23-тарау — Денсаулық сақтау мекемелері

GSAM 358.1«ҚАДІРЛІМ, мен ең алдымен сенің рухың өркендегендей, сенің де өркендеп, денсаулығың мықты болуын тілеймін.»¹

GSAM 358.21863 жылғы 6 маусымдағы сенбі күні пастор Уайт пен оның әйелі Мичиган штатының Отсего қаласында пасторлар Корнелл мен Лоуренс ұйымдастырған шатыр жиналысына қатысты. Сол жерде Уайт ханымға денсаулық реформасы тақырыбын ашатын көрініс берілді. Сол уақыттан бастап Review журналында денсаулық пен салауатты өмір салты туралы мақалалар жариялана бастады, ал ол өзіне денсаулық туралы көрсетілгендерді жазуға кірісті. Оның кейбірі Testimony No. 11-де және How to Live атты еңбекте жарияланды.

GSAM 358.3Денсаулықты сақтау және оның физикалық, ақыл-ой мен рухани дамумен дұрыс байланысы халық назарына айқын ұсынылды. 1864 жылғы 25 қазандағы Review журналында пастор Дж. Н. Эндрюс осы тақырып бойынша келесі маңызды ұсыныстарды жасады:—

GSAM 358Денсаулықты сақтау туралы Дж. Н. Эндрюс

GSAM 358.4"Барлық зиянды тағамдардан бас тартып, жақсы нұсқау мен Құдай алдындағы ар-ұждан ықпалымен ұстамдылықпен өмір сүру – жақсы денсаулық үшін ең маңызды істердің бірі. Денеміз – Киелі Рухтың ғибадатханасы. Оны рухымызда да, денемізде де шынайы түрде дәріптеу үшін физикалық болмысымыздың барлық күш-қуатын толық сақтап, нығайту қаншалықты қажет! Құдайға шүкір, бұл тақырып қазіргі уақытта халқымыздың назарына ерекше ұсынылып отыр. Денсаулық пен күш-қуат біз үшін ең құнды нәрселердің бірі, әрі қиын-қыстау кезінде болатын ұлы оқиғаларға куә болатындар үшін аса маңызды."

GSAM 359.1Review журналының беттерінде ғана емес, сонымен бірге біздің уағызшыларымыз да Киелі кітаптағы гигиена мен христиандық ұстамдылық қағидаларын насихаттады.

GSAM 359.21866 жылғы 20 мамырдағы Бас Конференцияда Уайт ханым арқылы келесі нұсқау берілді (сол нұсқау Testimony No. 11-де де кездеседі):—

GSAM 359Денсаулық мекемесін ашу қажет

GSAM 359.3"Маған науқастарға және аурудың алдын алу үшін өз денелеріне қалай күтім жасауды үйренгісі келетіндерге арналған мекеме ашуымыз керектігі көрсетілді....

GSAM 359.4"Имансыздар ауруды сәтті емдейтін, сенбі күнін ұстанатын дәрігерлер басқаратын мекемеге жүгінгенде, олар тікелей шындықтың ықпалына енеді. Біздің халықпен және шынайы сенімімізбен танысқанда, олардың теріс пікірлері сейіліп, олар жағымды әсер алады. Осылай шындықтың ықпалына енгенде, кейбіреулер тек дене әлсіздігінен жеңілдік қана емес, күнәмен ауырған жандарына емдік бальзам табады.

GSAM 359Нәтижелер болжамы

GSAM 359.5"Ауру адамдардың денсаулығы ақылмен жүргізілген емдеу нәтижесінде жақсарған сайын, олар өмірден ләззат ала бастайды да, өздерін сауықтыруға септігін тигізгендерге сенім артады. Олардың жүректері ризашылыққа толып, шындықтың жақсы тұқымы онда одан да оңай орнығып, кейбір жағдайларда нәрленіп, өсіп-өніп, Құдайдың даңқына жеміс береді. Осындай бір құтқарылған асыл жан мұндай мекемені құруға қажетті барлық құралдардан да қымбат тұрады....

GSAM 359.6"Кейбіреулері сауығып немесе едәуір пайда көріп кеткен соң, біздің сенімімізді жаңа жерлерге енгізуге және шындық туын биік ұстауға себепкер болады; ал егер адамдардың санасынан алдын ала пікірлер денсаулығын жақсарту мақсатында халқымыздың арасында біраз уақыт болу арқылы жойылмаса, онда оларға қол жеткізу мүмкін болмас еді."

GSAM 360.1Жиналған жұртшылықтың бір ауыздан қабылдаған шешімі бойынша мүмкіндігінше тез арада Баттл-Крик қаласында немесе оның маңында денсаулық сақтау мекемесін ашу және оны доктор Х. С. Лейдің медициналық басқаруына беру туралы шешім қабылданды. Ол бұрынғы медициналық біліміне қоса ауруларды гидропатиялық әдістермен емдеуді үйрену үшін Шығыстағы су емдеу мекемесінде бір жылдан астам уақыт оқыған еді.

GSAM 360Санаторийге арналған жер учаскесі сатып алынды

GSAM 360.2Сол кезде мұндай мекемені ашу үлкен іс болып көрінді; нәтижесі туралы осы жігерлендіретін куәлік болмаса, жұмысқа кірісу біраз кешігер еді. Алайда кешігудің орнына конференция аяқталғаннан кейін бірнеше күннен соң Батыс Баттл-Крик қаласындағы әдемі тұрғын үйі мен сегіз акр жері бар судья Грейвстің кең үйі сатып алынды. Осы ғимаратқа іргелес екі қабатты қосымша бірден салынды, ол ванна бөлмелері ретінде пайдаланылды. Осы ғимараттарда Денсаулық реформасы институты ашылды.

GSAM 360.31866 жылғы 19 маусымдағы Review журналында мекеменің акцияларына жазылуға алғашқы жалпы шақыру жарияланды. Сол нөмірде Мичиган штатының Баттл-Крик және Нью-Йорк штатының Олкотт қалаларындағы шіркеулердің 2 625 доллар сомасындағы, яғни әрқайсысы 25 доллардан тұратын 105 акцияға жазылғаны туралы мәлімдеме жасалды. Мичиган штатында денсаулық сақтау мекемелерін басқаруға арналған корпорация құруға мүмкіндік беретін заң болмағандықтан, мүлік белгілі бір уақытқа сенімгерлік басқаруға берілді, корпорация құрылғанға дейін.

GSAM 360Денсаулық журналы басталды

GSAM 360.4Тамыздың бірінде басқарма мүшелері мұқабасы бар он алты беттік ай сайынғы денсаулық журналының шығарылуын да бастады. Оны Health Reformer деп атады. Бұл журнал қазір Good Health деген атпен шығарылып келеді және бүгінгі таңда әлемдегі жетекші денсаулық журналы болып табылады. Бұл журнал тек денсаулық пен ұстамдылық қағидалары туралы ғана емес, сонымен қатар 1866 жылғы 5 қыркүйекте науқастар мен қонақтарға ресми түрде ашылған денсаулық сақтау мекемесін жарнамалау құралы да болды. Осылайша, бұл мекеме халыққа алғаш рет айтылғаннан кейін төрт айдан да аз уақыт ішінде сатып алынып, жабдықталып, жұмыс істеуге дайын күйге келтірілді; акцияларға 11 000 доллар көлемінде жазылым жасалып, оның үлкен бөлігі сол кезге дейін төленген еді.

GSAM 361Медициналық корпорация құрылды

GSAM 361.11866–67 жылдардың қысында Мичиган заң шығарушы органы денсаулық сақтау мекемесін басқаруға арналған корпорация құруға мүмкіндік беретін заң қабылдады. 1867 жылғы 17 мамырда бұл қадам жасалып, ішкі ережелер қабылданды және жылжымайтын мүлік пен басқа да мүлік заңды түрде сайланған қамқоршыларға берілді. Осы күнге дейін жазылған акциялардың жалпы сомасы 26 100 долларды құрады; оның 18 264,87 доллары төленді. Мекемеде білікті дәрігерлер мен көмекшілерден құралған команда болды, ал ғимараттар науқастармен дерлік толық еді, олардың бірнешеуі мекемеге келгеннен кейін біздің халық пен шындық туралы біліп, біздің сенімімізді қабылдаған болатын.

GSAM 361Денсаулыққа пайдалы киім

GSAM 361.2Барлық дәуірлерде және барлық елдерде табиғи жүрек өмір мақтанышымен, ақымақтықтар мен сән-салтанатпен әсер ететін әлем ықпалына осал. 1863 жыл, біздің елде, денсаулық пен киім мәселесі Уайт ханымға көрсетілген кезде де ерекшелік болған жоқ, бұл ханымдардың кең тараған обруч модасын қудалаудағы ессіздігінен көрінеді: обручтердің өлшемдері көптеген ханымдарды төңкерілген шарда жүргендей етіп көрсетті. Сол шамада киімде тағы екі қарсылықты шектен тыс үлгі пайда болып, олар көп талқылау тудырды. Оларға қысқаша шолу, бәлкім, оқырманды Testimony for the Church, No. 10-да келтірілген киім жөніндегі Уайт ханымның куәлігін жақсырақ түсінуге дайындайды.

GSAM 362Киімдегі шектен тыс көріністер айыпталады

GSAM 362.1Біріншісі – киімнің артындағы ұзын шлейф (трейн) кию, оның ұзындығы киюшінің талғамына қарай он дюймнен жарты ярдқа немесе одан да көпке дейін жететін. Бұл шлейфтер жиі жерге сүйретіліп жүретін, ал мырзалар оларды «көше сыпырғыштар» деп атайтын. Екінші шектен тыс көрініс мүлдем керісінше болып, мүмкіндігінше ер адамдар киіміне ұқсас стильде болды. Бұл сәнді Блумер бикештің ізбасарлары қабылдап, сондықтан оны «блумер көйлек» деп атады. Ақырында оның атауы «Америкалық костюм» деп өзгертілді. Бұл киімді жақтаушылар әр жерде жиналыстар өткізіп, көптеген әпкелеріміз оны қабылдауды қолдады. Кейбіреулері оны шынымен киді.

GSAM 362Киім мәселесі жөніндегі куәлік

GSAM 362.2Киім мәселесі бойынша Уайт ханымға көрсетілгендер туралы Testimony No. 11-ден бірнеше абзацты келтіремін:—

GSAM 362.3"Құдайға адал адамдар – әлемнің нұры мен жердің тұзы, сондықтан олар өз ықпалдарының бағалы екенін әрқашан есте сақтауы керек. Егер олар өте ұзын киімді өте қысқа киімге ауыстырса, өз ықпалдарын едәуір жояр еді. Олардың міндеті — сенбейтіндерге пайда тигізіп, оларды Құдайдың Тоқтысына жеткізуге тырысу, ал сенбейтіндер олардан жерінер еді. Әйелдер киімінде денсаулық тұрғысынан көрер адамды жирендіретіндей үлкен өзгеріс жасамай-ақ көптеген жақсартулар енгізуге болады.

GSAM 362Реформалық киім

GSAM 362.4«Дене корсеттер мен кит мұрттарымен мүлде сығылмауы тиіс. Киім өкпе мен жүректің сау жұмыс істеуіне толықтай еркіндік беретіндей болуы керек. Киім етіктің үстінен сәл төмен түсуі тиіс, бірақ оны қолмен көтермей-ақ тротуар мен көшедегі кірден аулақ болатындай қысқа болуы керек. Үйдегі жұмыстарды орындағанда, әсіресе сыртта еңбек етуге мәжбүр әйелдер үшін бұдан да қысқа киім тиімді, ыңғайлы және денсаулыққа пайдалы болар еді.

GSAM 363Дене біркелкі киіндірілуі тиіс

GSAM 363.1"Көйлектің ұзындығы қандай болса да, аяқ-қолдары ер адамдардағыдай толық киіндірілуі тиіс. Мұны іштей төсеніштелген шалбар киіп, балағын бауға жиырып, тобыққа бекітіп немесе кең етіп, төменгі жағын жіңішкертіп тігіп, аяқ киімге тиетіндей етіп ұзын етіп жасау арқылы жүзеге асыруға болады. Осылайша киіндірілген аяқ-қол мен тобықтар ауа ағынынан қорғалады. Егер аяқтар мен аяқ-қол жылы киіммен жайлы ұсталса, қан айналымы теңеліп, қан таза әрі сау күйінде қалады, себебі ол ағза арқылы табиғи өткізу жолында суық тимей, кедергісіз ағады."

GSAM 363.2Бұл киімнің ұзындығы ұзын етегі бар көйлек пен американдық киімнің арасындағы мақұлданарлықтай аралық ретінде көрсетілді. Ешкімге міндетті түрде оны кию керек делінбеді, бірақ олар өз ықпалын жойып, көмектесуге тиісті адамдарды жирендіретіндей әрекет етпеуі керектігі айтылды. Бұған дейін сипатталғандай түрде тобықтарын жабу міндетті емес, бірақ солай жасауға болатыны айтылды. Егер сол мақсатқа басқа жолмен, мысалы ұзын іш киімдер мен тоқылған гетрлер арқылы қол жеткізілсе, ол да осы куәлікке толық сәйкес келеді.

GSAM 363Денсаулыққа пайдалы киімнің бес негізгі талабы

GSAM 363.3Ұсынылған киім үлгісінде денсаулыққа пайдалы киім киюдің бес негізгі талабы бар екені байқалады, атап айтқанда:—

GSAM 363.41. Корсеттер мен белді қысатын кез келген заттан бас тарту.

GSAM 363.52. Қолдар мен аяқтардағы қан айналымын тежейтін барлық таңғыштардан бас тарту.

GSAM 364.13. Дененің барлық бөліктерін, әсіресе аяқ пен тобықты біркелкі киіндіру.

GSAM 364.24. Етекті иықтан іліп, оны мықынға белдікпен ілуге ешқашан рұқсат етпеу.

GSAM 364.35. Киімнің ұзындығы.

GSAM 364.4Алғашқы төрт тармақты қазіргі таңда барлық саналы дәрігерлер қолдайды, ал бесінші тармаққа келетін болсақ, ұзын етек пен тым қысқа көйлек екеуі де қазір қолданылмайды.

GSAM 364Дженнесс-Миллер ханым киім туралы

GSAM 364.51890 жылы Нью-Йорк қаласының тұрғыны Дженнесс-Миллер ханым сол дәуірдің ең ғылыми-гигиеналық киім журналында әйелдерге көйлектерін біртіндеп, кенеттен өзгеріс болмас үшін, әйелдің етігінің жоғарғы бөлігіне дейін қысқартуды ұсынды — дәл Testimony No. 11-де көрсетілген ұзындық.

GSAM 364Доктор Траллдың қолдауы

GSAM 364.61868 жылы Нью-Джерси штатының Флоренс-Хайтс қаласындағы Гигиеотерапевтикалық колледжінің докторы Р. Т. Траллға мамыр айының соңында Мичиган штатының Баттл-Крик қаласындағы біздің уағызшыларға бір апталық дәріс курсын өткізуге келісім жасалды. Курс барысында дәрігер пастор Уайттың қонағы болды. Уайт ханым дәрістерге қатыспады, бірақ дәрігер күн сайын пастор Уайтпен, оның әйелімен және пастор Дж. Н. Эндрюспен бірге арбада серуендеп шығып тұрғандықтан, ол гигиена, ауру және оның себептері, дәрілердің әсері және т.б. туралы оның пікірлерін тыңдауға тиіс екені түсінікті болды. Ол тек көріністе көрсетілгендерін баяндады, алайда бұл білімді қайдан алғанын айтпады. Дәрігер медициналық ғылым оның айтқан ойларымен толық үйлесетінін мәлімдеді. Пастор Эндрюс маған екінші күнгі әңгіме соңында дәрігер Уайт ханымнан медициналық ғылымды қай жерде бітіргенін сұрағанын айтты. Ол оның бұл салаларды ешқашан оқымағанын білгенде таң қалды, бірақ ол өз білімін 1863 жылғы 6 маусымда Мичиган штатының Отсего қаласында көрсетілген нәрселердің нәтижесі ретінде беріп жатқанын білді. Ол оның идеяларының барлығы физиология мен гигиена талаптарына толық сай келетінін және көптеген тақырыптарда ол өзінен де тереңірек білетінін айтты. Мұндай сапарлар мен әңгімелер бес күнге жуық жалғасқаннан кейін дәрігер пастор Уайттан неге оны колледжін тастап, Баттл-Крик қаласындағы уағызшыларға дәріс оқуға шақырғанын сұрады. Ол: «Уайт ханым гигиена бойынша оларға қажетті нұсқаулықты беруге мен сияқты дайын» деді.

GSAM 365Медициналық ғылым мақұлдайды

GSAM 365.1Практикалық гигиенаның әртүрлі салалары бойынша оның көптеген еңбектері көп жылдан бері жұртшылыққа таныс, ал олардың көбі қазір Christian Temperance and Bible Hygiene атты жинақта біріктірілген. Ең білімді дәрігерлердің кейбірі бұл жазбаларды мұқият зерттегеннен кейін медицина ғылымы олармен толықтай келісетінін мәлімдеді. Ол үшін бұл еңбектер зерттеу нәтижесі емес, Иеміздің оған көрініс арқылы көрсеткендерін жазып алу ғана.

GSAM 365Доктор Келлоггтың куәлігі

GSAM 365.21863 жылы Уайт ханымға көрініс арқылы ашылғандардың медициналық ғылымның зерттеулерімен қаншалықты сәйкес келетініне куәлік ретінде мен Мичиган штаты, Баттл-Крик қаласындағы әлемге әйгілі санитариумның бас дәрігері доктор Дж. Х. Келлоггтың Christian Temperance кітабына жазған алғы сөзінен үзінді келтіремін. Ол былай дейді:—

GSAM 365.3"1. Аталмыш жазбалар алғаш жарық көрген кезде денсаулық мәселесі осы жазбалар арналған адамдар тарапынан ғана емес, жалпы әлем тарапынан да түгелге жуық елеусіз қалған еді.

GSAM 365.4"2. Дене әдеттерін түзету қажеттігін алға тартқан санаулы адамдар шынайы түзетушілік қағидаларын насихаттаумен бірге ең айқын және кейде тіпті жеккөрінішті қателіктерді де таратып жатты.

GSAM 366.1"3. Еш жерде және ешкім ашық қателіктерден ада, Киелі кітапқа және христиан дінінің қағидаларына сәйкес келетін гигиеналық шындықтардың жүйелі әрі үйлесімді жиынтығын ұсынған жоқ.

GSAM 366.2"Осы жағдайда аталған жазбалар пайда болды. Оқытылған қағидалар ғылыми авторитетпен расталмады, олар ғылыми білімі бар деп мәлімдемейтін, Құдайдың нұсқауымен жазылатынын мәлімдейтін адамның қарапайым әрі анық түсіндіруімен ұсынылды.

GSAM 366Принциптер сынақтан сәтті өтті

GSAM 366.3«Осындай ерекше жағдайларда және осындай таңғажайып мәлімдемелермен ұсынылған қағидалар уақыт пен тәжірибенің сынынан қалай өтті? – деген сұрақ орынды. Оның жауабы ең толық тексеруге болатын фактілерде жатыр.... 25 жыл бұрын толықтай еленбеген немесе мазаққа айналған қағидалар жұрттың сенімі мен құрметіне бірте-бірте енді, әлем олардың әрқашан осылай қабылданбағанын мүлде ұмытты. Ғылымдағы жаңа ашылулар мен ескі фактілердің жаңа түсіндірмелері үнемі растайтын дәлелдер қосып отырды, сондықтан бүгінгі таңда 25 жылдан астам бұрын алға тартылған әрбір қағида ғылыми дәлелдермен мүмкіндігінше мықты түрде расталған.

GSAM 366Көріністердің Құдайлық шығу тегінің дәлелі

GSAM 366.4«Ғылым мен тәжірибенің беделіне сүйенгенімен, әсіре түсініктермен бұрмаланған және қателіктердің мол қоспасынан игілік жасауға дәрменсіз болған шатасқан әрі қайшылықты ілімдер арасында ғылыми білімі не терең оқымыстылығы бар деп мәлімдемейтін адамның денсаулық мәселелері жөнінде жазған санаулы авторлар мен ойшылдар ұсынған шатасқан әрі қателіктермен былғанған идеялар жиынтығынан соншалықты үйлесімді, өзара сәйкес және шынайы гигиеналық қағидалар жүйесін құра алғанын ерекше жайт деп мойындау керек. Ширек ғасыр бойғы талқылаулар, зерттеулер, жаңалықтар мен тәжірибе осы қағидалардың бірде-біреуін теріске шығармай, тек ұсынылған ілімдерді нығайта түсті. Бұл сөзсіз таңғаларлық жайт әрі Құдайдың даналығы мен жетелеуінің айқын дәлелі деп бағалануға тиіс». Жазылған жері: «Баттл-Крик, Мичиган, 1890 ж.»

GSAM 367Денсаулық институты кеңейтілді

GSAM 367.11876 жылы мекемеге бас дәрігер болып келген медицина докторы Дж. Х. Келлоггтың басқаруымен емдеуге сұраныс соншалықты жоғары болғандықтан, 1877 жылдың көктемінде қосымша орын бөлу қажет болды. 1876 жылы мекеменің атауы Денсаулық реформасы институтынан Медициналық және хирургиялық саниторияға өзгертілді, ал 1878 жылы жаңа бас ғимарат салынды.

GSAM 367.2Бұл құрылымның көлемі 136 x 46 фут болып, жертөленің үстінде төрт қабаты бар. Ол бүкіл ғимарат бойынша бумен жылытылып, газбен жарықтандырылған. Ашылғаннан кейін көп ұзамай ол науқастар мен қонақтармен дерлік толықты.

GSAM 367.3Осы уақытқа дейін 1866 жылы Уайт ханымның осы мекеме туралы айтқан болжамдары таңғаларлықтай дәл орындалды. Денсаулық іздеп мекемеге келуі арқылы осы халыққа алғаш назар аударған ондаған адам қазіргі шындықтың нұрын қабылдап үлгерді.

GSAM 367Ауылдық денсаулықты қалпына келтіру орталығы

GSAM 367.4Signs of the Times газетінің 1877 жылғы 22 қарашадағы санында, М. Г. Келлогг, медицина докторы, Дж. Х. Келлоггтың ата-анасының біреуі ортақ бауыры, Калифорния штаты, Напа округіндегі Сент-Хелена қаласынан солтүстік-шығысқа қарай екі жарым миль қашықтықтағы Хауэлл тауының беткейінде жер учаскесін иеленгенін және Crystal Springs маңында "Ауылдық денсаулық демалысы" деп аталатын ғимарат салуға кірісетінін жариялады. 1877–78 жылдардың қысында ғимарат салынып, 1878 жылдың басында науқастарды емдеуге ашылды. Бұл сауықтыру орны, негізгі мекеме – Баттл-Крик қаласындағы санитариум сияқты, көлемі жағынан өсіп қана қоймай, сонымен бірге көптеген адамдарды хабармен таныстырып, оны қабылдауға ықпал еткен орынға айналды.

GSAM 368The Pacific Health Journal

GSAM 368.11885 жылдың жазы үшінші періштенің хабарын тарату ісіндегі ілгерілеудің өте оқиғалы кезеңі болды. Мамырдың бірінде Сент-Хеленадағы Ауылдық денсаулықты қалпына келтіру орны ресми түрде білікті дәрігердің медициналық басқаруына берілді. Маусым айында пастор J. H. Waggoner-дің редакциялық қадағалауымен айына екі рет шығатын 24 беттік Pacific Health Journal and Temperance Advocate журналының шығарылымы басталды. Осы шаралар арқылы денсаулық сақтау мекемесіне жаңа өмір келді: ол бұрынғы жылдағыдай шығынға ұшырамай, жыл сайын 2 000–4 000 доллар таза пайда көрсете бастады, ал 1891 жылдың сәуірінде аяқталған жылға қарай таза табысы 12 000 доллардан асты.

GSAM 368.21887 жылы Сент-Хеленада өткен Rural Health Retreat Association ұйымының жиналысында мекеменің қаржысы туралы мынадай мәлімдеме жасалды: 1885 жылғы 1 мамырда мекеменің таза капиталы небәрі 5 322,76 долларды құраған, бұл сол күнге дейін шығарылған барлық акциялардан 2 547,24 долларға кем. Басқаша айтқанда, мекеме өз табысының барлығын және 2 547,24 доллар негізгі капиталын пайдаланып бітірген. 1887 жылғы 1 сәуірде мекеменің барлық қарыздары шегерілгеннен кейінгі құны 21 372,64 долларды құрап, жиырма үш айда 16 049,88 долларға өсті. Осы сомадан 5 280 доллар мөлшерінде акциялар сатып алынды және мекемеге 2 497,60 доллар көлемінде қайырымдылық жасалды; сондықтан мекеменің жұмыс нәтижесінде таза пайда 8 272,28 долларды құрады. Осы уақытта Pacific Health Journal 32 беттік ай сайынғы журнал ретінде мұқабасымен шығарылып, мекеменің мүдделері мен қағидаларын ілгерілетуде одан да үлкен қызмет атқаратыны анықталды.

GSAM 369Қайырымдылық жұмысы

GSAM 369.11891 жылғы қаңтардағы Medical Missionary журналында Battle Creek Sanitarium туралы сөз еткенде доктор Дж. Х. Келлогг былай деді:—

GSAM 369.2«Мекеме 25 жыл бойы жүргізген қайырымдылық емдеу қызметінің жалпы сомасы 100 000 доллардан әлдеқайда асады, бұл бастапқыда салынған капиталдан бірнеше есе көп.

GSAM 369.3"Аталған қайырымдылық жұмысынан бөлек, мекеме миссионерлік қызметтің әртүрлі бағыттарына дайындалған лекторларды, медбикелерді, аспаздық мектептердің оқытушыларын және басқа да адамдарды жіберді."

GSAM 369Жетімдер үшін өтініш

GSAM 369.41891 жылғы 8 наурыздағы Бас Конференцияда доктор Келлогг жетімдердің мүддесі үшін өте шын жүректен үндеу жасады. Ол былай деді: "Мен 'жалпы өкіл' болып тағайындалыппын және мен өкілдік етілмегендерді — оларға ешкім қамқор болмайтын жетімдерді — қорғаймын".

GSAM 369Хаскелл ханымның 30 000 долларлық сыйлығы

GSAM 369.51892 жылғы қаңтардағы Home Missionary журналында жетім балаларға үй салуға қажетті қаражат жинауға табанды өтініш айтылды. Осы журналда үйге арналған уәделері 17 716 долларды құрайтын адамдардың аттары жарияланды — жобаны ұйымдастырушылардың ойынша, бұл сондай ауқымды іс үшін тым аз қаржы еді, сондықтан жұмыстың орындалуы кешігуі мүмкін деп қауіптенілді. Бірақ соңын басынан-ақ көретін және "мың төбедегі малға" ие Жаратқан оқиғаларды солай ұйымдастырды, нәтижесінде біздің сенімде емес бір бай ханым, Чикагодан шыққан, Фредерик Хаскелл мырзаның жесірі Кэролайн Э. Хаскелл ханым бұл жоспарланған қайырымдылық іс туралы естіген бойда құрылыс комитетінің пайдалануына 30 000 доллар бөліп берді. Ол қаражатты бұған дейін баяндалған жоспарға сәйкес жетімдер үйін салуға толық жұмсауды, оны кеңпейілді әрі жомарт рухпен басқаруды және мекемені марқұм күйеуінің құрметіне Хаскелл мемориалдық үйі деп атауды ғана талап етті.

GSAM 370.1Осылайша берілген қаражаттың көмегімен Medical Missionary and Benevolent Association ұйымы жыл ішінде ғимаратты балалар үйі ретінде тұрғызып, ашуға мүмкіндік алды. Бұл ғимарат 1894 жылғы 25 қаңтарда ашылды. Сол күннен бергі уақыттың көп бөлігінде балалар үйінде жетімдер, көмекшілер мен мұғалімдерден құралған отбасы орта есеппен жүз адамнан тұрып келеді.

GSAM 370Джеймс Уайтты еске алу үйі

GSAM 370.2Осы жетімдерге күтім жасау мен қолдау көрсетумен қатар, бұл қауымдастық Джеймс Уайт мемориалдық үйі деп аталатын тағы бір қайырымдылық мекемесін басқарады, онда жиырмадан астам қарт және баспанасыз адамдарға қамқорлық көрсетіліп, олардың жайлы тұруы қамтамасыз етіледі.

GSAM 370Медициналық миссионерлер

GSAM 370.3Осы жұмыс аясында медициналық миссионерлерді даярлау қолға алынған кезде тағы бір батыл қадам жасалды. Адамзатты көтеруге бағытталған осы күш-жігерді мадақтап, Уайт ханым 1892 жылғы 16 қыркүйекте Австралияның Престон қаласынан жазған хатында былай деді:—

GSAM 370.4"Мен қазір бір адам даярлықтан өтіп жатқан жерде жүз адам даярлықтан өтсе екен деп тілер едім. Солай болуы керек. Ер адамдар да, әйелдер де медициналық білімсіз миссионерлерге қарағанда медициналық миссионерлер ретінде анағұрлым пайдалы бола алады."

GSAM 370.5Жоғарыда айтылғаннан бері осы сипаттағы өмірлік қызметке кіріспес бұрын дайындық курсын өтетін адамдар саны айтарлықтай артты.

GSAM 370Денсаулық сақтау жұмысының өркендеуі

GSAM 370.61894 жылғы қаңтардағы Medical Missionary журналында денсаулық сақтау жұмысының өсуіне қатысты қызықты деректерді келтіретін қысқаша мәлімдеме берілген. Онда былай делінген:

GSAM 371.1«Денсаулық реформасы институты 1866 жылы құрылды.... Мичиган штатының өсіп келе жатқан қалаларының бірі – Баттл-Криктің биік жеріндегі жайлы әрі саулыққа пайдалы орналасқан қарапайым жеке меншік ағаш үй сатып алынды. Екі дәрігер, екі монша қызметкері, бір медбике (даярлығы жоқ), үш-төрт көмекші, бір науқас, көптеген қолайсыздықтар және мекеменің болашағына және оның негізін құрайтын қағидаларға деген зор сенім — міне, осылайша қазіргі бастаманың іргетасы қаланды. Ол Денсаулық реформасы институты деп аталды.

GSAM 371.2"Алғашқы коттедждің орнына қазір ұзындығы 312 фут, тереңдігі 100 фут, биіктігі алты қабатты ғимарат тұр, ол үш жүз қонаққа арналған және науқастарды күту мен қалпына келтіру үшін заманауи ғылым ұсына алатын барлық құрал-жабдықтармен жабдықталған. Дәрігерлер құрамын он дәрігер құрайды, олардың көбі өз саласының мамандары. Медбикелер мен басқа көмекшілер үш жүзден астам адамнан тұратын бір отбасы құрайды, ал мекемеге Одаққа кіретін барлық штаттардан және басқа елдерден көптеген қонақтар келеді. Оның есіктері кез келген аттағы, жергілікті немесе шетелдік миссионерге әрдайым ашық, және отбасы бұл қонақтардың біреуінсіз немесе бірнешеуінсіз сирек қалады.

GSAM 371Санитарий ауруханасы

GSAM 371.3"Аурухана 1888 жылы салынған, өлшемі 100×60 фут, биіктігі бес қабатты ғимарат. Ғимараттың үстіңгі үш қабаты саниторияның хирургиялық бөлімі, науқастар бөлмелері мен палаталары үшін пайдаланылады. Мұнда мекеменің қайырымдылық жұмыстары үшін кеңселер де орналасқан. Оның айналасында кейбірі бумен жылытылып, негізгі ғимарат сияқты электр жарығымен жарықтандырылатын жиырма шағын үй шоғырланған, олар науқастармен немесе студенттермен толы. Медициналық миссионер мейірбикелерін даярлау мектебі 1884 жылғы 1 шілдеде ұйымдастырылды. Алғашқы алты айда оған отыз бес студент қабылданды."

GSAM 372Қызметкерлердің аттанатыны туралы болжам

GSAM 372.1Калифорнияның Сент-Хелена қаласында орналасқан денсаулық сақтау мекемесі туралы сөз еткенде, Уайт ханым 1887 жылғы 6 ақпанда Швейцарияның Трамелан қаласынан жазған хабарламасында былай дейді:—

GSAM 372.2"Құдай айтты: егер осы мекемемен байланысты адамдар кішіпейілділікпен және бағынушылықпен жүріп, Құдайдың еркін орындаса, ол өмір сүріп, өркендейді; және одан басқаларға Құдай берген жарықпен батасын беру үшін миссионерлер жіберіледі. Олар Иса рухында биік орындардағы пұттарды құлатады; олар ырымшылдықты әшкерелеп, қателік, өзін-өзі қанағаттандыру, ұстамсыздық және зұлымдық қана өркендеген жерлерге шындықты, тазалықты және қасиеттілікті орнатады."

GSAM 372.3Біз осы сөздерді келтіреміз, себебі олар басқа ұқсас мекемелерге де бірдей күшпен қатысты.

GSAM 372Денсаулық сақтау саласындағы табысқа уәде етілді

GSAM 372.41891 жылы шіркеуге берілген арнайы куәлікте былай делінген: «Құдайдың берекесі денсаулық реформасына қызығушылық оятуға бағытталған әрбір талпынысқа түседі; өйткені ол барлық жерде қажет. Бұл мәселе бойынша жандану болуы тиіс; себебі Құдай осы құрал арқылы көп нәрсені жүзеге асыруды көздейді.»

GSAM 372Америкалық медициналық миссионерлік колледж

GSAM 372.5Ауруды емдеудің рационалды әдісі туралы түсінік біртіндеп тереңдеп, 1895 жылдың маусымында медициналық білім беру мекемесін құруға сұраныс туындады. Осы сұранысты орындау мақсатында Америкалық Медициналық Миссионерлік Колледж құрылды, оның арнайы мақсаты – Жетінші күн адвентистерінің медициналық миссионерлік және қайырымдылық қауымдастығының қарамағында, ел ішінде және шетелде жұмыс істейтін дәрігерлерді даярлау болды. Колледждің ашылу салтанаты 1895 жылғы 30 қыркүйекте Баттл-Крик қаласында өтті, ал колледж келесі күні, 1 қазанда қырық студенттен тұратын сыныппен ашылды.

GSAM 372.6Колледж хабарландыруында былай делінген:

GSAM 372.6"Колледж Иллинойс штатының заңдарына сәйкес Чикагода тіркелген. Оқу бағдарламасы Америка Құрама Штаттарындағы ең үздік медициналық мектептердің бағдарламасымен бірдей жан-жақты болады. Оқытудың бір бөлігі Чикагода, бір бөлігі Мичиган штатының Баттл-Крик қаласында жүргізіледі."

GSAM 373.1Медициналық миссионерлік қызметке дайындалып жатқандар туралы 1895 жылғы тамыз айындағы Medical Missionary журналында былай делінген:

GSAM 373.1«Қазіргі уақытта Баттл-Крик санитарийлік медбикелер даярлау мектебінде 250-ден астам медбике оқып жатыр; медициналық миссионерлік қызметке жарамды әрқайсысына лауазым тағайындалды. Оңтүстік теңіз аралдарына, Үндістанға, Батыс Үнді аралдарына, Оңтүстік Америкаға медбикелер, АҚШ-тың оңтүстік штаттарына жиырма бес не отыз медбике және ірі қалаларымызға медбикелер қажет».

GSAM 373Медициналық миссионерлік қызметтің өркендеуі

GSAM 373.21895 жылғы 5 қарашада Табернакулда өткен Санитариум миссионерлік медбикелер сыныбының бітіру рәсімінде доктор Келлогг былай деді:—

GSAM 373.3"Он екі жыл бұрын осындай шарада екі медбике бітірді. Қазіргі уақытта үш жүзден төрт жүзге дейінгі медбикелер корпусы бар. Санитарийда он тоғыз дәрігер, ал санитариймен біршама байланысты және Медициналық миссионерлік және қайырымдылық қауымдастығының бақылауындағы ұқсас мекемелерде жиырма екі дәрігер бар. Біздің 53 медбикеміз әртүрлі шетелдерде — Швецияда, Ескі Мексикада, Африканың Алтын жағалауында, Австралияда, Оңтүстік Африкада, Данияда, Үндістанда, Жаңа Зеландияда, Самоада және Британ Гвианасында қызмет атқарып жатыр. Қазіргі уақытта 63 медицина студенті дайындықтан өтуде. Олардың 41-і мұнда, 22-сі Мичиган университетінде және басқа да оқу орындарында. Бүгін кешке 22 медбике бітіріп, мақұлданған медбикелер ретінде қызметке шығуға толық дайын."

GSAM 373.41902 жылға дейінгі денсаулық сақтау мекемелеріміздің дамуын зерттегенде, Battle Creek Sanitarium – медициналық колледжі мен мейірбикелерді даярлайтын мектебі бар – жетінші күн адвентистерінің меншігіндегі әлемдегі ең ірі осындай мекеме екенін байқаймыз.

GSAM 374Негізгі ғимараттар өртеніп кетті

GSAM 374.11902 жылғы 18 ақпан түнінде тамаша жабдықталған үлкен негізгі ғимарат пен кең аурухана өрттен жойылып кетті. Сол кезде ғимараттарда төрт жүз науқас пен қонақ болған, бірақ дәрігерлердің, медбикелердің және көмекшілердің батыл әрекеті мен Иеміздің ерекше қорғауы арқасында олардың барлығы ауыр жарақатсыз ғимараттан шығарылды.

GSAM 374Жаңа санитория

GSAM 374.2Ескі ғимараттардың орнына бұрынғысынан үлкен әрі берік басқа ғимарат салынды. Қазіргі ғимараттың іргетасы 1902 жылғы 12 мамырда қаланды, ал ғимарат 1903 жылғы 31 мамырда ашылды. Мекеме басшылары жаңа ғимарат туралы: "Бұл темір, тас, кірпіш пен цементтен салынған ғимарат болуы мүмкін болатын ең берік әрі ұзаққа шыдамды дейді.

GSAM 374.3"Мекеменің жабдығы барлық жағынан қолжетімді ең заманауи, толық, санитарлық, ыңғайлы және берік болып табылады; және ол қазіргі күйінде, толық аяқталған түрде, Battle Creek Sanitarium ауру адамдарға берілетін мүмкіндіктер мен ыңғайлылықтар бойынша сөзсіз теңдесі жоқ қызмет көрсетеді деп есептеледі.

GSAM 374.4"Мекеме басшыларының мақсаты – рационалды медицинада мойындалған науқастарды емдеудің барлық жаңа әдістері мен құралдарын бір жерге, қолайлы жағдайларда жинап, сол әдістерді жауапкершілікпен және ақылмен қолдану болды."

GSAM 374Көптеген саниториялар ашылады

GSAM 374.5Осы халыққа жеткізілген жарық – Иеміздің әлем бойынша бірнеше алып мекемелерге қарағанда орташа көлемдегі көптеген санаторийлер болғанын қалайтыны. Әсіресе соңғы онжылдықта әлемнің әртүрлі аймақтарында шағын санаторийлер ашу басталғанына қуаныштымыз. 1904 жылғы General Conference Year Book басылымында осы шағын мекемелердің елуден астамының тізімі берілген.

GSAM 375Санаторийлер тізімі

GSAM 375.1Оларды құруға әкелген жағдайларды баяндау қызықты болар еді, бірақ біздің шектеулі орынға байланысты олардың орналасқан елдері мен әр елдегі санын көрсететін тізіммен шектелеміз. АҚШ-та – 35; Ұлыбританияда – 3; Германияда – 1; Швейцарияда – 1; Данияда – 1; Норвегияда – 1; Швецияда – 1; Оңтүстік Африкада – 1; Австралияда – 2; Жаңа Зеландияда – 1; Самоа аралында – 1; Ескі Мексикада – 1; Үндістанда – 1; Жапонияда – 1.

GSAM 375Емдеу бөлмелерінің тізімі

GSAM 375.2Осы санаторийлерден басқа жиырма екі емдеу бөлмесі бар, оның он жетісі АҚШ-та; біреуі Яффада, біреуі Палестинадағы Иерусалимде; біреуі Ескі Мексикадағы Гвадалахарада; біреуі Оңтүстік Африкадағы Кимберлиде; және біреуі Австралиядағы Рокхэмптон қаласында. Сонымен қатар адамдар таза гигиеналық тамақ ала алатын және дұрыс өмір сүру әдісі туралы көбірек немесе азырақ нұсқаулық ала алатын жиырма алты вегетариандық мейрамхана бар.

GSAM 375.3Денсаулық реформасының қағидаларының дамуы туралы осы статистика 1866 жылы Құдайдың аянымен алдын ала айтылғандай, Иеміздің «осы құрал арқылы ұлы іс атқара алатынын» көрсетеді; сондай-ақ 1863 жылы болжалғандай, «денсаулық реформасының қағидалары» «Иеміздің келуіне халықты көкке алынуға дайындауға» қалай үлес қосатынын көрсетеді. Осылайша, осы денсаулық сақтау мекемелері жүз есе көбейіп, жақын арада олардың тағайындалған және жобаланған мақсаттарын орындасын.