Kapitel 5 — D’Botschaft vum zweeten Advent

GSAM 93.1“Léiert elo e Gleichnis vum Feigenbaum: Wann säi Zweig nach mëll ass a Blieder dréit, da wësst dir, datt de Summer no ass; esou och dir, wann dir all dës Saachen gesitt, da wësst, datt et [Rand: hien] no ass, souguer virun der Dier. Wierklech, ech soen iech: Dës Generatioun wäert net vergoen, bis dat alles erfëllt ass. Den Himmel an d’Äerd wäerte vergoen, mä meng Wierder wäerten net vergoen.”¹

GSAM 93.2An dëser Schrëftstell gëtt eis Opmierksamkeet op déi Zäit geriicht, wou et méiglech ass ze léieren, datt d’Kommen vum Christus “virun der Dier” ass, mat derselwechter Sécherheet wéi mir wësse, datt de Summer no ass, wann mir déi éischt zart jonk Blieder erauskommen gesinn. Et kann och bekannt sinn, datt mir an déi Generatioun erakomm sinn, déi net vun der Aktiounsbün geet, bis Christus selwer kënnt. Wann d’Zäit kënnt, d’Parabel ze léieren, ass et emphatesch wouer, datt et d’Zäit vum Här ass, Enseignanten opzeriichten, fir d’Parabel ze léieren. D’Fro vum Apostel op enger anerer Geleeënheet ass hei gläichméisseg uwendbar: “Wéi solle se héieren ouni e Priedeger? A wéi solle se predigen, wann se net geschéckt goufen?”²

GSAM 93D’Zäit fir d’Zeechen

GSAM 93.3Am viregten Kapitel hu mir gesinn, wéi Wëssen iwwer d’Enn vun der zweedausenddräihonnert Deeg laanger Period gewonnen gouf, an datt si sech bis an d’“Stonn vu sengem Uerteel” erstreckt. An der hei agefouerter Parabel gi mir op d’Zäit vum Här fir dës Parabel an d’Botschaft vum “Uerteel”, déi an d’Welt ausgeruff soll ginn, bruecht. Nodeems hien vun der grousser “Tribulatioun” geschwat hat, déi iwwer säi Vollek komme sollt an déi “verkierzt” géif ginn, sot de Retter: “Direkt no der Tribulatioun vun deenen Deeg gëtt d’Sonn verfinstert, an de Mound wäert säi Liicht net ginn, an d’Stären falen vum Himmel, an d’Kraaften vum Himmel ginn erschüttert: an da erschéngt d’Zeechen vum Mënschejong um Himmel.”³

GSAM 94.1Passt op, et seet net, datt dat lescht ernimmt Zeechen e Zeechen vu sengem Kommen ass; mä e Zeechen, datt de Mënschejong do ass, gesi gëtt, wéi en kënnt. D’Ereignisser, déi an dësem Text als Zeechen ugi ginn, op deenen een säi Glawe un säi bevirstoend Komme baséieren kann, sinn d’Zeechen an der Sonn, am Mound an un de Stären. Déi aner Evenementer, déi duerno folgen, fannen am Zesummenhang mat sengem tatsächleche Kommen an de Wolleken vum Himmel statt. Sou direkt nom drëtten vun dëse Zeechen – dem Zeechen un de Stären – kënnt d’Zäit vum Här, seng Léierer opzeriichten, fir ze léieren, datt d’Komme vum Christus virun der Dier steet.

GSAM 94.2Wat d’Zäit vun der Erscheinung vun dëse Zeechen ugeet: Et sollt direkt no der Tribulatioun sinn, datt d’Sonn verfinstert gëtt.⁴ Wéi de Markus festhält, soll et “an deenen Deeg, no där Tribulatioun” sinn.⁵ Eise Retter hat gesot, datt d’Deeg verkierzt solle ginn. Duerch den Dekret vun Maria Theresia an d’Toleranzakts vun 1773 bis 1776 gouf d’Roserei vun der Verfollegung géint d’Kierch verkierzt. Och wann d’Verfollegermuecht d’Kontroll iwwer den zivile Arm bis 1798 behale huet, goufen d’Verfollegungen ongeféier 1773 ofgeschloss. Wann een d’Aussoe vum Erléiser vergläicht, läit dat éischt vun dëse Zeechen tëscht 1773 an 1798.

GSAM 94Den Däischteren Dag an d’Nuecht

GSAM 94.3Um 19. Mee 1780 gouf d’Sonn iwwernatierlech donkel. Et war keng Sonnenfinsternis, well de Mound den Dag virdrun voll war. Trotzdeem huet eng Däischtert iwwer dem ganze Nordoste vun den USA vun 11 Auer moies bis 11 Auer owes gedauert. Bei där Geleeënheet gouf net nëmmen d’Sonn donkel gemaach, mä och de Mound huet refuséiert, d’Liicht vun der Sonn ze reflektéieren. Et war eng Däischtert, déi verhënnert huet, datt d’Sonn op d’Scheif vum Mound geschéngt huet. An wéi de Noah Webster vill Joer duerno ausgedréckt huet: “Keng zefriddestellend Erklärung gouf jee fir dës Däischtert ugefouert.”

GSAM 95.1Iwwer dëse däischtere Dag huet den Herschel, den Astronomen, gesot: “Den Däischteren Dag a Nordamerika war ee vun deenen wonnerbaren Phänomener vun der Natur, iwwer déi ëmmer mat Interesse gelies gëtt, mee déi d’Philosophie net fäeg ass ze erklären.”

GSAM 95.2Déi, déi d’Däischtert vun der Nuecht vum 19. Mee 1780 beschriwwen hunn, hunn, obwuel et e Vollmound war, gesot, datt “wann all liichtende Kierper am Universum aus der Existenz ausgeschloen gi wier, d’Däischtert net méi komplett kéint sinn.”

GSAM 95De Fall vun de Stären

GSAM 95.3Dat drëtt vun dëse Zeechen, de Fall vun de Stären, gouf den 13. November 1833 erfëllt. An där Nuecht, oder éischter vu fënnef Stonnen virun dem Daguerdämmer, gouf et e Meteorschau, deen e puer mat Stréim vu Feier verglach hunn, déi vum Himmel erofkoumen; anerer mat Funken, déi vun engem grousse Feierwierk ofgeflunn sinn. Dëst Phänomen huet ganz Nordamerika iwwerdeckt, vum Golf vu Mexiko am Süden bis zur Hudson Bay am Norden, an vun de Sandwich-Inselen am Westen bis op e puer honnert Meilen vun Liverpool am Osten. Iwwerall wou et observéiert gouf, war et déi selwecht onënnerbrach Stäreschau, déi esou déck gefall ass wéi Schneepëllecher an engem Schnéisturm.

GSAM 95.4Wat dëse Stäreschau vum Joer 1833 ugeet, zitéiere mir weider aus dem Connecticut Observer vum 25. November 1833:—

GSAM 95.5“Den Redakter vum Old Countryman mécht e ganz eescht Thema aus de ‘fallende Stären’. Hien seet: ‘Mir erklären de Feierreën, deen mir leschte Mëttwochmoien gesinn hunn, fir e furchterreegenden Typ, e séchere Virreider, e barmhäerzegt Zeechen vun deem grousse a furchterreegenden Dag, deen d’Awunner vun der Äerd wäerten matbekommen, wann dat sechst Sigel opgemaach gëtt. D’Zäit steet direkt virun der Dier, beschriwwen net nëmmen am Neien Testament, mä och am Alen Testament; an et war net méiglech, e méi korrekt Bild vun engem Feigebaum ze gesinn, deen seng Friichten ofwierft, wann e staarke Wand drop bléist.’”

GSAM 96Virausso vum Thomas Burnett

GSAM 96.1D’Leit goufen vun deenen aus ale Zäiten geléiert, eng wiertlech Erfëllung vun dësem Zeechen ze erwaarden. Thomas Burnett, an senger Theory of the Earth, gedréckt zu London am Joer 1697, sot iwwer Matthäus 24,29:—

GSAM 96.2“Keng Zweifelsfro, datt et zu där Zäit all Zorte vu feurige Meteoren gëtt; an ënner anerem déi, déi een falend Stären nennt, déi, och wann se eleng net bedeitend sinn, wann se sech awer a grousser Zuel vermehren, falen, wéi de Prophet seet, wéi Blieder vun der Reeb oder Feigen vum Feigebaum, da géifen se e wonnerbart Spektakel ofginn.... Mir mussen dës Saachen net als hyperbolesch a poetesch Iwwerdriwwenheet ugesinn, mä als éierlech Prophezeiungen an als Saachen, déi wiertlech stattfannen.”

GSAM 96Professor Olmstead seng Ausso

GSAM 96.3Professor Olmstead vum Yale-College, Massachusetts, deen als “Amerikas gréisste Meteorolog” bezeechent gouf, sot iwwer d’fallend Stären vum 13. November 1833:—

GSAM 96.4“D’Ausdehnung vum Schauer vum Joer 1833 war esou, datt en e bedeitenden Deel vun der Äerduewerfläch ofgedeckt huet, vun der Mëtt vum Atlantik am Osten bis zum Pazifik am Westen; an vun der nërdlecher Küst vun Südamerika bis an onbestëmmte Regiounen an de britesche Gebidder am Norden. D’Virstellung vun de stierzenden Stären war net nëmmen sichtbar, mee huet iwwerall datselwecht Ausgesinn gewisen.”

GSAM 96.5Iwwer dëst Spektakel, dat den 12. November géint 23 Auer ugefaangen huet an bis ongeféier 4 Auer den 13. ugehale huet, seet de Professor:—

GSAM 96.6“Déi, déi sou glécklech waren, d’Virstellung vun de falende Stären um Moien vum 13. November 1833 matzekucken, hunn wahrscheinlech déi gréisste Himmels-Feierwierk-Virstellung gesinn, déi et jee zënter der Schafung vun der Welt gouf, oder op d’mannst an de Chroniken, déi d’Säiten vun der Geschicht ofdecken.”

GSAM 97Stärereen gouf och an Europa gesinn

GSAM 97.1An engem Buch, dat 1835 zu Stuttgart, Däitschland, vum Leonard Heinrich Kelber publizéiert gouf, léiere mir, datt dëst Zeechen op där anerer Säit vum Atlantik am selwechte Mount, awer e puer Deeg méi spéit, widderholl gouf. Hien seet:—

GSAM 97.2“Den 25. November 1833 gouf et eng wonnerbar Virstellung vu stierzende Stären um Kontinent Europa,” an “zu Minsterburg a Schlesien sinn Stären wéi e Feierreën gefall. Mat hinnen sinn Feierbäll gefall, déi d’Nuecht esou hell gemaach hunn, datt d’Leit geduecht hunn, d’Haiser an hirer Noperschaft missten brennen.

GSAM 97.3“Zur selwechter Zäit zu Prin, Éisträich, gouf et e Stärefall, deen e Gebitt vun iwwer fënnefhonnert Quadratmeilen ofgedeckt huet. Et gouf vun e puer als Stréim vu Feier beschriwwen, déi vum Himmel erofkoumen. E puer hunn et e Feierreën genannt. Päerd goufen dovunner erschreckt a sinn op de Buedem gefall. Vill Leit goufe wéinst Angscht krank.”

GSAM 97Uwendung vun der Parabel

GSAM 97.4An dëser Prophezeiungslinn, no der Erfëllung vum drëtten Zeechen — dem Fall vun de Stären — seet eise Retter: “Léiert elo eng Parabel vum Feigenbaum.” Dës Ausso bezitt sech net op d’Generatioun, déi gelieft huet, wéi eise Här dës Ried gehalen huet, mee op d’Generatioun, déi dës Saachen erfëllt gesinn soll — net erfëllend, mee erfëllt. Déi Saachen, déi als Zeechen erfëllt musse ginn, datt de Christus virun der Dier steet, enthalen net d’Erschëtterung vum Himmel, wann hie gesi gëtt, wéi hien tatsächlech ukënnt. Dës Zeechen vu sengem noe Kommen enthalen dëst drëtt Zeechen, dat an de Stären ze gesinn ass. D’Zäit, déi de Här bestëmmt huet, fir datt d’Leit eng Parabel vum Feigebaum léieren, läit op dëser Säit vun 1833. Hei ass d’Zäit vum Här, fir datt d’Welt op déi grouss Wourecht erwächt gëtt, datt säi Kommen virun der Dier steet, an datt säi Kommen virum Ofschied vun der Generatioun stattfënnt, déi dës Parabel héiert. Sou gesi mir, wéi d’Zäit an dëser Prophezeiung markéiert ass, wéini déi grouss Adventproklamatioun der Welt soll ginn.

GSAM 98Eng weltwäit Proklamatioun

GSAM 98.1An der Erfëllung vun dëser Virausso fannen mir, datt genau do am Joer 1833 de Här seng Boten oder Geeschtlech an verschiddene Deeler vun der Welt opgeriicht huet, déi vun 1833 bis 1844 de Ruff vum noe Komme vum Christus verkënnegt hunn, “schonn un de Dieren;” an dës hunn d’Parabel vum Feigebaum geléiert an op dës Zeechen vu sengem Kommen higewisen, genee wéi hien si opgefuerdert hat et ze maachen. Dës Noriicht, entweder duerch de liewegen Léiermeeschter oder iwwer d’Mëttel vum gedréckte Wuert, ass op all Missiounsstatioun op der Welt an op all Seehafen op der Äerd gaangen.

GSAM 98.2Den Ëmfang vun der Noriicht gouf kloer duerch de Redakter vun der Voice of Truth zu Rochester, N.Y., an enger Ausgab vum Januar 1845 duergestallt:—

GSAM 98.3“Dat éiwegt Evangelium, wéi et an der Offenbarung 14,6 a 14,7 beschriwwen ass, gouf all Natioun, all Stamm, all Zong an all Vollek gepredigt; a mat enger lauter Stëmm gesot: ‘Fäert Gott a gitt him d’Éier; well d’Stonn vu sengem Uerteel ass komm; a verehrt deen, deen den Himmel, d’Äerd, d’Mier an d’Quellen vun de Waasser gemaach huet.’ Keng Tatsaach kann méi kloer mat Fakten ënnerstëtzt ginn wéi datt dës Botschaft an de leschte puer Joer un all Natioun a Sprooch ënner dem Himmel duerch d’Predigt vum Kommen vum Christus am Joer 1843 [1843, jiddescher Zäit – eiser Zäit, 1844] oder an noer Zukunft bruecht gouf. Duerch Virträg a Publikatiounen ass de Klang an d’ganz Welt gaangen, an d’Wierder bis un d’Enn vun der Welt.”

GSAM 98.4E puer Leit, déi d’Fakten net kennen, hunn d’Beweegung vum zweeten Advent als op eng bestëmmte Géigend limitéiert ugesinn, a geduecht, et wier eng Aarbecht, déi mam William Miller an e puer honnert Geeschtlecher verbonnen ass, déi am nërdlechen Deel vun de Vereenegte Staaten mat him zesummegeschafft hunn. Fir esou Leit kann et eng Iwwerraschung sinn ze léieren, datt d’Beweegung an Amerika, an där d’Pastore Miller an Himes prominente Leader waren, nëmmen e klenge Bestanddeel vun enger grousser Beweegung war, déi, wéi uewen ernimmt, “bis an d’Enn vun der Äerd” gaangen ass.

GSAM 99WÉI D’BEWEEGUNG A VERSCHIDDENE LÄNDER UGEFANGEN HAT

GSAM 99.1D’Zäit vum Här koum, fir datt dës Proklamatioun un d’Welt erausgoe sollt, an an ongeféier zwanzeg oder méi verschiddene Deeler vun der Äerd goufen, bal zur selwechter Zäit, Männer opgeriicht, déi, ouni d’Aarbecht vuneneen ze kennen, erausgaange sinn, fir dës Botschaft an all Deeler vun der Äerd ze verkënnegen. Déi am Kapitel 4 genannt goufen, déi d’Liicht iwwert den Ofschloss vun de 2300 Deeg kritt haten, bis op eng Ausnam — A. Campbell —, goufen ugedriwwen, sech an d’Proklamatioun vun der Botschaft vum éischte Engel an der Offenbarung 14 ze engagéieren; dat och duerch déi direkt Wierkung vum Geescht vu Gott, an net duerch d’Weiderginn vum Liicht ënnereneen.

GSAM 99Vergläich mat der Reformatioun

GSAM 99.2Wann mir déi selwecht Regel op dës Beweegung uwenden, déi D’Aubigné op den Opstig vun der grousser Reformatioun vum siechzéngten Joerhonnert ugewandt huet, muss se sécher als d’Botschaft vum Här an an der Zäit vum Här gezielt ginn. Iwwer déi Reformatioun als Ganzt huet den Historiker gesot:—

GSAM 99.3“Däitschland huet d’Wourecht net un d’Schwäiz vermëttelt, nach d’Schwäiz un Frankräich, nach Frankräich un England. All dës Länner hunn se vu Gott kritt, genee wéi ee Deel vun der Welt d’Liicht net un en aneren Deel iwwerdréit; mä déi selwecht glänzend Kugel vermëttelt et direkt un d’ganz Äerd. Christus, de Sonnenopgang aus der Héicht, onendlech iwwer all d’Mënschheet erhuewen, war an der Zäit vun der Reformatioun, wéi bei der Grënnung vum Chrëschentum, dat gëttlecht Feier, dat der Welt Liewen geschenkt huet. Am siechzéngte Joerhonnert gouf eng eenzeg a déiselwecht Léier gläichzäiteg an de Wunnengen an de Kierchen vun de wäit ewech an ënnerschiddlechste Natiounen etabléiert. De Grond ass, datt dee selwechte Geescht iwwerall am Wierk war, fir dee selwechte Glawen ze schafen.

GSAM 99.4“D’Reformatioun vun Däitschland an déi vun der Schwäiz weisen dës Wourecht. Zwingli hat keng Verbindung mat Luther. Et gouf ouni Zweiwel eng Verbindung tëscht dëse béide Männer; mee mir mussen si iwwer d’Äerd sichen. Deen, deen vum Himmel d’Wourecht dem Luther ginn huet, huet se dem Zwingli ginn. Gott war dat Kommunikatiounsmedium tëscht hinnen. ‘Ech hunn ugefaangen, d’Evangelium ze predigen,’ seet Zwingli, ‘am Gnadenjoer 1516, an anere Wierder, zu enger Zäit, wou de Numm Luther an eisem Land nach ni héieren gouf. Ech hunn d’Léier vum Christus net vum Luther geléiert, mä vum Wuert vu Gott. Wann de Luther Christus predigt, da mécht hien dat, wat ech maachen; dat ass alles.’”⁶

GSAM 100.1Wat d’Aarbecht vum Farel an Lefèvre a Frankräich ugeet, seet den Historiker:—

GSAM 100.2“D’Reformatioun a Frankräich war deemno keng auslännesch Importatioun. Si gouf op franséischem Buedem gebuer; si huet a Paräis gekeimt; si hat hir éischt Wuerzelen an der Universitéit selwer, déi déi zweet Muecht am réimesche Chrëschtentum ausgemaach huet. Gott huet d’Prinzipie vun der Aarbecht an d’éierlech Häerzer vun de Leit aus der Picardie a Dauphiné geluecht, ier si an engem anere Land ugefaangen huet.

GSAM 100.3“Mir hunn gesinn, datt d’Reformatioun an der Schwäiz onofhängeg vun der däitscher Reformatioun war. D’Reformatioun a Frankräich war hirersäits onofhängeg vun deenen zwee. D’Aarbecht huet direkt an dëse verschiddene Länner ugefaangen, ouni Kommunikatioun mateneen; wéi an enger Schluecht all d’verschidde Kraaften, déi d’Arméi ausmaachen, am selwechte Moment virugoen, och wann een dem aneren net seet, hie soll marschéieren, well een an déiselwecht Uerder, deen vum selwechte Oberbefeeler ausgeet, vun allen héiere gëtt. D’Zäit war erfëllt, d’Leit waren virbereet, an Gott huet d’Reformatioun vu senger Kierch an allen Länner gläichzäiteg ugefaangen. Sou Fakten weisen, datt d’grouss Reformatioun vum siechzéngten Joerhonnert e gëttlecht Wierk war.”⁷

GSAM 100.4Iwwer d’Reformatioun an England, ënner Thos. Bilney, Fryth, Tyndale, an aneren, seet D’Aubigné weider:—

GSAM 100.5“D’Reformatioun vun England huet also onofhängeg vun Luther a Zwingli ugefaangen, a si huet sech eleng op Gott gestützt. An all dëse Länner vum Chrëschentum war eng gläichzäiteg Wierkung vum gëttleche Wuert. D’Ursaach vun der Reformatioun zu Oxford, Cambridge a London war dat griichescht Neit Testament, dat vum Erasmus publizéiert gouf. [Tyndale an Thomas Bilney hunn Cambridge am Joer 1519 verlooss.] Et koum e Dag, wou England op dëse héijen Ursprong vun der Reformatioun houfreg war.”⁸

GSAM 101.1D’Adventproklamatioun ass op eng ähnlech Manéier entstanen wéi déi uewen an der Reformatioun beschriwwen gouf. Mënschen goufen gläichzäiteg an iwwer véiermol esou vill Deeler vun der Welt beweegt, ouni datt si vuneneen gewosst hunn oder Meenungen ausgetosch haten, a hunn d’Proklamatioun vun deene selwechte Wourechten aus der Helleger Schrëft ugefaangen, net nëmmen an véier Natiounen op der Äerd, mä fir d’ganz ziviliséiert Welt.

GSAM 101Joseph Wolff seng Aarbechten

GSAM 101.2Et kéint gutt sinn, op dëser Plaz d’Opmierksamkeet op Fakten iwwert d’Ausdehnung vun der Adventproklamatioun ze zéien:—

GSAM 101.3“Am Joer 1831 gouf Joseph Wolff, D.D., als Missionar vu Groussbritannien geschéckt, fir ënner de Judden a Palästina ze schaffen. Hien huet, no senge Journalen bis an d’Joer 1845, d’schnell Kommen vum Här a Palästina, Ägypten, op den Ufere vum Roude Mier, Mesopotamien, der Krim, Persien, Georgien, am ganzen Osmanesche Räich, a Griicheland, Arabien, Tierkei, Buchara, Afghanistan, Kaschmir, Hindostan, Tibet, a Holland, Schottland, Irland, zu Konstantinopel, Jerusalem, St. Helena, och um Schëff am Mëttelmier an an der Stad New York, fir all Konfessioune verkënnegt. Hien erkläert, datt hien ënner Judden, Türken, Mohammedaner, Parsen, Hindus, Chaldäer, Jesiden, Syrer, Sabäer, bei Paschaen, Scheichen, Schahs, de Kinneken vun Organtsch a Buchara, der Kinigin vu Griicheland, asw. gepredigt huet.”⁹

GSAM 101.4Am Jemen, an der Regioun, déi vun den Nokomme vum Hobab, dem Schwéierpapp vum Moses, bewohnt gëtt, huet Joseph Wolff e Buch gesinn, iwwer dat hien esou schwätzt: “D’Araber op dëser Plaz hunn e Buch mam Numm ‘Seera’, dat sech mat ‘dem zweete Komme vum Christus a senger Herrschaft an der Herrlechkeet!’ befaasst.”¹⁰

GSAM 102.1Am Jemen huet hien sechs Deeg bei de Rechabiten verbruecht, iwwer déi hien seet: “Si drénken keen Wäin, planzen keng Wéngerten, séie kee Som, liewen an Zelter a gedenken un d’Wierder vum Jonadab, dem Jong vum Rechab. Bei hinnen waren och Kanner vun Israel, aus dem Stamm Dan, déi bei Terim am Hatramawt wunnen, a déi, zesumme mat de Kanner vum Rechab, op d’schnell Ukonft vum Messias an de Wolleken vum Himmel waarden.”

GSAM 102.2Mir gesinn aus dem Oben genannten, datt an deene véierzéng Joer de Wolff selwer d’Neiegkeet vum Kommen vum Christus un de Dieren an iwwer zwanzeg verschiddene Natiounen ausgeruff hat. Zur selwechter Zäit gouf d’Léier an Däitschland intensiv verbreet, besonnesch am Süden ënner de Morawen.

GSAM 102D’Botschaft a Däitschland a Russland

GSAM 102.3En englesche Schrëftsteller, Mourant Brock, informéiert eis, datt “zu Württemberg eng chrëschtlech Kolonie mat honnerten Memberen war, déi op dat séiert Komme vum Christus gewaart huet.” Dës Léier gouf an anere Deeler vun Däitschland vum Hengstenberg verkënnegt, deem deemools nogesot gouf, dee talentéiertsten Theolog an Däitschland ze sinn.

GSAM 102.4Am Review and Herald, den 13. Dezember 1892, seet de Pasteur L. R. Conradi aus Däitschland:—

GSAM 102.5“Bengel, a Däitschland, huet an ville Häerzer d’Léift fir d’Erscheinen vun eisem Här entfaacht, wat Dausende dozou bruecht huet, d’prophetescht Wuert wéi ni virdrun ze studéieren.... D’Liicht huet a Däitschland geschéngt, an do goufen Publikatiounen verdeelt, déi d’Uwendung vun de zweedausenddräihonnert Deeg gewisen hunn. Eng reliéis Erweckung huet gefollegt, besonnesch a Württemberg, an wéi d’Verfollegung opkoum, si Honnerte Familljen an de Süde vu Russland gaangen, an do hunn se et ënner hiren eegene Landsleit verbreet, déi schonn vill Joer virdrun dohin gezunn waren. Wéi d’Pastoren hir Kierchen zougemaach hunn, hunn si, mat ganz wéinege Ausnamen, hir ‘stunden’, oder ‘Stonn’ vun Zesummekommen, an privaten Haiser ofgehalen, an Honnerte goufe bekehrt. Sogar an där Zäit gouf de Sabbat ënner hinnen diskutéiert, mee well keen ugefaangen huet, gouf et erdréckt. En russesche Bauer gouf an de ‘Stunden’ bekehrt a huet duerno datselwecht Wierk ënner de Russen ugefaangen. Dëst huet schliisslech zu der grousser ‘Stundist’-Beweegung vun haut gefouert, déi hiren Afloss bis an déi wäitst Ecker vu Sibirien an dem Transkaukasus ausdeent.”

GSAM 103.1Am Review and Herald vum 31. Juli 1891 steet eng Ausso vum Pastor Conradi iwwer de Brudder Schäche aus Australien, deen zur Zäit, vun där hien schwätzt, a Schlesien gewunnt huet an e Deel vun der Zäit am Interesse vun der Heemmissioun vum Papp Gosner geschafft huet, engem bekannte däitsche evangelistesche Theolog. Vum Brudder Schäche gëtt hien d’Folgendes iwwer Kelber säi Buch:—

GSAM 103.2“No 1836, oder wéi Bengels Berechnung ofgelaf war, ass an der Kreeszeitung vu Schweidnitz eng Notiz vum Buchbuttek vum Här Sommerfeldt do erschéngen, iwwer e Buch vum L. Henry Kelber, iwwer déi grouss a fréilech Evenementer, déi an de Joren 1843 a 1844 sollten stattfannen. Un den exakten Titel vum Buch erënneren ech mech net. Mir hunn dat genannte Buch beschafft a mat enger Zuel interesséierter Persounen hannert zougespaarten Dieren am Joer 1839–40 gelies. D’Buch huet aus dem Daniel, der Offenbarung an dem Matthäus 24 gewisen, datt d’Enn viru der Dier stoung, an hat och eng Rechentafel, déi weist, wéi een op déi uewe genannte Datumen koum.”

GSAM 103D’Botschaft a Groussbritannien

GSAM 103.3An enger englëscher Publikatioun mam Titel The Millennium steet, datt “siwenhonnert Geeschtlecher vun der Church of England de Ruff vum Retour vum Erléiser héichgehuewen hunn.” Ënnert e puer vun de talentéiertsten Geeschtleche vun där Zäit waren déi, déi d’Adventléier an England vun 1840 bis 1844 verkënnegt hunn. Vun dësen nennen mir d’Nimm Bickersteth, Birks, Brooks, Brock, Habershon, Plyn, Fremantle, Nathan Lord, McNeil, Winters, Cummings, J. A. McCaul, D.D., Dr. Nisbett, Rev. A. Dallas, M.A. [an sengem Buch Look to Jerusalem, Säit 114, applizéiert hien d’Parabel aus Matthäus 24 op dës Generatioun], Burgess, Routon, Gunner, Barker, Bonham, Dealtry, asw.

GSAM 104D’Botschaft a Holland

GSAM 104.1D’Léier vum zweeten Advent gouf a Holland vum Hentzepeter ausgeruff, deen deemools als dee fäegste Geeschtlechen an deem Land gegollt huet. Hien war Verwalter vum Kinneksmusée zu Den Haag, op Uerder vum Kinnek. Hien seet vun sech selwer, an engem Bréif, geschriwwen un den Redakter vum Midnight Cry am Juni 1844, datt seng Opmierksamkeet fir d’éischt duerch en ganz beandrockenden Dram op dëst Thema gelenkt gouf. Hien huet d’Schrëften iwwer dëst Thema ënnersicht an am Joer 1830 eng Broschür publizéiert, déi dës Léier duergestallt huet. Am Joer 1841 huet hien eng aner Broschür iwwer d’Enn vun der Welt publizéiert. Am selwechte Bréif seet hien, datt hien 1842 déi éischt Informatioun iwwer William Miller an anerer, déi d’Léier vum noe Kommen vum Christus ëffentlech verkënnegt hunn, kritt huet, andeems hien mat engem Mann geschwat huet, deen aus Amerika an Holland komm ass.

GSAM 104D’Botschaft an der Tartarei

GSAM 104.2Schonn am Joer 1821 gouf d’Léier vum Kommen vum Här an der Tartarei gegleeft a geléiert. Géint dës Zäit gouf en iresche Missionar an dat Land geschéckt, an en tataresche Priister huet him d’Fro gestallt: “Wéini kënnt de Christus déi zweet Kéier?” Hien huet geäntwert, datt hien doriwwer näischt wéisst, worop de Priister grouss Iwwerraschung iwwer esou eng Äntwert vun engem Missionar ausgedréckt huet, deen komm war, fir hinnen d’Léier vun der Bibel ze léieren, an bemierkt huet, datt hien geduecht huet, “all Mënsch kéint dat wëssen, deen eng Bibel huet.” De Priister huet duerno seng Meenung geäussert a gesot, datt hien geduecht huet, de Christus géif ongeféier am Joer 1844 no Christus kommen. Dëse Fakt fënnt een am Irish Magazine, 1821.

GSAM 104D’Botschaft an Amerika, Indien an op dem Kontinent

GSAM 104.3Am Advent Tracts, Bd. 2, Säit 135, 1844, seet Mourant Brock aus England:—

GSAM 105.1“Et ass net nëmmen a Groussbritannien, datt d’Erwaardung vum séieren Zréckkommen vum Erléiser geheegt gëtt an d’Warnerstëmm erhuewe gëtt, mä och an Amerika, Indien an op dem europäesche Kontinent. An Amerika predigen ongeféier dräihonnert Geeschtlecher vum Wuert esou ‘dëst Evangelium vum Räich;’ während an dësem Land ongeféier siwenhonnert vun der Church of England dee selwechte Ruff erhiewen.”

GSAM 105Zu all Mierhafen op der Äerd

GSAM 105.2E. R. Pinney, aus Seneca Falls, N.Y., e déif engagéierten baptistesche Geeschtlechen, deen säi Liewen der Proklamatioun vun der Adventsléier gewidmet huet, huet an senger Exposition of Matthew 24, Säiten 8 a 9, gesot:—

GSAM 105.3“Schonn 1842 goufen Publikatiounen iwwer de zweeten Advent op all Missiounsstatioun an Europa, Asien, Afrika an Amerika geschéckt, op béide Säite vun de Rocky Mountains.... D’Kapitäiner vun eise Schëffer an d’Mierleit soen eis, datt si keen Hafen ulafen, wou dës Proklamatioun net virun hinnen ukomm ass, an datt si dacks doriwwer gefrot ginn.”

GSAM 105Dräidausend, déi d’Botschaft verkënnegen

GSAM 105.4Pastor G. W. Mitchel aus Zanesville, Ohio, en anere Geeschtlechen, deen d’Léier selwer verkënnegt huet, huet dem Verfasser an engem Gespréich zu Newark, Ohio, gesot, den 8. August 1894, datt de Pastor William Miller him an engem Gespréich zu McConnellsville, Ohio, am September 1844 gesot huet, datt hien “d’Nimm an Adressen vun dräidausend Geeschtlecher an verschiddene Deeler vun der Welt hat, déi ausgeruff hunn: ‘Fäert Gott a gitt him d’Éier; well d’Stonn vu sengem Uerteel ass komm’, de gréissten Deel dovun a Nordamerika an Groussbritannien.”

GSAM 105.5William Miller huet, wéi hien iwwer d’grouss Verbreedung vun dësem “Ruff” geschwat huet, gesot:—

GSAM 105.6“Een oder zwee an all Véierel vun der Welt hunn d’Neiegkeet ausgeruff, an alleguerten stëmmen iwwer d’Zäit iwwereens,—Wolff aus Asien; Irving, fréier aus England; Mason aus Schottland; Davis aus South Carolina; an eng zimlech Zuel an dëser Géigend sinn, oder waren, déi dësen Ausruff maachen.”¹¹

GSAM 106Hutchinson seng Voice of Elijah gouf wäit a breet verschéckt

GSAM 106.1Pastor R. Hutchinson gouf 1837 aus England als wesleyanesche Missionar op Kanada geschéckt. Hien huet sech schliisslech zu Montreal niddergelooss. Hien hat eng ganz breet Bekanntschaft an auslännesche Länner. An de Joren 1843 an 1844 huet hien eng Zäitschrëft mam Numm Voice of Elijah publizéiert, an där hien d’Léier vum Advent behandelt huet. Well hien einfachen Zougang zu Schëffer fir auslännesch Länner hat an d’Privileg genoss, grouss Päck vu senge Schrëften ouni Portokäschten ze verschécken, huet hien se a grousser Quantitéit op all Deeler vun der Äerd geschéckt. Hien huet iwwer säi Wierk gesot, datt hien se fräi no Nova Scotia, New Brunswick, Neifundland, England, Irland, Schottland, Wales, Frankräich, Däitschland, Konstantinopel, Roum an all Deeler vum Brittesche Räich an senge Kolonien geschéckt huet.

GSAM 106Op de Sandwichinselen

GSAM 106.2Am Midnight Cry vum 12. Oktober 1843 war e Bréif vun enger Madamm O. S. Burnham aus Kaloa op der Insel Kaui an de Sandwichinselen. Si an hire Mann waren do Schoulmeeschteren. Si hunn d’Adventléier ugeholl a verkënnegt, an eng Gemeinschaft vu Gleewege huet mat hinnen op den Inselen ugebiet.

GSAM 106D’Botschaft am Verglach mat där vum Johannes dem Täufer

GSAM 106.3Sou gesi mir, datt d’Adventsléier an engem genuch Ausmooss ausgeruff gouf, fir d’Schrëftvirsoen iwwert si ze erfëllen.

GSAM 106.4D’Botschaft, déi den éischte Kommen vum Christus sollt viraussoen, gouf vum Prophet Jesaja an dëse Wierder uginn: “D’Stëmm vun deem, deen an der Wüst rufft: Maacht de Wee vum Här fäerdeg, maacht an der Wüst eng riicht Strooss fir eise Gott. All Dall gëtt erhuewen, an all Bierg a Hügel gëtt niddereg gemaach: an dat Krommt gëtt riicht gemaach, an dat rau gëtt eben gemaach: an d’Herrlechkeet vum Här gëtt geoffenbart, an all Fleesch gesäit et zesummen: well de Mond vum Här huet et gesot.”¹² Dës Prophezeiung gouf an den Aarbechten vum “Johannes dem Täufer erfëllt, deen an der Wüst vu Judäa gepredigt huet a gesot huet: Bekehrt iech: well d’Kinnekräich vum Himmel ass no.”¹³

GSAM 107.1Dëse Mann huet eleng, während sechs Méint Aarbecht am eenzege Land Judäa, dës wonnerbar Virsoen erfëllt. Wéi och ëmmer, dës Prophezeiung huet d’Aarbecht vum Johannes wat d’Zäit an de Plaz ugeet limitéiert, esou ass et net mat deenen Prophezeiungen, déi sech op d’Verkënnegung vum zweeten Advent bezéien, well d’Aarbecht mat engem “lauten Ruff” weltwäit an hirem Ausmooss sollt sinn.

GSAM 107.2Sou gesäit een am Liicht vun de virgeluechte Fakten, wéi präzis d’Prophezeiung iwwer d’Botschaft vum Kommen erfëllt gouf. D’Zäit vu Gott koum, fir d’Parabel vum Feigebaum ze léieren, fir déi éischt Ukënnegung vun der Botschaft vum éischte Engel ze ginn, an hien huet seng Boten opgeriicht, fir de Ruff un all Natiounen, Vëlker a Sproochen ze verkënnegen.