Kapitel 27 — Aner Zeienbestätegungen bestätegt
GSAM 442.1“Jehoschafat ass opgestanen a sot: Héiert mech, Juda, a dir Awunner vu Jerusalem; vertraut op de Här, ären Gott, da wäert dir fest stoen; vertraut op seng Propheten, da wäert dir gedeien.”1
GSAM 442.2Virun Joren gouf et duerch d’Gabe vun der Prophezeiung en Zeegnes, datt virum Enn d’gedréckte Säiten vun dëser Wourecht “wéi d’Hierschtblieder verdeelt” géifen ginn. Wéi dat kéint erreecht ginn, wa d’Leit, déi un d’Wourecht gleewen, net op iergendeng Manéier organiséiert oder mobiliséiert géifen, fir d’Aarbecht ze maachen, war d’Fro, déi an de Geeschter vu ville opgekomm ass. An der göttlecher Fügung ginn dacks grouss Resultater aus de bescheedenste Ufäng erreecht; esou war et och bei der Entwécklung vun engem Aarbechtssystem, dee bei eis entstanen ass.
GSAM 442The Tract and Missionary Society
GSAM 442.3Ronn d’Joer 1870 gouf d’Iddi vun enger Traktat- a Missionsgesellschaft fir d’éischte Kéier duerch d’Virgoe vun e puer déif engagéierte Schwësteren zu South Lancaster, Massachusetts ugereegt. Dës Schwësteren hunn eng Zäitlang de Plang ausprobéiert, eis denominatiounsbezunn Zäitschrëften a Traktater un verschidde Persounen ausserhalb vun eisem Glawen per Post ze schécken an duerno Bréiwer un si ze schreiwen. Dëst huet dozou gefouert, datt e puer Persounen d’Wourecht ugeholl hunn, wat beim Pastor S. N. Haskell d’Fro opgeworf huet: “Firwat däerfen net all eis Leit dat maachen, wat e puer Schwësteren gemaach hunn?” Besonnesch am Joer 1871 gouf dëst Thema méi oder manner an de Kolonnen vum Review diskutéiert. Op der Spezial-Sëtzung vun der Generalkonferenz, déi den 29. Dezember 1871 ofgehalen gouf, wou de Pastor Haskell präsent war an d’praktesch Nëtzlechkeet vun der Beweegung ervirgehuewen huet, gouf eng Resolutioun ugeholl, déi d’Grënnung vu Traktatsgesellschaften recommandéiert. Pastoren S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner an I. D. Van Horn goufen als Kommissioun ernannt, fir d’Pläng fir d’Grënnung vun esou Gesellschaften auszeschaffen.
GSAM 443.1Dës Beweegung huet eng nei Ära an der Weiderféierung vun der Aarbecht vun der Botschaft agefouert. Bis dohinner war d’Léier vun der Wourecht bal ausschliisslech op d’Efforten vum liewege Priedeger beschränkt. E puer Joer huet de Pastor Haskell ganz fleisseg geschafft, fir Pläng ze entwéckelen an anzeféieren, fir d’Traktat- a Missionsgesellschaft zum Erfolleg ze féieren. Fir him gerecht ze ginn, muss een soen, datt hien wierklech de Pionéier op dësem Gebitt war. Dat gëllt net nëmmen fir d’Saach vun den Traktat- a Missionsgesellschaften an de Bundesstaaten, mä et war hien, deen 1878 op der zu Battle Creek versammelter Generalkonferenz de Plang fir eng allgemeng (zënterhier International) Traktgesellschaft virgestallt huet, déi hiert Aarbechtsgebitt ausserhalb vun eise Konferenzen huet, net nëmmen an Amerika, mä och an auslännesche Länner.
GSAM 443Effizient Sekretärinnen—Maria Huntley
GSAM 443.2De Här huet a senger Virsuerg effizient Sekretären opgeriicht, déi dem Pastor Haskell an dëser Beweegung eng grouss Hëllef waren. Schwëster Maria Huntley war eng vun deenen, déi onerschrocken geschafft huet, och ënner grousser kierperlecher Affliktioun an de spéidere Joren, a si ass virun ongeféier véierzéng Joer op hirem Posten gestuerwen. Duerch hiert Engagement goufen vill vun deenen aktuellen Méiglechkeeten an de friemesche Missionsfelder als éischt entdeckt. Aner Sekretärinnen hunn sech der selwechter Aarbecht ugeschloss, an wéi de Missionsberäich vergréissert gouf, huet sech d’Noutwendegkeet fir Sekretärinnen an verschiddene Sproochen erginn.
GSAM 444D’Auswierkung op d’lokal Kierchen
GSAM 444.1Awer dat wichtegst Resultat vun der Grënnung vun der Traktgesellschaft bei eis ass den Afloss, deen si ausgeübt huet fir e missiounarësche Geescht an de lokalen Kiercheorganisatiounen ze schafen an ze stäerken. Si huet jidderengem d’Méiglechkeet ginn, eppes duerch Korrespondenz an d’Verdeelung vu Liesmaterial ze maachen, an d’Inspiratioun vum direkte Wierk fir d’Erléisung vun de Séilen ze spieren.
GSAM 444Ausso iwwer d’Traktatsaarbecht
GSAM 444.2Fir d’Natur vun der Instruktioun, déi duerch de Geescht vun der Prophezeiung iwwer d’Thema vun der Traktat- a Missionsaarbecht ginn ass, ze weisen, zitéiere mir aus den Testimonies Nr. 29 an 30:—
GSAM 444.3“Wann et eng Aarbecht gëtt, déi méi wichteg ass wéi eng aner, da ass et déi, eis Publikatiounen virun d’Allgemengheet ze bréngen, an domat d’Leit dozou ze féieren, d’Schrëften ze erfuerschen. Missionsaarbecht – eis Publikatiounen an d’Familljen aféieren, mat hinnen ze schwätzen a mat hinnen a fir si ze bieden – ass eng gutt Aarbecht, an eng, déi Männer a Fraen dozou erzitt, pastoral Aarbecht ze maachen.
GSAM 444.4“Net jiddereen ass fir dës Aarbecht gëeegent. Déi mat de beschte Talenter a Fäegkeeten, déi d’Aarbecht verstoen a systematesch ungoen, an se mat ausdauernder Energie virubréngen, si déi, déi ausgewielt solle ginn. Et soll e ganz grëndlech organiséierte Plang ginn; an dëse soll trei ëmgesat ginn. Kierchen op all Plaz solle dat déifst Interesse un der Traktat- a Missionsaarbecht hunn.”
GSAM 444.5“D’Aarbecht mat Traktater a Missiounen ass eng gutt Aarbecht. Et ass d’Aarbecht vu Gott. Si däerf op keng Manéier klenggemaach ginn; mee et besteet stänneg d’Gefor, si vun hirem richtege Zil ofzeféieren. Et gi Verkeefer gesicht, déi am Missiounsberäich schaffen. Leit mat onhöflechen Manéieren si net fir dës Aarbecht gëeegent. Männer a Fraen, déi Takt, gutt Riedekënscht, schaarft Virausgesinn an e gutt Urteel besëtzen a déi de Wäert vun de Séilen fillen, si déi, déi erfollegräich kënne sinn.”
GSAM 445.1D’Verdeelung vun iwwer 8.000.000 Dollar Wäert u Bicher, Broschüren a Traktater an zwielef Joer duerch eis Kierchen a Verkeefer ass e staarke Beweis fir de prakteschen Wäert vun der Aarbecht vun der Tract and Missionary Society.
GSAM 445Prophezeiung géint weltlech Weisheet
GSAM 445.2Et gouf e Wuert vun der Prophezeiung am Zesummenhang mat der Aarbecht am europäesche Beräich ginn, dat esou wiertlech erfëllt gëtt, datt et hei bemierkenswäert ass. Aarbechter an d’Leit hunn bestätegt, datt d’Aarbecht do net esou kéint weidergefouert ginn, besonnesch a Skandinawien, wéi et an Amerika de Fall ass. Madamm White huet hinnen, zu hirer Iwwerraschung, gesot, datt d’Aarbecht net nëmmen erfollegräich kéint weidergefouert ginn, mee och op déiselwecht Manéier kéint ënnerstëtzt ginn wéi an Amerika, an datt de Här hir gewisen hat, datt wann si ufänken, hiren Zéngt ze bezuelen, och vun de klenge Akommes, déi si kréien, Gott si wäit iwwer hir Erwaardungen géif gedeie loossen. Si huet hinnen och gesot, datt d’Verkeefer a Skandinawien Bicher per Abonnement kéinten verkafen, an datt et e Succès géif ginn. D’Leedung vun de Verleeër an deene Länner huet gesot: “Dat geet net;” si hunn “ni Bicher op dës Manéier verkaaft.” Déi weider Entwécklung huet gewisen, datt dat, wat den Engel vum Här hir an dëser Saach gewisen huet, der Weisheet vun de weltlechen Buchhändler a Verleeër wäit iwwerleeën war. D’Verkeeferaarbecht huet do vun Ufank un Erfolleg gehat. E puer vun deenen, déi ugefaangen hunn, der Saach en Zéngtel vun hirem knappen Akommes ze bezuelen, sinn selwer Verkeefer ginn, a si ënnerstëtzen sech net nëmmen selwer, mä verdéngen och méi Akommes wéi jee virdrun, an si kënnen dowéinst e vill méi grousse Zéngtel bezuelen.
GSAM 445.3Am Joer 1895 hunn d’Verkeefer Bicher am Wäert vun iwwer 40.000 US-Dollar verkaaft, déi an eisem Verlagshaus zu Christiana, Norwegen, gedréckt goufen. Markéiert dat als eng aner erfëllt Prophezeiung, an dat och trotz Protester vun alle Säiten, souwuel an der Kierch wéi och dobaussen, datt et net géif geléngen.
GSAM 445.4Wat d’Aarbecht vun de Traktatsgesellschaften ugeet, déi 1871 an duerno gegrënnt goufen, kann een ouni Zweiwel soen, datt bal esou vill Persounen duerch d’Efforten vun dëse Mataarbechter un d’Wourecht bruecht goufen wéi duerch d’perséinlech Efforten vum Predigtdéngscht. Duerch dës Organisatioun gëtt d’Botschaft un all Natiounen a Sproochen vun der Äerd verëffentlecht.
GSAM 446Schmuck a d’Traktatsaarbecht
GSAM 446.1Eng interessant Notiz gouf am Abrëll 1873 vun der Tract and Missionary Society a Kalifornien gemellt. Si huet matgedeelt, datt d’Schmuckstécker, déi bis dohinner vun deenen, déi an deem Staat d’Wourecht ugeholl haten, der Gesellschaft gespent goufen, geschmolt, analyséiert a fir hiren tatsächlechen Gold- a Sëlwerwäert fir eng Summe vun 200 US-Dollar verkaaft goufen; datt dës Mëttel komplett an Traktater, Broschüren a Periodika investéiert goufen, déi verdeelt goufen, an datt d’Gesellschaft schonn konkret Kenntnisser vun zwanzeg Persounen hat, déi duerch d’Literatur, déi mat de Recetten aus de Schmuckstécker gekaf gouf, dozou bruecht goufen, d’Wourecht unzehuelen. Ënnert deenen, déi duerch d’Liesen d’Wourecht kennengeléiert hunn, war de John I. Tay aus Oakland, Kalifornien.
GSAM 446San Francisco e Missiounspunkt
GSAM 446.2Am Joer 1875 gouf der Kierch vu San Francisco e wichtegt Zeegnes ginn, op dat elo d’Opmierksamkeet geréckelt gëtt, well et esou markant erfëllt gouf. Dës Kierch hat et vun Ufank un néideg, Säll fir d’Gottesdéngschter ze lounen, an dat och nach zu héije Käschten an e bësse Onbequemlechkeet, well keng Rëtsch Versammlungen doranner ofgehalen konnt ginn, well se vill Zäit fir aner Zwecker gebraucht goufen.
GSAM 446.3An den Owend vum 14. an 20. Abrëll 1875 goufen d’Leedungsmemberen vun der San Francisco Kierch am Haus vun der Madamm J. L. James an der Fifth Street, no bei der Market Street, zesummegeruff, an d’Madamm White huet eis do erzielt, wat hir an enger Visioun gewisen gouf iwwer d’Situatioun, nämlech datt San Francisco ëmmer e Missiounspunkt géif bleiwen, wou d’Aarbecht kéint weidergefouert ginn; an datt Séilen, wann d’Saach judiziéis geréiert gëtt, weiderhi d’Wourecht géifen unhuelen. Wa e Gotteshaus opgeriicht géif ginn, wou d’Leit invitéiert kéinten ginn an wou Aarbecht geleescht kéint ginn, géife Séilen zu hirer Zuel derbäikommen, déi dann hëllefen, d’Ausgaben ze decken an d’Schold ofzebauen, déi onbedéngt entsteet, wann e Versammlungshaus virbereet gëtt.
GSAM 447.1Madamm White huet weidergesot, datt si gesinn hätt, datt wann si der Kierch vu San Francisco d’Wichtegkeet vun der Errichtung vun engem Gotteshaus betount, et fir déi aarm Kierch wéi e Schrëtt an d’Däischtert ausgesäit; mee si gouf opgeruff ze soen, datt wann si virugoen, si d’Féierung vu Gott gesinn, wéi si Schrëtt fir Schrëtt de Wee virun hinnen opmécht, an datt Frënn op ganzem Wee opgeriicht ginn, bis d’Schold schliisslech ganz ofgedeckt ass.
GSAM 447.2Als ee vun de wéinege Leit, déi sech schonn an de virdru genannten Versammlungen getraff hunn, kann ech soen, datt d’Iddi, datt déi Grupp, vun deenen bal all eenzel vun deene Aarme vun dëser Welt waren, sech drun gemaach huet, e Versammlungshaus vun 35 op 80 Fouss opzeriichten, an dat och nach an enger Stad, wou dee klengste Präis fir e Grondstéck op d’mannst 6 000 Dollar geschat gouf, wierklech wéi “e Schrëtt am Däischteren ausgesinn huet.” Si goufen nëmmen duerch déi voll Iwwerzeegung dozou bruecht, dëse Schrëtt ze maachen, datt d’Zeienausso vun der Madamm White vum Här koum an sécherlech erfëllt géif ginn.
GSAM 447.3Well ech vun Ufank un bis elo méi oder manner mat dëser Entreprise verbonnen war, wëll ech hei soen, datt déi uewen genannten Ausso an all Detail erfëllt gouf. Wéi mir op d’Sich no Parzellen gaange sinn, hu mir et fäerdeg bruecht, eng 6.000-Dollar-Parzell fir 4.000 Dollar ze kréien. Eng Schwëster sot, si géif 1.000 $ ginn, wann si hir Plaz verkafe kéint. Si huet direkt d’Immobilie an d’Hänn vun engem Immobilienmakler ginn, deen hir gesot huet, de Präis wier ze niddereg. Bannent zwou Wochen gouf hir Plaz fir 1.000 $ méi verkaaft, wéi si se ursprénglech geschat hat, an hiert Verspriechen war erfëllt. En aneren, en aarme Brudder, deen net gesinn huet, wéi d’Kierch kéint gebaut ginn, mee gesot huet, “Wann de Här seet, et muss gemaach ginn, da wäert hien de Wee iergendwéi opmaachen,” huet zu senger Iwwerraschung festgestallt, datt d’Verméigen vun engem vu senge Familljememberen gereegelt gouf, an datt hien domat am Besëtz vun $20,000 war. Hien huet $1,000 fir de Bau bäigedroen an huet ee Drëttel vum Kierchegrond kaaft, fir dorop eng Wunneng fir sech selwer opzeriichten, an esou op zwou Manéieren der Gemeinschaft Erliichterung bruecht.
GSAM 448Eng bedeitend Gunst fir San Francisco
GSAM 448.1Sou kéinte mir vill Donatiounen a Gefäll ernimmen, déi de Comité kritt huet, wéi e mat dem Opbau vum Gebai virugaangen ass. Et geet duer ze soen, datt d’Kierchegebai, inklusiv dem Terrain, fir ongeféier 14 000 US-Dollar opgeriicht gouf, vun deenen iwwer d’Hallschent duerch Donatiounen gedeckt gouf, ier d’Haus fäerdeg war. D’Laguna Strooss, op där d’Gebai opgeriicht gouf, war e Quartier an der Stad, wou et un Schoulgebaier gefehlt huet, an dofir huet de Schoulrot decidéiert, d’ënnescht Zëmmeren ze lounen, fir do eng Schoul ofzehalen, ier d’Dach op dem Haus war. Fënnefasiwwenzeg Dollar Loyer pro Mount, deen bal zwee Joer laang erakomm ass, huet d’Zënsen an d’Lafkäschten gedeckt, an d’Gesellschaft konnt dat, wat si sammele konnt, fir de Rescht vun der Schold abréngen.
GSAM 448En hydriateschen Dispensaire
GSAM 448.2Am Moment bleift nach e klenge Bestanddeel vun där deemoleger Schold, an am Keller vun der Kierch fënnt een e komplett ausgestattete hydriatesche Dispensaire, alles ouni finanziell Schwieregkeeten, vu vill méi groussem Wäert wéi déi reschtlech Schold, déi geschwënn der Vergaangenheet ugehéiere wäert.
GSAM 448.3Deen Deel vum Zeiennis, deen d’Séilen betrëfft, déi d’Wourecht ugeholl hunn, ass op déi wonnerbarst Manéier erfëllt ginn. Net nëmmen Dutzende, mä Honnerten hunn an där Stad d’Liicht vun der Wourecht empfaangen, a si sinn elo iwwer verschidde Deeler vun der Äerd verdeelt. Vun Zäit zu Zäit, wann ech San Francisco besichen, gesinn ech tëscht zwou a zéng Persounen, déi zënter dem leschte Mol, wou ech se getraff hunn, d’Wourecht ugeholl hunn; an d’Enn ass nach net erreecht.
GSAM 449Doud vum Pastor White
GSAM 449.1Ronderëm d’Joer 1880 gouf d’Madamm White duerch de Geescht vun der Prophezeiung instruit, hirem Mann, dem Pastor James White, ze soen, datt hien vill vun de Suergen a Veräntwertlechkeeten, déi hien gedroen hat, ofleege sollt a se aneren a méi jonken Hänn iwwerloosse sollt, während hien sech op seng “lescht Verännerung” virbereede sollt – wat bedeit, datt säi irdescht Liewen geschwënn géif ofschléissen. Dës Uweisung huet hien ugefaangen ze befollegen, an dat net ze spéit, well am Joer 1881 hunn seng Aarbechten opgehalen, an hien ass a Jesus ageschlof. Den 31. Juli gouf hien vun engem Malariaféiwer ugegraff. Den 3. August gouf hien aus sengem Heem an de Sanitarium zu Battle Creek bruecht, wou hien all Opmierksamkeet an Betreiung kritt huet, déi et méiglech war ze ginn, mee ouni Erfolleg. Hien huet weiderhi verschlechtert. Vum Ufank vu senger Krankheet un hat hien e Virgefill, datt säi “leschte Wandel” komm war.
GSAM 449Ausso vum Pastor Smith
GSAM 449.2Wat dëst Evenement ugeet, seet de Pastor Uriah Smith: “D’Ëmstänn vu sengem Doud hätten kaum méi favorabel kënne sinn. Soulaang hien an de leschte dräi Deeg vu senger Krankheet bei Bewosstsinn war, huet hien bekräftegt, datt hien keng Péng gelidden huet. Eng grouss Zuel oprechter a tréineräicher Frënn stoung am Gebai an ëm d’Gebai, wéi an deem schéine Sabbatnomëtteg säi Liewen lues a lues erofgaang ass. Wéi wann hien an e rouege Schlof géif falen, esou ass hien an den Doud gaangen; an wéi alles eriwwer war, huet et geschéngt, wéi wann e séisse Fridden op all Zuch vum Gesiicht gebalsamt wier. Et war, wéi wann dëst Gebied erhéiert gi wier:
GSAM 449.4Zur Zäit vu sengem Doud war hien sechzeg Joer a zwee Deeg al. D’Héichschätzung, an där hien zu Battle Creek stoung, huet sech doran gewisen, datt op d’mannst zweedausendfënnefhonnert Leit bei senger Beerdegung den 13. August präsent waren, an hien gouf op seng lescht Reschtplaz um Oak Hill Cemetery vun enger Processioun vu fënnefannonzeg Kutschen an enger grousser Villzuel vu Leit zu Fouss begleet.
GSAM 450.1Aus de ville Zeienaussoen, déi no sengem Doud gemaach an am Review publizéiert goufen, zitéiere mir folgend aus der Feder vum Pastor S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Wann ech un säi gesonde Urteel a bal all Noutfall, seng Häerzensgutt a Séileneedelegkeet, déi hien géintiwwer de Verirrten an och géintiwwer deenen ugewisen huet, déi hien mëssbraucht haten, soubal hien Beweiser vun hirer Bouss gesinn huet, an seng Léift fir dat, wat hien fir richteg gehalen huet, denken, kann ech wierklech soen: E Papp an Israel ass gefall. An während hie rout, wäert d’Saach souwéi vill Individuen d’Lück no sengem Virausbléck a senger väterlecher Fleeg realiséieren.”
GSAM 450.3Wéi hien gestuerwen ass, hunn eis Géigner behaapt, datt d’Botschaft elo misst ophale. Net esou; déi Institutiounen, déi ënner der gëttlecher Hand vun him gegrënnt goufen, waren dozou bestëmmt, nach méi grouss ze ginn, wéi “Beem, déi de Här gepflanzt huet”, vun deenen vill fruchtbar Zweige sech ausbreeden sollten.
GSAM 450Virausgesote reliéis Gesetzgebung
GSAM 450.4Aachtafofzeg Joer sinn vergaangen, zënter datt déi, déi d’Botschaft vum drëtten Engel verkënnegt hunn, gesot hunn, datt d’Zäit géif kommen, no der Prophezeiung vun der Offenbarung 13, wou d’Mënschen an den USA an anere Länner wéinst dem Halten vun de Geboter vu Gott verfollegt géifen ginn. An engem Buch, geschriwwen vun der Madamm White, mam Titel Early Writings, liesen mir d’Folgendes iwwer dës Léier:—
GSAM 450.5“Den Engel sot: ‘Kuckt!’ Meng Opmierksamkeet gouf op d’Béiswëlleg, oder d’Ongläiwlecher, geriicht. Si waren alleguerten an Opreegung. Den Äifer an d’Kraaft vum Vollek Gottes hate si opgerëselt a rose gemaach. Verwirrung, Verwirrung war op alle Säiten. Ech hu gesinn, wéi Moossnamen géint d’Grupp geholl goufen, déi d’Liicht an d’Kraaft vu Gott haten. D’Däischtert huet sech ëm si verdicht; awer si stoungen fest, vu Gott guttgeheescht a mat Vertrauen op hien. Ech hu se ratlos gesinn; duerno hunn ech se héieren, wéi se dréngend zu Gott geruff hunn. Dag an Nuecht huet hiren Ruff net opgehalen: ‘Däi Wëllen, o Gott, geschéi! Wann et däin Numm éiert, maach e Rettungswee fir däi Vollek! Erléis eis vun de Heedener ronderëm eis. Si hunn eis dem Doud ugewise; mee däin Aarm kann Erléisung bréngen.’”2
GSAM 451.1“Da hunn ech d’Leit, déi an der Welt Autoritéit haten, zesumme beroden gesinn, an de Satan mat senge Engelen, déi ronderëm si beschäftegt waren. Ech hunn e Schrëftstéck gesinn, vun deem Kopien an verschiddene Deeler vum Land verdeelt goufen, an deem et heescht, datt wann d’Hellegen net hiren eegene Glawen opginn, de Sabbat verloossen an den éischten Dag vun der Woch halen, d’Leit no enger gewëssener Zäit d’Fräiheet hunn, si ëmzebréngen.”3
GSAM 451Verfollegung an Amerika
GSAM 451.2Eis Géigner hunn gesot, Verfollegung kéint an dësem Land ni kommen, well d’Verfassung vun den USA erkläert, datt “de Kongress kee Gesetz iwwer d’staatlech Etabléierung vun enger Relioun soll maachen, oder déi fräi Ausübung dovunner verbidden.” An zousätzlech dozou verbitt d’“Bill of Rights” vun de meeschte Staaten reliéis Gesetzgebung. Trotz dëse Behauptungen hunn eis Leit weiderhi d’Botschaft vun der Warnung ausgeruff an déi néideg Virbereedung verkënnegt, fir de Konflikt ze bestoen.
GSAM 451.3Am Joer 1863 gouf eng Organisatioun gegrënnt, déi zum Zil hat, d’Verfassung vun den USA an d’Landesgesetzer esou ze änneren, datt si fir d’Duerchsetze vun der Relioun effektiv sinn. Sou séier hunn dës Iddien Unhänger fonnt, an de Prinzip, d’Mënschen dozou ze zwingen, dat Richtegt ze maachen, besonnesch wat d’Sonndeshalung ugeet, huet u Grond gewonnen, datt d’Verfollegung schonn a ville Staaten a voller Ernsthaftheet ugefaangen huet, och an deenen, déi an hire Sonndesgesetzer eng Bestëmmung fir déi hunn, déi no Gewëssen en aneren Dag halen, an d’Leit goufen an de Prisong gesat, well si de Sonndeg net gehalen hunn.
GSAM 452Honnertsiechzéng Arrestatiounen
GSAM 452.1Virun mir läit eng Lëscht mat honnertsiechzéng Arrestatiounen vu Siwenten-Deeg-Adventisten an Amerika, vun 1878 bis Mäerz 1896. Dovunner goufen honnertnéng veruerteelt. Vill vun hinnen goufen fir zwanzeg bis sechzeg Deeg an de Prisong gesat, an ongeféier zwielef vun hinnen goufen dozou gezwongen, an der “Kettengang” mat Mërdern, Déif an de schlëmmsten Aarte vu Verbriecher ze schaffen. An all Fall hunn déi, déi d’Urteel gesprach hunn, zouginn, datt si déi beschte Bierger wieren.
GSAM 452D’Religious Liberty Association
GSAM 452.2Den 21. Juli 1889 gouf zu Battle Creek, Michigan, eng Associatioun mam Numm National Religious Liberty Association gegrënnt, déi d’Zil hat, reliéiser Gesetzgebung entgéintzewierken, d’Bevëlkerung iwwer d’wouer Bezéiung tëscht Relioun a ziviler Regierung ze informéieren, an deenen ze hëllefen, déi wéinst hirem Gewëssen verfollegt ginn. Dës Associatioun huet eng immens Aarbecht geleescht bei der Verdeelung vu Literatur an der Opklärung vun de Leit iwwer d’Pflichten an d’Geforen vun der Zäit an eiser eegener Natioun. Tatsächlech huet si eng grouss Aarbecht geleescht fir d’Warnungsnoriichten aus der Botschaft vun der Offenbarung 14:9-12 ze verbreeden.
GSAM 452Hëllef vu weltleche Zäitschrëften
GSAM 452.3D’Verfollegungen, déi deemools géint d’Siwenten-Deeg-Adventisten ausgebrach waren, goufen an den Editorial-Kolonnen vun Zeitungen wéi dem New York Sun, dem New York World, dem Chicago Inter Ocean asw. opgeholl. Artikelen sinn erschéngen, déi sech fräi geäussert hunn iwwer den ongerechte Kurs, deen géint e Bierger vun den USA ageholl gouf, well hien sengem eegene Gewëssen gehorcht huet an deen Dag gehalen huet, deen am Gebot festgeluecht ass. Duerch Zeitungsartikelen vun dësem Charakter gouf dëst Thema Millioune Lieser virgestallt. An engem Mount gouf d’zentral Wourecht vun der Botschaft vum drëtten Engel méi Leit bekannt gemaach, wéi mir an iwwer zwanzeg Joer erreechen konnten.
GSAM 453Den Zorn vum Mënsch gëtt dozou bruecht, de Här ze luewen
GSAM 453.1Sou gesäit een, datt d’Beméiungen vun de Mënschen, d’Aarbecht vu Gott opzestoppen an Gesetzer fir d’Ënnerstëtzung vum Sonndeg, engem Rival vum Sabbat, deen am véierten Gebot virgeschriwwen ass, ze kréien, dozou gedéngt hunn, de Wee fir d’méi séier Virschrëtt vun der Wourecht opzemaachen.
GSAM 453.2Beim Meditéieren iwwer dat, wat an e puer Méint duerch dës Mëttelen erreecht gouf, kommen zwou Schrëften staark an de Kapp. Eng seet: “Mir kënnen näischt géint d’Wourecht maachen, mä fir d’Wourecht;”4 an déi aner: “Sécher wäert de Mënschezorn dech luewen; de Rescht vum Zorn wäerts du zréckhalen.”5
GSAM 453Viraussoen iwwer Sonndesgesetzer
GSAM 453.3Am Testimony No. 32, gedréckt am Joer 1885, gëtt et eng Ausso doriwwer, wéi Sonndesgesetzer an den USA ugeholl ginn. Et seet: “Fir Beléiftheet an Ënnerstëtzung ze sécheren, wäerten d’Gesetzgeber der Fuerderung no engem Sonndesgesetz noginn.”6 Mir wäerten e Moment iwwerleeën, wéi dat schonn erreecht gouf.
GSAM 453Gesetzgebung iwwer d’Weltausstellung
GSAM 453.4Am Joer 1892 gouf et eng Ufro un de Kongress, d’Ëffnung vun der Weltausstellung, déi vu Mee bis Oktober vun deem Joer zu Chicago, Illinois, stattfanne sollt, um Sonndeg ze verbidden. Sou e Gesetz gouf den 19. Juli 1892 ënner genee deem Drock ugeholl, wéi uewen virausgesot. An et soll erënnert ginn, datt dëst d’éischt Kéier war, datt de Kongress vun de Vereenegte Staaten vun Nordamerika iwwer d’Sabbatfro e Gesetz gestëmmt huet.
GSAM 453.5D’Kierchen hunn immens Lëschten mat Nimm a Petitiounen geschéckt, an Telegrame geschéckt, net nëmme fir beim Kongress Petitiounen anzereechen, mä och fir d’Kongressmemberen frëndlech (?) dorop opmierksam ze maachen, “datt mir eis domat selwer a géigesäiteg verpflichten, vun elo u kee Member vum Kongress, egal ob Senator oder Vertrieder, fir iergendeng Funktioun oder Vertrauenspositioun ze wielen oder z’ënnerstëtzen, deen fir weider Hëllef vun egal wéi enger Aart fir d’Weltausstellung stëmmt, ausser ënner de Konditiounen, déi an dëse Resolutiounen genannt sinn.” D’Bedingungen waren, datt d’Weltausstellung um Sonndeg zou sollt sinn.
GSAM 454Reden am Kongress, 1892
GSAM 454.1Als Beispill vun der Ried am Kongress, wéi de Gesetzentworf ugeholl gouf, lies d’Folgend:
GSAM 454.1“Ech géif gären gesinn, datt d’Ableenung schwaarz op wäiss festgehale gëtt, an datt de Kongress vun den USA se virschléit. Schreift se. Wéi géift Dir se schreiwen? ... Formuléiert se, wann Dir de Mumm hutt; plädéiert dofir, wann Dir de Mumm hutt; wéi vill vun deenen, déi dofir gestëmmt hunn, géifen iwwerhaapt nach eng Kéier hei zréckkommen? Keen, hoffen ech. Dir setzt Iech selwer an d’Gefor, wann Dir Iech dogéint stellt.”
GSAM 454Prahlerei vun der Kierch
GSAM 454.2Dass déi, déi vum Kongress d’Verabschiedung vun dësem Gesetz gefuerdert an duerchgesat hunn, et als eng wichteg Victoire an hirem Konzept vun der reliéiser Gesetzgebung ugesinn hunn, ass kloer aus der Tatsaach, datt ee vun dëse prominente Geeschtlechen, an enger Predigt zu Pittsburg, Penn., direkt duerno gesot huet:—
GSAM 454.3“Dass d’Kierch Gewiicht bei grousse politeschen oder regéierende Kierper huet, gouf am effektivsten an der rezenter Affär ëm d’Weltausstellung bewisen, wéi de US-Senat, den héchste Kierper am Land, der Stëmm vun der Relioun nogelauschtert huet an d’Weltausstellungs-Budgetgesetz vun 5.000.000 Dollar mat der vun der Kierch agefouerter Konditioun gestëmmt huet, datt d’Pforten vun der grousser Ausstellung um Sonndeg net opgemaach solle ginn. Dës grouss gutt Tatsaach weist dem Chrëscht, datt wann dat ka gemaach ginn, och aner, gläich néideg Moossnamen kënne geholl ginn. D’Kierch gewënnt stänneg un Afloss, an hir Stëmm wäert an der Zukunft vill méi dacks héieren ginn wéi an der Vergaangenheet.”
GSAM 454.3Sou gesi mir, wéi dat Zeegnes, dat 1885 ofginn gouf, erfëllt gouf an nach erfëllt gëtt.
GSAM 455Kathoulesch a protestantesch Eenheet
GSAM 455.1An dësem Zesummenhang bezéie mir eis op eng aner Virausso, déi 1885 gemaach gouf an déi och am Testimony No. 32 ze fannen ass:—
GSAM 455.2“Wann de Protestantismus seng Hand iwwer de Gruef ausstéckt, fir d’Hand vun der römëscher Muecht ze gräifen; wann en iwwer den Ofgrond erausréckt, fir dem Spiritualismus d’Hand ze reechen; wann, ënner dem Afloss vun dëser dräifacher Unioun, eist Land all Prinzip vu senger Verfassung als protestantesch a republikanesch Regierung ofleent, a Moossnamen hëlt fir d’Verbreedung vu päpschtleche Ligen a Täuschungen, da kënne mir wëssen, datt d’Zäit fir dat wonnerbaart Wierk vum Satan ukomm ass, an datt d’Enn no ass.”7
GSAM 455.3Fir ze weisen, wéi den éischten Deel vun dëser Virausso sech schonn erfëllt, muss een nëmmen op dat oppassen, wat ronderëm eis geschitt. Kuckt d’Protestanten, souwuel d’Geeschtlech wéi d’Leit, wéi se d’Gnod vun de Katholike sichen, se invitéieren, un hiren Associatiounen deelzehuelen, asw. Et soll net vergiess ginn, datt et 1885, wéi dat uewen genannten Zitat gemaach gouf, bal keng Spuer dovun gouf, wat een haut an dësem Beräich gesäit.
GSAM 455.4Fir ze illustréieren, wéi d’Protestanten no der Hand an der Hëllef vun de Papisten gräifen, zitéieren ech aus dem Kansas City (Mo.) Star vum 18. Mäerz 1896.
GSAM 455Methodisten an den St. Patrick’s Dag
GSAM 455.5Eng Ried gouf am Coates Opera House zu Kansas City, Mo., um St. Patrick’s Day, den 17. Mäerz 1896, vum Dr. Mitchell, Pastor vun der féierender methodistescher Kierch zu Kansas City, gehalen. D’Star beschreift e Stéck vun der Ried als eng “dramatesch kleng Szene.” Dr. Mitchell gouf haart applaudéiert, wéi hien dat gesot huet:—
GSAM 455.6“Bigotterie ass d’Kand vun der Onwëssenheet. Mir sinn bigotteg, well mir eis Noperen net genuch gutt kennen. Mir Protestante goufe geléiert, Onaussoenbares iwwer d’Katholiken ze gleewen. D’Katholike goufe geléiert, Onaussoenbares iwwer d’Protestanten ze gleewen. Elo entdecke mir eis falsch Virstellungen vuneneen, wann mir genuch no beieneen kommen, fir eis an d’Aen ze kucken an eis d’Hänn ze reechen; wann mir eis just besser géifen kennen, géife mir eis besser léiwen. Mir hu eis getrennt a kritiséiert. Scham op d’Nofolger vum gesegnete Christus. All Chrëschte sinn duerch dat selwecht deiert Blutt erléist ginn; mir ginn vun derselwechter gëttlecher Gnod ënnerstëtzt, a mir erwaarden, dee selwechten Himmel ze erreechen. Sot, Bridder, mir sollten eis hei ënnen besser kennenléieren.”
GSAM 456.1De Star setzt weider:—
GSAM 456.2“Dr. Mitchell huet sech duerno un de Pater Dalton [kathoulesche Priister] geriicht, deen direkt hannert him souz, a sot, wéi hien seng Hand ausstreckte: ‘Hei, Brudder Dalton, ass meng Hand.’ De Pater Dalton ass opgestanen a huet d’ausgestreckte Hand gegraff, an wéi Dr. Mitchell se geschëttelt huet, sot hien, ‘Et wier e schreckleche Schued, wann no esou laangem Zesummeliewen an derselwechter Stad op der Äerd mir nach en Engel bräichten, fir eis am Himmel virzestellen. Loosst eis hei op der Äerd eis kennen léieren.’ D’Publikum huet applaudéiert, an nodeems de Pater Dalton sech erëm gesat hat, huet de Dr. Mitchell seng Ried weidergefouert.”
GSAM 456Eppes Grousses an Entscheedendes
GSAM 456.3Mir zitéieren aus enger anerer Kommunikatioun, datéiert Melbourne, Australien, den 18. Februar 1892:
GSAM 456.3“All de Himmel gëtt mir duergestallt wéi en d’Entfaltung vun den Evenementer observéiert. Eng Kris soll an der grousser a laangwiereger Kontrovers an der Regierung vu Gott op der Äerd opgedeckt ginn. Eppes Grousses an Entscheedendes steet un, an dat ganz fréi.”
GSAM 456Riichter Brewer seng “Chrëschtlech Natioun”
GSAM 456.4Eelef Deeg nodeems dëst Dokument geschriwwen gouf, an ier et an den USA ukomm ass, huet e Geschehnis stattfonnt, dat souwuel Protestanten wéi och Katholiken als entscheedend fir d’Schicksal vun dëser Natioun ugesinn. Ech bezéien mech op d’Entscheedung vum US-Héichgeriicht, dat de 29. Februar vum Riichter Brewer gefall gouf: “Dëst ass eng chrëschtlech Natioun.” Wéi scho gewisen, gouf de 19. Juli vum selwechte Joer d’Gesetz iwwer d’Zoumaache vun der Weltausstellung um Sonndeg gestëmmt. D’Geeschtlech, déi esou staark fir seng Verabschiedung plädéiert hunn, hunn dréngend argumentéiert, datt well de Supreme Court dës Natioun als chrëschtlech deklaréiert hat, de chrëschtleche Sonndeg als Selbstverständlechkeet virun der Entweihung geschützt sollt ginn. An esou huet d’Nationalreformpartei geurteelt. Well dëst eng chrëschtlech Natioun ass, sollt si Gott an seng Gesetzer als Grondlag vun der Regierung unerkennen, asw. Wierklech huet an dëser Schlusskontrovers eppes Grousses an Entscheedendes stattfonnt, “an dat ganz fréi.”
GSAM 457Al Propheten
GSAM 457.1Vun de Visiounen, déi den Dénger vu Gott, de Propheten, ginn goufen, schéngen et zwou Aarte ginn ze hunn – eng genannt “oppe Visiounen”, oder déi, wou d’Persoun an der Visioun gesi konnt ginn; an déi aner genannt “Nuechtvisiounen”. Op déi éischt Visiounen gëtt an 1 Samuel 3:1 verwisen, wou d’Erfarung vum Kand Samuel an dëse Wierder fonnt gëtt: “D’Wuert vum Här war wäertvoll an deenen Deeg; et war keng oppen Visioun.”
GSAM 457Oppe Visiounen
GSAM 457.2Et war eng Visioun vun dësem Charakter (eng oppen Visioun), an där d’Hand vum Här op dem Prophet Hesekiel war. Wéi d’Ältesten vu Juda virun him souzen, hunn si hien an enger oppener Visioun gesinn.8 Op enger anerer Geleeënheet gouf de Prophet Daniel an enger Visioun an der Mëtt vun de chaldäesche Herrscher geholl. Wa se bliwwen wieren, hätten se hien an enger Visioun gesinn, mä amplaz ass “e grousst Zidderen iwwer si komm, sou datt si geflücht sinn, fir sech ze verstoppen.”9
GSAM 457Nuechtvisione vun Madamm White
GSAM 457.3Déi fréier Visiounen vun der Madamm White waren alleguerten oppen Visiounen. Zënter 1884 huet sech de Charakter vun de Visiounen an dësem Sënn geännert, well se elo dat sinn, wat an de Schrëften “Nuechtvisiounen” genannt gëtt, net einfach Dreem, mä dee selwechte helle Engel erschéngt a gëtt hir Instruktiounen, wéi an de fréiere Joren an den oppene Visiounen. Vill Beispiller vu “Nuechtvisione” sinn an der Bibel opgeholl, wéi een et einfach gesäit, wann een Genesis 46,2; Daniel 2,19; 7,13; Apostelgeschicht 16,9; 18,9; 23,11; 27,23-25 liest.
GSAM 458.1An dëse Nuechtvisione vun der Madamm White goufen vill wichteg Virsoen gemaach, déi, wéi virdru bemierkt, ganz genee erfëllt goufen. E puer vun de méi spéide Visiounen wäert ech elo notéieren.
GSAM 458D’Verleeung op Washington
GSAM 458.2Am Joer 1893 huet d’Madamm White gesot:
GSAM 458.2“Zuvill Interessen si elo zu Battle Creek ugehauft. Wa dës Interessen opgedeelt an an anere Stied lokaliséiert géifen ginn, wou d’Liicht an d’Wëssen aner Gebidder kéinte seenen, wier dat no Gottes Uerdnung. De Här wëllt net e zweet Jerusalem zu Battle Creek. Et muss staark Reforme, Transformatiounen an d’Iwwerdroung vun Ariichtungen an Institutiounen ginn, wann de Wëlle vu Gott erfëllt soll ginn.”
GSAM 458.3Op der Generalkonferenz zu Oakland, Kalifornien, am Mäerz 1903, huet si gesot:
GSAM 458.3“Joerlaang gouf eise Leit d’Warnung ginn: Gitt ewech aus Battle Creek. Awer wéinst de ville Interessen, déi do etabléiert goufen, war et praktesch do ze bleiwen, an d’Leit konnten net verstoen, firwat si sollten ëmzéien.”
GSAM 458.4“Als Äntwert op d’Fro, déi am Zesummenhang mat enger Neisidlung op engem aneren Uert gestallt gouf, äntwerten ech: Jo. Loosst d’Büroe vun der Generalkonferenz an d’Verëffentlechungsaarbecht aus Battle Creek ewechhuelen. Ech weess net, wou déi Plaz wäert sinn, ob um Atlantikufer oder soss anzwousch. Awer dat soen ech: Leet ni e Steen oder eng Zill a Battle Creek, fir d’Review-Büro do nei opzebauen. Gott huet eng besser Plaz dofir.”
GSAM 458.5Nodeems si dës Instruktioun héieren hat, huet d’Konferenz vun de Gleewege gestëmmt, “datt d’Büroe vun der Generalkonferenz vu Battle Creek, Michigan, op eng Plaz un der Atlantikküst verluecht ginn.”
GSAM 459.1Am Rot vun der Generalkonferenz, deen zu Battle Creek no der Sessioun vun der Generalkonferenz ofgehalen gouf, gouf ofgestëmmt, “datt mir dofir sinn, den Haaptquartier vum Büro vun der Generalkonferenz an der Géigend vun New York City unzesidelen.” Eng grouss Kommissioun gouf deemno ausgewielt, fir no enger gëeegenter Plaz ze sichen. D’Kommissioun huet hiren Plang der Madamm White matgedeelt a gefrot, ob si weider Liicht fir si hätt. Als Äntwert sot si:—
GSAM 459.2“De Här soll eis hëllefen, mat Versteesdemech an am Gebiet virzegoen. Ech si sécher, datt hien bereet ass, datt mir wësse sollen, a dat ganz fréi, wou mir eist Verlagshaus solle plazéieren. Ech sinn iwwerzeegt, datt eise eenzege séchere Wee ass, prett ze sinn, grad da fortzeplënneren, wann d’Wollek sech beweegt. Loosst eis beten, datt hien eis féiert. Hien huet duerch seng Fügung ugedeit, datt hien wëll, datt mir Battle Creek verloossen....
GSAM 459.3“Zu New York muss geschafft ginn, mä ob eise Verlag do soll etabléiert ginn, kann ech net soen. Ech géif d’Liicht, dat ech kritt hunn, net als genuch definitiv ugesinn, fir dës Beweegung ze ënnerstëtzen.”
GSAM 459.4No bal zwou Wochen Sich an New York City an de ronderëmleeënde Gemengen huet d’Kommissioun et net fäerdegbruecht, eng gëeegent Plaz fir d’Verlagsgebai ze fannen. Op dësem Punkt koum e Bréif, datéiert den 30. Mee, an deem d’Madamm White gesot huet:—
GSAM 459.5“Wéi eis Bridder no engem Standuert fir d’Verlagsgeschäft vum Review and Herald sichen, solle si den Här eeschthaft sichen. Si solle mat grousser Virsiicht, Opmierksamkeet a Gebied virugoen, an ëmmer bewosst vun hirer eegener Schwaachheet sinn. Mir däerfen net op mënschlecht Urteel vertrauen. Mir mussen no der Weisheet sichen, déi Gott gëtt....
GSAM 459.6“Wat d’Grënnung vun der Institutioun zu New York ugeet, muss ech soen: Sidd virsiichteg. Ech sinn net der Meenung, datt se no bei New York sollt sinn. Ech kann elo net all meng Grënn uginn, mee ech sinn sécher, datt all Plaz bannent drësseg Meilen vun där Stad ze no wier. Studéiert d’Ëmgéigend vun anere Plazen. Ech sinn sécher, datt d’Virdeeler vu Washington, D.C., grëndlech ënnersicht solle ginn.
GSAM 460.1“Mir däerfen dës Institutioun net an enger Stad oder an de Virstied vun enger Stad grënnen. Si soll an engem ländlechen Distrikt gegrënnt ginn, wou si vu Land ëmgi ka ginn.”
GSAM 460Virausso vun enger gënschteger Offer
GSAM 460.2Mat dëser Informatioun huet de Comité am Gebiet ugefaang, sech zu Washington ëmzekucken, wéi en drëtte Bréif ukam, deen dës Instruktioun enthalen huet:
GSAM 460.2“Mir hu fir Liicht gebiet wat d’Plaz vun eiser Aarbecht am Osten ugeet, an d’Liicht ass eis op eng ganz kloer Aart a Weis komm. Ech krut eendeitegt Liicht, datt eis Plazen zum Verkaf ugebuede ginn, op déi vill Sue vu Männer ausginn goufen, déi genuch Suen haten, fir se fräi auszeginn. D’Besëtzer vun dëse Palaisë stierwen, oder hir Opmierksamkeet gëtt op eppes anescht geruff, an d’Immobilien ginn zum Verkaf ugebuede zu engem ganz niddrege Präis....
GSAM 460.3“Aus dem Liicht, dat mir ginn ass, weess ech, datt d’Haaptquartier vum Review and Herald fir de Moment bei Washington soll sinn.”
GSAM 460De virausgesotene Standuert fonnt
GSAM 460.4Mat dëser Kommunikatioun an der Hand huet de Comité am Distrikt vu Columbia no engem Site gesicht, mee et konnt kee Land fir manner wéi dausend Dollar pro Acre fonnt ginn. Schlussendlech gouf hir Opmierksamkeet op Takoma Park gelenkt. Folgend ass de Bericht vum Comité:—
GSAM 460.5“Mir hunn e Stéck Land vun ongeféier fofzeg Aker direkt ausserhalb vum Distrikt, awer bannent de Stadgrenzen vun Takoma Park, fonnt, dat mir fir sechsdausend Dollar oder zum Präis vun honnertzwanzeg Dollar pro Aker kéinten kafen. Mir hunn dës Plaz grëndlech ënnersicht. Mir hu fonnt, datt dëst Stéck viru e puer Joer vun engem Dokter aus Boston als Site fir e Sanatorium ausgewielt gouf. Et gëtt gesot, datt hien ongeféier sechzegdausend Dollar am Kaafpräis an am Rüüme vun ënnerem Gebüsch, Stämm a Schutt investéiert huet. Finanziell Schwieregkeeten hunn hien dorunner gehënnert, seng Pläng ëmzesetzen, an d’Grondstéck ass an d’Hänn vun engem Här iwwergaangen, deen eng Hypothéik drop hat, fir fofzéngdausend Dollar.
GSAM 461.1“D’Awunner vu Takoma Park, vertruede vum Buergermeeschter an e puer féierende Männer, hunn eis e ganz häerzleche Wëllkomm op dëser Plaz ginn an hunn eis hir frëndlech Zesummenaarbecht bei der Ëmsetzung vun eise Pläng zougeséchert.
GSAM 461.2“Bei all eise Reesen a Sich hu mir keng aner Plaz fonnt, déi d’Virschrëfte vun den Zeienaussoen esou voll erfëllt wéi dës. Mir gleewen, datt d’Féierung vu Gott eis op déi Plaz gefouert huet, wou hien eis wëllt hunn.”
GSAM 461.3Am Liicht vun de ville Erfëllunge vun den Zeienaussoen, déi an dësem an an de viregte Kapitele presentéiert goufen, loosst eis “un den Här eise Gott gleewen, a sou gefestegt ginn; a gleewen un säi Prophet, a sou gedeihen,” fir datt mir op d’Ereignisser, déi nach an der Zukunft stinn, virbereet sinn, an net onvirbereet vun hinnen iwwerrascht ginn.