1-тарау — Кіріспе

GSAM 21.1Мәсіхтің екінші келуі туралы айтқанда, біз шын мәнінде Едем бағынан алғашқы ата-анамыз қуылғаннан бері Құдай халқының үміті болған тақырыпқа тоқталамыз. Жыланға: Әйелдің тұқымы сенің басыңды жаралайды деген сөздерде ақырында Шайтанның билігін жойып, жерде Құдайдың мақсатын жүзеге асыратын қалпына келтіруші келетініне сенім берілді. Адам мен Хауа бұл іс өте тез орындалады және жеңімпаз олардың тікелей ұрпағы болады деп ойлаған шығар. Дегенмен Құдайдың жоспарында көрінген күйреуден құтқаратын Құтқарушы туралы уәде кейінгі барлық дамуды қамтыды, яғни "әлем басталғанға дейін Мәсіх Исада бізге берілген өз мақсаты мен рақымын" жүзеге асыру.¹

GSAM 21.2Егер Адам мен Хауаға әлемнің күйруі мен қалпына келуі аралығындағы ұзақ ғасырлар бойы дүниеде болатын азап пен қайғыны бірден көруге мүмкіндік берілгенде, олардың қайғысы төзгісіз болар еді. Аспан Құдайы мейірімділік пен рақымшылығының арқасында бұл көріністі олардан жасырып, оларға Құдай балаларының даңқты еркіндігіне жақын арада жетеді деген үмітпен өмір сүруге мүмкіндік берді. Құтқарылудың жақын екенін ойлау оларды осы оқиғаға дайындалуға анағұрлым шын ықыласпен кірісуге табиғи түрде итермелейтін.

GSAM 22.1Адам дәуірінен бері барлық ұрпақтардағы Құдай халқымен де дәл осылай болды. Олар болашақта ұлы әрі маңызды оқиға болатынына сенімді болды — Мәсіх ақыры келіп, өз патшалығын орнататынына. Олар да Адам мен Хауа сияқты бұл оқиғаның жақын екеніне сенді, және өз дәуірлері мен сол оқиғаның арасында не болатынын білмейтін; әйтпесе, олар марапатқа жету мақсатына ұмтылуда көңілі қалар еді.

GSAM 22.2Бұл ойды ұлы ашылулар жолында болған оқиғалар арқылы көрсетуге болады. Оларды бастаған адамдар, өздері білмесе де, шын мәнінде Құдайдың мақсатын орындап жатты; алайда олар әрекетке итермелеген өз теорияларымен барлық жағынан бірдей үйлесе бермеген идеялармен рухтандырылған еді.

GSAM 22Колумбтың ашылуларының кең ауқымды салдары

GSAM 22.3Монтгомери өзінің American History² (1902 ж., 8–9 беттерінде) еңбегінде Колумбты саяхатқа шығуға итермелеген теория мен батысқа жүзіп Шығыс Үндістанға жету жоспарын жүзеге асыруы туралы былай дейді:—

GSAM 22.4"Колумб Португалия королінің жобасын жетілдіре алатынына сенді. Ол Диаз белгілеген бағыттан гөрі Үндістанға жетудің қысқа әрі тиімді жолы бар екеніне сенімді болды. Генуялық теңізшінің [Колумбтың] жоспары батыл да, жаңашыл да болды. Шығысқа немесе оңтүстікке және шығысқа қарай жүзудің орнына ол тікелей батысқа жүзуді ұсынды. Ол мұндай бастамаға үш мықты және сенімді себеп бар деп санады: Біріншіден, өз дәуірінің ең үздік географиялық еңбектерімен бірге Колумб жердің көпшілік ойлағандай жалпақ емес, глобус екеніне сенді. Екіншіден, ол бұл глобустың шын мәніндегіден әлдеқайда кіші екенін және оның басым бөлігі су емес, құрлық деп ойлады. Үшіншіден, Америка құрлығы мен Тынық мұхиттың бар екенін ол білмеді де, болжамады да, сондықтан Азия немесе Үндістан жағалауы Испания мен Еуропаның батыс жағалауына тікелей қарсы орналасқан деп елестетті. Ципанго, яғни Жапонияға дейінгі барлық қашықтық, оның есептеуінше, шамамен төрт мың мильден аспайтын.

GSAM 23.1"Оның жоспары былай болды: ол Еуропадан аттанып, кемесін батысқа, Жапонияға қарай бағыттап, глобустың қисығын бойлап жүріп, іздегеніне жеткенше жүрер еді. Оның ойынша, бұл әдіс шыбынның алманы айнала жүріп шығуындай сенімді әрі қарапайым көрінді.

GSAM 23.2«Егер экспедиция сәтті болса, ол зор артықшылыққа ие болар еді: ол Үндістанға тура басты есіктен кірер еді, португалиялықтардың айналып, бүйірден кіруіне қарағанда.

GSAM 23.3«Біз осы адамның, өз заманындағы кез келген маман сияқты практикалық математиканы, географияны және навигацияны меңгергенімен, алғашқы мәселеде — жердің пішіні жөнінде — дұрыс болғанын, ал қалған екі мәселеде мүлде қателескенін көреміз.

GSAM 23Бақытты қателік

GSAM 23.4"Дегенмен, қызығы сол, оның қателіктері бір жағынан оған көмектесті. Қашықтыққа қатысты жіберген қателігі аса сәтті шықты. Егер Колумб Жер шарының көлемін және мұндай сапардың нақты ұзақтығын дұрыс есептеген болса, ол, бәлкім, жүзген де болмас еді, себебі ұсынылған португалдардың бағыты әлдеқайда қысқа әрі арзан екенін бірден түсінер еді. Сонымен қатар, егер ол Америка құрлығы дәл өзінің жолына кесіп өтетінін елестете немесе қандай да бір түрде болжап қойса, бұл өздігінен оны ашылу сапарына шығуға итермелемейтін еді, себебі оның мақсаты жаңа елді табу емес, ескі елге жаңа жол табу еді."

GSAM 23Ғасырлардың ұлы үміті

GSAM 23.5Сондықтан ғасырлар бойы Құдай халқы алдында «жанның сенімді әрі мызғымас зәкірі» іспетті Мәсіхтің келу үміті болған.³ Көптеген қайғы-қасірет арасында олар азап шегіп: «Уа, Ием, құтқару қашан келеді?» – деп айқайласа да, олар алға ұмтылып, Пауыл секілді былай деп айтқан және қазір де айтады: «Біздің үмітіміз, қуанышымыз немесе мақтаныш тәжіміз не? Сендер де біздің Иеміз Иса Мәсіхтің келуінде оның алдында емессіңдер ме?»⁴

GSAM 24Үмітпен күш алған Пауыл

GSAM 24.1Осы тұрғыда үміттің қолдаушы күшінің бірнеше мысалы жеткілікті. Пауыл Феликс алдында жауапқа тартылып, өзін қорғауға рұқсат етілгенде былай деді: "Олар еретиктік деп атайтын жолмен мен ата-бабаларымның Құдайына табынамын, заңда да, пайғамбарларда да жазылған барлық нәрсеге сенемін және олар да мойындайтын Құдайға үмітім бар: әділдер мен әділетсіздердің қайта тірілуі болады".⁵

GSAM 24.2Агриппа алдында сөйлеген шебер қорғанысында Пауыл былай деді: «Міне, мен қазір әкелерімізге Құдай берген уәде үміті үшін сотталып тұрмын; сол уәдеге біздің он екі руымыз тәулік бойы Құдайға қызмет етіп, үміт артады. Осы үміт үшін, патша Агриппа, мен еврейлерден айыпталып отырмын. Құдайдың өлілерді тірілтетіні сіздерге неге таңсық көрінуі керек?»⁶ Соңында ол Цезарьдың алдына бару үшін Римге келгенде еврейлерге: «Мен Исраилдің үміті үшін осы шынжырмен байланғанмын», – деді.⁷

GSAM 24.3Пауыл осы үміт туралы Титусқа жазған хатында ашық айтты: «Құтқару әкелетін Құдайдың рақымы барша адамға көрініп, бізді құдайсыздықты және дүниелік құштарлықтарды жоққа шығарып, осы дүниеде сабырлы, әділ және құдайшыл өмір сүріп, баталы үмітті және Ұлы Құдай әрі Құтқарушымыз Иса Мәсіхтің даңқты келуін күтуге үйретеді».⁸

GSAM 24Петір үмітпен қуанады

GSAM 24.4Петір сол үміт туралы былай дейді: "Иеміз Иса Мәсіхтің Құдайы әрі Әкесі мадақталсын, ол мол рақымына сай Иса Мәсіхтің өлілерден тірілгені арқылы бізді тірі үмітке қайта туғызды, шірімейтін, дақ түспейтін және солмайтын мұраға ие етті, ол сіздер үшін аспанда сақталған; сендер сенім арқылы Құдайдың күшімен соңғы уақытта ашылуға дайын құтқарылуға дейін сақталасыңдар. Осыған сіздер қатты қуанасыздар; қазір біраз уақытқа, қажет болса, түрлі сынақтар арқылы қайғыға батсаңыздар да, сенімдеріңіздің сынағы отпен сыналса да жойылып кететін алтыннан әлдеқайда бағалы болып, Иса Мәсіхтің көрінуінде мадаққа, құрметке және даңққа ие болсын."⁹

GSAM 25Жаратудағы Құдайдың мақсаты

GSAM 25.1Қасиетті жазбалар әлемді жаратудағы Құдайдың мақсатын ашады; ал пайғамбарлық сөздерден біз болашаққа қатысты Оның жоспарын да білеміз: «Көкті жаратқан Иеміз, жерді өзі пішіндеп, жасап, бекітіп, оны босқа жаратпай, тұруға жаратып қойған Құдай былай дейді».¹⁰ Оны жаратқаннан кейін, ол оны адамға берді. Забуршы былай дейді: «Аспан, тіпті аспандар – Иеміздікі; ал жерді адам балаларына берді».¹¹ Бірақ ол оны адамға берген кезде адам әділ еді, дана адам айтқандай: «Мен тек мынаны таптым: Құдай адамды әділ етіп жаратты; бірақ олар көптеген айла-шарғыларды ойлап тапты».¹²

GSAM 25.2Біз Иеміздің адамзатпен қарым-қатынасы туралы оқимыз: "Адам ұлдарын бөлгенде, халықтардың шекарасын Исраил ұлдарының санына қарай белгіледі",¹³ яғни ақырында Жер бетіне болашақ патшалығының азаматтары ретінде жиналатын шынайы Исраил санына сәйкес. Бұл Пауылдың мына сөздерімен айтылған: "Құдай ... барлық халықтарды жер бетінде мекендеулері үшін бір ғана қаннан жаратты, алдын ала белгіленген уақыттарды және мекендерінің шекараларын белгіледі; олар Иемізді іздеп, бәлкім оны сезініп, тауып алсын, ол әрқайсымыздан алыс емес; өйткені біз онда өмір сүріп, қозғалып, болмысымыз бар".¹⁴ Жерге қатысты бұл бастапқы мақсат орындалғанда, "сенің халқың да барлығы әділ болады".¹⁵ Сол күйде олар туралы тағы былай делінген: "Онда тұратындар: Мен науқаспын демейді; онда тұратындардың күнәлары кешіріледі".¹⁶ Сол уақытта "момындар жерді мұраға алады; тыныштықтың молшылығымен қуанады".¹⁷

GSAM 26Мәсіхтің екінші келуі – аңыз емес

GSAM 26.1Петірдің екінші хатында былай делінген: "Біз Иеміз Иса Мәсіхтің күші мен келуін хабарлағанда, тапқыр ойдан шығарылған аңыз-әңгімелерге емес, оның ұлылығын өз көзімізбен көргенімізге сүйендік. Өйткені ол Құдай Әкеден құрмет пен даңқ алды, асқақ даңқтан Оған мынадай дауыс жетті: Бұл менің сүйікті Ұлым, оған мен разымын. Және бұл аспаннан шыққан дауысты біз қасиетті тауда онымен бірге болғанда естідік. Бізде сондай-ақ болжаудың сенімдірек сөзі бар, қараңғы жерде жарқыраған шамға назар аударғандай, таң атып, таң жұлдызы жүректеріңізде шыққанға дейін оған мұқият назар аударғандарыңыз дұрыс."¹⁸

GSAM 26.2Бұл жазбада апостол таудағы түрленуді Мәсіхтің екінші келуінің дәлелі ретінде көрсетеді. Осы көріністен бұрын біздің Құтқарушымыз апостолдарына: «Міне, мұнда тұрғандардың кейбірі Адам Ұлының патшалығында келе жатқанын көрмейінше өлімнің дәмін татпайды»¹⁹ — деп айтқан. Лука жазғандай: «Міне, мұнда тұрғандардың кейбірі Құдай патшалығын көрмейінше өлімнің дәмін татпайды».²⁰

GSAM 26.3Бұл уәде дәл осы түрлену кезінде орындалды. Таудағы осы «көріністе» олар Иса Мәсіхтің даңқын көрді, ол патшалығымен келгенде дәл осылай көрінеді. Олар өлімді татпай жұмаққа алынған Ілиясты көрді, ол Иеміз келгенде «бір сәтте, көзді ашып-жұмғанша» өлімді күйден өлмейтін күйге өзгертіліп, көкке алынатын адамдарды бейнелейді.²¹ Сонымен қатар қайтыс болған Мұса да бар еді, ол Иеміз келгенде өлілерден тіріліп, Оны қарсы алатындарды бейнелейді. Осылайша бұл «көріністе» олар Мәсіхтің өз патшалығымен келетінін, ол оларға уәде еткендей, көзбен көрді.

GSAM 27Пайғамбарлық – сенімдірек сөз

GSAM 27.1Апостолдар түрлендіру тауында осы даңқты көріністі көріп, Құдайдың мақұлдау дауысын естігенімен, апостол Петір: «Бізде пайғамбарлықтың әлдеқайда сенімді сөзі бар» деп растайды. Бұл сөзбен ол сол есте қаларлық сәтте көргендері мен естігендерін жоққа шығармайды. Сол кезде олар Құдай дауысын бір рет естіген, ал Мәсіхтің екінші келуіне дейін созылатын пайғамбарлықтың ұлы желілерінде Құдай дауысы жиі қайталанады. Шындығында, тарихта орындалған немесе жазылып қалған әрбір нақты пайғамбарлық болжам – біз үшін Құдай дауысы. Осы мағынада пайғамбарлық сөзі «сенімдірек» деп айтылады. Қайта қаралған аударма оны «сенімді етілген» деп аударады. Пайғамбарлық әрбір орындалған егжей-тегжейімен сенімді етіледі. Алдын ала айтылған әрбір оқиға орындалған кезде қалған болжамдардың да міндетті түрде орындалатынына кепілдік береді.

GSAM 27Пайғамбарлықтың табиғаты

GSAM 27.2Пайғамбарлықтың мәні туралы атақты Киелі кітап зерттеушілерінің келесі куәліктері өте әсерлі:—

GSAM 27.3Томас Ньютон былай деп тұжырымдайды: «Пайғамбарлық – алдын ала көрінген және қысқарған тарих; тарих – орындалған және кеңейтілген пайғамбарлық. Әлемде жалған болжамдар болған; бірақ адамдар мен шайтандардың барлық ақыл-парасаты мен зұлымдығы да Киелі жазбаларда жазылғандай пайғамбарлықтарды жасай алмайды».

GSAM 27.4Сэр Айзек Ньютон «пайғамбарларға құлақ салу – шын шіркеудің негізгі белгісі» екенін куәлайды.

GSAM 27.5Доктор А. Кит былай дейді: «Пайғамбарлық кез келген ғажайыпқа тең, және өзі-ақ ғажайып.... Өлілерді қабірден шақыра алатын жалғыз – Құдіреттің дауысы; адам үшін өлілердің мекені сияқты сырын ашу мүмкін емес қараңғы болашақта жасырын жатқанның бәрін айтып бере алатын жалғыз – Барлықты білетіннің дауысы; және екеуі де Құдай дауысы».

GSAM 28.1Мэтью Хенри былай деген: «Құдайдың уақытында, яғни ең жақсы уақытта және Құдайдың жолымен, яғни ең жақсы жолмен болжау сөзсіз орындалады. Мәсіхтің әрбір сөзі өте таза, сондықтан өте сенімді».

GSAM 28Пайғамбарлықтың мақсаты

GSAM 28.2Біз Иса Мәсіхтің шәкірттеріне айтқан сөздерінен пайғамбарлық берудегі Иеміздің бір мақсатын біле аламыз. Иуданың өмірінде болашақ оқиғалар туралы пайғамбарлық етіп, ол былай деді: «Мен оны болмас бұрын айтып отырмын, ол орындалғанда сендер менің сол екеніме сенулерің үшін».²²

GSAM 28.3Иеміз Ишая пайғамбар арқылы былай дейді: "Мен – Құдаймын, және мендей ешкім жоқ; бастамадан аяғын, ежелгі заманнан әлі болмаған нәрселерді жариялаймын; Менің кеңесім орнықты, мен барлық қалағанымды орындаймын деймін".²³

GSAM 28.4Тағы да: "Мен бұрынғы нәрселерді басынан-ақ жария еттім, олар менің аузымнан шықты, мен оларды көрсеттім; мен оларды кенеттен жасадым, олар жүзеге асты... Мен тіпті басынан-ақ саған жария еттім; олар жүзеге аспай тұрып мен саған оларды көрсеттім; сен: Менің пұтым оларды жасады, менің қашап жасалған мүсінім мен құйылған мүсінім оларға бұйрық берді деп айтпауың үшін. Сен естідің, мұның бәріне қара; оларды жарияламайсың ба? Мен саған осы уақыттан бастап жаңа, тіпті жасырын нәрселерді көрсеттім, сен оларды білмедің. Олар қазір жаратылды, бастапқыда емес; тіпті сен оларды естімеген күннен бұрын, сен Міне, мен оларды білдім демеуің үшін."²⁴

GSAM 28.5Осы сөздерден пайғамбарлықтың орындалу күші пайғамбарлықтың Құдайдан шыққанын дәлелдейтіндігі, сондай-ақ оның пұтқа табынушылардың барлық құдайларынан жоғары Иеміздің күшін көрсететіндігі көрінеді. Сонымен қатар осы сөздерден пайғамбарлық шындық жазбаларында өте маңызды орын алатыны байқалады. Бұл фактілер шын болғандықтан, Қасиетті жазбалардың пайғамбарлық бөлімдерін зерттеуге көптеген адамдардың аз көңіл бөлуі немесе мүлде назар аудармауы таңқаларлықтай оғаш.

GSAM 29Пайғамбарлық мөрленбеген

GSAM 29.1Білімсіздер өздерінің білімсіз екенін айтып, сондықтан болжауларды түсіне алмаймыз дейді. Екінші жағынан, көптеген білімді адамдар, соның ішінде кейбір уағызшылар: «Болжаулар мөрленген, түсіну мүмкін емес. Біз бәріміз Аян кітабының мөрленген кітап екенін білеміз» дейді.

GSAM 29.2Аян кітабында сүйікті Жоханға кітапты мөрлемеу туралы ерекше бұйрық берілді.²⁵ Сонымен қатар осы кітапта «осы пайғамбарлық сөздерді естіп, онда жазылған нәрселерді сақтайтындарға» бата айтылған.²⁶ Мөрленген кітаптағы нәрселер түсінілмесе және түсінуге мүмкіндік болмаса, оларды қалай сақтауға болады? Иеміз Мұса арқылы былай деген: «Жасырын нәрселер – Иеміз, Құдайымызға тән; ал ашылған нәрселер – бізге және балаларымызға мәңгілікке тән, осы заңның барлық сөздерін орындауымыз үшін».²⁷

GSAM 29.3Даниял пайғамбардың пайғамбарлықтарының түсінуге арналғанын Иеміздің шәкірттеріне айтқан сөздерінен көруге болады. Біз оқимыз: "Сондықтан сіздер пайғамбар Даниял айтқан қаңыратып бос қалдыратын сұмдықтың киелі жерде тұрғанын көргенде (оқитын адам түсінсін)",²⁸ бұл сөзі іс жүзінде Даниял пайғамбарды түсініңдер дегенді білдіреді.

GSAM 29.4Иеміз пайғамбарлықты түсінуге болмайды деген қате пікірді осы сөздермен жоққа шығарады: "Сізге көрсетілген көрініс мөрленген кітап сөздеріне айналды: оны адамдар білген адамға ұсынып: Оқып берші, – дейді; ол: Мен оқи алмаймын, өйткені ол мөрленген, – дейді. Кітап білмеген адамға да беріледі: Оқып берші, – дейді; ол: Мен сауатсызбын, – дейді. Сондықтан Иеміз былай деді: Бұл халық ауыздарымен маған жақындап, еріндерімен мені құрметтейді, бірақ жүректерін менен алыстатқан, ал олардың маған деген қорқынышы адамдардың өсиеті арқылы үйретілген. Сондықтан міне, мен осы халық арасында ғажайып іс, тіпті ғажайып іс пен керемет жасаймын: өйткені олардың даналарының даналығы жойылып, ақылдыларының түсінігі жасырылады".²⁹ Егер пайғамбар мұнда айтқан халық сенімді пайғамбарлық сөзді ұстанған болса, олар Құдай заңынан алыстап, Оның өсиеттерінің орнына адамдардың өсиеттерін қоймас еді.

GSAM 30Пайғамбарлық жеке түсіндіруге жатпайды

GSAM 30.1Көпшіліктің пайғамбарлықты түсіне алмауы оның терең, жасырын, жұмбақ мағынасы болғандықтан емес. Апостол Петір ол туралы былай деген: «Біріншіден, Киелі жазбалардағы ешбір пайғамбарлық жеке түсіндіруге жатпайтынын біліңдер». Өйткені пайғамбарлық бұрын адам еркімен болмаған; керісінше, Құдайдың киелі адамдары Киелі Рух оларды қозғаған кезде сөйлеген.³⁰ Бұл сөздерден пайғамбарлықты түсіну үшін пайғамбарлар арқылы сөйлеген сол рухты қабылдау маңызды екені анық аңғарылады. Оны іздейтіндердің барлығына уәде етілген сол рух туралы былай жазылған: «Ол сендерді барлық шындыққа жетелейді».³¹

GSAM 30Пайғамбарлық орындалды

GSAM 30.2Пайғамбарлықты зерттегенде әрдайым есте сақтау керек бірнеше факт бар: қателеспейтін Құдай – пайғамбарлықтың авторы, және болжамның орындалу уақыты келгенде дәл сол болжанған оқиға болады. Сонымен қатар, адамдардың не істейтінін алдын ала көре алатын Иеміз бір нәрсенің белгілі бір уақытта болатынын көрсетсе, сол уақыт келгенде пайғамбарлықтың шынайы орындалуын көруге болады. Басқаша айтқанда, нақты белгіленген уақытта болжамның жалған орындалуы мүмкін емес. Осы аксиомаға сәйкес, Иеміздің шындық хабарын әлемге жеткізу уақыты келгенде, ол хабар әрқашан көрініс табады.

GSAM 30.3Бір кездері автор пайғамбарлықтың орындалуы туралы уағыз айтқанда, сол жерде болған бір сенбейтін адам алға шығып: "Мен пайғамбарлықты түсіндірушілер ретінде сіздерді өте бақытты деп құттықтаймын. Тарихты зерттегенде пайғамбарлыққа дәл келетін нәрсені соншалықты оңай табасыздар" деді. "Иә", – дедік біз, – "ол дәл сәйкес келеді, өйткені дәл осылай жасалған. Егер сіз қолғап дүкеніне барып, бір жұп қолғап алғыңыз келсе, қолыңызға дәл келетін қолғап табуды күтпес пе едіңіз?" Ол жауап берді: "Әрине, солай болар еді, өйткені олар дәл осылай жасалған". "Сонымен," – деді жазушы, – "адамдардың не істейтінін дәл білген Құдай оларға қатысты болжамдар жасады, ал сол адамдар іс-әрекет сахнасына шығып, Ол болжаған нәрсені дәл орындағанда, шынайы тарихшы олардың әрекеттерін жазып алады, ал ол болжаммен салыстырғанда дәл сәйкес келеді".

GSAM 31Пайғамбарлық – қараңғылықтағы жарық

GSAM 31.1Апостол Петір пайғамбарлықты қараңғы жерде жарқыраған жарыққа ұқсатып, оған назар аударуымыз керек дейді. Пайғамбарлық шамы болмаса, болашақ толық қараңғылық болар еді. Жарықтың мақсаты – қараңғылықты сейілту: қараңғы жерде жүріп бара жатқанда жолды көрсету және оны айқын етіп көрсету, сонда саяхатшы қадам-қадамымен жолды көріп, таңдай алады. «Сенің сөзің», – дейді Забуршы, – «менің аяғыма шам, жолыма нұр».³² Дана адам былай дейді: «Әділдердің жолы жарқыраған шам секілді, ол тал түске қарай барған сайын жарқырай түседі».³³ Біз уақыт ағысымен ілгерілеген сайын, Құдай сөзі, әсіресе оның пайғамбарлық орындалулары, барған сайын ашылып, Киелі кітапты зерттеушіге мәңгілік жарық пен мәңгілік күнге апаратын жолда екенін барған сайын айқын көрсетеді.

GSAM 31Едемнен соңына дейінгі үш маңызды оқиға

GSAM 31.2Едемнен соңына дейінгі Иеміздің халқының жолын Киелі жазбалар жарығында қарастырғанда, ерекше маңызға ие үш оқиға көзге түседі. Біріншісі – Мәсіхтің алғашқы келуі, адам болмысына енуі, Еммануэльдің келуі, Құдайдың етте көрінуі; екіншісі – Иеміздің сөзі қарапайым халықтан дерлік толықтай жасырылған 1260 жылдық қысым кезеңі болған Қараңғы ғасырлардан кейінгі ұлы Реформация – шіркеудің шөл даладағы күйінен шығуы және Қасиетті жазбаларды барша оқып, Оның еркін біле алатындай етіп орналастыру; үшіншісі – Әлем басталғаннан бері барлық қасиетті пайғамбарларының аузымен айтылған барлық нәрселердің қалпына келу дәуірін әкелу үшін Иеміздің екінші келуі; бұл «ғасырлар қақтығысын», күнә мен әділеттің қақтығысын аяқтап, барлық ғасырлардың бет алған даңқ дәуірін орнатуға арналған.

GSAM 32Пайғамбарлық соңына дейінгі белгілерді көрсетеді

GSAM 32.1Пайғамбарлықтың сенімді сөзін қадамдарымызды бағыттайтын жарық ретінде қабылдап, қараңғылық арқылы дұрыс жолды көрсететіндігін ескерсек, уақыт ағысымен Мәсіхтің екінші келуіне дейін пайғамбарлық сөзде айқын белгіленген жолды табамыз. Осылай болған жағдайда, пайғамбарлық нұрына мұқият ергендер ұлы күннің жақын екенін білдіретін белгілер мен нышандарды ғана танып қоймай, сонымен бірге Иеміз келгенде Оны бейбіт түрде қарсы алуға халықты дайындайтын шындық хабарламалары арқылы үнемі алға жылжитын Иеміздің ісін де таниды.

GSAM 32.2Қасиетті жазбаларда Иеміздің күні көпшілікке «түндегі ұрыдай» келетіні жарияланғанымен,³⁴ Иеміздің кеңесінде тұрғандар туралы былай делінген: «Сіздер, бауырлар, сол күн ұрыдай басып түсуі үшін қараңғылықта емессіздер. Баршаңыз да жарықтың және күннің балаларысыздар».³⁵

GSAM 32Иеміздің жетелеулерін еске алыңыз

GSAM 32.3Адвент қозғалысындағы Иеміздің жетелеуін еске алғанда, оның халқына деген қамқорлығы мен күш-қуатының көріністерін еске алу әрқашан Құдайдың мақсаты болғанын ескеру қажет. Исраилдің Құдайдан алыстауының себептерін түсіндіргенде, псалмшы былай дейді, "Олар өздерінің Құтқарушысы Құдайды ұмытып кетті; Ол Мысырда ұлы істер жасады, Хам жерінде ғажайыптар көрсетті, Қызыл теңіз жағасында қорқынышты істер істеді."³⁶ Исраил үшін Иеміздің олармен бірге жүрген жолын еске алу жақсы болған болса, біз үшін де жақсы емес пе? Экстаз күйінде псалмшы тағы да былай дейді: "Жаным, Иемізді мадақта, Оның барлық жақсылықтарын ұмытпа."³⁷

GSAM 33.1Барлық дәуірлерде Иеміз өз рақымымен күнәнің құлдығынан халықты босатып, оларды аспандық Ханаанға кіруге лайық етуге арналған маңызды шындықтарды беріп келді; ал осы шындықтарды жариялағандарға Иеміздің істеген істерін қарастыру пайдалы.

GSAM 33Ең кішігірім құралдардан зор нәтижелер — Д'Обиньенің куәлігі

GSAM 33.2Д'Обинье History of the Reformation еңбегінде былай дейді: "Құдай өз ісін ғасырлар бойы дайындап, уақыты келгенде оны ең әлсіз құралдар арқылы жүзеге асырады. Ең кішігірім құралдар арқылы ұлы нәтижелерге қол жеткізу – Құдай заңы. Табиғатта барлық жерде үстемдік ететін бұл заң тарихта да көрініс табады".³⁸

GSAM 33.3Құдай ежелгі заманда өзіне тән ерекше халықты таңдауды бастағанда, ол халдеялық Ур қаласындағы пұтқа табынғандар арасында тұрған бір адамды — Ыбырайымды шақырды. Одан көп санды ұрпақ тарады; бірақ олар ұлт мәртебесіне көтерілгенде аспан Құдайы былай деді: «Иеміз сіздерді барлық халықтардан көп болғандарыңыз үшін сүйіп, таңдаған жоқ, өйткені сіздер барлық халықтардың ішіндегі ең аз едіңіздер».³⁹

GSAM 33.4Сонымен қатар, өз халқын Мысырдағы құлдықтан азат еткісі келгенде, ол көшбасшы етіп бала кезінде үш ай бойы анасының үйінде жасырылып, кейін батпақ шөбінен жасалған, сырты шайырмен қапталған қарапайым сандыққа салынып, Ніл өзенінің қамқорлығына тапсырылған адамды таңдады. Алайда дәл сол Мұса, ақыл-есі жеткенде, Құдай халқымен бірге азап шегудің қарапайым жолын «бір сәтке күнәнің ләззаттарынан» болатын рақаттан артық көрді.⁴⁰

GSAM 34Гидеонның жеңісі

GSAM 34.1Кейін Иеміз Исраилді олардың жеріне «шегірткедей көп» болып келіп, жер өнімін жойған және «Исраилге азық та, қой да, өгіз де, есек те қалдырмаған» мидияндықтар мен амалекиттерден құтқармақ болғанда, Гидеонға періште жіберді. Бұл Йоаштың ұлы жауларынан қорғану үшін аз ғана бидайды бастырып, жасырып қоюға мәжбүр болды. Періште оған Исраилді құтқаратынын айтқанда, Гидеон таңырқап: «Мен қалайша Исраилді құтқарамын? Міне, менің руым Манасседе кедей, мен әкемнің үйінде ең кішімін» деді.⁴¹ Осы қарапайым, кедей адам үш жүз адамымен бірге қарапайым шамдары мен құмыраларымен шықты (шектелген ақылға бұл әрекет ақымақтықтай көрінген болар еді), және Құдайды күш-қуатына айналдыра отырып, олар зор жеңіске жетті. Құтқарылуға дейін Гидеон, бәлкім, пайғамбар Амос сияқты былай деп зар илеген болар еді: «Жақыпты кім көтереді? Өйткені ол аз ғана».⁴²

GSAM 34Ақырдағы нәресте

GSAM 34.2Иеміздің белгілеген уақытында адамзаттың Құтқарушысы дүниеге келді, ал қойшылар оны ақырда жатқан күйінде тапты. Оның жердегі туыстары қарапайым, бірақ абыройлы өмірлік кәсіптермен айналысты. Өзінің жердегі кедейлігі туралы Құтқарушы былай деді: «Түлкілердің ұясы, аспандағы құстардың ұя-баспанасы бар; ал Адам Ұлының басын қоятын жері жоқ».⁴³ Ол апостолдарын «сол төменгі таптан таңдады, ол ең төменгі болмаса да, орта тап деңгейіне жете алмайтын. Осылайша бәрі де әлемге бұл іс адамнан емес, Құдайдан екенін көрсетуге бағытталған еді.»

GSAM 35Шақырылған даналар көп емес

GSAM 35.1Алғашқы шіркеу дәуіріндегі қызмет туралы Пауыл былай деді: «Құдайдың ақымақтығы адамдардан дана, ал Құдайдың әлсіздігі адамдардан мықты. Өйткені, бауырлар, өз шақырылуларыңызды қараңыздар: тән тұрғысынан дана адамдардан да, күштілерден де, тектілерден де шақырылғандар көп емес; бірақ Құдай әлемнің даналарын ұятқа қалдыру үшін ақымақ нәрселерді таңдады; және Құдай әлемнің әлсіз нәрселерін мықты нәрселерді ұятқа қалдыру үшін таңдады; әлемнің төменгі және кемсітілген нәрселерін, тіпті жоқ нәрселерді де бар нәрселерді жоққа шығару үшін таңдады, сонда ешбір тән Оның алдында мақтана алмас».⁴⁴

GSAM 35Реформациядағы қарапайым адамдар

GSAM 35.2Осы қағиданы біз XVI ғасырдың ұлы реформаторларының өмірінде де көреміз. Тарихшы былай дейді: «Реформатор Цвингли Альпідегі қойшының шағын үйшігінен шықты; реформацияның теологы Меланхтон – қару-жарақ шеберханасынан; ал Лютер – кедей шахтердің шағын үйшігінен шықты». Өзі туралы Лютер былай деген: «Менің ата-анам өте кедей болды. Әкем кедей ағаш кесуші еді (кейін ол кенші болды), ал анам балаларды өсіру үшін жиі арқасына отын артып жүрді. Олар біз үшін ең ауыр еңбекті көтерді».

GSAM 35.3Апостол Жақып халықты Иеміздің қызметіне шақыру туралы былай дейді: «Тыңдаңыздар, сүйікті бауырларым, Құдай осы дүниенің кедейлерін таңдамады ма, оларды сенімге бай етіп, өзін сүйетіндерге уәде еткен патшалықтың мұрагерлері етпеді ме?»⁴⁵

GSAM 35Алғашқы методистер

GSAM 35.4Методизмнің алғашқы күндерінде тегін берілетін рақым ілімі ынтамен жарияланған кезде реформашылар легінің алға жылжуын бақылай отырып, біз оның Құдайдың күшімен бірге жүріп жатқанын байқаймыз. Ол халыққа Мәсіхтің мейірімді махаббатымен адал түрде ұсынылып, тірі сеніммен қабылданғандықтан, сенушілер өткен күнәларының кешірілуін ғана емес, қасиетті өмір сүруге мүмкіндік беретін қасиеттендіретін күшті де тапты. Методизм қарапайым бастамадан басталып, уағызшылар мен қарапайым сенушілердің сенімі мен адал сенімділігіне сай бата алды.

GSAM 36.1Адвент қозғалысымен байланысты оқиғалар мен тәжірибелерді зерттегенде, адамның қатысуымен жүзеге асатын Иеміздің әрбір ісі сияқты, оның бастауы кедей әрі беймәлім ортадан болғанын байқаймыз; бірақ бұл ұлы істің негізін құрайтын дәлелдерді мұқият тексермей тұрып, ешкім оған қарсы шешім қабылдамасын, әйтпесе олар «Кішігірім істердің күнін кім жек көрді?» деп Иеміз сұрағандардың қатарында қалуы мүмкін.⁴⁶

GSAM 36Эктің Лютерге жауабы

GSAM 36.2Доктриналық мәселенің дұрыс па, бұрыс па екенін оны қабылдайтындардың аздығына немесе көптігіне қарап шешуге бейім адамдар үшін біз Лютер мен Эк арасындағы даудың бір бөлігін келтіреміз. Лютер өз ұстанымын Киелі жазбаларға негіздеп, адамдардың өз пікірлерін Құдай сөзінен жоғары қоюға құқығы жоқ деп таласуға батылдық танытқанда, Эк мына ирониялық сөздермен жауап берді: «Мен құрметті Доктордың қандай кішіпейілділік пен қарапайымдылықпен жалғыз өзі соншама атақты әкелерге қарсы шығуға батылдық танытып, үстем понтификтерден, кеңестерден, докторлардан және университеттерден көп білетінін айтуына таңғаламын! ... Егер Құдай шындықты соншама қасиетті адамдар мен шәһидтерден құрметті Әкеміздің келуіне дейін жасырып келген болса, бұл, сөзсіз, таңғаларлық болар еді».

GSAM 36.3Бұл жауапты Цюрихтағы Цвинглидің Йохан Фаберге берген жауабымен салыстыруға болады: Фабер "он екі ғасыр бойы сақталған ежелгі рәсімдер тастап кетілген кездегі жағдайға таңырқап, христиан әлемінің он төрт жүз жыл бойы қателікте болғаны анық" деген еді. Цвингли тез жауап берді: "Қате сенім он төрт жүз жыл бойы сақталғанымен, ол қате болып қала береді; Құдайға табынуда ежелгі дәстүр ештеңе білдірмейді, егер оның негізі немесе дәлелі қасиетті жазбаларда табылмаса".⁴⁷

GSAM 37Иеміздің Сөзі адам даналығына қарсы

GSAM 37.1Адамдардың пікіріне сүйену қаупі, Иеміздің сөзі арқылы "Шындық деген не?" деген сұрақты шешпей, адамға сену дегенді Ошия пайғамбар былайша өткір сипаттайды: "Сендер зұлымдықты жыртып, күнәні орып алдыңдар; өтіріктің жемісін жедіңдер; өйткені өз жолдарыңа, күштілеріңнің көптігіне сендіңдер".⁴⁸ Адам жүрегінің табиғаты әрқашан адамға сенуге бейім; бірақ Иеміз "тұрып, жерді қатты дірілдететін" уақыт жақындаған сайын, Ишая пайғамбар үгіттейді: "Адамнан үміт үзіңдер, оның демі мұрнында ғана; оны несіне қадірлеу керек?"⁴⁹

GSAM 37.2Осы бағыттағы қауіп туралы Киелі жазбаларда ескерту жасалғандықтан, ешкім де адвент қозғалысын оның қарапайым басталуына немесе әлем көзінде ұлы саналатындардың оны қолдамауына байланысты назар аудармауға тұрарлық деп санап, асығыс айыптамасын. Керісінше, барлығы оның талаптарын мұқият салмақтасын. Шындық баға жетпес құндылық, оған қарағанда адамдардың жай ғана пікірлері пайдасыз қауыздан артық емес.