7-тарау — Хабардың тез дамуы

GSAM 126.1"ЖӘНЕ мен тағы бір күшті періштенің аспаннан түсіп келе жатқанын көрдім; ол бұлтқа оранған еді, басында кемпірқосақ бар, жүзі күндей жарқырап, аяқтары от бағандарындай еді; қолында ашық кітапша бар еді; оң аяғын теңізге, сол аяғын жерге тіреп, арыстан ақырғандай қатты дауыспен айқайлады: Ол айқайлағаннан кейін жеті күн күркіреуі өз үндерін естіртті.... Мен теңіз бен құрлықта тұрған періштені көрдім, ол аспанға қолын көтеріп, мәңгі-мәңгі тірі тұратын, аспанды және ондағы нәрселерді, жерді және ондағы нәрселерді, теңізді және ондағы нәрселерді жаратқанға ант етті, енді уақыт болмайды: бірақ жетінші періштенің үнін шығара бастаған күндері Құдайдың сыры Өзінің қызметшілері болған пайғамбарларына айтқандай аяқталатын болады."¹

GSAM 126Періште – адам елшілерінің символы

GSAM 126.2Бұрын көрсетілгендей, Ізгі хабарды уағыздау ісі адамға тапсырылған, және Иеміз сол қызметке "әлемнің соңына" дейін өз берекесін беруге уәде еткен.² Сондықтан бұл хабарды жеткізетін періште – жер тұрғындарына уағыздалатын уақытқа қатысты хабардың символы болуы тиіс. Бұл хабар "ашық" кітаптан жарияланады, бұл оның бір кездері жабық болғанын айқын көрсетеді. Бұл елшілер Құдайдың құрметіне ие; себебі олардың үстінде Құдайдың келісімінің белгісі – "кемпірқосақ" тұр, олар Құдайдың даңқының нұрына оранған күйде тұрады және барлық нәрсенің Жаратушысының атынан хабарды жариялайды. Мұнда жарияланған нәрсе – уақытқа қатысты хабар, ол бір кездері "мөрленген", бірақ қазір "ашық" кітаптан жарияланады.

GSAM 127.1Алдыңғы тарауларда Иеміз зерттеушілік үкімге апаратын ұлы пайғамбарлық кезең – екі мың үш жүз күннің – аяқталуына қатысты жарық берілетін уақытты белгілегені дәлелденді; білімнің артуы туралы болжау сол жарықты Иеміз ашып көрсеткен көптеген адамдардың көтерілуімен дәл орындалды; және ол «инжир ағашының мысалын» үйрену уақытын да дәл белгілеп, сол кезде сол жерде мұғалімдерін көтеріп, әлемге сол мысалды жариялауға жіберді. Дәл сондай дәлдікпен ол уақыт хабарының қатты айғайына ұласатын сәтті белгілеп, ол да дәл осылай орындалды.

GSAM 127Бірінші хабардың қатты айғайы

GSAM 127.2Осы жариялаудың қатты айғайының қашан жасалуы тиіс екендігі қызықты сұрақ. Ол мұнда алтыншы мен жетінші сурнайдың үні арасында орналастырылған, бұл тек Қасиетті жазбадағы орнынан ғана емес, сонымен бірге хабардың мәтінінен де көрінеді, онда былай делінген: «Жетінші періште үнін шығара бастаған кезде Құдайдың сыры Оның Өз қызметшілері — пайғамбарларына айтқанындай аяқталуы тиіс». Бұл хабарда жарияланған уақыттың жетінші сурнайдың үнін шығаруға дейін созылатынына айқын дәлел.

GSAM 127Қатты айғай уақыты

GSAM 127.3Жетінші періште үн қосқанда, "Құдайдың аспандағы ғибадатханасы ашылды, және оның ғибадатханасында Оның келісім-шартының сандығы көрінді" деп оқимыз.³ Жердегі қасиетті орын қызметінде сандық орналасқан бөлме — ең қасиетті орын — жылына бір рет қана ашылатын; ол күнәларды өшіру, яғни қасиетті орынды тазарту мақсатында өтетін татуласу күні ғана ашылатын. Пайғамбарлардың айтқандарына сәйкес, Мәсіх жүзеге асыратын бұл тазарту жұмысы екі мың үш жүз күннің соңында жүзеге асады.⁴ Сондай-ақ жетінші періште үн қосқанда аспанда өлгендерді соттайтын уақыт келді деген дауыстар естіледі.⁵

GSAM 128.1Аян кітабының 10-тарауындағы бұл пайғамбарлық символ хабардың «жоғары дауыспен» жарияланатын уақытын, ал ақырында «арыстан ақырғандай» дауыспен жарияланатын кезеңді көрсетеді. Осы пайғамбарлыққа сәйкес хабардың «жоғары дауыспен» күшейетін уақыты алтыншы сурнайдың соңынан қасиетті орынды тазалауға апаратын пайғамбарлық кезеңнің соңына дейін, басқаша айтқанда, 2300 күннің соңына дейін созылады. Алғашқы төрт сурнай готтардың, вандалдардың, гундардың және т.б. соғыстарында орындалып, Батыс Римді он бөлікке немесе патшалыққа бөлді.

GSAM 128Бесінші сурнай

GSAM 128.2Бесінші сурнай қателіктер бұлттарымен бірге мұсылмандықтың өрлеуін көрсетеді, бірақ әсіресе олардың «үстіне патша қойған» кезден бастап «бес ай», яғни жүз елу нақты жылға созылған кезеңді көрсетеді. 1299 жылғы 27 шілдеде Осман империясының негізін қалаушы Осман Никомедия жеріне шабуыл жасады. Сол уақыттан бастап османдар Римнің Шығыс империясын мазалап, «қинады» 1449 жылғы 27 шілдеге дейін, яғни бесінші сурнайдың үні естілгеніне жүз елу жыл толғанынша. Сол уақытта түріктер өз әскерлерімен Константинополь қаласына қарсы шапты, соғыста барутты қолданды; тарихшы Гиббонның айтуынша, оны тарту үшін алпыс бұқа қажет болған ауыр зеңбіректен Константинополь қабырғаларына алып тастарды атты.

GSAM 128Алтыншы сурнайдың аяқталуы

GSAM 128.3Осы уақытта тарихшылар соңғы грек императоры деп санаған Иоанн Палеолог қайтыс болды. Константин Декозес таққа заңды мирасқор болғанымен, оған қарсы соғыс жүргізген түрік сұлтаны Амураттан қорыққандықтан, таққа шығуға Амураттан рұқсат сұрағаны айтылады. Мұндай әрекет тақты түріктерге тапсырумен бірдей дерлік көрінер еді. Шындығында, көп ұзамай Османлылар Константинополь қаласын және Шығыс Рим империясын өз бақылауына алды. Осылайша олар (саяси тұрғыдан) бұрын "қинаған" сол империяны "өлтірді". Олар оны "бір сағатқа, бір күнге, бір айға және бір жылға" "өлтіруі" тиіс еді.

GSAM 129.1Оны пайғамбарлық уақыт ретінде, бір күн бір жылға тең деп есептесек, ол қанша уақытты құрайды? Мәселе қарапайым: бір жыл – 360 күн немесе жыл; бір ай – 30 күн немесе жыл; ал бір күн – бір жыл; барлығы – 391 күн немесе тура мағынада 391 жыл. Бір сағат – тәуліктің жиырма төртінші бөлігі болғандықтан, символдық тұрғыдан ол жарты ай, яғни он бес күнге тең болады. Сондықтан Шығыс Рим аумағындағы мұсылмандық тәуелсіз биліктің жалпы уақыты 391 жыл 15 күнге тең болады. Оны 1449 жылғы 27 шілдеге қосқанда, алтыншы сурнайда көрсетілгендей, түріктердің тәуелсіздігінің аяқталуы 1840 жылғы 11 тамызға сәйкес келеді.

GSAM 129Доктор Джосайя Литч Осман империясының құлдырауын болжайды

GSAM 129.21838 жылы Филадельфиядан (Пенсильвания) шыққан доктор Джосайя Литч Уильям Миллердің уағыздаған шындығын қабылдап, хабарды кеңінен жариялау ісіне қосылды. Ол Аян кітабындағы жеті сурнай тақырыбында көпшілікке арналған мақалалар дайындады. Ол алтыншы сурнай 1840 жылғы 11 тамызда үнсіз қалады және Осман империясы құлайды деген қатаң ұстанымды ұстанды, бұл символдық пайғамбарлықтағы бір күннің нақты уақыттағы бір жылды білдіретінін әлемге дәлелдейді деп санады.

GSAM 129.3Кейбір бауырлары, тіпті осы мәселеде оған сенетіндері де, оның «егер бұл орындалмаса» деген нәтижеден қорқып дірілдеді. Алайда бұл оны қорқытқан жоқ, ол Түрік мәселесі жөніндегі көзқарастарын көпшілікке жария ету үшін бар күшін салып әрекет етті. Қоғамдық газеттер оның осы тақырыптағы тұжырымын кеңінен таратты. Атеистік клубтар жиналыстарында бұл мәселені талқылап, «Міне, бір адам батылдық танытып отыр: егер бұл іс оның айтқандай шықса, бір күннің пайғамбарлықта бір жылды білдіретіні, ал 2300 күннің сонша жыл екені және олардың 1844 жылы аяқталатыны сөзсіз дәлелденеді» деді.

GSAM 130.1Доктор Литчтің лекциясының жариялануы үлкен қозғалыс туғызды, және осылайша Мысыр пашасы Мехмет Али мен Түрік сұлтаны арасындағы қиындықтардың аяқталуын бақылауға мыңдаған адам тартылды. Жүздеген адам: "Егер бұл іс дәрігер айтқандай аяқталса, ол символдық уақытты 'жыл-күн' қағидасы бойынша түсіндіруді растайды, және біз адвентистер боламыз", – деді.

GSAM 130Түрік сұлтанының Мысыр пашасымен соғысы

GSAM 130.21840 жылға дейінгі бірнеше жыл бойы сұлтан Мысыр пашасы Мехмет Алимен соғыста болды. 1838 жылы сұлтан мен оның Мысыр вассалы арасындағы жанжал шетелдік елшілердің ықпалымен уақытша тежелді. Алайда 1839 жылы жаулық қайта басталып, сұлтан мен Мехмет әскерлері арасындағы жалпы шайқаста сұлтанның әскері түгелдей қырылып жойылып, флоты Мехметтің қолына түсіп, Мысырға әкетілді. Сұлтан соншалықты әлсірегендіктен, соғыс тамыз айында қайта басталғанда, бір кездері қуатты болған түрік флотының қайғылы қалдығы ретінде оның қолында тек екі бірінші дәрежелі кеме мен үш фрегат қана қалды. Мехмет бұл флотты сұлтанға қайтарып беруден қатаң түрде бас тартып, егер державалар оны өзінен тартып алмақ болса, оны өртеп жіберемін деп мәлімдеді. Осылайша жағдай тұрғанда, 1840 жылы Англия, Ресей, Австрия және Пруссия араласып, мәселені шешуге бел буды; өйткені егер оны өз қалпында қалдырса, Мехмет тез арада сұлтанның тағын басып алар еді.

GSAM 131Одақтас державалардың араласуы

GSAM 131.1"Сұлтан одақтас державалардың бұл араласуын қабылдап, осылайша мәселені өз еркімен олардың қолына тапсырды. Лондонда осы державалардың конференциясы өтті, оған Османлы толық өкілі ретінде шейх Эфенди-бей Лыкгис қатысты. Мысыр пашасына ұсынылатын ультиматум дайындалды, онда сұлтан оған Мысырды мұрагерлікпен басқаруды, ал Суэц шығанағынан Тиверия көліне дейінгі Сирияның барлық аймағын Акрэ провинциясымен бірге өмір бойы басқаруды ұсынуға тиіс болды; ал ол өз кезегінде сол кезде басып алған сұлтанының барлық басқа да иеліктерінен әскерін шығарып, Осман флотын қайтаруға міндетті еді. Егер ол сұлтанның бұл ұсынысын қабылдамаса, төрт держава мәселені өз қолына алып, оны бағындыру үшін өздеріне лайықты деп санаған басқа да шараларды қолданатын болды.

GSAM 131.2«Бұл ультиматум Мехмет Алидің қолына түсісімен-ақ мәселе бұрынғы [сұлтанның] бақылауынан мәңгілікке шығып, оның істерін шешу сол сәттен бастап шетелдік державалардың қолына өтетіні айқын болды.

GSAM 131Пайғамбарлық орындалды — Түрік тәуелсіздігінің соңы

GSAM 131.3"Сұлтан Рифат бейді үкіметтік пароходпен Александрияға пашаға ультиматумды жеткізу үшін жіберді. Ол 1840 жылғы 11 тамызда оның қолына тапсырылып, ол оны қабылдап алды! Сол күні сұлтан төрт державаның елшілеріне паша ультиматум шарттарын орындаудан бас тартса, қандай шара қолданылатынын сұрап нота жолдады; олар болса барлығы алдын ала қарастырылғанын және сұлтанның туындауы мүмкін ешқандай жағдайға алаңдауының қажеті жоқтығын жауап етті. Осы күні Осман билігінің жалғасуына берілген 391 жыл 15 күндік мерзім аяқталды; ал сұлтанның тәуелсіздігі қайда? — жоқ болды!"⁶

GSAM 132.1Сол күннен бүгінге дейін сұлтандар державалардың диктатымен әрекет етіп, өз патшалығының бөлік-бөлік етіліп, олардың пайдасына тартылып жатқанын бақылап келді.

GSAM 132Адамдардың пайғамбарлыққа деген қызығушылығы оянды

GSAM 132.2Бұл болжаудың таңғажайып орындалуы жұртшылық санасына зор әсер етті. Бұл орындалған және орындалып жатқан болжаулар туралы халықтың қызығушылығын одан әрі арттырды. Доктор Литч 1840 жылғы 11 тамыздан кейінгі бірнеше ай ішінде мыңнан астам атақты сенбейтіндерден, соның ішінде сенбейтіндер клубының жетекшілерінен хат алғанын айтты. Онда олар Киелі кітапқа қарсы күресті тоқтатып, оны адамға Құдайдың уаһиі ретінде қабылдағандарын мәлімдеген. Олардың кейбірі толықтай Құдайға жүгініп, ал бірқатары ұлы екінші келу қозғалысында шебер баяндамашыларға айналды. Кейбіреулері доктор Литчке былай деп жазған: «Біз пайғамбарлықты түсіндірушілер пайғамбарлықтардың орындалғаны туралы өз тұжырымдарын дәлелдеу үшін тарихтың ескі, иістенген беттерінен дәйексөз келтіреді деп айтатынбыз; бірақ бұл жағдайда біз тірі фактілерді дәл көз алдымызда көріп отырмыз».

GSAM 132.3Алтыншы сурнайдың соңында екінші келу хабары «жоғары дауыспен» тарала бастағанын көрсету үшін мен осы хабарға қатысқан бір адамның маған айтқан оқиғасын келтіремін.

GSAM 132.41840 жылы Нью-Йорк штатының Рочестер қаласының шатырлар мен желкендерді көптеп өндірушісі Э. С. Уильямс бұл хабарды қабылдап, пасторлар Миллер мен Хаймсті Рочестерге шақырып, сол қаланың мыңдаған тұрғынына уағыз айтуға шақырды. Олар халықты сыйдыратындай үлкен залды жалға алуға қажетті ақшаның жоқ екенін айтты. Ол: "Менде диаметрі 120 фут болатын дөңгелек шатыр бар. Мен оны тігіп, ішіне отыратын орындар қойып, күтіп-баптап, тегін ұсынамын. Келіңіздер де хабарды жариялаңыздар". "Олар келді," – деді ол маған, – "тыңдауға келгендерге шатыр жартылай да жетпеді, сондықтан мен 40 футтық жалғау қосып, шатырды 160×120 фут етіп үлкейттім. Бұл шатыр күн сайын адамға толып тұрды, сыртында жүздеген адам сөзді естуге ынталы болып жиналды".

GSAM 133Жүздеген адамдар хабарды жариялауда

GSAM 133.1Өсіп келе жатқан қызығушылықты қанағаттандыру үшін жазда үлкен шатырлар қолданылып, ағаш отырғызылған алаңдарда жиналыстар өткізілді. Қыста ең ірі шіркеу ғимараттары мен қоғамдық залдар пайдаланылып, олар қызығушылық танытқан тыңдаушылармен лық толды. 1840 жылға дейін хабарды жариялауда «дерлік жалғыз» болған пастор Миллерге енді шамамен үш жүз адам қосылып, екі мың үш жүз күндік кезеңнің аяқталуын жария етіп, «Енді уақыт болмайды» және «Оның сотының сағаты келді» деп айқайлады. Осылайша, хабардың бүкіл әлемге таралуына Иеміз белгілеген уақыт келгенде, Иеміздің сөзі орындалып, миллиондаған адамдар бұл үндеуді тыңдауға ынталанғанын көреміз.

GSAM 133.2Америкадағы қозғалысқа тән жайт басқа елдерде де қайталанды. 1840 жылдан бастап бірнеше адамның өз басылымдарын таратуының орнына, ондаған адамдар алға шығып, осы үндеуді жариялай бастады. Англияда тек Англия шіркеуінің жеті жүз уағызшысы осы хабарды жариялады, сол іске кіріскен ондаған басқа адамдарды айтпағанда. Жер бетіндегі жетекші жиырмадан астам елде бұл хабар соншалықты құлшыныспен тарады, тіпті бақылаушылар: «Бұл халық іске бар ынтасымен кіріскен» деді.