Kapitel 6 — D’Botschaft an d’Boten

GSAM 108.1“Schreif d’Visioun, a maach se kloer op Tafelen, sou datt deen, deen se liest, lafe kann. Well d’Visioun ass nach fir eng festgeluechte Zäit, mee um Enn wäert se schwätzen a net lügen: och wann se sech verzögert, waart op si; well se sécher kënnt, se wäert sech net verzögeren.”¹

GSAM 108.2“An ech hunn en aneren Engel an der Mëtt vum Himmel fléie gesinn, deen dat éiwegt Evangelium hat, fir et deenen ze priedegen, déi op der Äerd wunnen, an all Natioun, Stämm, Sprooch a Vollek, a sot mat enger lauter Stëmm: Fäert Gott a gitt him d’Éier; well d’Stonn vu sengem Uerteel ass komm; a verehrt deen, deen de Himmel, d’Äerd, d’Mier an d’Quellen vun de Waasser gemaach huet.”²

GSAM 108.3Déi, déi d’Adventproklamatioun gemaach hunn, hu behaapt, datt dës “Visioun” mat hirer “bestëmmter” Zäit, déi vum Prophet Habakuk ernimmt gëtt, d’Visioune vun de Prophezeiunge vum Daniel an dem Offenbarer enthält. Dës hunn si esou kloer an hiren Darstellungen op hiren prophetesche Diagrammer duergestallt, datt deen, deen d’Interpretatioun gelies huet, wierklech “lafend” d’Informatioun un anerer weiderginn konnt.

GSAM 108Eng kloer Noriicht

GSAM 108.4D’Proklamatioun vum adventistesche Vollek war net einfach d’Annonce, déi de Paul virun dem Felix gemaach huet: “Gerechtegkeet, Mässegkeet an dat zukünftegt Uerteel;” nach war et d’Ausso vum Martin Luther, nodeems hien d’Iwwersetzung vun der Bibel ofgeschloss hat, wéi hien, kuerz virun sengem Doud, soll gesot hunn: “Ech sinn iwwerzeegt, datt d’Uerteel net wäit ewech ass; jo, datt de Här selwer net méi wéi dräihonnert Joer fort bleift.” Weder war et d’Ausso vum John Wesley, wéi hien gesot huet, hien “huet geduecht, datt dat Millennium ongeféier an honnert Joer kéint ufänken.” D’Adventisten hu behaapt, si géifen d’Botschaft vermëttelen, déi an der Offenbarung 14:6, 7 symboliséiert ass: “D’Stonn vu sengem Uerteel ass komm,” an de Ruff aus der Offenbarung 10:6: “Zäit gëtt et net méi.” Sou eng Prophezeiung konnt net duerch eng Ukënnegung vun engem Evenement erfëllt ginn, dat nach “kënnt”, an dat “an dräihonnert Joer” oder “an honnert Joer” stattfënnt, mä an enger definéierter Zäit, “ass komm”. Genee esou eng Noriicht, mat där selwechter Definitivitéit wéi se vun de genannten Prophezeiungen verlaangt gëtt, gouf vum adventistesche Vollek un d’ganz Welt verkënnegt.

GSAM 109D’Uerteel beim Komme vum Christus

GSAM 109.1Zu där Zäit, wéi dës Botschaft fir d’éischte Kéier ugekënnegt gouf, huet all christlech Konfessioun gegleeft, datt d’Geriicht beim zweeten Kommen vum Christus stattfënnt. Sou e Vollek ënner dëse Ëmstänn, dat d’Botschaft vun der kommener Stonn vum Geriicht verkënnegt huet, während et un där Meenung festgehalen huet, hätt onbedéngt dat zweet Kommen vum Christus ausgeruff. Tatsächlech war et d’Proklamatioun vun enger definéierter Zäit, wat der Botschaft Kraaft ginn huet an d’Leit am staarkste beweegt huet. Als éischt hunn si behaapt, datt d’Weltende eemol während dem “jiddesche Joer” 1843 géif kommen, an datt dëst an der Zäit tëscht dem 21. Mäerz 1843 an dem 21. Mäerz 1844 géif falen. Nodeems dës Zäit vergaangen war, léiere mir am Midnight Cry vum Joer 1844, datt dee bestëmmte Dag fir d’Enn vun de prophetesche Zäiten festgeluecht gouf. Dat war den zéngten Dag vum siwenten jiddeschen Mount, wat dem 22. Oktober 1844 entsprécht.

GSAM 109Berechnung vun de 2300 Deeg

GSAM 109.2D’Basis vun der Zäit—1843—waren déi 2300 Deeg aus Daniel 8. Et gouf behaapt, datt well dës “Deeg” mat Prophezeiungen verbonnen waren, an deenen Déieren ausgewielt goufen, fir Kinnekräicher ze representéieren, d’“Deeg” symbolesch fir Joer stoe mussen, no der Ausleeung vum Här vun symbolescher Zäit, wéi se an Numeri 14:34 an Hesekiel 4:5, 6 ginn ass; datt déi siwwenzeg Wochen – 490 Deeg – aus Daniel 9 den éischte Bestanddeel vun de 2300 Deeg sollten ausmaachen, an datt déi zwou Perioden gläichzäiteg ugefaangen hunn. Dat Evenement am Daniel 9, dat den Ufank vun de siwwenzeg Wochen markéiert huet, war “d’Erausgi vum Befehl, Jerusalem ze restauréieren an opzebauen.” Dëse Befehl gouf am siwenten Joer vum Artaxerxes Longimanus, 457 v. Chr., erausginn, wéi et am Esra 7 festgehalen ass.

GSAM 110.1Dass dëst de richtege Datum fir den Ufank vun de siwwenzeg Wochen war, gouf duerch d’Tatsaach bewisen, datt genau néngasechzeg Wochen — 483 Joer — vu 457 v. Chr., oder am Joer 27 n. Chr., de Christus vum Johannes gedeeft gouf an säi Ministère ugefaangen huet, mat de Wierder: “D’Zäit ass erfëllt,”³ etc. Den Ufank vum Ministère vu Christus am Joer 27 n. Chr., seng Kräizegung dräi an en halleft Joer vun deem Datum, “an der Mëtt [Mëtt] vun der [siwwenzegster] Woch,” den Ofschloss vun der spezieller Aarbecht ënner de Judden am Joer 34 n. Chr., an d’schnell Bekehrung vum Saulus, dem Apostel vun de Heiden, hu bewisen, datt déi siwwenzeg Wochen op dësem Datum op en Enn gaange sinn, an dofir datt si am Joer 457 v. Chr. ugefaangen hunn. Si hunn d’Saach esou berechent: Vun 2300 hëlt een 457, an et bleiwen 1843. An well déi 457 Joer viru Christus waren, bréngt eis dat fir d’Enn vun de 2300 Deeg op d’Enn vum Joer 1843.

GSAM 110Zougeständnesser vun de Géigner

GSAM 110.2Et gouf mat Recht gesot, datt “Zougeständnesser zugonschte vun der Wourecht aus de Räng vun hire Géigner déi héchste Form vu Beweiser liwweren.” Kee vun de Géigner vun der Adventbotschaft huet jeemools angedeit, datt d’Enquêtegeriicht vun de Leit vum Här en Evenement wier, dat virum Kommen Christs stattfanne soll; si hunn op dësem Punkt am Aklang mat de Adventisten argumentéiert. Als Beweis fir dës Ausso zitéiere mir zwee prominente Géigner.

GSAM 110.3Här N. Colver, deen 1842 an der Marlboro Street Chapel zu Boston géint d’Adventisten gepriedegt huet, sot:—

GSAM 111.1“Wann dës Deeg Joren sinn, geet d’Welt am Joer 1843 zu Enn; dat gesäit all Schouljongen; well wann 490 Deeg mam Doud vu Christus opgehalen hunn, géifen d’2300 Deeg am Joer 1843 ophale; an d’Welt muss ophale, ausser et kann gewisen ginn, datt eppes anescht geschéie soll, an ech gesinn net, wéi dat kéint goen.”

GSAM 111.2Professor Stuart, ongeféier zur selwechter Zäit, sot:

GSAM 111.2“Et ass e singuläre Fakt, datt d’grouss Majoritéit vun den Interprèten an der englëscher an amerikanescher Welt zënter ville Joren d’Deeg, déi am Daniel an an der Offenbarung genannt ginn, als Representatioun oder Symboler vu Joren verstanen hunn. Ech hu et schwéier fonnt, den Ursprong vun dëser allgemenger, ech géif soen bal universeller Gewunnecht nozegoen.”

GSAM 111Professor Bush seng Ausso

GSAM 111.3Professor Bush sot: “Wien de Här Miller op säi Zäitpunkt attackéiert, attackéiert hien op säi staarkste Punkt. Seng Zäit ass richteg; mee hien iert sech am Evenement, dat stattfanne soll.” Bush war e Gleewege un d’Bekéierung vun der ganzer Welt virum Kommen vum Christus. Seng Theorie war, datt d’Millennium am Joer 1844 géif ufänken.

GSAM 111.4D’Geeschtlech vum Adventglawe hunn an hiren ëffentlechen Diskursen geléiert, datt d’Weltgeschicht d’verschidde Natiounen grad an deem Zoustand gewisen huet, deen am Bild vum Daniel 2 symboliséiert gëtt, wéi de Steen d’Bild op d’Féiss schloe sollt an de Gott vum Himmel säi Räich opriichte sollt; an am Kapitel 7, wéi “d’Kinnekräich an d’Herrschaft an d’Gréisst vum Kinnekräich ënner dem ganze Himmel de Hellegen vum Allerhéichsten ginn sollen”. Si hu och drop higewisen, datt d’Zeechen – physesch, politesch a moralesch – genee dat waren, wat d’Schrëften virausgesot haten, datt een se géif gesinn, wann de Här bal erschéngt.

GSAM 111Wonner am Himmel

GSAM 111.5De Här seet duerch de Prophet Joel: “Ech wäert Wonner am Himmel an op der Äerd weisen: Blutt, Feier a Rauchsäulen. D’Sonn gëtt zu Däischtert, an de Mound zu Blutt, ier de grousse an furchterreegende Dag vum Här kënnt.”⁴ D’Adventisten hunn gegleeft a geleiert, datt d’Aurora Borealis vun de leschte Joerhonnerten (allgemeng Nordliichter genannt) déi “Feier a Rauchsäulen” sinn, déi de Spezifikatiounen vum Prophet entspriechen; an no de beschte Informatiounen, déi aus der Geschicht ze kréien sinn (mir bezéien eis op d’Edinburg Encyclopedia als Beweis), gouf si virun dëser Period nëmme selten gesi.

GSAM 112.1Sou, wéi d’Botschaft vum séiere Kommen vum Här an déi wäitst Ecker vun der Äerd gaangen ass, goufen am Himmel Zeeche opgezeechent, déi der Wourecht Kraaft ginn hunn an d’Opmierksamkeet vun de Leit gefaangen hunn.

GSAM 112.2Den 25. Januar 1837 gouf et eng aussergewéinlech prachtvoll Schau vun der feiereger Aurora borealis, déi d’Gedanke vu ville Leit anscheinend direkt op d’Virausso vum Prophet Joel iwwer dat gelenkt huet, wat dem grousse Dag vum Här virausgoe sollt. Déi folgend Beschreiwung vun der Szene kënnt aus dem New York Commercial Advertiser vum 22. Oktober 1839. Si entsprécht genee der Szene, wéi de Schrëftsteller se zu Victor am Ontario County, N.Y., matgefaangen huet.

GSAM 112Déi feiereg Aurora vu 1837

GSAM 112.3“Op den Owend vum 25. Januar 1837 gouf et an verschiddene Deeler vum Land eng bemierkenswäert Ausstellung vun deene selwechte Phänomener [dat heescht d’Aurora borealis], wéi eis Lieser sech ouni Zweiwel erënneren. Wou de Buedem mat Schnéi bedeckt war, war d’Siicht imposant a ‘furchterreegend’ op eng bis dohin ongekannt Manéier. An enger Plaz, déi no bei engem Bierg läit, hunn d’Leit, déi d’Szene matbekomm hunn, eis matgedeelt, datt et ausgesinn huet wéi ‘Feierwellen, déi vum Bierg erofrollen’, an allgemeng, sou wäit wéi een et erausfonnt huet, huet de Schnéi, deen de Buedem bedeckt hat, ausgesinn wéi Feier, dat mat Blutt vermëscht war, während uewen (wéi den Apostel seet), ‘d’Himmelen am Feier’ esou staark un d’prophetesch Beschreiwung vum leschte Dag erënnert hunn, datt vill Leit erstaunt waren; d’Kanner, déi et gesinn hunn, waren entsetzt a hunn gefrot, ob et d’Kommen vum Uerteel wier; an och d’Déieren hu mat offensichtlecher Angscht gezittert.”

GSAM 113.1Et war net nëmmen an Amerika, datt dëst Zeechen vum Prophet Joel gewisen gouf, mä wéi d’Léier vum Kommen vum Här a Groussbritannien ëmmer méi Opmierksamkeet krut, gouf datselwecht Zeechen am Himmel an deem Land gewisen. De New York Commercial Advertiser vum 22. Oktober 1839 zitéiert d’Folgendes aus Londoner Zeitungen iwwer e bemierkenswäert Phänomen, dat an deem Land an der Nuecht vum 3. September observéiert gouf:—

GSAM 113D’Aurora vun 1839

GSAM 113.2“LONDON, 5. SEPTEMBER.—Tëscht zéng Auer en Donneschdeg den Owend an dräi Auer gëschter moies gouf am Himmel ee vun de prächtegsten Exemplairen vun dëse aussergewéinleche Phänomener, de fallende Stären an de Nordliichter, déi an de leschte ville Jore gesi goufen, observéiert. Déi éischt Indikatioun vun dësem eenzegaartegen Phänomen war zéng Minutten virun zéng Auer, wéi eppes Hellkarminroudes, dat ausgesinn huet wéi Damp, aus dem nërdlechen Deel vun der Hallefkugel opgestanen ass an sech lues a lues bis an d’Mëtt vum Himmel ausgedeent huet, an géint zéng Auer oder eng Véierelstonn duerno, war dat ganzt, vun Osten bis Westen, eng riseg Liichtplack. Et hat e ganz beängschtegende Anblick an war genee wéi dat, wat duerch e furchterreegend Feier verursaacht gëtt. Dat Liicht huet sech staark geännert; eemol huet et ausgesinn, wéi wann et géif falen, an direkt duerno ass et mat intensiver Hellek erëm opgaangen. Dazou waren Räucherwolleken ze gesinn, déi sech ëmmer erëm gedréit hunn, an all Betrachter war anscheinend iwwerzeegt, datt et ‘eng enorm Brandkatastroph’ wier.

GSAM 113.3“D’Bestürzung an der Metropol war immens; Dausende vu Leit si an d’Richtung vun der vermeintlecher schrecklecher Katastroph gerannt. D’Pompjeesween vun de Statiounen an der Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road an och déi vun de West-London-Statiounen – tatsächlech all Pompjeeswon zu London – goufe mat Päerd bespaant a si mat iwwerduerchschnëttlecher Energie am Galopp op déi vermeintlech ‘Zerstéierungsplaz’ zougefuer, gefollegt vun Kutschë, Reider a grousse Mënschemassen. E puer vun de Feierwage si sou wäit wéi High Gate an Halloway [ongeféier véier Meilen] gaangen, ier de Feeler entdeckt gouf. Dës Erscheinungen hu méi wéi zwou Stonnen gedauert, an géint de Moien ass d’Spektakel zu engem imposanten Anblick ginn.

GSAM 114.1“Um zwou Auer moies huet d’Phänomen eng wonnerbar schéin Szenerie gewisen, déi schwéier ze beschreiwen ass. Ganz London war esou hell beliicht wéi um Mëtteg, an d’Atmosphär war aussergewéinlech kloer. D’südlech Hallefkugel, zu där genannter Zäit, war, obwuel ouni Wolleken, ganz däischter; mee d’Stären, déi onzähleg waren, hu schéin geschéngt. Déi entgéintgesate Säit vum Himmel huet e eenzegaartegen awer prächtegen Kontrast gewisen; si war bis an d’Extrem kloer, an d’Liicht war ganz intensiv; et huet eng kontinuéierlech Opfolge vu Meteoren ginn, déi an hirem Glanz variéiert hunn—si hunn ausgesinn, wéi wann si am Zentrum vum Himmel entstane wieren, an sech ausgebreet hunn, bis si ze platzen schéngen. D’Wierkung war elektresch. Millioune kleng Stären sinn iwwer den Horizont erausgeschoss a mat esou grousser Vitesse op d’Äerd geflunn, datt dat A d’Spuer bal net konnt verfollegen; si schéngen och ze platzen an en däischterrouden Damp iwwer d’ganz Hallefkugel ze werfen. D’Faarwen waren déi prachtvollst.

GSAM 114.2“Um hallwer dräi huet sech d’Spektakel an Däischtert verwandelt, déi, wéi si sech opgeléist huet, e liichtende Reenbog am Zenit vum Himmel gewisen huet, an ronderëm de Rand vun der Däischtert, deen iwwer dem südlechen Deel vum Land gehaangen huet. Kuerz duerno si Kolonnen aus silwerem Liicht dovun ausgaangen. Si hunn sech wonnerbar vergréissert an hunn sech mat engem roudleche Damp vermëscht, deen zur selwechter Zäit entstanen ass, an wéi si hir voll Héicht erreecht haten, war d’Spektakel iwwer all Virstellung eraus. Stären hunn an alle Richtungen hin an hier geflitzt, an dat huet bis véier Auer ugehale, wéi alles lues verschwonnen ass.”

GSAM 114Komesch Erscheinungen an der Sonn

GSAM 114.3Wärend d’lieweg Priedeger d’Wourecht vum Kommen vum Här verkënnegt hunn, goufen an verschiddene Deeler vun der Welt vill a verschidde Wonner um Himmel gesinn. Vun dësen erlaabt eis Plaz nëmmen d’Darstellung vun der Erscheinung vun der Sonn zu Norwich, England, am Dezember 1843. Eng ähnlech Erscheinung huet den 9. September 1844 zu New Haven, Connecticut, fir zwou Stonnen virun an no Mëtteg stattfonnt an gouf vun dausende Leit observéiert.

GSAM 115Komesch Erscheinung vun der Sonn

GSAM 115.1De klenge bannenzege Krees representéiert d’Sonn. Hien hat eng hellorange Faarf. De baussenzege Deel vun deenen zwee Kreesen, déi op ongläichen Distanze vun der Sonn ewech stoungen an si ëmgi hunn, schéngt an derselwechter Faarf gewiescht ze sinn; mä de bannenzegen Deel vun dëse Kreesen war déif giel, de Himmel bannent dëse Kreesen schéngt an enger donkelbronger Faarf gewiescht ze sinn, an déi dräi grousse Kreesen, déi duerch an ënner der Sonn verlafen, hu wéi e kloert, hellt Liicht ausgesinn.

GSAM 115.2Iwwer dat Vorkommnis an England liesen mir an engem Bréif vum E. Lloyd, London, vum 3. Januar 1844, wéi follegt:—

GSAM 115.3“Et gouf e bemierkenswäert ‘Zeechen an der Sonn’, gesi vun de wichtegste Bierger vu Norwich an der Ëmgéigend, wéi et nach ni virdrun an England gesi gouf. Et gouf leschte Dezember, géint 12 Auer Mëtteg gesi, a huet zwou Stonnen gedauert. Et huet d’Awunner staark beonrouegt. Et huet stattfonnt, just ier d’Bridder Winter, Burgess a Routon hir Missioun an där Stad opgemaach hunn. Et schéngt de Wee fir d’Wourecht virzebereeden, sou datt si do e gudden Erfolleg haten.”

GSAM 116.1D’Beschreiwung vum Phänomen, wéi et zu New Haven, Conn., geschitt ass, gëtt am Midnight Cry vum 10. Oktober 1844 publizéiert an ass aus dem New Haven Palladium vum 10. September 1844 iwwerholl ginn. An der Beschreiwung am Cry seet den Redakter: “Kee Philosoph huet eng Erklärung fir d’Ursaach vun dësem Phänomen kënne ginn, déi hien selwer zefridden stellt.”

GSAM 116.2En Bericht iwwer dëst Phänomen, dat de 9. September 1844 am Zesummenhang mat der Sonn zu New Haven, Conn., opgetrueden ass, gouf och am Hartford Courant vum 12. September 1844 publizéiert, a liest sech wéi follegt:—

GSAM 116.3“Déi Réng ronderëm d’Sonn um Méindeg, den 9. September 1844, fir zwou Stonnen virun an no Mëtteg, schéngen vun eise Bierger am Allgemengen mat vill Interesse observéiert ginn ze sinn, an hunn eng intelligent Neugier erwächt, méi iwwert Erscheinungen vun där Aart an hir Ursaach ze léieren.

GSAM 116.4“De aktuellen Halo war bemierkenswäert wéinst senger Dauer a huet gënschteg Geleeënheeten fir Observatiounen gebueden. Géint Mëtteg huet en haaptsächlech aus zwee komplette Réng bestanen, vun deenen ee ronn 45 Grad breet war an d’Sonnescheif an der Mëtt ëmkreest huet, an deen aneren ronn 72 Grad breet, mat sengem Zentrum am Zenit, während säi Ëmfang duerch d’Sonn gaang ass. De klengere Krees gouf vun enger Ellips mat grousser Achs an klenger Exzentrizitéit begleet. Direkt géintiwwer vun der Sonn, a 36 Grad nërdlech vum Zenit, gouf de grousse Krees vun zwee anere Kreeser mat bal oder ganz déiselwechter Breet duerchstochen, déi um Treffpunkt e helle Fleck gebilt hunn, wéi en natierlech aus dem kombinéierten Liicht vun dräi liichtende Réng entsteet. De Rank, deen d’Sonn ëmkreest huet, huet d’Faarwen vum Reenbog gewisen, dacks mat grousser Liewegkeet a Schéinheet. Déi aner Réng waren wäiss a méi schwaach, well si méi wäit vun der Sonn ewech waren. Kleng Deeler vu Kreeser, awer mat prismateschen [Reenbog] Faarwen, sinn zu verschiddenen Zäiten am Osten an am Westen erschéngen.... Sou eng Eenheetlechkeet an der Struktur muss vun engem Gesetz ofhänken, dat d’Bildung vu Haloen regelt; mä d’Natur vun dësem Gesetz ass nach net vollstänneg entwéckelt.... Et gouf net vill Schwieregkeeten, d’Entstoe vum Ring, deen d’Sonn ëmkreest, ze erklären, well d’Ursaach e bësse ähnlech ass wéi déi, déi de Reenbog entstoe léisst, mä d’Ursaach vum Ring, deen säi Ëmfang am Zentrum vun der Sonn huet, ze erklären, huet sech als méi schwéier erausgestallt.”

GSAM 117Wonner, déi d’Schrëftvirsoen erfëllen

GSAM 117.1Iwwert de Gebrauch, deen an England an Amerika vun dëse Wonner am Himmel gemaach gouf, kënne mir léieren, wann mir d’Exposition of the Twenty-fourth of Matthew vum Sylvester Bliss liesen, publizéiert zu Boston am Joer 1843. Nodeems hien e puer vun de vireg genannten Berichter zitéiert huet, seet hien:—

GSAM 117.2“Sou schéngen déi ‘grouss Zeechen’ an déi ‘furchterreegend Erscheinungen’, déi an de Schrëften vun der Wourecht virausgesot goufen, all erfëllt ze sinn, souwéi déi, vun deenen den Erléiser erkläert huet, datt si sengem Komme virausgoe sollten.

GSAM 117.3“Sou sécher wéi d’Ausschloe vun de Beem e Kennzeechen vum Summer ass, sou sécher sollen d’Christen, wann dës Zeechen erfëllt sinn, wëssen, datt d’Kommen vum Christus no ass, souguer virun der Dier. Et ass net nëmmen eng Erlaabnis, et ze wëssen, mä eise Heiland befielt hinnen, et ze wëssen.”⁵

GSAM 117D’BOTEN

GSAM 117.4Nodeems mir d’Opmierksamkeet op e puer vun de wichtegste Charakteristiken vun der Botschaft vum zweeten Advent geréckelt hunn, wéi si als éischt verkënnegt gouf, kéint et interessant sinn, e puer vun deenen ze ernimmen, déi eng prominent Roll an där grousser Proklamatioun gespillt hunn. Mir hunn schonn d’Nimm vu ville genannt, déi ënner de talentéiertsten Geeschtlechen an deenen auslännesche Länner waren, déi de Ruff lancéiert hunn. Wann mir eis elo e puer vun deenen ukucken, déi an Amerika d’Leedung iwwerholl hunn, op déi de Här d’Laascht vun der Aarbecht geluecht huet, da déngt dat dozou, nach weider ze illustréieren, datt d’Hand vum Här wierklech an dëser Beweegung war.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1Als éischt wäerte mir de Fall vum William Miller notéieren, deen an der Adventbewegung an den USA esou prominent war, datt d’Bewegung bei ville nëmmen als “Millerismus” bekannt ass.

GSAM 118.2William Miller gouf am Februar 1782 zu Pittsfield, Massachusetts, gebuer. An senger fréier Kandheet hu sech Zeeche vu méi wéi duerchschnëttlecher intellektueller Kraaft an Aktivitéit gewisen. E puer Joer méi spéit goufen dës Zeechen ëmmer méi opfälleg fir all déi, déi a senger Gesellschaft waren. Hien hat eng staark kierperlech Konstitutioun, en aktiven a natierlech gutt entwéckelte Verstand an e makellose moralesche Charakter. Hien hat nëmmen e puer Joer déi limitéiert Virdeeler vun der Distriktschoul genoss, ier allgemeng unerkannt gouf, datt seng Leeschtungen déi vun de gewéinlech agestallten Enseignanten iwwerschratt hunn.

GSAM 118.3Här Miller huet sech 1802 bestuet an huet sech zu Poultney, Vermont, niddergelooss. Déi Männer, mat deenen hien zënter senger Verleeung op Poultney verbonnen war an deenen hien fir seng weltlech Virdeeler staark schëlleg war, waren déif beaflosst vun skeptesche Prinzipien a deistesche Theorien. Si waren net onmoralesch Männer, mee als Grupp waren si gutt Bierger a hunn sech allgemeng seriö, mënschlech a wuelwollend gedroe. Si hunn d’Bibel awer als Moossstaf vun der reliéiser Wourecht ofgeleent a probéiert, dës Oflehnung mat Hëllef vun de Wierker vu Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen an aneren plausibel ze maachen. Här Miller huet dës Wierker grëndlech studéiert a sech schliisslech als Deist bekannt. Hien huet selwer uginn, datt säi deistesche Liewensabschnitt eng Period vun zwielef Joer ëmfaasst huet, déi ongeféier 1804 ugefaangen huet.

GSAM 118.4No senger Ernennung zum Kapitän ass hien 1810 an d’Arméi agaangen. No senger Zréckkehr aus der Arméi huet hien seng Famill 1812 op Low Hampton, N.Y., geplënnert, fir do mat der Landwirtschaft unzefänken. Als Bauer hat hien méi Fräizäit fir ze liesen. Hien huet festgestallt, datt seng deistesch Usiichten him keng Sécherheet vu Gléck iwwert d’aktuellt Liewen eraus ginn hunn. Iwwert d’Graf eraus war alles däischter a düster. Fir seng eege Wierder ze benotzen:

GSAM 118.4“Annihilatioun war e kale a schauerleche Gedanke, an d’Rechenschaft war déi sécher Vernichtung fir all. D’Himmelen waren wéi Bronz iwwer mengem Kapp, an d’Äerd wéi Eisen ënner menge Féiss. Éiwegkeet!—wat war dat? An de Doud!—firwat war dat? Je méi ech nogeduecht hunn, dest méi wäit war ech vun enger Demonstratioun ewech. Je méi ech geduecht hunn, dest méi zerstéckt waren meng Conclusiounen. Ech hu probéiert opzehalen ze denken, mee meng Gedanken wollten sech net kontrolléieren loossen. Ech war wierklech elend, mee ech hu d’Ursaach net verstanen.... Kuerz duerno gouf de Charakter vum Erléiser plëtzlech lieweg an mengem Geescht ageprägt. Et schéngt, et kéint e Wiesen esou gutt a matleedvoll sinn, datt et selwer fir eis Iwwertrëtter Sühne géif leeschten an eis domat dovunner retten, d’Straf vun der Sënn ze leiden. Ech hu direkt gefillt, wéi wonnerschéin esou e Wiesen misst sinn; an ech hu mir virgestallt, datt ech mech an d’Aarm vun esou engem kéint werfen an op seng Barmhäerzegkeet vertraue kéint.”

GSAM 119William Millers Bekéierung

GSAM 119.1Hien huet weider gesot:

GSAM 119.1“Ech hu gesinn, datt d’Bibel genee esou e Retter weist, wéi ech en gebraucht hunn; an ech war perplex, wéi en net inspiréiert Buch Prinzipien entwéckele kéint, déi esou perfekt op d’Bedierfnesser vun enger gefallener Welt ugepasst sinn. Ech war gezwongen zouzeginn, datt d’Schrëften eng Offenbarung vu Gott musse sinn. Si goufen meng Freed; an a Jesus hunn ech e Frënd fonnt.... D’Bibel gouf elo mäi Haaptstudieobjekt, an ech kann éierlech soen, ech hunn se mat grousser Freed duerchsicht. Ech hunn festgestallt, datt mir nach ni d’Hallschent dovun erzielt gouf. Ech hu mech gewonnert, firwat ech hir Schéinheet a Glanz virdrun net gesinn hat, an ech war erstaunt, datt ech se jeemools kéint ofgeleent hunn.”

GSAM 119.2William Miller seng Aart a Weis, d’Bibel ze studéieren, gëtt vun him selwer esou beschriwwen:

GSAM 119.2“Ech hunn decidéiert, all meng Virurteeler beiseitezeleeën, d’Schrëft grëndlech mat der Schrëft ze vergläichen an hir Studie op eng regelméisseg, methodesch Manéier ze verfollegen.... All Kéier wann ech eppes Onkloeres fonnt hunn, hunn ech et mat alle Parallelpassagen verglach; an mat Hëllef vum Cruden hunn ech all d’Schrëftentexter ënnersicht, an deenen e puer vun de markante Wierder aus deem onkloeren Deel fonnt goufen.... Op dës Manéier hunn ech d’Studie vun der Bibel bei menger éischter Duerchliesung ongeféier zwee Joer laang verfollegt, an ech war vollstänneg iwwerzeegt, datt si hir eege Interpretin ass.

GSAM 120.1“Wärend ech esou studéiert hunn, sinn ech iwwerzeegt ginn, datt wann d’Prophezeiungen, déi an der Vergaangenheet erfëllt goufen, e Kriterium sinn, fir d’Aart a Weis vun der Erfëllung vun deenen nach zukünftegen ze beurteelen, d’populär Meenungen iwwer d’geeschteg Herrschaft vum Christus – en ierdescht Millennium virum Enn vun der Welt an d’Zréckkier vun de Judden – net vum Wuert Gottes ënnerstëtzt ginn.... Ech hu kloer an de Schrëften geléiert, datt Jesus Christus nach eng Kéier op dës Äerd erofkënnt, an de Wolleken vum Himmel, an all der Herrlechkeet vu sengem Papp.

GSAM 120.2“Ech hat eng Freed, d’Schrëften ze studéieren, déi ech virdrun net geduecht hat, datt een se aus hirer Léier kéint zéien. Ech hu mat hirem Studium ugefaangen ouni d’Erwaardung, d’Zäit vum Kommen vum Erléiser ze fannen, an ech konnt am Ufank bal net un dat Resultat gleewen, op dat ech komm war; mee d’Beweiser hunn mech esou staark getraff, datt ech menger Iwwerzeegung net konnt widderspriechen. Ech gouf bal fest an menge Conclusiounen a hu ugefaangen ze waarden, ze wachen an ze beten fir d’Kommen vum Erléiser.”

GSAM 120.3Erëm seet hien:

GSAM 120.3“Ech hu gegleeft; an direkt gouf mir d’Aufgab agepräägt, dës Léier ze publizéieren, fir datt d’Welt kéint gleewen an sech bereet maache fir dem Riichter an dem Bräutigam bei sengem Kommen ze begéinen. Ech muss hei net op eng detailléiert Beschreiwung vu menge laange a schwéiere Prüfungen agoen. Et reecht, ze soen, datt ech no e puer Joer vum Geescht vu Gott, vun der Kraaft vun der Wourecht an der Léift zu de Séilen dozou gezwongen gouf, mäi Kräiz op mech ze huelen an dës Saachen enger stierwender a vergaangender Welt ze verkënnegen.”

GSAM 120.4Här Miller, wéi déi, déi an anere Länner duerch dës Botschaft beweegt goufen, huet als éischt geduecht, seng Missioun duerch Schreiwen a Verëffentlechungen an de Publicatiounszeitungen an a Broschüren ze erfëllen. Hien huet seng Meenungen als éischt am Vermont Telegraph, enger baptistescher Zeitung, déi zu Brandon, Vt. gedréckt gouf, publizéiert. Dat war am Joer 1831. Hien huet als éischt am Joer 1832 ëffentlech iwwert dëst Thema geschwat. Hien huet iwwer dëst Treffen gesot: “De Här huet seng Gnod iwwer d’Gemeng ausgeschott, a vill hu gegleeft, soudatt hir Séile gerett goufen.”

GSAM 121.1Am Joer 1836 goufen seng Virträg an e puer vun deenen deemolege Publicatiounszeitungen gedréckt. Am Wanter 1837–38 goufen seng Virträg an engem Broschürchen erausginn. Am Joer 1838 gouf eng zweet Broschür mat 204 Säiten gedréckt, an an där Broschür huet de Här Miller festgehalen, datt d’Ottomanesch Muecht am Joer 1839 oder 1840 kéint falen. Seng éischt Virträg an enger vun de grousse Stied hat hien am Joer 1836. Duerno huet hien an de Stied Randolph, Lowell, Groton a Lynn am Bundesstaat Massachusetts geschwat.

GSAM 121.2Bis 1840 stoung de Här Miller bal eleng als ëffentlechen Redner iwwer d’Thema vum noe Kommen vum Christus. An deem Joer hu sech op eemol Honnerten him ugeschloss, fir d’Botschaft ze verkënnegen. Wat dëse grousse Wandel verursaacht huet, gëtt am folgenden Kapitel ernimmt. Am Wanter 1839–40 huet de Här Miller eng Rëtsch Virträg zu Exeter, N.H. gehalen. Do huet hien als éischt de Pastor J. V. Himes getraff, deen deemools de Glawen ugeholl huet, an vun deem Datum un nieft dem Pastor Miller als Verëffentlecher an äifrege Priedeger vun der grousser Botschaft vum zweeten Kommen gestanen huet.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Wat dëse eiferege Mataarbechter an dëser grousser Beweegung ugeet, kënne mir näischt Besseres maachen, wéi aus sengem Biograph ze zitéieren, deen seet:—

GSAM 121.4“Joshua V. Himes gouf den 19. Mee 1805 zu Wickford, R.I., gebuer. Säi Papp war als Westindien-Handelsmann gutt bekannt a war e prominente Member vun der St. Paul’s Episcopal Kierch zu Wickford. Seng Mamm hat eng léif Aart a eng Léift fir de Retter, déi si an d’wëlleg Oueren vun hirem Jong gegoss huet.

GSAM 121.5“Et war d’Absicht vum Papp, säi Jong Joshua fir de Kierchedéngscht an där Kierch auszebilden, där hie selwer ugehéiert huet, mee Ëmstänn hunn et verhënnert. Gott hat eng aner Aarbecht fir deen Jong virgesinn, an hien huet d’Saache esou gelenkt, datt dat gewënschte Resultat erreecht gouf. Am Joer 1817 huet de Papp eng wäertvoll Fracht ënner der Leedung vum Kapitän Carter verschéckt, mat Alexander Stewart als Supercargo. Dës Männer hu sech als ontrei erausgestallt, an nodeems si e westindeschen Hafen erreecht haten, hunn si souwuel d’Schëff wéi och d’Ladung verkaaft an sinn geflücht. Dëst Evenement huet all d’Pläng, déi fir d’Zukunft vum jonken Joshua gemaach goufen, verännert, deen eigentlech op d’Brown-Universitéit zu Providence, R.I. geschéckt sollt ginn. Amplaz dovunner gouf hien am Abrëll 1821 op New Bedford, Mass., bruecht a beim William Knights als Léierjong ënner Kontrakt geholl, fir d’Handwierk vum Schränkemacher ze léieren.

GSAM 122.1“Wéi hien säi neit Doheem erreecht huet, huet hien sech mat voller Ernsthaftheet un d’Aarbecht gesat, déi him zougewise gouf, fest entschloss, e Meeschter an sengem Metier ze ginn. Hien huet awer séier festgestallt, datt seng reliéis Ëmwelt net ganz sengem Goût entspriechend war. Hien seet: ‘Mäi Meeschter war e Unitarianer, an hien huet mech an seng Kierch geholl. De Reverent Orville Dewey war de Pastor. Hien war eréischt viru kuerzem vun der Orthodoxie konvertéiert. Meng Ausbildung ënner dem Bëschof Griswold an dem Reverent William Burge, Rektor vun der St. Paul’s zu Wickford, an dacks d’eloquent Priedegten vum Dr. Crocker vun der St. John’s zu Providence, R.I., ze héieren, huet mech ganz onfäheg gemaach, d’eloquent Oflehnunge vum Här Dewey vun de Léiere vu Christus a sengen Apostelen unzehuelen.’

GSAM 122.2“Well et zu där Zäit keng episkopal Kierch zu New Bedford gouf, huet hien decidéiert, d’First Christian Church [net Disciple] ze besichen an huet sech duerno där Kierch ugeschloss. ‘Hei,’ seet hien, ‘hunn ech d’oppe Bibel an d’Gedankefreiheet fonnt, an hunn béid gutt genotzt.’ Dës Kierch stoung ënner der pastoraler Betreiung vum Reverent Moses Howe. De Reverent Här Clough huet de Joshua V. Himes den 2. Februar 1823 gedeeft. Mat engem Häerz, dat vu Begeeschterung fir säi Meeschter brannte, huet hien direkt am Alter vun uechtzéng Joer ugefaang, d’Geschicht vum Kräiz ze erzielen an d’Mënschen dozou opzeruffen, sech ze bekéieren. Hien seet iwwer sech selwer:—

GSAM 122.3“‘Ech gouf séier e Priedeger, an et gouf mir eng Lizenz ginn, mäi Talent ze verbesseren.... Ech hunn meng Léierzäit mat Zefriddenheet ofgeschloss an hunn Luef kritt. Awer fir fënnef oder sechs Joer hat ech d’Gewunnecht, iwwerméisseg ze schaffen, an hunn domat ee oder zwee Deeg an der Woch fir Studium an Missiounsaarbecht an ärmere Géigende gewonnen, d’Früchte dovun hunn ech mengem Pastor ginn.’

GSAM 123.1“Am Joer 1825 gouf hien als Missionar vun der Konferenz vun de chrëschtleche Kierchen am südleche Massachusetts kommissiounéiert. ‘Et gouf kee Plang oder Mëttel fir d’Ënnerstëtzung vun de Missionaren,’ seet de Pastor Himes, ‘an ech hu beschloss, fir meng Ënnerstëtzung e Geschäft unzefänken an ze predigen, wat ech konnt.’

GSAM 123.2“Am Joer 1828 huet hien New Bedford verlooss, net mat Zweifelen oder Mangel un Energie, mä mat enger Entschlossenheet, déi zum Gewënn verdammt war, a Plymouth gaangen, wou hien d’Wuert vu Gott an Schoulhaiser, an improviséierte Zëmmeren an iwwerall, wou hien e Publikum fonnt huet, gepriedegt huet. Am Joer 1829 huet hien déi selwecht Aart Aarbecht zu Fall River bis 1830 weidergefouert, wéi hien als Pastor vun der Éischter a vun der Zweeter Chrëschtlecher Kierch no Boston geplënnert ass; do ass hien dräiandrësseg Joer bliwwen. Am Joer 1839 gouf hien e Konvertit zur Adventbewegung, wéi se vum bekannte Pastor William Miller ausgeleet gouf. Hien ass mat all sengem Enthusiasmus an dës nei Bewegung agaangen, a seng Priedegten waren voller Feier a Kraaft. Am Joer 1840 huet hien d’Verëffentlechung vun den Signs of the Times ugefaangen, fir déi Saach ze propagéieren, an déi hien säi ganzt Häerz geluecht hat. All seng Suen, all säi Schaffe, all seng Energie huet hien an dës Saach investéiert, an dausende Konvertitte goufe gewonnen.”

GSAM 123D’vereenegt Aarbecht vu Miller a Himes

GSAM 123.3Vun 1840 bis zum Hierscht 1844 waren d’Aarbechten vun de Pastore Miller a Himes gréisstendeels vereenegt, wéi si vun enger Stad an déi aner gaange sinn, am Summer mat hirem Mammut-Zelt, am Wanter an de Kierchen a Publicsäll. Déi grouss kierperlech Kraaft vum Pastor Himes huet hien erhalen, bis hien säin zweeannonzegst Liewensjoer ugetrueden ass. Seng Geeschtesfäegkeeten waren bis zum Schluss kraaftvoll. Am Joer 1894, den 28. September, huet hien e ganz rëhrenden Diskurs virun enger Versammlung vun iwwer dräidausend Siwenten-Deeg-Adventisten op der Campingplaz zu Lansing, Michigan, gehalen. Hien huet ausgesinn, wéi wann hien mat vill vun der Ernstheet an der Kraaft vun de fréiere Deeg géif schwätzen. Dat war wierklech wonnerbar fir e Mann, deen zënter dräi Méint a sengem eenannonzegste Liewensjoer war an un enger onheelbarer Krankheet gelidden huet, un där hien am folgenden Joer gestuerwen ass.

GSAM 124.1Pastor Miller a Pastor Himes stoungen, esou ze soen, an der “vorderster Front vum Kampf” an der zweeter Adventsbewegung an Amerika, a si waren nëmmen zwee vun de ville, déi mat hinnen drun geschafft hunn, d’Léier vum Kommen vum Christus ze verkënnegen, an hir Haaptcharakteristike waren d’Festheet vum Zweck an eng makellos Integritéit. Dës Männer gehéieren gréisstendeels zu där Klass, déi d’Welt “Selbstmachmänner” nennt – Männer, déi sech duerch Kontakt mat de strenge Realitéiten vum Liewen entwéckelt haten, déi geléiert haten, d’Verdéngschter vun enger Saach no Prinzip a net no Politik ze beurteelen. Si haten de Charakter vun deene Kierchememberen, déi dem Pastor Miller no normalerweis d’Botschaft ugeholl hunn: “déi frommst, engagéiertst a liewegst Memberen.” Dëse Fakt gouf vun de Geeschtleche vun de verschiddene Kierchen bestätegt, déi no der endgülteger Trennung vun de Adventisten vun hinnen gesot hunn: “Si [d’Léier] huet d’Crème vun eiser Häerd geholl.”

GSAM 124Aner bekannt adventistesch Priedeger

GSAM 124.2Et kéint interessant sinn, e puer vun deenen Männer beim Numm ze nennen, déi eng prominent Roll mat de Pastore Miller a Himes an der Beweegung vun deenen éischte Zäiten gespillt hunn. Uewen op der Lëscht steet Charles Fitch aus Cleveland, Ohio, deen 1842 d’Iddi virgeschloen huet, Diagrammer ze benotzen, fir d’Visioune vum Daniel an d’Offenbarung z’illustréieren. D’Ursaach vun dëser Iddi baséiert op Habakuk 2:2, 3. De Charles Fitch ass den 10. Oktober 1844 gestuerwen.

GSAM 124.3Dr. Josiah Litch aus Philadelphia, deen, wéi mir am folgenden Kapitel gesinn, vum Här dozou beweegt gouf, eng Wourecht ze verkënnegen, déi an hirer Erfëllung d’plëtzlech an séier Entwécklung vum Interesse un der Adventbotschaft verursaacht huet.

GSAM 124.4Elon Galusha, aus Lockport, N.Y., e bekannte baptistesche Geeschtlechen, deem seng Schreiwen a Priedegten iwwer d’Thema vum noe Kommen vum Här an där Denominatioun grouss Opreegung ausgeléist hunn.

GSAM 125.1E. R. Pinney, aus Seneca Falls, N.Y., en anere déif gleewege Geeschtleche vun der baptistescher Kierch, deem säi Priedegtdéngscht an seng Schrëften eng grouss Kraaft an der Aarbecht waren. Hien kéint gutt “D’Salz vun der Äerd” genannt ginn.

GSAM 125.2Geo. Storrs, aus New York City, deen virun senger Bekéierung zur Adventléier e prominenten Erwächungspriedeger war. Seng Schrëften hunn e staarken Afloss geübt, fir d’Leit dozou ze bréngen, sech selwer an hiert Verméigen méi déif fir d’Aarbecht ze widmen; besonnesch an de Schlusswochen vun de zweedausenddräihonnert Deeg war dat de Fall. Et war hien, deen no der Enttäuschung seng sechs Priedegten iwwer d’Natur vum Mënsch, de Zoustand vun den Doudegen an d’zukünfteg Bestrafung dem adventistesche Vollek an der Welt virgeluecht huet.

GSAM 125.3Pastor Stockman aus Portland, Maine, war en aneren äifrege Mataarbechter an den Erwächungsversammlungen vum William Miller an där Stad. Hien ass e puer Wochen virum Ofschloss vum jiddesche Joer 1843 gestuerwen, während d’Adventisten gehofft an erwaart hunn, datt de Här zu där Zäit géif kommen.⁶

GSAM 125.4Et goufen aner bemierkenswäert Männer, déi mir wéinst Plazmangel nëmmen ernimmen, wéi N. N. Whiting, deen eng Iwwersetzung vum Neien Testament op Englesch gemaach huet, bekannt als Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley an Edwin Burnham (dräi Bridder), alleguerten effizient Aarbechter an der Botschaft.