыз Бельденнің үйіндегі үлкен, аяқталмаған бөлмеде өтті. Пастор Уайттың С. Хаулендке жазған хатынан алынған келесі үзінді жиналыс туралы кейбір қызықты мәліметтер береді:—

GSAM 267.3"20 сәуірде бауырымыз Бельден бізді және сол қалада шашыраңқы жүрген бауырларды алу үшін Миддлтаунға арбасын жіберді. Біз түстен кейін шамамен төртте оның үйіне [Роки-Хиллге] келдік, бірнеше минуттан соң бауырларымыз Бейтс пен Герни кіріп келді. Сол кеште шамамен он бес адаммен жиналыс өткіздік. Жұма күні таңертең бауырлар келіп, біздің санымыз шамамен елуге жетті. Олардың бәрі бірдей шындықты толық түсінген жоқ. Сол күні жиналысымыз өте қызықты өтті. Бауырымыз Бейтс өсиеттерді айқын түсіндіріп, олардың маңыздылығын күшті куәліктер арқылы нығайтты. Сөздің әсері шындықта болғандарды нығайтып, әлі толық шешім қабылдамағандарды оятты."²

GSAM 267Нью-Йорк штатының Осуэго округіне шақырылды.

GSAM 267.4Пастор Бейтстің трактатын адвентистер арасында тарату нәтижесінде басқа штаттардағы адамдар сенбіні ұстануды бастады. Нью-Йорк штатының Порт-Гибсон қаласынан шыққан Хирам Эдсон 1848 жылғы тамыз айында Осуэго округінің Вольни қаласында өтетін сенбі күнін ұстанушылар конференциясына пастор мен Уайт ханымды және басқаларды хат жазып шақырды. Ол бауырлардың көбісі кедей екенін және олардың шығындарды жабуға көп көмектесетініне уәде бере алмайтынын айтты. Пастор Уайт шөп алқабындағы еңбегі үшін 40 доллар алған. Оның бір бөлігі қатты қажет болған киім-кешек сатып алуға жұмсалып, қалғаны Вольниге бару мен қайту шығындарын жабуға кетті.

GSAM 268.1Нью-Йорктің батысындағы бұл конференция Арнольд мырзаның арба үйінде өтті. Оған штаттың сол бөлігінен жинауға болатындардың бәрі – шамамен отыз бес адам қатысты, бірақ олардың арасында пікірі бірдей екі адамды табудың өзі қиын еді. Әрқайсысы өз көзқарасын қорғап, олардың Киелі кітапқа сәйкес екенін мәлімдеді. Барлығы өз пікірлерін алға жылжытуға және уағыздауға ынталы болды. Оларға пастор Уайт пен оның әйелі осыншама алыс жол жүріп, оларды тыңдау үшін емес, шындықты үйрету үшін келгендері айтылды. Арнольд мырза Аян кітабының 20-тарауындағы мың жылдық мерзімнің өткен шақта болғанын және Аян кітабында аталған жүз қырық төрт мың адамның Мәсіхтің қайта тірілуінде тірілгендер екенін ұсынды.

GSAM 268Арнольд мырза рәсімдерге қарсылық білдірді

GSAM 268.2Иеміздің өлімінің символдары осы жиналыстың алдында тұрған кезде және олар Оның азап шегуін еске алмақ болғанда, Арнольд мырза тұрып, олардың жасағалы отырған ісіне сенбейтінін айтты, себебі Иеміздің кешкі асы Пасха мерекесінің жалғасы болып табылады және оны жылына бір рет қана атап өту керек деді.

GSAM 268.3Осы оғаш пікір айырмашылықтары Уайт ханымға ауыр жүк салды. Ол Арнольд мырзаның қателікке батып бара жатқанын жақсы білетін, сондықтан Құдайдың даңқы түскендей болып, қатты қайғыға батты. Кейбіреулер оның өліп бара жатқанын ойлады; бірақ пасторлар Бейтс, Уайт, Чемберлен, Герни және Эдсон оның үшін дұға етті, және Иеміз рақымды түрде қызметшілерінің дұғаларын естіп, ол қайта есін жинады. Оған жұмақтың нұры түсті, және ол жердегі дүниелерден тез-ақ ажырап қалды. Осы күйде оған жиналғандардың кейбір қателіктері және осы қателіктерге қарама-қарсы шындық көрсетілді: олардың Киелі кітапқа сәйкес деп есептеген бұл үйлесімсіз көзқарастары тек Киелі кітапқа қатысты өз пікірлері ғана екені, сондықтан олардың қателіктерінен бас тартып, үшінші періштенің хабарына бірігуі керектігі көрсетілді. Жиналыс даңқпен аяқталды; шындық жеңіске жетті. Осы оғаш пікір әртүрліліктерін ұстанғандар қателіктерін мойындап, үшінші періштенің хабарындағы қазіргі шындыққа бірікті, және Құдай оларды аса көп баталады.

GSAM 269Киелі кітап керемет түрде пайдаланылған көрініс

GSAM 269.1Осы жиналыс туралы келесі баяндаманы кішкентай жиналысқа қатысқан отыз бес адамның бірі, 1884 жылғы 4 қаңтарда Александр Росс мырза жасады. Ол былай деді:—

GSAM 269.2«Апай Уайт көрініс күйінде тұрып, сол қолына отбасылық Киелі кітапты алды; кітап қалыпты көлемде еді. Оны ашық күйінде жоғары ұстап, оған қарамай, оң қолымен бір аяттан екінші аятқа ауысып, саусағын сол аятқа қойып, оны қайталайтын. Мен оның көрсеткен аятын қайталап жатқанын тексеру үшін көптеген аяттарға қарадым. Мен немесе жиналғандардың кейбірі олардың барлығына назар аудардық. Әрбір жағдайда ол көрсеткен үзіндіні ғана қайталамай, көздерін жоғарыға, Киелі кітаптан қарама-қарсы бағытқа қаратып отырып қайталады. Міне, дәл осы қайталанған аяттар 1848 жылғы тамызда Вольниде жиналған сенбі күнін ұстанушылардың жалған теорияларын жоққа шығарып, бізді шындықты қабылдауға біріктірді».

GSAM 269.3Шынында да, осындай жағдайда, Киелі кітаптан дәлме-дәл келтірілген қарапайым үзінділер арқылы әрі осындай ерекше түрде түзетілген доктринадағы қателіктен бас тартпаған адамды сендіру қиын болар еді. Осуэго округіндегі осы сенбі күнін ұстанушылар қауымы қателіктері осылай түзетілгеннен кейін және шындыққа біріккен соң, сол жиналыстан басқаларға жарық таратуға аттанды. Нәтижелер сөзсіз Құдай ісі екендігін дәлелдеді. Шайтан қолынан келген барлық амалды пайдаланып, әрқашан бөліп-жарып, назарды басқа жаққа аударып, шашыратып жіберуге дайын. «Құдай – ретсіздіктің емес, тыныштықтың авторы, қасиеттілердің барлық шіркеулерінде болғандай».³

GSAM 270Ғажайып сауығу оқиғалары

GSAM 270.1Жоғарыда аталған конференциядан кейін Мэдисон округінде, Порт-Гибсон мен Порт-Байронда және Нью-Йорк қаласында жиналыстар өтті. Одан кейін Коннектикутта жалпы жиналыс болды. Осы жерлердің кейбірінде Иеміз қызметшілеріне өте жақын келіп, Ұлы Дәрігердің емдеу күші Жақып хатында белгіленген ережені ұстанған Оның халқының шын жүректен жасаған дұғаларына жауап ретінде науқастарға түсті.⁴ Тіпті дәрігерлер үмітсіз деп таныған адамдар да ауруларынан айықты. 1845 жылдан бері түрлі уақыттарда осындай оқиғалар жиі орын алып келді.

GSAM 270Пионерлер қиындықты көтереді

GSAM 270.21880 жылғы 5 ақпандағы Review and Herald газетінде пастор Уайт сол алғашқы күндер туралы былай деді:—

GSAM 270.3"Алғашқы еңбегімізде біз лайықты тамақ болмағандықтан аштыққа, лайықты киім болмағандықтан суыққа шыдадық. Құдай ісі үшін ақша үнемдеу мақсатында тіпті өмірлік қажеттіліктерден де бас тарттық. Сонымен бірге штаттан штатқа жазу, редакциялау, саяхаттау және уағыз айту арқылы орындалуы тиіс үлкен көлемдегі жұмысты аяқтау үшін өзімізді әбден қажыттық."

GSAM 270.41848 жыл тек келу тарихында ғана емес, саяси тұрғыдан да есте қаларлық болды. Үшінші періштенің хабарындағы шындықтар айқын көрсетіліп, істі алға жылжыту үшін әртүрлі бағыттарда жол ашылды. Осы уақытта моральдық және саяси әлемдегі оқиғалар пайғамбарлықты зерттеушілердің назарын қайтадан аударатындай сипат ала бастады. Ескі әлем елдерінде үлкен аласапыран болып қана қоймай, Нью-Йорк штатының Уэйн округіндегі Хайдсвиллде қазіргі заманғы спиритуализм көріністері басталды, оны Киелі кітапты зерттеушілер «шайтан рухтары, олар Иеміздің күнінің шайқасына жер бетіндегі халықтарды жинайды» деп атады.

GSAM 2711848 жылғы халықаралық дағдарыс

GSAM 271.11848 жылғы 21 ақпанда Франция королі Луи Филипптің сарай қызметкерлері оның айналасына жиналған кезде ол былай деді: «Мен бүгін түнде империя тағына бұрын-соңды болмағандай берік отырмын». Келесі кештің қараңғылығында ол «бушлат» киіп, жалдамалы арбашы кейпінде Париж қаласының қабырғасынан тысқа қашып, жеке қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін паналау іздеді. Бұл үлкен әрі кенеттен болған өзгерістің себебі оның папаның билікті заңсыз басып алуын қолдаған кейбір әрекеттерінен туындағаны айтылады, бұл оның подданилары мен сарбаздарын ренжіткен. Сол күні ол Парижде француз әскерінің үлкен әскери шеруін өткізген еді; қарулары жиналып болған соң сарайға шегінді, сол кезде кенеттен үш түсті туды желбіретіп, «Папаға қарсы! ПАПАҒА ҚАРСЫ!!» деп айқайлаған кішкентай бала зеңбіректің үстіне секіріп шықты. Әскерлер бұл ұранды көтеріп алып, ол қатар бойымен тез таралып, күшейе түсті, соңында оған «Патша да құласын!» деген ұран қосылды. Бірнеше сағат ішінде бүкіл Париж дүрбелеңге бөленді. Қолында мылтықтары бар әскерлер халық толқынымен бірге патша сарайына қарай жүгірді. Дүрбелең туралы естіген патша жасырын киім киіп, қашып құтылуға асықты.

GSAM 271Күреске қатысқан елдер

GSAM 271.2Франциядағы толқу мен дүрбелең тез арада басқа елдерге таралды. Пруссия, Ганновер, Сардиния, Сицилия, Неаполь, Венеция, Ломбардия, Тоскана және Рим дәл сол бұрқ еткен халықтық рухты қабылдады. Үш айдың ішінде бүкіл Еуропа қозғалысқа келді, ал отыздан астам империя мен патшалық аса үлкен тәртіпсіздікке ұшырады. Патша тақтары көшелерде өртеніп, патшалар мен императорлар өмірін сақтап қалу үшін қашып, жасырынып жүрді. Саясаткерлер әлем үкіметтерінің жалпы революциясы болатынын болжады.

GSAM 272.1Үшінші періштенің хабарын әлі естімеген көптеген адвентист уағызшылары бұл дүрбелеңді көріп, оны «Құдіретті Құдайдың ұлы күнінің шайқасына» халықтардың жиналуы деп ойлады.⁵

GSAM 272Мөрлеу хабары табылды

GSAM 272.2Осы уақытта жетінші күн адвентистері Киелі жазбалардан төртінші өсиеттегі сенбі күні тірі Құдайдың белгісі немесе мөрі екенін, сондай-ақ Аян кітабының 7:1-4-аяттарындағы мөрлеу хабарын жариялау уақыты жеткенін біліп, бұл хабарды халыққа жеткізудің жолдары мен тәсілдерін іздестіріп жатты. Жетінші күн адвентистері осы іске дайындалып жатқанда, бірінші күнгі адвентистер: «Мөр басу хабарыңыз тым кеш келді, өйткені Ұлы күннің шайқасы мен Иеміздің нақты келуі дәл қазір бізге жақындап қалды», – деді.

GSAM 272Дүрбелең кенеттен басылды

GSAM 272.3Шамамен үш айдан кейін ұлттар арасындағы толқу басылды; алайда бұл олардың наразылықтарын реттеу арқылы емес, тіпті журналистердің өзі түсіндіре алмаған түрде болды. Бұл толқу туралы New York Tribune газетіндегі Горас Грили былай деді: «Ұлттар арасындағы бұл шатасудың кенеттен қалай басталғаны бізге бәрімізге үлкен таңқаларлық болды; бірақ оны не тоқтатқаны одан да үлкен ғажайып».

GSAM 272Сенатор Чоат Ескі әлемдегі жағдай туралы

GSAM 272.41851 жылға келсек, АҚШ Конгресінде сөйлеген сөзінде сенатор Чоат Ескі әлемдегі жағдайға тоқталып, былай деді:

GSAM 272.4"Ол күй мен сипаттың қандай екенін, оның үстінде көлеңке, бұлт пен қараңғылық жайғасып тұрғанын сіздер толық түсінесіздер; оның қаншалықты тұрақсыз екенін. Маған сондай көрінді: тәждердің артықшылықтары, адамдардың құқықтары және мыңжылдық бойы жиналып келген өкпе-реніштер қан төгілетін қақтығыс үшін қылышын қынадан шығаруға дайын тұрғандай, апокалиптикалық көріністегідей 'аттардың тізгініне дейін' қан ағатын, бүкіл бір адамзат тұқымы жойылып кететін соғыс басталмақ; осы кезде уақыттың ұлы қоңырауы тағы бір сағат соғады; осы кезде қоғам өзі табиғат пен табиғат Құдайынан ба, жоқ па, от пен болатпен сыналады."

GSAM 2731848 жылғы 18 қарашадағы «Куәлік»

GSAM 273.11848 жылғы халықтар арасындағы бұл толқу Иеміздің келуін жақындатады деп есептегендер ауыр түңілуге ұшыраса, ал «тірі Құдайдың мөрі» енді халыққа көрсетілетін уақыт келді деп сенген Жетінші күн адвентистерінің жағдайы қалай болды? Жауап ретінде біз 1849 жылғы қаңтар айында пастор Жозеф Бейтс жариялаған трактаттан үзінді келтіреміз. 1848 жылғы 18 қарашада болған бір оқиға туралы айта келе, ол былай дейді:—

GSAM 273.2Массачусетс штатының Бостон қаласына жақын орналасқан Дорчестерде ағайындылар мен әпкелерден құралған шағын топ жиналысқа жиналды. Жиналыс басталар алдында біздердің кейбіріміз мөр басу хабарындағы кейбір тармақтарды қарап шықты; «жоғары көтерілу» сөзін түсіндірудің дұрыстығы жөнінде пікір айырмашылығы болды, сондай-ақ біз бұл хабарды жариялауды Топшам [Мэйн] конференциясында біршама бұрын дұғаға қойған едік, бірақ оны жария ету жолы жеткілікті түрде анық емес көрінгендіктен, біз бәрін бірге Құдайға тапсыруға шешім қабылдадық. Жарық пен нұсқаулық үшін біраз уақыт шын жүректен дұға еткеннен кейін Құдай апай Уайтқа келесі көріністі берді.

GSAM 273.2Біз оның көрініс кезінде айтқан сөздерін дәл сол күйінде келтіреміз:—

GSAM 274Көріністе айтылған сөздер

GSAM 274.1«Жарық қай жерден жарқырады? Өз періштең бізге жарық қай жерден жарқырағанын үйретсін. Ол кішкентай нәрседен басталды, сен бір жарықтан соң екінші жарықты бергенде. Куәлік пен өсиеттер бір-бірімен байланысқан, оларды бөлуге болмайды; ең алдымен Құдайдың берген Он өсиеті келеді. Ол заңы күш ала бастағанда және қаңыраған жерлер қайта қалпына келтіріле бастағанда қатты қуанды. Әлсіздіктен ол Оның сөзін зерттеу арқылы күшті болды. Оған жасалған сынақ қысқа ғана уақытқа созылды. Бұл – мөр! Ол көтеріліп келеді! Күн шығысынан бастап ол көтеріледі. Күн сияқты алдымен суық, кейін жылынып, сәулесін шашады. Сол шындық көтерілгенде онда сәл ғана жарық болды, бірақ ол үнемі артып келеді. О, осы сәулелердің күші! Ол күш-қуат жинап барады. Ең үлкен салмақ пен жарық сол шындықта, өйткені ол мәңгіге созылады, Киелі кітап қажет болмайтын кезде де. Ол шығыста пайда болды; кішкентай жарықтан басталып, сәулелері емдейді. О, сол шындық қаншалықты күшті! Олар қасиетті жерге кіргеннен кейін ол ең биік болады, бірақ олар өлмейтін болғанға дейін өсіп отырады. Ол күн шығысынан басталып, күн сияқты өз жолымен жүреді, бірақ ешқашан батпайды.

GSAM 274.2"Періштелер төрт желдің тізгінін ұстап тұр. Құдай күштерді тежеп тұр. Періштелер әлі жіберген жоқ, себебі қасиеттілердің бәрі мөрленбеген. Михаил тұрғанда бұл қиындық бүкіл жер бетіне жайылады. Олар енді соғуға дайын тұр. Қасиеттілер мөрленбегендіктен тежеу қойылған. Иә, көргенің мен естігеніңді жарияла, және Құдайдың батасы сенімен бірге болады. Қараңдар! Ол көтерілу күш алып, барған сайын жарқырай түсуде».⁶

GSAM 274.3Бұл көріністен кейін Уайт ханым күйеуіне былай деді,

GSAM 274.3«Менде саған бір хабар бар. Сен кішкентай ғана газет басып, оны халыққа таратуды бастауың керек. Бастапқыда ол кішкентай болсын; бірақ адамдар оны оқыған сайын басып шығаруға қажетті қаражат жібереді, және ол алғашқы күннен бастап-ақ сәтті болады. Осы кішкентай бастамадан маған ол бүкіл әлемді айналып өтетін жарық ағындары секілді көрінді».

GSAM 275Адамның көзқарасынан күмәнді

GSAM 275.1Бұл болжамдар 1848 жылы сенбі шындығының көтерілуі мен таралуына қатысты жасалды. Сол кездегі жағдайды адам тұрғысынан қарасақ, ақыл «Бұл болжам ешқашан орындалмайды» дер еді. Алдын ала болжам жасалғаннан кейін көп ұзамай бір адам біздің жұмысшыларымыздың біріне: «Сіз ұсынғаныңызды орындау үшін сізге 144 000 жыл қажет болады», – деді. «Не дегенсіңдер!» – дейді олар, – «үш уағызшы – пастор Уайт пен оның әйелі және пастор Бейтс – барлығы ақшасыз, жүзден аз жақтаушылары бар, олардың барлығы да қаржыдан қысылған, сенбі мәселесі туралы сексен беттік трактаттың бірнеше жүз данасын алып, бүкіл әлемге ескерту хабарын жеткізу үшін шығып жатыр!» Ақылға сыймайтын болжам! Осылайша пайымдағандар «Мүмкін емес!» десе, хабарға және табысқа жететініне кепілдік берген куәлікке деген сенім «Исраил Құдайының атымен ол орындалады! Оның күшіне сеніп, оны орындау керек!» деді.

GSAM 275Бірінші жетінші күн адвентистерінің газеті қалай басылды

GSAM 275.2Баспа ісіне қатысты куәлік берілгеннен бастап, жетінші күнді ұстанатындар көптеген дұғалар жасап, Иемізден "кішкентай газетті" басып шығаруға жол ашуын сұрады. Ең үлкен тапшылық – бірінші нөмірді шығаруға қажетті ақша еді. 1849 жылдың маусым айында пастор Уайт қол шалғымен қырық акр жердегі тимоти шөбін шабу мүмкіндігіне ие болып, әр акрға 75 цент алған; осылайша ол кішкентай журналдың бірінші нөмірін шығара алды. Осы жерде кішкентай парақшаның бірінші бетінің нұсқасын келтіру орынды болар. Оқырман бірінші бағанада пастор Уайттың "Енді ғана жұмысты бастауға жол ашылды" деген сөздерін байқайды. Сондай-ақ, "жолдың дәл осылай ашылғанына" оның өзін-өзі құрбан етуі себеп болғанын да көресіз.

GSAM 276Уайт ханымның алғашқы басылымдар туралы баяндауы

GSAM 276.1Уайт ханым баспа ісінің басталуы туралы былай дейді:—

GSAM 276.2"Менің күйеуім Коннектикут штатындағы Роки-Хиллден сегіз миль қашықтықтағы Миддлтаунда шағын парақша шығаруды бастады, және ол сол кезде жаяу жүргені қиын болса да, жиі осы қашықтықты басып өтіп, қайта оралатын. Ол баспаханадан алғашқы нөмірді әкелгенде, біз бәріміз оның айналасында бас иіп, кішіпейіл жүрекпен және көптеген көз жасымен Иемізден өз қызметшісінің әлсіз талпыныстарына батасын беруін сұрадық. Содан кейін ол газетті оқитынына сенген барлық адамдарға арнады да, оны кілем сөмкесіне салып поштаға апарды. Әр нөмір Миддлтауннан Роки-Хиллге дейін тасылып, поштаға тапсырмас бұрын әрдайым Иеміздің алдына жайылып, көз жасы аралас шын жүректен шыққан дұғалар Құдайдың батасы осы үнсіз елшілермен бірге болсын деп жасалатын. Өте аз уақыт ішінде газетті шығаруға қажетті қаражат әкелетін хаттар келіп түсті, сондай-ақ көптеген жандардың шындықты қабылдағаны туралы қуанышты хабарлар жетті."⁷

GSAM 276Газетті қолдау болжамы орындалды

GSAM 276.3Біз бұл бетті – Жетінші күн адвентистері шығарған алғашқы газеттің бірінші бетін – жай ғана қызығушылықтан да терең сезіммен ұсынамыз. The Present Truth журналының толық томы он бір нөмірден тұрды, әрқайсысы сегіз беттен, екі бағанадан. Беттегі мәтіннің өлшемі 4 5/8 × 8 дюйм болды. 1-ші және 4-ші нөмірлер Миддлтаун, Коннектикут қаласында шілде, тамыз және қыркүйек айларында басылды. 5-тен 9-ға дейінгі нөмірлер Осуэго, Нью-Йорк қаласында басылып, 1849 жылғы желтоқсан, 1850 жылғы наурыз, сәуір және мамыр айларында шықты. 11-ші нөмір 1850 жылғы қараша айында басылып, Мэйн штатының Париж қаласында шықты. 6-шы нөмірде пастор Уайт былай деді: "Алғашқы төрт нөмірді шығарған кезде газеттерге ақы төлеуге артық ақша түсті. Ол ақша біз қатысқан жиналыстарға кеткен шығындарымызды өтеуге жұмсалды". 1849 жылы осы газеттердің ықпалы мен пастор Бейтстің алғашқы еңбегінің нәтижесінде Вермонт, Мичиган және басқа штаттарда көптеген адамдар бұл үндеуді қабылдады.

GSAM 278.11848 жылғы үмітсіз жағдаймен салыстырғанда, 1905 жылғы кейбір деректерді қарастырайық, сонда біз осы істің соңғы нәтижесі туралы – хабардың қарапайым басталуына қарсы болғандар ма, әлде «мөрлеу» қызметінің күшінің «артуы» туралы өз қызметшісі арқылы айтқан аспан Құдайы ма – кімнің дұрыс болғанын жақсырақ бағалай аламыз.

GSAM 278Баспа ісінің дамуы

GSAM 278.2Бұл шындық қазір әлемнің ең беделді қырыққа жуық тілінде жарияланып, басылып шығарылуда. Үш уағызшының орнына, рухани қызметке тағайындалғандар мен лицензияланғандарды қосқанда, 600-ден астам адам бар, сонымен қатар дәрігерлер, Киелі кітап қызметкерлері, мұғалімдер және медициналық миссионерлер ретінде қызмет ететін жүздеген басқа адамдар бар. Діни ағымның әдебиеті елуден астам түрлі мерзімді басылыммен көрсетіледі, олар Еуропа, Азия, Африка, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Тынық мұхит аралдары мен Австралиядағы шамамен жиырма баспаханада басылып шығады. Осы баспаханаларда мың жүзден астам түрлі кітаптар, брошюралар мен трактаттар басылып шығады. Әрқайсысының бір данасын және мерзімді басылымдардың бір жылдық нөмірлерін алу үшін шамамен 340 доллар қажет болар еді. Жай ғана жүз емес, осы шындыққа қуанатын адамдардың саны 100 000-ға таяп отыр. Шынында да бұл хабар күн сияқты «шығып жатыр», және біз 1848 жылғы куәліктің тілімен: «О, осы сәулелердің күші!» – деп айта аламыз.

GSAM 278Ұлттардың жағдайы

GSAM 278.3Хабар осылайша алға жылжып жатқанда, ұлттардың жағдайы қандай болды? Сол уақыттан бері қоғамдық басылымдарда Еуропада жақында болатын жалпы соғыс туралы мәлімдемелер жиі жарияланды. Мұнда жанжал болып, онда өршу орын алса да, жалпы «дауыл» тежеліп тұр — «төрт желге» бірден соғуға рұқсат етілмейді, «Құдайдың қызметшілері мөрленгенге дейін». Дау-дамай мен соғыс элементтері бар екені, бірақ олар бақылауда болғандықтан өршімейтіні баршаға айқын.

GSAM 279.1Генри Уорд Бичер өліміне көп қалмаған кезде Еуропада осындай ірі әскерлерді ұстауды "қан төгілуі мүмкін деп қорқып, оны алдын ала ағызып алу" деп атаған. Ұлттар арасындағы жағдайды, олардың өкпе-реніштері мен өзара өшпенділіктері мен бір-біріне қауіп төндіруін ол "тұйыққа" теңеді: бір топ адам бір-бірінің кеудесіне пышақ кезеніп тұр, бірақ ешқайсысы соғуға батылы жетпейді, себебі өзі де жараланғаннан қорқады. "Бірақ," – деді ол, – "олардың біреуі соғуға қолайлы сәтті тез табады, сонда жалпы төбелес басталады".

GSAM 279Соғыс қару-жарақтарын салыстыру

GSAM 279.21848 жылдан бері соғыс қару-жарақтары соншалықты жетілдірілді, оларға қарағанда сол кездегі ең үздік қарулар қазіргі таңда жай ойыншық қана болып көрінеді. Американың «Peace Association» 1895 жылғы 15 желтоқсандағы Бейбітшілік жексенбісінде бейбітшілік үшін құлшылық етуге шақырған кезде былай деді: «Қазіргі кезде өркениет айқын дамып келе жатса да, екінші жағынан, елдер арасында бұрын-соңды болмағандай соғысқа дайындық күшейіп барады».

GSAM 279Генерал Майлз соғысқа дайындық туралы

GSAM 279.3Генерал Нельсон А. Майлз 1904 жылғы 12 қаңтарда Вашингтон, D.C.-дегі жаппай жиында сөйлеген сөзінде былай деді:—

GSAM 279.4«Осы ағартушылықтың, прогрестің және ақылды, талғампаз өркениет дәуірінде біз соғыс ауыртпалықтары мен қауіп-қатерлері азайды деп сенгіміз келеді; бірақ, таңқаларлықтай, әлем тарихында дәл қазіргідей соғысқа дайындалуға сонша байлық шашылған, сондай-ақ ең жойқын қарулармен қаруланған, жаттықтырылған, білікті және тәртіпті миллиондаған адам бейбіт еңбек жолынан алынған кез болмаған».

GSAM 280.1Бірақ соғыс дауылы әлі де кешігіп тұр, ал мөр басу жұмысы жалғасуда.