Kapitel 3 — D’Kommen vum versprachene Somen

GSAM 57.1“Wéi d’Vollheet vun der Zäit ukomm war, huet Gott säi Jong geschéckt, ... ënner dem Gesetz gebuer, fir déi, déi ënner dem Gesetz stoungen, erauszekafen, sou datt mir d’Adoptioun als Jongen kréien.”¹

GSAM 57.2“Dem, dee d’Kraaft huet, Iech ze stäerken no mengem Evangelium an der Predigt vu Jesus Christus, no der Offenbarung vum Geheimnis, dat zënter Ufank vun der Welt geheim gehalen gouf, awer elo offenbar gemaach gouf an duerch d’Schrëften vun de Propheten, no dem Gebot vum éiwege Gott, allen Natiounen bekannt gemaach gouf fir d’Gehorsamkeet vum Glawen, zum Gott eleng, dee weis ass, si d’Éier duerch Jesus Christus fir ëmmer.”²

GSAM 57.3“Duerch eng Offenbarung huet hien mir d’Geheimnis bekanntgemaach; wéi ech virdru an e puer Wierder geschriwwen hunn, ... dat an anere Zäiten de Mënschekanner net bekanntgemaach gouf, wéi et elo duerch de Geescht senge hellege Apostelen a Propheten offenbart gouf.... Mir, dee manner wéi dee Klengsten vun allen Hellegen ass, gouf dës Gnod ginn, datt ech ënner de Heiden den onerfuerschleche Räichtum vu Christus predigen soll; an all de Mënsche weise soll, wat d’Gemeinschaft vum Geheimnis ass, dat zënter dem Ufank vun der Welt bei Gott verstoppt war, deen alles duerch Jesus Christus geschaf huet.”³

GSAM 57.4Et gouf gesot, datt am Alen Testament d’Evangelium verstoppt läit; am Neien Testament gëtt et enthüllt. Wéi en aneren et ausgedréckt huet: “Wéi si sech vu Gott ofgewandt hunn, hunn d’Juden a grousser Mooss d’Bedeitung vun de Léier vum rituellen Déngscht aus dem Bléck verluer. Dëse Déngscht war vun Christus selwer agefouert ginn. An all sengen Deeler war en e Symbol fir hien; an en war voller Vitalitéit a geeschteger Schéinheet. Awer d’Juden hunn dat geeschtlecht Liewen an hiren Zeremonien verluer a hunn sech un déi dout Forme geklammert. Si hunn hiert Vertrauen op d’Offer a d’Geboter selwer gesat, amplaz op deen ze vertrauen, op deen si gewisen hunn.

GSAM 58Op der Sich no weltlecher Herrschaft

GSAM 58.1“Wärend d’Juden d’Kommen vum Messias gewënscht hunn, haten si keng Virstellung vun senger Missioun. Si hunn net no Erléisung vun der Sënn gesicht, mä no Befreiung vun de Römer. Si hunn erwaart, datt de Messias als Eroberer kënnt, fir d’Muecht vum Ënnerdrécker ze briechen an Israel zu universeller Herrschaft ze erhiewen. Sou gouf de Wee virbereet, fir datt si de Retter ofweisen.

GSAM 58.2“D’Leit, an hirer Däischtert an Ënnerdréckung, an d’Herrscher, déi no Muecht dürsten, hu sech d’Komme vun engem gewënscht, deen hir Feinde besiegt a d’Kinnekräich un Israel zréckgëtt. Si haten d’Prophezeiungen studéiert, mee ouni geeschteg Erkenntnes. Sou hunn si d’Schrëften iwwersinn, déi op d’Demütigung vum éischte Kommen vum Christus hiweisen, an déi, déi vun der Herrlechkeet vu sengem zweeten Kommen schwätzen, falsch ugewannt. Stolz huet hir Siicht verschleiert; si hunn d’Prophezeiunge no hiren eigennützegen Wënsch interpretéiert.

GSAM 58.3“Méi wéi dausend Joer hat d’jiddescht Vollek op d’Kommen vum Erléiser gewaart. Op dëst Evenement haten si hir hellst Hoffnungen gesat. Am Lidd a Prophezeiung, am Tempelritus an am Hausgebied haten si säin Numm verewigt. An trotzdem hunn si hien bei sengem Kommen net erkannt. De Geléiften vum Himmel war fir si ‘wéi eng Wuerzel aus dréchem Buedem;’ hien hat ‘keen Ubléck, keng Schéinheet;’ a si hunn an him keng Schéinheet gesinn, déi si hätten begeeschteren sollen. ‘Hien ass bei seng Eegen komm, a seng Eegen hunn hien net ugeholl.’”⁴

GSAM 58Aus dem Geschlecht Davids

GSAM 58.4Wéi d’Zäit, déi vum Daniel virausgesot gouf, no bei koum, wou de “Messias, de Prënz” – de Gesalbte – erschénge sollt, hätt d’jiddescht Vollek kënnen esou raisonnéieren, an ouni Zweiwel hunn se et gemaach: De Messias no dem Fleesch soll aus dem Haus an dem Geschlecht Davids sinn, dofir muss seng Gebuert an där Linn stattfannen; an no de Regelen vum jiddesche Gesetz an de Gewunnechten muss hien am Alter vun drësseg Joer fir den ëffentlechen Déngscht gesalft ginn; an wann hien an deem Alter als de Gesalbte erschénge soll, da muss seng Gebuert drësseg Joer virum Enn vun de néngasechzeg Joerwochen sinn, déi bis zum Komme vum Messias daueren.

GSAM 59Virsoen vum Simeon a Anna

GSAM 59.1Ronderëm dës Zäit war ganz Israel an Erwaardung. Déi eifreg, déifgläubeg Studente vun de Schrëften hu no der Gebuert vun deem geschaut, deen hiren Herrscher a Regent géif sinn. Dem ale a gottesfërchtege Simeon gouf et “duerch de Hellege Geescht” offenbart, datt hien de Doud net géif gesinn, ier hien de Christus vum Här gesinn hätt.⁵

GSAM 59.2Wéi de klenge Retter an de Tempel bruecht gouf, huet de Simeon gewosst, datt dëst Kand dee Betreffende war – de Christus. “Da huet hien en an seng Äerm geholl, Gott gelueft a gesot: Här, elo léisst du däi Knecht an Fridden goen, wéi du gesot hues; well meng Aen hunn deng Erléisung gesinn, déi du virun alle Vëlker virbereet hues: e Liicht fir d’Heiden ze beliichten an d’Éier vun dengem Vollek Israel....

GSAM 59.3“An Simeon huet si [Joseph a Maria] gesegent a sot zu Maria, senger Mamm: Kuck, dëst Kand ass gesat fir den Fall an d’Opstoen vu ville an Israel; an fir e Zeechen, dat bekämpft gëtt (jo, e Schwert wäert och deng eege Séil duerchdréngen), fir datt d’Gedanken vu ville Häerzer opgedeckt ginn.

GSAM 59.4“An et war eng Anna, eng Prophetin, d’Duechter vum Phanuel, aus dem Stamm Aser.... An si koum grad an deem Moment, huet och dem Här Dank gesot a vun him zu allen, déi op d’Erléisung zu Jerusalem waarden, geschwat.”⁶

GSAM 59Engel besichen d’Hirten

GSAM 59.5Virdrun haten d’Engelen déi frou Noriicht vun der Gebuert vum Erléiser op de Fläche vu Betlehem de Schäfer verkënnegt. An d’Engelen hunn de Schäfer, déi lauschteren, dës melodesch Tounen gesongen:—

GSAM 60D’Weise Männer besichen Betlehem

GSAM 60.2Da koumen d’Weisen aus dem Osten, déi “de Stär opgoen” gesinn haten, wéi et vum Balaam virausgesot gouf. No senger Leedung hunn si Jerusalem erreecht, wou et néideg war, no dem neigebuerene Kinnek ze froen. Wéi si d’Informatioun kruten, datt Betlehem d’Gebuertsplaz vum Erwaarte sollt sinn, hunn si hir Rees weidergefouert; an duerch de Stär, deen erëm erschéngt ass, goufen si op déi demützeg Plaz gefouert, wou de Retter louch. Do hunn si dat hellegt Kand ugebiet, him Kaddoe vu Gold, Wäiraach a Myrrhe ugebueden, an duerno hunn si hir laang Heemrees ugetrueden.

GSAM 60De Retter am Alter vun zwielef Joer

GSAM 60.3Vun der Kandheet bis zum zwielefte Liewensjoer ass wéineg iwwer de Christus, den Erléiser, iwwerliwwert, ausser sengem Wuesstem u Weisheet a Kierpergréisst an senger déifer Ënnerworfung un seng Elteren. Awer am Alter vun zwielef Joer, nodeems hien mat Joseph a Maria op Jerusalem gereest war, fir um jäerleche Fest deelzehuelen, huet hien do d’Priister mat dem Wëssen, dat hien an senge Froen an an deenen Äntwerten, déi hien op hir komplex Problemer ginn huet, bewisen huet, iwwerrascht. Vun där Zäit un bis hien seng ëffentlech Aarbecht ugefaangen huet, huet hien d’bescheiden Aarbecht vum Schräiner geéiert, wéi hien mat Joseph, dem Mann vun der Maria, geschafft huet.

GSAM 60D’Missioun vum Johannes dem Deefer

GSAM 60.4Fir sechs Méint virun sengem ëffentlechen Déngscht gouf d’Missioun vum Christus vum Johannes dem Deefer verkënnegt. D’Leit koumen a grousse Scharen fir de Johannes ze héieren an vun him getauft ze ginn. Wéi si “an Erwaardung [datt de Messias kéim] waren an all Mënsch a sengem Häerz iwwer de Johannes nogeduecht huet [‘raisonnéiert oder debattéiert’, am Rand], ob hien de Christus wier oder net, huet de Johannes hinnen all geäntwert: Ech deefen Iech wierklech mam Waasser; mee et kënnt ee méi staark wéi ech, bei deem ech net eemol derwäert sinn, dem seng Schongriem ze léisen. Hien wäert Iech mam Hellege Geescht an mam Feier deefen; hien huet seng Wann an der Hand, a hien wäert säi Buedem grëndlech botzen an de Weess a seng Scheier sammelen; d’Sprei awer wäert hien mat onauslöschlechem Feier verbrennen.”⁷

GSAM 61D’Baptiséierung vum Jesus

GSAM 61.1Wéi de Johannes de Ritus vun der Taufe duerchgefouert huet, huet hien de Jesus gesinn, wéi hien op hien zoukoum, fir getauft ze ginn, a sot: “Kuckt, dat Lamm vu Gott, dat d’Sënn vun der Welt ewechhëlt.... An de Johannes huet Zeegnes ofgeluecht a gesot: Ech hunn de Geescht gesinn, wéi en wéi eng Taube vum Himmel erofkomm ass, an en ass op him bliwwen. An ech hu hien net gekannt; mee deen, deen mech geschéckt huet, fir mat Waasser ze taufen, deen huet zu mir gesot: Op wien du de Geescht gesäis erofkommen an op him bleiwen, deen ass et, deen mat dem Hellege Geescht tauft. An ech hunn et gesinn an hunn Zeegnes ofgeluecht, datt dësen de Jong vu Gott ass.”⁸

GSAM 61D’Stëmm aus dem Himmel

GSAM 61.2Net nëmmen gouf d’Messiaschaft vum Christus duerch dat siichtbaart Erofkomme vum Hellege Geescht an enger kierperlecher Gestalt wéi eng Taube bestätegt, mä och duerch eng Stëmm aus dem Himmel. Am Matthäusevangelium liesen mir: “Jesus, wéi hie gedeeft war, ass hien direkt aus dem Waasser eropgaangen; an, kuckt, d’Himmel goufen him opgemaach, an hien huet de Geescht vu Gott wéi eng Taube erofkommen an op sech landen gesinn; an, kuckt, eng Stëmm aus dem Himmel huet gesot: Dësen ass mäi geléiften Jong, un deem ech Gefallen fonnt hunn.”⁹

GSAM 61.3Obwuel “Johannes huet kee Wonner gemaach”, waren d’Leit, wéi si d’mächteg Kraaft gesinn hunn, déi de Ministère vum Christus begleet huet, dozou bruecht ze soen: “Alles wat de Johannes vun dësem Mann gesot huet, war wouer.”¹⁰

GSAM 61Christus no dem Gesetz gesalft

GSAM 61.4Am Zesummenhang mam Lukas sengem Bericht iwwer d’Daf an déi selwecht Salbung mam Hellege Geescht a Form vun enger Taube liesen mir: “Jesus selwer huet ugefaangen, ongeféier drësseg Joer al ze sinn.”¹¹

GSAM 62.1No dem laange Fasten vun eisem Här vu véierzeg Deeg an de heftigen Versuchungen vum Teufel an der Wüst, déi direkt no senger Taufe koumen, koum hien op Nazareth, wou hien opgewuess war; an wéi et seng Gewunnecht war, ass hien um Sabbatdag an d’Synagog gaangen an ass opgestanen, fir ze liesen.... De Geescht vum Här ass op mir, well hien huet mech gesalft, d’Evangelium de Aarme ze predigen.... An hien huet ugefaangen, hinnen ze soen: “Haut gëtt dës Schrëft an äre Oueren erfëllt.”¹²

GSAM 62D’Zäit ass erfëllt

GSAM 62.2Markus, wéi hien datselwecht Evenement festhält, seet: “D’Zäit ass erfëllt, an d’Kinnekräich vu Gott steet virun der Dier: bekehrt iech a gleeft un d’Evangelium.”¹³ D’Zäit, déi fir d’Erscheinen vum Gesalbten virausgesot gouf, war ukomm. D’Salbung duerch de Hellege Geescht hat bei senger Taufe stattfonnt, an hien huet elo säi Ministère ugefaangen, genee an der Zäit an op déi Aart, wéi et vun de hellege Propheten vun eemol virausgesot gouf.

GSAM 62Siichtbare Beweis vun der Messiaschaft vum Christus

GSAM 62.3De Ministère vu Christus gouf begleet vun engem stännegen Ausféieren vu Wonner, déi fir d’Leit, och wann si seng Parabelen a Wierder net vollstänneg verstan hunn, e sichtbare Beweis waren, datt hien den Immanuel war, oder datt “Gott mat him war”.¹⁴ An dëse Wonner huet de Christus der Welt net nëmmen e Beweis vun der Kraaft vu Gott an him selwer ginn, mä och eng praktesch Demonstratioun vum Charakter vu Gott an vu senger léiwer Frëndlechkeet. Wéi de Philippus, no dräi Joer vun enger kontinuéierlecher Zesummenaarbecht mat Christus, bei där hien seng mächteg Wonner gesinn hat, gesot huet: “Här, weist eis de Papp, an dat geet eis duer”, huet de Jesus him geäntwert: “Sinn ech esou laang bei Iech gewiescht, a Dir hutt mech nach net gekannt, Philippus? Deen, deen mech gesinn huet, huet de Papp gesinn; a wéi kanns du da soen: Weis eis de Papp? ... Gleef mir, datt ech am Papp sinn, an de Papp an mir; oder gläiw mir wéinst de Wierker selwer.”¹⁵

GSAM 63Johannes perplex

GSAM 63.1Obwuel bei der Taufe vum Christus de Johannes dat siichtbaart Erofkomme vum Hellege Geescht gesinn hat, d’Stëmm vum Himmel héieren hat, déi hien als de Jong vu Gott ausgeruff hat, an hien selwer erkläert hat, datt hien “dat Lamm vu Gott ass, dat d’Sënn vun der Welt ewechhëlt”, hu sech d’Evenementer esou anescht entwéckelt wéi hie erwaart hat, datt hien an sengem düsteren Prisong beklemmt a verwirrt war.

GSAM 63.2“Wéi d’Jünger vum Erléiser huet de Johannes den Deefer d’Natur vum Kinnekräich vum Christus net verstanen. Hien huet erwaart, datt de Jesus de Thron Davids iwwerhëlt; an wéi d’Zäit vergaangen ass an den Erléiser keen Usproch op kinnegesch Autoritéit gemaach huet, gouf de Johannes veronséchert a beklemmt.”¹⁶ “Hien huet zwee vu senge Jünger bei sech geruff a [hien] si zum Jesus geschéckt a gesot: Bass du deen, deen soll kommen? Oder musse mir op en aneren waarden?” “An där selwechter Stonn huet hien [Jesus] vill Leit vun hire Krankheeten a Plage geheelt a vu béise Geeschter befreit; a ville Blannen huet hien d’Siicht geschenkt. Da huet Jesus geäntwert a gesot zu hinnen: Gitt ären Wee a sot dem Johannes, wat dir gesinn a héieren hutt.”¹⁷

GSAM 63.3Et war schwéier fir d’Juden oder souguer d’Jünger, vill Wourechten, déi de Retter gesot huet, kloer ze gesinn, well si esou fest an der Iwwerzeegung verankert waren, datt wann de Messias kéim, hien dat réimescht Joch, dat hinnen esou dréckend war, géif ofbriechen an direkt d’Kinnekräich Davids erëm opbauen an als weltleche Kinnek herrschen.

GSAM 63.4Jesus huet seng Priedegt ugefaangen mat de Wierder: “Bekehrt iech, well d’Kinnekräich vum Himmel ass no.”¹⁸ Wéi seng zwielef Apostelen ausgeschéckt goufen, hunn si déi selwecht Noriicht bruecht: “D’Kinnekräich vum Himmel ass no.”¹⁹ Spéider an sengem Déngscht, wéi déi siwwenzeg ausgeschéckt goufen, war et mat de Wierder: “D’Kinnekräich vu Gott ass iech no komm.”²⁰

GSAM 64D’Leit waren iwwerrascht vun der Aarbecht vum Christus

GSAM 64.1Déi wonnerbar Wierder a Léier vum Christus hunn d’Leit dozou bruecht ze soen: “Kee Mënsch huet jee esou geschwat wéi dëse Mann.”²¹ An wéi hien de blannen a stummen Mann geheelt huet, “waren all d’Leit erstaunt a soten: Ass dëse net de Jong Davids?”²² oder an anere Wierder: Ass dëse net d’Saat Davids, de versprachene Erléiser? “Wéi hien an säi eegent Land koum, huet hien si an hirer Synagog geléiert, sou datt si iwwerrascht waren a gesot hunn: Wouher huet dëse Mann dës Weisheet an dës mächteg Wierker? Ass dëse net de Jong vum Zimmermann? Heescht seng Mamm net Maria? A seng Bridder net Jakobus, Joses, Simon a Judas?”²³

GSAM 64.2Ronn am drëtten Joer vu Christs Déngscht, wéi hien am Tempel beim Widmungsfest war, koumen d’Juden op hien zou a soten zu him: “Wéi laang léisst du eis zweifelen? Wann du de Christus bass, da so eis et kloer.”²⁴ Am viregten Joer, wéi hien dat mächtegt Wonner bewierkt hat, déi fënnefdausend mat de “fënnef Gerstebrout a zwee kleng Fësch” ze füttern, huet hien “gemierkt, datt si kéimen a hien mat Gewalt huelen, fir hien zum Kinnek ze maachen; [dowéinst] ass hien erëm op e Bierg gaangen.”²⁵

GSAM 64Christi Léier un seng Jünger iwwer säi Doud

GSAM 64.3Bei der Léier vu senge Jünger huet de Christus et als wichteg ugesi, d’Iddi vun engem onmëttelbaren irdëschen Räich ze verwerfen an hinnen ze weisen, datt hien misst stierwen an nees opstoen, fortgoen an nees kommen. Also huet hien si gefrot: “Wat wann dir de Mënschejong gesitt, wéi hien eropgeet, wou hien virdrun war?”²⁶ Nodeems hien si opgefuerdert hat, “datt si kengem soe sollen, datt hien de Jesus de Christus ass”, liesen mir: “Vun där Zäit un huet de Jesus ugefaangen, senge Jünger ze weisen, datt hien no Jerusalem muss goen, vill Leed vun den Ältesten, den ieweschte Priister an de Schreiwer erliewe muss, ëmbruecht gi muss an um drëtten Dag erëm operstoe muss. Da huet de Péiter hien bei sech geholl a ugefaangen, hien ze schelten: Wäit ewech vun dir, Här; dat dierf dir net geschéien.”²⁷

GSAM 65.1Zur selwechter Zäit huet hien hinnen gesot, datt e puer vun hinnen do stoungen, déi net géifen stierwen, bis si de Mënschejong an sengem Räich kommen gesinn hätten.²⁸ Ongeféier aacht Deeg méi spéit gouf dës Prophezeiung erfëllt; an den Apostel Péiter bezitt sech op déi “Visioun” vum Christus, deen an sengem Räich kënnt, als Beweis fir d’tatsächlech zweet Kommen vum Christus, dat nach an der Zukunft läit.²⁹

GSAM 65.2Eng Kéier, wéi de Christus a seng Jünger a Galiläa waren, sot de Jesus zu hinnen: “De Mënschejong gëtt an d’Hänn vun de Mënschen ausgeliefert; si wäerten hien ëmbréngen, an um drëtten Dag gëtt hien erëm opgeweckt. An si waren ganz traureg.”³⁰ An nach ëmmer hunn si säi Sënn net verstan, well och wann hien probéiert huet, hinnen d’ernsthaft Wourecht vu sengem Doud an senger Operstéiung anzeschäerfen, hunn si ënnereneen diskutéiert, wien am Kinnekräich vum Himmel dee Gréissten sollt sinn.³¹

GSAM 65.3Op enger anerer Geleeënheet sot de Péiter zu Jesus: “Mir hunn alles verlooss a sinn dir nogefollegt; wat kréie mir dofir? A Jesus sot zu hinnen: Wierklech, ech soen iech: Dir, déi mir nogefollegt sidd, wäert bei der Neigebuert, wann de Mënschejong op dem Thron vu senger Herrlechkeet sëtzt, och op zwielef Throne sëtzen a d’zwielef Stämm vun Israel riichten.”³² Dennoch war de Gedanke un e Kinnekräich, dat geschwënn sollt opgeriicht ginn, an hire Käpp dominéierend, an si hunn, mënschlech wéi si waren, ugefaangen, no der héchster Plaz am Kinnekräich ze sichen.

GSAM 65.4Dann kënnt déi ambitiéis Mamm vum Jakobus a Johannes, de Jongen vum Zebedäus, a freet de Christus, datt hir Jongen mat héije Positiounen begënschtegt solle ginn – ee op der rietser Hand an deen aneren op der lénkser Hand vu sengem Thron; oder vläicht ee als Premier vun der Regierung an deen aneren als Ausseminister. Awer de Christus huet kloer gesot: “Dir wësst net, wat dir freet.”³³

GSAM 66Triumphal Entrée zu Jerusalem

GSAM 66.1Net wäit vun där Zäit huet e grousst an iwwerraschend Evenement stattfonnt. Et war d’Opweckung vum Lazarus aus dem Graf, deen schonn véier Deeg dout war. Sou e mächtegt Wonner huet d’Leit esou opgerëselt an iwwerrascht, datt d’Pharisäer beonrouegt waren, déi zesumme mat de Priister direkt eng Rotversammlung ofgehalen hunn; an an hiren Iwwerleeungen hunn si gefrot: “Wat maache mir? Well dëse Mann mécht vill Wonner. Wann mir hien esou eleng loossen, da gleewen all d’Mënschen un hien; an d’Romer kommen a huelen eis Plaz an eis Natioun ewech.”³⁴ Wärend eng satanesch Kraaft vun ënnen sech esou un déi festgehaangen huet, déi probéiert hunn, de Christus ze zerstéieren, huet eng Kraaft vun uewen d’Massen dozou bruecht, hien ze verherrlechen an dat ze erfëllen, wat iwwer hien virausgesot gouf.

GSAM 66.2Op der uewen ernimmter Geleeënheet sinn d’Leit a grousser Zuel erausgaangen, net nëmmen fir Jesus ze gesinn, mä och fir Lazarus, deen hien vun den Doudegen opgeweckt hat. Fir si schéngt et elo gewiss, datt Jesus hiren laang erwaarten Kinnek war, an wéi si him entgéintkoumen, wéi hien op engem jonken Iesel sëtzend op Jerusalem zoukoum, koumen d’Wierder vun der Helleger Schrifft staark an hiren Kapp, “Fäert net, Duechter vu Zion: kuckt, ären Kinnek kënnt, sëtzt op engem Eselsjong.”³⁵ E staarkt Triomfgeschrei huet sech aus där grousser Masse erhuewen, wat d’kal-häerzeg, berechnend Pharisäer staark gestéiert huet. Ënnereneen hunn si gesot: “Gesitt dir, datt dir näischt ausriicht? Kuckt, d’Welt ass him nogefollegt.”³⁶ Op hir Ufro, datt de Christus de Jubel soll stoppen, huet hien geäntwert: “Ech soen iech, wann dës roueg bleiwen, da géifen d’Steng direkt jäizen.”³⁷ De Här hat zu dëser Geleeënheet gesot: “Jubelt,” an wann d’Leit säi Wuert net erfëllen, géif hien eng Stëmm an d’Steng vun der Strooss setzen, an si géife jubelen; well säi Wuert muss erfëllt ginn.

GSAM 66Christus wäert fortgoen an nees zréckkommen

GSAM 66.3Net nëmmen huet eise Erléiser probéiert, d’Gedanken vun de Jünger op d’Tatsaach ze riichten, datt hien stierwe an nees opstoen géif, mä hien wollt hinnen och léieren, datt d’Kinnekräich net géif kommen, bis hien fortgeet an nees zréckkënnt. Am Zesummenhang mat senger Kräizegung sot hien: “Ech, wann ech vun der Äerd eropgehuewe ginn, wäert ech all Mënschen zu mir zéien. Dat sot hien, fir unzeweisen, wat fir e Doud hien stierwe géif. D’Leit hunn him geäntwert: Mir hunn am Gesetz héieren, datt de Christus fir ëmmer bleift; a wéi sot dir: De Mënschejong muss eropgehuewe ginn? Wien ass dëse Mënschejong?”³⁸

GSAM 67.1Fir d’Geeschter vun de Jünger nach méi déif mat der Tatsaach ze beandrocken, datt hien misst fortgoen an nees zeréckkommen, ier säi Räich op der Äerd etabléiert géif ginn, sot hien: “Kleng Kanner, nach e bëssen Zäit sinn ech bei iech. Dir wäert mech sichen; an wéi ech de Judden gesot hunn: Wou ech hi ginn, kënnt dir net kommen, sou soen ech iech elo.... Simon Péiter sot zu him: Här, wou gees du hin? Jesus huet him geäntwert: Wou ech hi ginn, kanns du mir elo net nofollegen; mä du wäerts mir duerno nofollegen.”³⁹ Hien huet duerno hiert ängschtlecht a trauereg Häerz mat dëse Wierder gestäerkt: “Loosst äert Häerz net onroueg sinn: Dir gleeft un Gott, gleeft och un mech. Am Haus vu mengem Papp sinn vill Wunnengen; wann et net esou wier, hätt ech et Iech gesot. Ech ginn hin, fir Iech eng Plaz virzebereeden. An wann ech ginn a Iech eng Plaz virbereeden, da komme ech zréck a huelen Iech bei mech, fir datt Dir och do sidd, wou ech sinn.”⁴⁰

GSAM 67Parabel vum Edelmann

GSAM 67.2Erëm huet de Retter probéiert, déi falsch Iddi ze korrigéieren, datt d’Kinnekräich direkt géif erschéngen, andeems hien déi folgend Parabel erzielt huet, wéi hien an d’Jünger op Jerusalem eropgaange sinn: “E gewëssene Edelmann ass an e wäit Land gaangen, fir fir sech e Kinnekräich ze kréien an zréckzekommen. An hien huet seng zéng Dénger geruff, hinnen zéng Pfund iwwerginn a gesot: Maacht Geschäfter, bis ech kommen.... An et ass geschitt, datt hien, wéi hien zréckkoum, nodeems hien d’Kinnekräich kritt hat, den Uerder ginn huet, dës Dénger, deenen hien d’Geld ginn hat, bei sech ze ruffen, fir ze wëssen, wéi vill jiddereen duerch Handel gewonnen hat.”⁴¹ An dëser Parabel stellt de Här sech selwer duerch den Edelmann duer. Hien hat an e wäit Land ze goen – bei säi Papp – an do d’Kinnekräich ze kréien, ier hien zréckkoum, fir ze herrschen.

GSAM 68.1Als Äntwert op d’Fro vun de Jünger: “Wat wäert d’Zeechen vun dengem Kommen an vum Enn vun der Welt sinn?”⁴² huet de Retter hinnen eng Lëscht vun deenen Evenementer ginn, déi duerch déi grouss Tribulatioun, déi iwwer d’Kierch komme sollt, stattfannen, an déi definitiv Zeechen, déi optrieden. Wann dës erschéngen, kéinten si wëssen, datt säi Kommen no war, souguer virun der Dier, an datt d’Generatioun, déi se gesäit, net vun der Weltbün géif verschwannen, bis hien ukënnt.⁴³

GSAM 68Vun allen Jünger verlooss

GSAM 68.2Awer trotz all de Lehren, déi de Christus de Jünger iwwert säi Doud a seng Demütigung ginn hat, hunn si d’Wourecht, déi hien hinnen iwwert säi Prozess a seng Kräizegung geléiert hat, net verstan. Si haten esou eng schwaach Virstellung vun der Wourecht, datt, wéi de Prozess koum, hir Hoffnung gestuerwen ass, an si hunn “hien alleguer verlooss a sinn geflücht.”⁴⁴ Sogar de Péiter, deen ëmmer eiferege Péiter, deen esou zouversiichtlech behaapt hat, datt och wann all Mënschen hien verloossen, hien et ni géif maachen, huet e puer Stonnen duerno säi Här verleegent an mat engem Schwur erkläert, datt hien dee Mënsch net kennt. Sou onverstandvoll waren si a Bezuch op d’Ausso vum Här, datt hien um drëtten Dag no senger Kräizegung vun de Dode opstoen géif, datt si sech gefrot an ënnereneen diskutéiert hunn, “wat dat Opstoen vun de Dode sollt bedeiten.”⁴⁵ Tatsächlech waren si esou ouni Glawe, datt nodeems hien gestuerwen war an säi Kierper an dem Joseph sengem neie Graf geluecht gouf, si sech drop virbereet hunn, hien ze balzamen. Mat der Hoffnung verluer – mat Christus am Graf begruewen – wat fir e Sabbatdag fir d’Jünger! Mat Häerzer belaascht vun Trauregkeet a Enttäuschung, an ouni e barmhäerzegen, matgefëllegen Erléiser, deem säi Liewen mat Akten vun Zäertlechkeet a Barmhäerzegkeet gefëllt war, deen no bei hinnen war fir si ze trösten a ze stäerken, wéi wüüst war hiren Zoustand!

GSAM 69Erreegend Evenementer vum Operstéiungsmoien

GSAM 69.1De Moien vum éischten Dag vun der Woch brécht un! Wat fir eng Opreegung am Himmel an op der Äerd! E mächtege Engel kënnt aus de Reicher vun der Herrlechkeet op Joseph säi Graf, mat enger Noriicht, déi dem Jong vu Gott befielt, opzestoen. “An, kuckt, et gouf e grousst Äerdbiewen: well den Engel vum Här ass vum Himmel erofkomm, an ass komm a huet de Steen vun der Dier zréckgerullt, an huet sech drop gesat. Säin Ausgesinn war wéi Blëtz, a seng Kleeder wäiss wéi Schnéi: a vu Angscht virun him hu d’Wächter gezittert a goufen wéi dout Mënschen.”⁴⁶ “Vill Kierper vun de Hellegen, déi geschlof haten, sinn opgestanen a sinn no senger Operstéiung aus de Griewer erauskomm, an si sinn an d’helleg Stad gaangen a si hunn sech ville gewisen.”⁴⁷ Denkt un esou Boten zu Jerusalem, virun de Dieren vun hiren Frënn, mat der Noriicht, datt de gekräizegte Christus vun de Dode opgestanen ass, an datt si och duerch seng Kraaft zum Liewen bruecht goufen, fir vu senger Operstéiung ze zeien. Wat fir eng Aktivitéit ënner de Jünger a de hellege Fraen – hin an hier lafen, fir d’Freednoriicht ze verkënnegen: “Hien ass vun de Dode opgestanen, well mir hunn hien gesinn a mat him geschwat!”

GSAM 69Jesus geet an d’Land

GSAM 69.2“An, kuckt, zwee vun hinnen si deemselwechten Dag an e klengt Duerf mam Numm Emmaus gaangen, dat ongeféier sechzeg Furlongen [siwen a hallwer Meilen] vu Jerusalem ewech war. An si hunn zesummen iwwer all dës Saachen geschwat, déi geschitt waren. An et geschitt, datt, wéi si zesummen geschwat an diskutéiert hunn, Jesus selwer bei si komm ass a mat hinnen gaangen ass. Awer hir Aen waren gehal, sou datt si hien net kéinten erkennen. An hien sot zu hinnen: Wéi eng Gespréicher féiert dir, während dir gitt an traureg sidd? An ee vun hinnen, deen Kleopas heescht, huet geäntwert a sot zu him: Bass du deen eenzege Främling zu Jerusalem, deen net weess, wat an dëse Deeg do geschitt ass? An hien sot zu hinnen: Wéi eng Saachen? Si hunn him geäntwert: Iwwer Jesus vu Nazareth, deen e Prophet war, staark an Taten a Wierder virun Gott an dem ganzen Vollek; a wéi d’Hohepriister an eis Herrscher hien ausgeliefert hunn, fir zum Doud veruerteelt ze ginn, an hien gekräizegt hunn. Awer mir haten gehofft, datt hien deen ass, deen Israel sollt erléisen; an dobäi ass haut de drëtten Dag, zënter dës Saachen geschitt sinn. Jo, an och e puer Fraen aus eiser Grupp hunn eis erstaunt; si waren fréi um Graf, an wéi si säi Kierper net fonnt hunn, koume si an hu gesot, si hätten och eng Visioun vu Engelen gesinn, déi gesot hunn, hien wier lieweg. An e puer vun eise Leit sinn bei d’Graf gaangen an hunn et genee esou fonnt, wéi d’Fraen et gesot haten; mä hien hunn si net gesinn.

GSAM 70.1“Da sot hien zu hinnen: O Dummköpp, a lues am Häerz, alles ze gleewen, wat d’Propheten gesot hunn: Huet de Christus net dës Saache misse leiden an a seng Éier agoen? An hien huet vun Moses an allen Propheten ugefaangen a hinnen an allen Schrëften erkläert, wat sech op hie bezitt.”⁴⁸ Wéi hien grad dobäi war, eng Moolzecht mat hinnen ze huelen, huet hien d’Brout gebrach a gedankt, “an hir Aen goufen opgemaach, an si hunn hien erkannt.... An si hunn een dem aneren gesot: Huet eist Häerz net an eis gebrannt, wéi hien um Wee mat eis geschwat huet, an wéi hien eis d’Schrëften opgemaach huet?”⁴⁹

GSAM 70.2Elo kënnen d’Jünger endlech, nodeems d’Problematik hinnen vollstänneg demonstréiert gouf, gesinn, datt et e Doud an eng Operstéiung am Kader vun der Missioun vum Erléiser gouf. Awer wéi wäerten si d’Fro vu sengem Räich betruechten?

GSAM 70.2“Hien huet sech no sengem Leed duerch vill onfehlbar Beweiser als Liewegen gewisen, well hien sech véierzeg Deeg laang bei hinnen gewisen huet an iwwer d’Saachen geschwat huet, déi zum Räich vu Gott gehéieren; an, wéi hien mat hinnen zesumme war, huet hien si opgefuerdert, net aus Jerusalem fortzegoen, mä op d’Versprieche vum Papp ze waarden, vun deem hien gesot huet: Dir hutt et vun mir héieren. De Johannes huet nämlech wierklech mat Waasser gedeeft; dir awer wäert an e puer Deeg mam Hellege Geescht gedeeft ginn.

GSAM 71Wäerts Du elo d’Kinnekräich restauréieren?

GSAM 71.1“Wéi si also zesumme koumen, hunn si hien gefrot a gesot: Här, wäert Dir elo d’Kinnekräich un Israel erëm opbauen? [wat sou vill heescht wéi: Mir hunn geléiert, datt et néideg war, datt Dir gekräizegt musst ginn an no den Schrëften vun den Doden opstoen, mä wäert Dir d’Kinnekräich elo net erëm opbauen?] Hien huet hinnen gesot: Et steet iech net zou, d’Zäiten oder d’Saisonen ze kennen, déi de Papp senger eegener Muecht virbehalen huet. Awer dir wäert Kraaft kréien, nodeems de Hellege Geescht op iech komm ass; an dir wäert meng Zeie sinn, souwuel zu Jerusalem, wéi an ganz Judäa, an a Samarien, an bis an d’äusserst Enn vun der Äerd. An wéi hien dës Wierder gesot hat, an si hunn nogekuckt, gouf hien eropgeholl; an eng Wollek huet hien aus hirem Bléck geholl. An wéi si him nohinstarrten, wéi hien eropgaang ass, stoungen zwee Männer a wäisse Kleeder bei hinnen, déi och soten: Dir Männer vu Galiläa, firwat stitt dir do a kuckt no him op den Himmel? Dëse selwechte Jesus, deen vun iech an den Himmel opgeholl gouf, wäert esou kommen, wéi dir hien an den Himmel hutt eropgoen gesinn.”⁵⁰

GSAM 71Jesus bleift am Himmel bis zur Restitutioun

GSAM 71.2Well de Retter si verlooss hat, an si hien wierklech “opsteigen, wou hien virdrun war,” gesinn haten, haten si d’Zouso, datt de Hellege Geescht hinnen d’Zäit léiere géif, wann d’Kinnekräich kënnt. Sou huet de Péiter a sengen Ënnerweisungen un d’Leit, nom Empfang vum Geescht, gesot: “Hien wäert Jesus Christus schécken, deen iech virdru verkënnegt gouf; deen de Himmel muss ophuelen bis zu de Zäiten vun der Restauratioun vun alle Saachen, déi Gott duerch de Mond vun all senge hellege Propheten zënter Ufank vun der Welt gesot huet.”⁵¹

GSAM 71.3Dem Apostel Péiter goufen och vum Hellege Geescht d’Fakten iwwer déi dräi Welten matgedeelt: Éischtens déi virun der Sintflut, déi duerch Waasser zerstéiert gouf; zweetens d’aktuell Welt, reservéiert fir Feier — Feier, dat an der Äerd gespäichert ass, wéi d’Revised Version et seet — dat Feier, dat d’Verderwe, d’Ruine an d’Zerstéierung vun de gottlosen Mënschen bewierkt; drëttens d’nei Äerd, “an där Gerechtegkeet wunnt”; oder, wéi e puer iwwersetzen, “an där déi Gerechte wunne wäerten.”⁵²

GSAM 72.1Den Apostel Paul huet d’Operstéiung vum Vollek vu Gott an d’Verwandlung vun alle senge Hellegen vun Sterblechen zu Onstierflechen duergestallt, “am Blénk vun engem A, bei der leschter Trompett.” Hien huet de Korinther gesot, datt Christus elo um Thron vu sengem Papp ass, a do bleiwe wäert, bis all seng Feinde him ënnerworf sinn. Dat heescht, bis hien dat Kinnekräich – säi Kinnekräich – vum Papp a seng Hänn iwwerginn kritt, wéi an Daniel 7,13,14; Psalm 2,8,9 prophezeit. Der Kierch zu Thessalonika huet hien d’Kommen vum Christus an d’Operstéiung als hir eenzeg Hoffnung virgestallt, an als Quell vum richtege Trost, wann hir Léifsten duerch de Doud vun hinnen getrennt goufen.⁵³

GSAM 72Onbestëmmt Zréckkehr vum Här

GSAM 72.2Bis elo hat d’Kierch nach keng definitiv Kenntnis dovun, wéini de Meeschter zréckkommen géif. Wéi den Apostel an sengem éischte Bréif un d’Thessaloniker gesot huet: “Mir, déi liewen a bleiwen, ginn eropgeholl”, hunn d’Bridder et esou verstanen, datt de Christus kommen géif, während e puer vun hinnen nach liewen. An sengem zweeten Bréif korrigéiert hien hir falsch Virstellung vu sengem Bréif a seet hinnen, datt “dee Dag net kënnt, ausser et kënnt éischt en Offall, an de Mënsch vun der Sënn enthüllt gëtt, de Jong vum Verderben; deen sech géint alles stellt, wat Gott genannt gëtt, oder wat verehrt gëtt, a sech selwer iwwer alles erhieft.”⁵⁴

GSAM 72D’Apostasie

GSAM 72.3An nach ëmmer bleift d’Kierch am Däischteren, wat d’Zäit vum zweeten Kommen Christes ugeet. D’Bridder hunn geléiert, datt et eng Apostasie gëtt; mee d’Fro war, wéi laang se dauere géif. Eng Äntwert gouf dem Johannes duerno an enger Visioun op der Insel Patmos ginn, an de Symboler, déi an de Kapitelen zwielef an dräizéng vun der Offenbarung fonnt ginn – d’“Zäit, Zäiten an eng Hallschent”, d’“zweeavéierzeg Méint”, d’“zwielefhonnertsechzeg Deeg” (Joer); mee bis elo hat d’Evenement, dat d’Ouverture vun där laanger Period markéiert, nach net stattfonnt. Sou huet d’Kierch nach ëmmer op d’Kommen vum Christus gehofft a gewaart, ouni d’exakt Zäit vu sengem Erscheinen positiv ze kennen; well wann déi Zäit vun der Tribulatioun eriwwer wier, géif nach eng kuerz Zäit vu Kampf a Triomf fir d’Kierch vum “Rescht” bleiwen.⁵⁵

GSAM 73.1Mat dem Ofschloss vun de Schreiwen vum Neien Testament gëtt eis d’Thema vum zweete Kommen vum Christus kloer virgeluecht. Ongeféier ee Vers vun all drësseg ernimmt op eng Manéier d’zweet Kommen vun eisem Här Jesus Christus. Doriwwer, an iwwer d’Positioun vun der Kierch am Bezuch op dës Hoffnung duerch d’Joeren bis an d’moderne Zäit, schwätzt Robert Patterson, D.D., an enger Zeitung mam Numm The Interior, ënner der Iwwerschrëft “D’Geseegent Hoffnung”, wéi follegt:—

GSAM 73Dat weltlecht Millennium—Patterson

GSAM 73.2“Wéi eise Här seng Kierch op der Äerd hannerlooss huet, fir bei de Papp ze goen, huet hien si an engem trauregen Zoustand hannerlooss. Seng fënnefhonnert Jünger goufen vun der ganzer Welt vu senge Géigner ëmgi, déi an antichristlech Reliounen a Regierungen organiséiert waren vun enger vun de héchsten Intelligencen, animéiert vun der giftigster Béiswëllegkeet, an duerch d’Erfarung vun de Joerhonnerten an de effektivsten Methoden vun der Zerstéierung geschoul. De Här war net onwëssent vun eiser Gefor; nach huet hien an senge leschte Riedden dës verharmlost, nach huet hien d’Versprieche ginn, datt d’Feindlechkeet vun der Welt an d’Tribulatioun vun der Kierch géif ofhuelen. Awer hien huet versprach, datt hien selwer zréckkënnt, fir seng Feinde ze iwwerwannen, an datt hien eis bis zu deem gesegnete Dag ënnerstëtzt. ‘D’Welt haasst Iech. An der Welt hutt dir Leed. Dir wäert weinen a klagen, mä d’Welt wäert sech freeën. Dir sidd traureg, mä är Trauregkeet wäert an Freed verwandelt ginn.... Dir hutt elo also Trauregkeet, mä ech gesinn iech erëm, an äert Häerz wäert sech freeën, an är Freed hëlt iech kee Mënsch ewech. Wann ech fortgoen, da kommen ech erëm, a huelen iech bei mir un, fir datt dir och do sidd, wou ech sinn.’

GSAM 74.1“Sou war déi gesegent Hoffnung op säi perséinleche Retour, mat där hien seng Kierch bei sengem perséinleche Fortgang getrëscht huet. Während all der Zäit vu senger Absenz huet hien gesot, mir missten Leed erdroen; an esou ass et geschitt. Wann mir während senger Absenz eng Period vu äusserem Fridden genéissen, wann seng Kierch vun den Ugrëffer vun der Welt befreit gëtt, wann et eng Zäit vu Reinheet gëtt, wou d’Unkraut net ënner dem Weess wuesse wäert, oder wann hien bei sengem Kommen vun der Bevëlkerung vun enger Äerd empfaangen gëtt, déi mat der Herrlechkeet vum Här gefëllt ass, oder souguer de Glawe op der Äerd fënnt, da wäert dat fir hien eng ganz iwwerraschend Iwwerraschung sinn. Jesus huet vun dësem Millennium net gewosst. Mir soen, hien huet dovun net gewosst, well hien eis net dovun erzielt huet; an hien seet: ‘Ech hunn iech Frënn genannt, well alles, wat ech vu mengem Papp héieren hunn, hunn ech iech bekanntgemaach.’ Awer an all senge Riedden a Parabelen gëtt et net déi klengst Andeutung, datt mir virun sengem Kommen op eng Period vum Fridden oder Glanz hoffen sollten. D’Apostelen wossten och näischt vun engem dausend Joer ouni Christus. Fir dräihonnert Joer no dem Ofschied vun eisem Här war d’gesegent Hoffnung vun der Kierch d’Hoffnung op säi Retour.

GSAM 74.2“Awer wéi d’Braut vum Christus, am Laf vun hirer virausgesotener Apostasie, a senger Absenz mat der Frëndschaft vun de Kinneken vun der Äerd Trost fannen wollt, huet si ganz natierlech hiert A vum ostleche Himmel an vun der Zréckkehr vun hirem Här ofgewandt, well dat hirer weltlecher Gréisst en Enn gesat hätt. Wéi d’Reformatoren d’Evangeliums-Trompett un hiren Mond geholl hunn ... goufen d’Dreem vun engem chrëschtlosen Millennium direkt fortgefegt ... an d’Kierch huet nees ugefaang, op d’Kommen vum Här ze waarden, fir den Antichrist ze zerstéieren.... An hiren Bréiwer, Predigten an Glawensbekenntnisser hunn d’Reformatoren hir premillennial Hoffnungen ausgeruff.

GSAM 74.3“D’Westminster-Versammlung schléisst hiert Bekenntnis of mat enger Deklaratioun vun hirem Glawen un d’zweet Kommen vum Här a Wierder, déi de Glawen vun de Premillennialisten vollstänneg ausdrécken. Si verkënnegen an dëse gewichtege Wierder: ‘Wéi Christus eis sécher iwwerzeegt wëllt, datt et e Geriichtsdag gëtt, souwuel fir all Mënschen vun der Sënn ofzehalen, wéi och fir déi méi grouss Tréischterung vun de Glawlechen an hirem Leed, esou wëllt hien, datt deen Dag fir d’Mënschen onbekannt bleift, sou datt si all fleeschlech Sécherheet ofleeën, an ëmmer oppassen, well si net wësse, zu wéi enger Stonn de Här wäert kommen: an ëmmer bereet sinn ze soen: Komm, Här Jesus: a komm séier!’⁵⁶

GSAM 75.1“Eis reforméierend Virfaren hunn hiert Häerz gestäerkt, andeems si op d’Kommen vum Här gewaart hunn, an hunn sech géigesäiteg mam Ruff ermutegt: ‘Halt d’Feld! Well hien kënnt mat Legionen Hëllef,’ e Gefill, dat viru kuerzem an engem populäre Erweckungslied verkierpert gouf, awer deenen ale schottesche Bundestreien vertraut war.

GSAM 75.2“Awer net laang duerno huet eng zweet Apostasie vum Glawen sech ënner de reforméierte Kierchen duerchgesat. Si war a Schottland als Moderatism bekannt; a England als Arianismus, an méi rezent als Broad Churchism; an Amerika huet si sech Unitarianismus genannt; an a Däitschland Rationalismus. Duerch de mënschleche Verstand als Riichter an eis ganz limitéiert modern Observatioun als Beweis opzestellen an ze verleegnen, datt eppes anescht kéint geschéien wéi no de gesi Gesetzer vun der Natur, huet et Jesus op de Rang vun engem jiddesche Rabbi erofgesat, deen e bësse méi fortgeschratt fir seng Zäit war, awer total onbekannt mat der moderner Wëssenschaft. Natierlech gouf d’Iddi vun esou enger Persoun, déi aus der onsichtbarer Welt zréckkënnt, fir op der Äerd ze herrschen, an d’héebrësch Mythologie zeréckgeschéckt.

GSAM 75Daniel Whitby iwwer d’Millennium

GSAM 75.3“D’Versprieche vu sengem zweeten Kommen an der Herrschaft op der Äerd goufen esou interpretéiert, datt se einfach d’Verbreedung vu sengem Evangelium an d’Ënnerwerfung vun engem grousse Bestanddeel vun der Welt ënner dem Chrëschtentum fir eng Period vun dausend, oder, wéi e puer geduecht hunn, 360.000 Joer bedeiten; während där Zäit sollt d’Mënschheet an de Kënscht vun der Zivilisatioun virukommen an e beispiellose Fridden a Wuelstand genéissen. An um Enn vun deem verlängerten Zyklus, ze grouss fir de normale Verstand, fir iwwerbléckbar ze sinn, kéint eventuell eng grouss natierlech Katastroph geschéien, an et kéint gesot ginn, de Här géif kommen, d’Welt zerstéieren an d’Mënschheet viru Geriicht ruffen. Dës Theorie gouf vum englesche Kommentator Whitby [Daniel Whitby ass 1726 gestuerwen] elaboréiert a populär gemaach, deen duerch seng publizéiert Korrespondenz als Arian erwisen ass, mä seng Kommentaren waren bei senger eegener Klass populär, an säi mytescht Millennium gouf vu ville orthodoxe Pensionären an Frënn vun de Staatskierchen an Europa gënschteg entgéintgeholl, well et hinnen eng laang Loyerzäit vu Zéngten an Éieren versprach huet. Duerch hiren Afloss gouf si an Amerika importéiert, wou si direkt als Material fir Riedensfloskelen a Schlussreden benotzt gouf.”

GSAM 76.1Sou waren d’Theorien an verschiddene Deeler vun der Äerd, wéi mir der Zäit no kommen, wou de Här déi feierlech Warnung vu sengem Kommen geschéckt huet, souguer “bei de Dieren”.