5-тарау — Екінші келу хабары

GSAM 93.1"Енді инжир ағашының мысалын үйреніңдер: оның бұтағы жұмсарған кезде және жапырақтары шыққанда, жаздың жақын екенін білесіңдер; солайша сендер де бұл барлық нәрселерді көргенде, оның [шеткі нұсқада – оның] жақын екенін, тіпті есік алдында тұрғанын біліңдер. Шынында да, сіздерге айтамын: бұл ұрпақ өтпейді, осылардың бәрі орындалғанша. Аспан да, жер де жоғалады, ал менің сөздерім жоғалмайды."¹

GSAM 93.2Бұл аятта назар аударуға тиіс уақыт – Мәсіхтің келуі «есік алдында» екенін алғашқы нәзік жапырақтардың шыққанын көргенде жаз мезгілінің жақындағанын білетініміздей сенімділікпен білуге болатын кезең. Сондай-ақ, біз Мәсіхтің өзі келуіне дейін сахнадан кетпейтін ұрпаққа жеткенімізді де білуге болады. Мысалды үйрену уақыты келгенде, Иеміздің осы мысалды үйрететін ұстаздарды көтеретін уақыты екені айқын. Апостолдың басқа бір жағдайда қойған сұрағы да мұнда бірдей өзекті: «Уағызшы болмаса, олар қалай естиді? Ал жіберілмесе, олар қалай уағыз айтады?»²

GSAM 93Белгілер уақыты

GSAM 93.3Алдыңғы тарауда біз 2300 күндік кезеңнің аяқталуы туралы білім қалай алынғанын және оның «оның сотының сағатына» дейін созылатынын көрдік. Мұнда енгізілген мысалда біз осы мысал мен «сот» хабарын әлемге жариялау үшін Иеміздің белгілеген уақытына жеткізілеміз. Өз халқының басына түсетін әрі «қысқартылатын» үлкен «қиындық» туралы айтқаннан кейін Құтқарушы былай деді: «Сол күндердің қиындығынан кейін-ақ күн қараңғыланып, ай нұрын бермейді, жұлдыздар аспаннан төгіліп, аспан күштері шайқалады; сол кезде Адам Ұлының белгісі аспанда көрінеді».³

GSAM 94.1Назар аударыңыз, соңғы айтылған белгінің оның келуінің белгісі екені айтылмаған; ол – Адам Ұлының сол жерде екенін, келе жатқаны көрінетінін көрсететін белгі ғана. Осы мәтінде оның жақын келуіне сену негізі ретінде көрсетілген белгілер – күнде, айда және жұлдыздардағы белгілер. Ал одан кейінгі оқиғалар аспан бұлттарымен оның нақты келуіне байланысты жүзеге асады. Сондықтан осы белгілердің үшіншісі – жұлдыздардағы белгі – орын алғаннан кейін-ақ Иеміздің мұғалімдерін тұрғызатын уақыты келеді, олар Мәсіхтің келуі есік алдында екенін үйретеді.

GSAM 94.2Енді осы белгілердің пайда болу уақытына келетін болсақ: күннің қараюы азап шегуден кейін дереу болатын еді.⁴ Марк жазғандай, ол «сол күндері, сол азаптан кейін» болатын еді.⁵ Құтқарушымыз күндер қысқартылатынын айтқан. Мария Терезияның жарлығы мен 1773–1776 жылдардағы төзімділік актілерінің арқасында шіркеуге қарсы қудалаудың қызуы қысқарды. Қудалаушы билік азаматтық билікті 1798 жылға дейін өз қолында ұстағанымен, қудалаулар шамамен 1773 жылы аяқталды. Құтқарушының сөздерін салыстыра отырып, осы белгілердің біріншісін 1773 пен 1798 жылдар аралығына орналастыруға болады.

GSAM 94Қараңғы күн мен түн

GSAM 94.31780 жылғы 19 мамырда күн табиғаттан тыс қараңғыланды. Бұл күн тұтылуы емес еді, себебі ай алдыңғы күні толған болатын. Дегенмен таңғы сағат 11-ден кешкі сағат 11-ге дейін АҚШ-тың солтүстік-шығыс бөлігінің барлығында қараңғылық орнады. Сол кезде күн қараңғыланып қана қоймай, ай да күн сәулесін шағылыстырудан бас тартты. Бұл ай дискісіне күн сәулесінің түсуіне кедергі келтірген қараңғылық еді. Және көп жылдар өткен соң Ноа Вебстер былай деген: «Осы қараңғылыққа ешқандай қанағаттандырарлық себеп әлі күнге дейін айтылған жоқ».

GSAM 95.1Осы қараңғы күн туралы астроном Гершель былай деген: «Солтүстік Америкадағы Қараңғы Күн – табиғаттың осындай ғажайып құбылыстарының бірі, олар әрдайым қызығушылықпен оқылады, бірақ философия оны түсіндіруге қауқарсыз».

GSAM 95.21780 жылғы 19 мамырдағы түннің қараңғылығын сипаттағандар, толық ай болғанына қарамастан, «Барлық жұлдыздар мен көктегі жарық денелер жасырынып немесе сөніп қалса да, пайда болатын түнек бұл түнектей қорқынышты болмас» деді.

GSAM 95Жұлдыздардың жаууы

GSAM 95.3Осы белгілердің үшіншісі – жұлдыздардың жаууы – 1833 жылғы 13 қарашада орындалды. Сол түні, дәлірек айтқанда таң атардан бес сағат бұрын, кейбіреулер оны аспаннан төгілген от ағындарына, басқалары – үлкен отшашудан ұшқан от ұшқындарына теңестірген метеор жауыны болған. Бұл құбылыс бүкіл Солтүстік Американы қамтыды: оңтүстікте Мексика шығанағынан солтүстікте Хадсон шығанағына дейін, батыста Сандвич аралдарынан шығыста Ливерпульге бірнеше жүз миль қалғанға дейін. Қай жерде болмасын, ол үзіліссіз жұлдыз жауыны еді, қар боранындағы қар бөлшектері сияқты тығыз жауды.

GSAM 95.41833 жылғы осы жұлдыз жауу туралы біз 1833 жылғы 25 қарашадағы Connecticut Observer басылымынан әрі қарай үзінді келтіреміз:—

GSAM 95.5"Old Countryman басылымының редакторы 'жұлдыздардың жаууы' мәселесін өте маңызды деп есептейді. Ол былай дейді: 'Біз өткен сәрсенбі күні таңертең көрген от жауынды жер бетіндегі адамдар алтыншы мөр ашылғанда куә болатын ұлы әрі қорқынышты күннің сұмдық нышаны, сенімді хабаршысы, мейірімді белгісі деп жариялаймыз. Уақыт жақындап қалды, ол тек Жаңа Өсиетте ғана емес, Ескі Өсиетте де сипатталған; ал алып жел соққанда жемісін шашатын фига ағашының одан да дәл бейнесін көру мүмкін болмады'."

GSAM 96Томас Бернетттің болжамы

GSAM 96.1Халық бұрынғы дәуірдегі адамдардан осы белгінің тура мағынада орындалатынына сенуге үйретілген. Томас Бернетт 1697 жылы Лондонда басылған Theory of the Earth еңбегінде Маттай 24:29-аят туралы былай деген:—

GSAM 96.2"Сөзсіз, сол уақытта әртүрлі отты метеорлар болады; соның ішінде аққан жұлдыздар деп аталатындары да болады, олар жеке-жеке аса маңызды болмаса да, пайғамбар айтқандай жүзім жапырақтары немесе инжир жемістері секілді көптеп түскенде таң қалдырарлық көрініс туғызар еді... Осыларды асырып көрсетілген, поэтикалық өрнектер деп емес, ашық болжамдар және тура мағынада орындалатын оқиғалар деп қабылдау керек».

GSAM 96Профессор Олмстедтің куәлігі

GSAM 96.3Массачусетс штатындағы Йель колледжінің профессоры Олмстед, «Американың ең ұлы метеорологы» деп аталған, 1833 жылғы 13 қарашадағы жұлдыз жауыны туралы былай деді:—

GSAM 96.4"1833 жылғы жауынның ауқымы жер бетінің айтарлықтай бөлігін – шығыста Атлант мұхитының ортасынан батыста Тынық мұхитына дейін; сондай-ақ Оңтүстік Американың солтүстік жағалауынан солтүстіктегі британдық иеліктердің белгісіз аймақтарына дейін – жауып тастады. Жұлдызшалардың жауын-шашыны тек көрініп қана қоймай, барлық жерде бірдей көрініс көрсетті."

GSAM 96.512 қарашада шамамен кешкі 11-ден басталып, 13 қарашада шамамен таңғы 4-ке дейін созылған осы көрсетілім туралы профессор былай дейді:—

GSAM 96.6"1833 жылғы 13 қараша таңында жұлдыз жауынын көру бақытына ие болғандар, бәлкім, әлем жаратылғалы бері немесе кем дегенде тарих беттеріндегі жазбалардағы ең ұлы аспан отшашуын тамашалаған болар еді."

GSAM 97Жұлдыз жауыны Еуропада да байқалды

GSAM 97.11835 жылы Германияның Штутгарт қаласында Леонард Генрих Келбер басып шығарған кітапта бұл құбылыстың Атлант мұхитының сол жағалауында да сол айда, бірақ бірнеше күнге кешігіп қайталанғаны айтылған. Ол былай дейді:—

GSAM 97.2"1833 жылғы 25 қарашада Еуропа құрлығында жұлдыз жауудың тамаша көрінісі болды," және "Силезияның Минстербург қаласында жұлдыздар от жауыны сияқты жауды. Олармен бірге от шарлары да түсті, түн соншалықты жарық болды, адамдар жанындағы үйлер өртеніп жатыр деп ойлады.

GSAM 97.3"Сонымен бірге Австрияның Прин қаласында жұлдыздар жауды, олар бес жүз шаршы мильден астам аумақты жауып тастады. Кейбіреулер оны аспаннан төгілген от ағындарына ұқсатып сипаттады. Кейбіреулер оны от жауыны деп атады. Аттар қорыққаннан жерге құлады. Көптеген адамдар қорқыныштан сырқаттанды."

GSAM 97Мысалдың қолданылуы

GSAM 97.4Осы пайғамбарлық сызығында үшінші белгі — жұлдыздардың жаууы — орындалғаннан кейінгі кезеңге келгенде, Құтқарушымыз былай дейді: «Енді инжир ағашының мысалын үйреніңдер». Бұл сөздер Иеміз осы уағызды айтқан кездегі ұрпаққа емес, бұл оқиғалардың орындалғанын көретін ұрпаққа арналған — орындалып жатқанын емес, орындалып болғанын. Мәсіхтің есік алдында тұрғанын білдіретін белгілер қатарына оның шын мәнінде келе жатқанын көрсететін аспанның шайқалуы кірмейді. Оның жақын келуінің осы белгілеріне үшінші белгі – жұлдыздардағы белгі – де кіреді. Иеміздің адамдарға инжир ағашының мысалын үйренуге белгілеген уақыты 1833 жылдан кейінгі кезеңге сәйкес келеді. Бұл – Иеміздің әлемді Оның келуі есік алдында тұрғаны және осы мысалды естіген ұрпақ өтіп кетпей тұрып Оның келуі орын алатыны туралы ұлы шындыққа оятуға белгілеген уақыты. Осылайша біз осы пайғамбарлықта әлемге ұлы келу жариялауы қашан жасалуы тиіс екені белгіленгенін көреміз.

GSAM 98Әлемдік жариялау

GSAM 98.1Осы болжамның орындалуы ретінде біз 1833 жылы дәл сол кезде Иеміз әлемнің әртүрлі аймақтарында өз елшілерін немесе уағызшыларын көтеріп жатқанын көреміз, олар 1833 жылдан 1844 жылға дейін Мәсіхтің жақындап келе жатқаны туралы «тіпті есік алдында» деген дабылды соқты; және олар инжир ағашының мысалын үйретіп, оның келуінің осы белгілеріне нұсқады, дәл ол оларға бұйырғандай. Бұл хабар тірі ұстаз арқылы да, баспа беті арқылы да әлемдегі барлық миссионерлік станцияларға және жер бетіндегі әрбір теңіз портына жеткізілді.

GSAM 98.2Бұл хабарламаның ауқымы Нью-Йорк штаты, Рочестер қаласындағы Voice of Truth басылымының 1845 жылғы қаңтар санындағы редакторы тарапынан айқын көрсетілген:—

GSAM 98.3Аян кітабының 14:6, 7-аяттарында сипатталған мәңгілік Ізгі хабар жер бетіндегі әр ұлтқа, әр тайпаға, әр тілге және әр халыққа уағыздалды; ол дауыстап былай дейді: «Құдайдан қорқыңдар және Оған даңқ беріңдер; өйткені Оның сотының сағаты келді; аспанды, жерді, теңізді және су бұлақтарын жаратқанға табыныңдар». Бұл хабардың соңғы бірнеше жылдың ішінде, Мәсіхтің 1843 жылы [1843, еврей есептеуі бойынша — біздің есептеуімізше, 1844 жылы] немесе жуық арада келетіні туралы уағыз арқылы аспан астындағы әр ұлт пен тілге жеткізілгенінен гөрі фактілермен айқынырақ дәлелденетін жағдай жоқ. Лекциялар мен басылымдар арқылы бұл үн бүкіл жер шарына тарады, ал сөздер — әлемнің шетіне дейін жетті.

GSAM 98.4Шындықпен таныс емес кейбір адамдар екінші келу қозғалысын белгілі бір аймақпен шектеулі деп қарап, оны АҚШ-тың солтүстік бөлігіндегі Уильям Миллер мен оған қосылған бірнеше жүз уағызшының ісі деп есептеді. Оларға Америкадағы, пасторлар Миллер мен Хаймс көрнекті көшбасшы болған қозғалыстың жоғарыда айтылғандай «жер шетіне» дейін жеткен ұлы қозғалыстың тек кішкентай бір бөлігі ғана екенін білу таңқаларлық болуы мүмкін.

GSAM 99ӘР ЕЛДЕ ҚОЗҒАЛЫС ҚАЛАЙ БАСТАЛДЫ

GSAM 99.1Бұл үндеуді әлемге жариялауға Иеміздің уақыты келгенде, жердің жиырма не одан да көп әртүрлі аймағында шамамен бір уақытта бір-бірінің ісінен бейхабар адамдар көтеріліп, осы хабарды бүкіл әлемге таратуға кірісті. 4-тарауда аталғандар, екі мың үш жүз күннің аяқталуы туралы жарық алғандар, бір адамнан — А. Кэмпбеллден — басқа, Аян кітабының 14-тарауындағы бірінші періштенің хабарын жариялауға ынталанды; бұл да Құдай Рухының тікелей әсерімен, бір-біріне жарық беру арқылы емес.

GSAM 99Реформациямен салыстырғанда

GSAM 99.2Егер біз осы қозғалысқа Д'Обиньенің он алтыншы ғасырдағы ұлы Реформацияның көтерілуіне қолданған сол ережені қолдансақ, оны сөзсіз Иеміздің хабары және Иеміздің уақытында болған деп санау керек. Сол Реформация туралы тарихшы былай деді:—

GSAM 99.3«Германия шындықты Швейцарияға, Швейцария Францияға, Франция Англияға жеткізген жоқ. Барлық осы елдер оны Құдайдан алды, дәл бір әлемнің бір бөлігі жарықты екінші бөлігіне бермейтіндей; керісінше, сол жарқыраған шар оны тікелей бүкіл жерге таратады. Жоғарыдан таң нұрындай туған, барлық адамзаттан шексіз биік тұрған Мәсіх реформация дәуірінде, христиандықтың негізі қаланған кездегідей, әлемге өмір сыйлаған құдайлық от еді. Он алтыншы ғасырда бірдей ілім ең шалғай әрі алуан түрлі халықтардың үйлері мен шіркеулерінде бір мезгілде орнықты. Себебі бірдей Рух барлық жерде бірдей сенімді туғызумен айналысты.

GSAM 99.4"Германия мен Швейцариядағы Реформация осы шындықты дәлелдейді. Цвинглидің Лютермен ешқандай байланысы болмады. Әрине, осы екі адам арасындағы байланыс бар еді; бірақ оны жер бетінде емес, аспаннан іздеу керек. Аспаннан Лютерге шындықты берген Құдай оны Цвинглиге де берді. Құдай олардың арасындағы байланыс құралы болды. 'Мен Ізгі хабарды уағыздауды', – дейді Цвингли, – '1516 жылы, яғни біздің елде Лютердің аты мүлде естілмеген кездің өзінде бастадым. Мен Мәсіхтің ілімін Лютерден емес, Құдай сөзінен үйрендім. Егер Лютер Мәсіхті уағыздаса, ол мен істейтін істі істейді; бар болғаны осы'."⁶

GSAM 100.1Франциядағы Фарель мен Лефеврдің еңбегі туралы тарихшы былай дейді:—

GSAM 100.2"Сондықтан Франциядағы Реформация шетелдік импорт емес еді. Ол француз жерінде дүниеге келді; Парижде өніп-өсті; алғашқы тамырын Рим христиан әлеміндегі екінші билік саналатын университетте бекітті. Құдай бұл істің қағидаларын басқа елдерде басталғанға дейін-ақ Пикардия мен Дофин жеріндегі адал жүректі адамдарға орналастырды.

GSAM 100.3"Біз Швейцариядағы реформацияның Германиядағы реформациядан тәуелсіз болғанын көрдік. Франциядағы реформация өз кезегінде екеуінен де тәуелсіз болды. Бұл жұмыс осы әртүрлі елдерде бір-бірімен ешқандай байланыссыз бірден басталды; соғыс кезінде әскер құрамындағы барлық әртүрлі күштер бір сәтте қозғалса да, бірі-біріне жүріңдер деп айтпайды, себебі барлығы бір бас қолбасшыдан шыққан бірдей бұйрықты естиді. Уақыт жетті, халық дайын болды, және Құдай барлық елдерде бір мезгілде шіркеуінің реформациясын бастады. Мұндай фактілер он алтыншы ғасырдағы ұлы реформация Құдайдың ісі болғанын көрсетеді.»⁷

GSAM 100.4Т. Билни, Фритх, Тиндаль және басқалардың қатысуымен Англиядағы Реформация туралы Д'Обинье әрі қарай былай дейді:—

GSAM 100.5"Англиядағы Реформация сондықтан Лютер мен Цвинглиден тәуелсіз басталып, тек Құдайға ғана сүйенді. Христиан әлемінің осы барлық елдерінде Құдай сөзінің бір мезгілде әрекеті байқалды. Оксфордта, Кембриджде, Лондонда Реформацияның бастауы — Эразм шығарған грекше Жаңа Өсиет болды. [Тиндаль мен Томас Билни 1519 жылы Кембриджден кетті.] Бір күн келді, Англия осы реформацияның жоғары шығу тегіне мақтанатын болды."⁸

GSAM 101.1Реформацияда жоғарыда сипатталғандай, Мәсіхтің келуі туралы хабар ұқсас түрде пайда болды. Адамдар бір-бірімен еш хабарласқан жоқ, бір-бірінен бейхабар күйде дүниенің одан төрт еседен астам көп аймағында бір мезгілде қозғалып, тек төрт елде ғана емес, бүкіл өркениетті әлемге бірдей Киелі жазба шындықтарын жариялауды бастады.

GSAM 101Джозеф Вольфтің еңбектері

GSAM 101.2Осы сәтте адвент жариялануының ауқымына қатысты фактілерге назар аударған жөн:—

GSAM 101.3"1831 жылы Д.Д. дәрежесіндегі Джозеф Вольф Ұлыбританиядан Палестинадағы еврейлер арасында қызмет ету үшін миссионер ретінде жіберілді. Оның күнделіктеріне сәйкес, ол 1845 жылға дейін Палестинада, Мысырда, Қызыл теңіз жағалауында, Месопотамияда, Қырымда, Парсы, Грузия, бүкіл Осман империясы, Грекия, Арабия, Түркия, Бұхара, Ауғанстан, Кашмир, Хиндстан, Тибет, Голландия, Шотландия, Ирландия, Константинополь, Иерусалим, Сент-Елена, сондай-ақ Жерорта теңізіндегі кемелерде және Нью-Йорк қаласында барлық конфессияларға Иеміздің тез арада келуін уағыздағанын мәлімдейді. Ол өз уағызын еврейлер, түріктер, мұсылмандар, парсилер, индустар, халдеялықтар, езидтер, сириялықтар, сабилер арасында, пашаларға, шейхтерге, шахтарға, Үргеніш пен Бұхара патшаларына, Грекия патшайымына және т.б. жеткізгенін жариялайды."⁹

GSAM 101.4Йеменде, Мұса пайғамбардың қайын атасы Хобабтың ұрпақтары мекендеген өңірде Джозеф Вольф Seera деп аталатын кітапты көрді, ол туралы былай дейді: "Бұл жердегі арабтардың 'Seera' деген кітабы бар, онда 'Мәсіхтің екінші келуі және оның даңқымен билеуі' туралы баяндалады!"¹⁰

GSAM 102.1Йеменде ол рехабиттіктермен алты күн бірге болды, олар туралы былай дейді: "Олар шарап ішпейді, жүзім бақтарын отырғызбайды, тұқым сеппейді, шатырларда тұрады және Рехаб ұлы Йонадабтың сөздерін еске алады. Олармен бірге Хатхрамоттағы Терімнің маңында тұратын Исраилдің Дан тайпасының балалары да бар, олар Рехаб ұлдарымен бірге аспан бұлттарымен Мәсіхтің тез арада келуін күтеді."

GSAM 102.2Жоғарыдағы мәліметтерден көріп отырғанымыздай, сол он төрт жыл ішінде Вольф өзі жиырмадан астам елде есіктер алдында Мәсіхтің келуі туралы жаңалықты жариялаған. Сол уақытта бұл ілім Германияда, әсіресе оңтүстіктегі моравиялықтар арасында кеңінен тараған.

GSAM 102Германия мен Ресейдегі Хабар

GSAM 102.3Ағылшын жазушысы Муррант Брок бізге «Вюртембергте жүздеген адамнан тұратын христиан колониясы болған, олар Мәсіхтің тез арада келуін күткен» деп хабарлайды. Бұл ілім Германияның басқа аймақтарында сол кезде елдегі ең талантты теолог саналатын Хенгстенберг тарапынан жарияланды.

GSAM 102.41892 жылғы 13 желтоқсандағы Review and Herald газетінде Германиядан пастор Л. Р. Конради былай дейді:—

GSAM 102.5"Германиядағы Бенгель көптеген жүректерде Иеміздің келуіне деген сүйіспеншілікті оятып, мыңдаған адамды бұрын-соңды болмағандай пайғамбарлық сөзді зерттеуге жетеледі.... Германияда жарық шағылды, және онда екі мың үш жүз күннің қолданылуын көрсететін басылымдар таратылды. Діндік ояну, әсіресе Вюртембергте, басталды, және қудалау күшейгенде жүздеген отбасы Оңтүстік Ресейге көшіп, оны көп жыл бұрын сол жаққа қоныстанған өз отандастары арасында таратты. Пасторлар шіркеулерін жапқанда, өте аз ғана ерекшелікпен олар жеке үйлерде 'stunden', яғни 'сағат' жиналыстарын өткізіп, жүздеген адам сенімге келді. Тіпті сол кезде де олардың арасында сенбі мәселесі талқыланды, бірақ ешкім бастама көтермегендіктен, ол басылып қалды. Бір орыс шаруасы 'стунд' жиналыстарында сенімге келіп, кейін орыстар арасында дәл сол қызметті бастады. Бұл ақырында қазіргі заманның ұлы 'стундистік' қозғалысына әкелді, оның ықпалы Сібір мен Транс-Кавказдың ең шалғай түкпірлеріне дейін жетті."

GSAM 103.11891 жылғы 31 шілдедегі Review and Herald газетінде пастор Конрадидің Австралиядағы бауырымыз Шәке туралы мәлімдемесі жарияланды. Ол айтып отырған уақытта бауырымыз Шәке Силезияда тұрып, белгілі неміс уағызшы-ғұламасы Госнер әкейдің жергілікті миссиясының мүддесі үшін белгілі бір кезеңде еңбек еткен. Бауырымыз Шәкеден ол Келбердің кітабы туралы мынадай мәлімет келтіреді:—

GSAM 103.2"1836 жылдан кейін, немесе Бенгельдің есептеуі аяқталғаннан кейін, Швайдниц округінің газетінде жергілікті Сомерфельдт кітап дүкенінің Л. Генри Келбердің 1843 және 1844 жылдары болатын ұлы әрі қуанышты оқиғалар туралы кітабы жайлы хабарландыру шықты. Кітаптың нақты атауын есімде сақтамадым. Біз аталмыш кітапты алып, 1839–1840 жылдары қызығушылық танытқан бірнеше адаммен бірге есікті құлыптап оқыдық. Кітапта Даниял кітабынан, Аян кітабынан және Маттай 24-тарауынан соңы жақындап қалғаны көрсетіліп, жоғарыда аталған күнге қалай жетуге болатынын түсіндіретін есеп кестесі де берілген еді."

GSAM 103Ұлыбританиядағы Хабар

GSAM 103.3The Millennium атты ағылшын басылымында "Англия шіркеуінің жеті жүз уағызшысы Құтқарушының оралуы туралы дабыл қағып жатты" делінген. 1840–1844 жылдары Англияда келу ілімін жариялаған сол кездегі ең талантты уағызшылардың қатарында Бикерстед, Биркс, Брукс, Брок, Хэбершон, Плин, Фремантл, Натан Лорд, МакНил, Уинтерс, Каммингс сияқты аттар бар. Дж. А. Маккол, D.D., доктор Нисбетт, құрметті А. Даллас, M.A. [өзінің Look to Jerusalem кітабында, 114-бетте ол Маттай 24-тараудағы мысалды осы ұрпаққа қолданады], Берджесс, Раутон, Ганнер, Баркер, Бонэм, Делтри және т.б.

GSAM 104Голландиядағы хабар

GSAM 104.1Екінші келу доктринасын Голландияда Хенцепетер жариялады, ол сол кездегі елдің ең білікті уағызшысы болған делінеді. Ол патша тағайындауымен Гаагадағы Корольдік мұражайдың меңгерушісі болған. 1844 жылғы маусымда Midnight Cry басылымының редакторына жазған хатында ол бұл тақырыпқа алғаш рет өте әсерлі түс арқылы назар аударғанын айтады. Ол осы тақырып бойынша Киелі жазбаларды зерттеп, 1830 жылы осы ілімді баяндайтын брошюра шығарды. 1841 жылы ол әлемнің соңы туралы тағы бір брошюра жариялады. Сол хатта ол Мәсіхтің жақындап келе жатқандығы туралы ілімді ашық уағыздаған Уильям Миллер мен басқалар жайлы алғашқы мәліметті 1842 жылы Америкадан Голландияға келген бір адаммен сөйлескенде алғанын жазады.

GSAM 104Тартариядағы Хабар

GSAM 104.21821 жылдың өзінде-ақ Тартарияда Иеміздің келуі туралы ілімге сеніліп, ол үйретілді. Сол уақытта Ирландиялық миссионер сол елге жіберілді, ал татар діни қызметкері оған "Мәсіх екінші рет қашан келеді?" деген сұрақ қойды. Ол бұл туралы мүлдем ештеңе білмейтінін айтты. Сонда діни қызметкер Киелі кітап ілімдерін үйретуге келген миссионерден осындай жауап естігеніне қатты таңырқап: "Киелі кітабы бар әркім бұны білуі керек қой", – деді. Содан кейін діни қызметкер өз ойын айтып, Мәсіх шамамен б.з. 1844 жылы келеді деп есептейтінін жеткізді. Бұл дерек 1821 жылғы Irish Magazine журналында кездеседі.

GSAM 104Америкада, Үндістанда және құрлықтағы елдердегі хабарлама

GSAM 104.31844 жылы, Advent Tracts, 2-том, 135-бетте Англиядан келген Муррант Брок былай дейді:—

GSAM 105.1"Құтқарушының жақын оралуын күту және ескерту дауысы тек Ұлыбританияда ғана емес, Америкада, Үндістанда және Еуропа құрлығында да көтерілуде. Америкада шамамен үш жүз уағызшы осылайша 'патшалық жайлы жақсы хабарды' уағыздап жүр; ал осы елде Англия шіркеуінің шамамен жеті жүз уағызшысы дәл сол үндеуді көтеріп жатыр."

GSAM 105Жер бетіндегі әрбір теңіз портына

GSAM 105.2Нью-Йорк штатының Сенека-Фоллс қаласынан шыққан, келу ілімін жариялауға өмірін арнаған адал баптист уағызшысы Э. Р. Пинни өзінің Exposition of Matthew 24 еңбегінің 8–9-беттерінде былай деді:—

GSAM 105.3"1842 жылдың өзінде-ақ Екінші келу туралы басылымдар Еуропа, Азия, Африка және Америкадағы, Рокки тауларының екі бетіндегі барлық миссионерлік станцияларға жіберілген еді.... Кемелеріміздің командирлері мен теңізшілері бізге олар тоқтаған порттардың бірінде де бұл жариялау олардан бұрын жетпегенін көрмегендерін және оларға бұл туралы жиі сұрақтар қойылатынын айтады."

GSAM 105Үш мың адам хабарды жариялауда

GSAM 105.4Огайо штатының Зэйнсвилл қаласының пасторы, осы ілімді өзі жариялаған тағы бір уағызшы Г. У. Митчелл 1894 жылғы 8 тамызда Ньюарк, Огайо қаласында болған әңгімеде авторға былай деді: 1844 жылғы қыркүйекте Огайо штатының МакКоннеллсвилл қаласында болған әңгімеде пастор Уильям Миллер маған "әлемнің түкпір-түкпірінде 'Құдайдан қорқыңдар және оған даңқ беріңдер; өйткені оның сотының сағаты келді' деп уағыздап жүрген үш мың уағызшының есімдері мен мекенжайларын жинағанын, олардың басым бөлігі Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда екенін" айтты.

GSAM 105.5Уильям Миллер бұл «дабылдың» кең таралуы туралы былай деді:—

GSAM 105.6«Жер шарының әр түкпірінде біреу-екеуі бұл хабарды жариялап, барлығы да уақытты бірдей көрсетеді: Азиядан Вольф; бұрын Англияда болған Ирвинг; Шотландиядан Мэйсон; Оңтүстік Каролинадан Дэвис; сондай-ақ осы өңірде де бірқатар адамдар бұл үндеуді жасап жатыр немесе жасаған».¹¹

GSAM 106Хатчинсонның Voice of Elijah таратылды

GSAM 106.11837 жылы пастор Р. Хатчинсон Англиядан Канадаға веслей миссионері ретінде жіберілді. Ол ақыры Монреальда тұрақтады. Шетелдерде оның өте кең таныстары болды. 1843 және 1844 жылдары ол Voice of Elijah атты газет шығарды, онда ол келу ілімі туралы сөз қозғады. Шетелге баратын кемелерге оңай қол жеткізіп, пошта ақысы төленбейтін үлкен пакеттер жіберу мүмкіндігіне ие болып, ол оларды жер шарының барлық түкпір-түкпіріне мол мөлшерде таратты. Өз қызметі туралы ол оларды еркін түрде Нова-Шотландияға, Нью-Брансвикке, Ньюфаундлендке, Англияға, Ирландияға, Шотландияға, Уэльске, Францияға, Германияға, Константинопольге, Римге және Британ корольдігі мен оның отарларының барлық аймақтарына жібергенін айтты.

GSAM 106Сандвич аралдарында

GSAM 106.21843 жылғы 12 қазандағы Midnight Cry басылымында Сандвич аралдарының Кауай аралындағы Калоа қаласынан О. С. Бёрнхэм ханымнан хат жарияланды. Ол күйеуімен бірге сол жерде мектеп мұғалімі болды. Олар сол жерде адвент ілімін қабылдап, оны жариялап, аралдарда сенушілер тобы олармен бірге құлшылық етті.

GSAM 106Хабар Шомылдыру рәсімін жасаушы Жоханның хабарымен салыстырылады

GSAM 106.3Осылайша біз адвент ілімінің онымен байланысты Киелі жазбалардағы болжамдарды орындауға толықтай жеткілікті деңгейде жарияланғанын көреміз.

GSAM 106.4Мәсіхтің алғашқы келуін хабарлайтын үндеуді Ишая пайғамбар былай жеткізген: "Шөлде дауыс шақырады: Иеміздің жолын дайындаңдар, шөлде біздің Құдайымызға арналған кең жолды түзеңдер. Әрбір аңғар биіктетіледі, әрбір тау мен төбе төмендетіледі; қисық нәрселер түзетіледі, қатпарлы жерлер тегістеледі; Иеміздің даңқы ашылады, барлық тән оны бірге көреді; өйткені Иеміздің аузы бұны айтты".¹² Бұл пайғамбарлық "Иудея шөлінде уағыз айтып, Түзеліңдер, өйткені Көк Патшалығы жақындады деген Шомылдыру рәсімін жасаушы Жоханның" еңбегінде орындалды.¹³

GSAM 107.1Бұл адам жалғыз өзі Иудея елінде алты ай бойы еңбек етіп, осы ғажайып болжамды орындады. Бұл пайғамбарлық Жоханның қызметін уақыт пен орын жағынан шектегенімен, екінші келуді жариялауға қатысты пайғамбарлықтар олай емес, себебі ол «жоғары дауыспен» әлемдік ауқымда өтетін еді.

GSAM 107.2Осылайша, ұсынылған фактілердің жарығында келу хабары туралы пайғамбарлық қаншалықты дәл орындалғанын көруге болады. Інжір ағашының мысалы үйретілуі, бірінші періштенің хабарының алғашқы жариялануы үшін Құдайдың уақыты келді, және Ол барлық ұлттарға, халықтарға және тілдерге үндеуді жариялау үшін өз елшілерін тұрғызды.