Capitulo 2 — E plan di salbacion revela
GSAM 38.1“Speransa cu ta wordo pospone ta haci curason bira enfermo; pero ora e deseo ta wordo cumpli, e ta un palo di bida.”1 “Pasobra asina Señor di e ehercitonan ta bisa: Un biaha mas, den poco tempo, lo mi sacudi e shelonan, e tera, e laman y e tera seco; y lo mi sacudi tur nacion, y e Deseo di tur nacion lo bin; y lo mi yena e cas aki cu gloria, Señor di e ehercitonan ta bisa.”2
GSAM 38.2For di e tempo cu Adam a wordo saka for di e hardin di Eden y aleha for di e palo di bida, e palabranan dirigi na Satanas tocante e simia di e muhe — “E lo machica bo cabes” — a duna speransa di e derrota final di e diabel, di e destruccion di su plannan astuto, y di un regreso na e palo di bida. Asina Esun cu nan tabata spera — e Simia priminti — a bira e “Deseo di tur nacion”.
GSAM 38.3Den e cita di Hagai aki riba, ta parce cu e binida di e Deseado aki ta conecta cu e tempo cu Señor lo sacudi tanto shelo como tera. Pablo, ora el a scirbi na e Hebreonan, a situa e sacudimento ey den futuro, bisando: “Un biaha mas lo mi sacudi no solamente tera, sino tambe shelo. Y e palabranan aki, Un biaha mas, ta indica e quitamento di e cosnan cu ta wordo sacudi, como cosnan cu a wordo traha, pa e cosnan cu no por wordo sacudi por keda. P'esey, ya cu nos ta ricibi un reino cu no por wordo move, laga nos tin gracia, pa medio di cual nos por sirbi Dios na un manera cu ta agrad'E, cu reverencia y temor di Dios.”3 E palabranan aki tocante e unico sacudimento cu ainda mester bin ta parce di pone esaki den un relacion estrecho cu e establecimiento final di e reino di Dios, bao di Cristo, e Simia priminti, “e Deseo di tur nacion”.
GSAM 39.1Den e ultimo dianan aki, tur esnan cu tin henter e Bijbel habri dilanti di nan por mira cla e restauracion cu lo wordo realisa pa medio di Cristo. No tabata asina cu e hendenan di antiguedad. E palabra di Señor a bin na nan, “precepto riba precepto, precepto riba precepto; liña riba liña, liña riba liña; un poco aki y un poco aya.”4 Asina, ora e plan di salbacion a wordo revela na nan, e tabata manera e caminda di e husto, “manera e lus cu ta bria, cu ta bria cada biaha mas te ora e dia ta plenamente cla.”5 P'esey ta un asunto di hopi interes pa sigui brevemente con e plan ey a wordo revela poco poco na Su pueblo di antiguedad.
GSAM 39E tardansa no a wordo revela na principio
GSAM 39.2Señor no a pospone nan speransa di biaha, haciendo nan curason bira enfermo door di revela na nan cu lo pasa cientos di aña prome cu nan lo mira e cumplimento di nan speransanan den e Simia priminti. For di e hechonan cu a wordo registra, nos ta deduci cu nan a wordo permiti di pensa cu e prome yiu cu lo nace lo ta e Simia ey; y cu, masha pronto, di un manera of otro, Eden lo wordo restaura y nan lo tin acceso atrobe na e palo di bida. Ora Cain a nace, Eva a exclama: “Mi a haya un homber for di Señor.”6 Algun conocedo di e idioma hebreo ta testifica cu, si e texto wordo traduci literalmente y completamente, e ta bisa: “Mi a haya un homber, Señor.” Es decir: Ata e Simia cu mester haci e obra propio di un señor aki, di derrota Satanas. No tin ningun relato di un expresion asina di parti di Eva ora Abel a nace. E por a supone, y naturalmente lo a supone, cu e prome yiu tabata esun cu lo cumpli e promesa. Con su speransanan mester a mengua y asta muri, segun e caracter di Cain tabata desaroya y e tabata mira su conducta malo, cu finalmente a hib'é na mata su ruman. Prome cu Abel a wordo mata, nan mester a ricibi algun lus y conocemento tocante e sacrificio futuro cu lo wordo haci pa nan; pasobra Abel, segun e instruccion di Dios, a trece su lamchi como un ofrenda, mientras Cain, cu a wordo siña mescos cu su ruman, a trece un ofrenda di e frutonan di e tera, y esaki asta mescla cu un spiritu di rabia y celo. E ofrenda di Abel tabata mas aceptabel cu esun di Cain, pasobra el a wordo haci “pa fe”, y tocante esaki Pablo ta scirbi: “Aunke e ta morto, ainda e ta papia.”7
GSAM 40Set ta e Simia?
GSAM 40.1Despues di e morto di Abel, Set a nace y speransa a bolbe biba; “pasobra Dios”, Eva a bisa, “a duna mi un otro simia na luga di Abel, cu Cain a mata.”8 Despues Set a wordo conta den e liña di descendencia di Adam. (Mira Genesis 5:3.) Cain, e berdadero prome yiu, no ta conta den e genealogia. Masha probablemente Eva a supone cu awor Set tabata e Simia priminti. For di e relato ta parce cu despues di e nacemento di Set, hende a cuminsa yama nan mes cu e nomber di Señor. (Mira e nota den margen di Genesis 4:26.) Talbes nan a haci esaki riba e suposicion cu Set tabata esun cu lo ta e gobernante final, Señor, y cu lo tumba e dominio cu Satanas a usurpa.
GSAM 40Speransa concentra riba Noe
GSAM 40.2Den e breve relato di e sucesonan for di e tempo di Adam te na e nacemento di Noe, ta wordo duna poco mas cu e genealogia di e humanidad. Cu e nacemento di Noe (“e recto”, den margen), speransa a bolbe lanta, y e hendenan a bisa: “Esaki lo consola nos den nos trabou y e fatiga di nos mannan, pa motibo di e tera cu Señor a maldiciona.”9 E palabra divino no ta bisa con, of di ki manera, nan tabata spera consolacion; pero nan tabatin e speransa cu di un manera of otro e maldicion riba e tera lo wordo alivia. Nan no a wordo informa di e maldad cu lo existi den e dianan di Noe, ora hende lo yena e mundo cu tanto pica y violencia cu e humanidad lo wordo bari for di e tera door di un diluvio, y solamente Noe y su famia lo scapa e destruccion; ni di e hecho cu durante cien y binti aña e lo mester a averti e mundo tocante e destruccion cu tabata acerca.
GSAM 41Babel ta wordo construi
GSAM 41.1Despues di e diluvio, e hendenan a ricibi instruccion pa medio di Noe pa yena e tera atrobe; pero ora nan a cuminsa multiplica, nan a rechasa e plan di Señor pa goberna nan. Nimrod a establece e reino di Babel (despues yama Babilonia, e prome di e gobiernonan di e tera).10 Un poco despues e hendenan a cuminsa construi e toren di Babel, pa haci un nomber pa nan mes y evita cu nan wordo plama riba henter tera, mes contrario na loke Señor a siña nan pa medio di Noe. En bes di warda cu paciencia pa Señor cumpli Su propositonan, nan a tuma e asunto den nan mes mannan; e ora ey Dios a confundi nan idioma, y asina nan a wordo plama.
GSAM 41Abraham lo ta heredero di e mundo
GSAM 41.2Si nos sigui e breve relato te na e di dies generacion despues di Noe, nos ta haya e yamamento di Abraham, na kende Señor a bisa: “Henter e tera cu bo ta mira, lo mi dun'é na abo y na bo simia pa semper. Y lo mi haci bo simia manera e stof di tera: di modo cu si un hende por conta e stof di tera, anto tambe bo simia lo por wordo conta. Lanta, cana door di e tera den su largura y den su hanchura; pasobra lo mi dun'é na abo.”11 A pesar di e promesa aki na Abraham cu e lo posee e tera, Señor a sigur'é cu e lo muri. Pablo ta bisa cu el a sali pa “un luga cu despues e lo ricibi como herencia.”12 Sin duda e asunto aki di e cumplimento di e promesa a wordo haci cla na Abraham den un vision di Dios, pasobra e “tabata spera un ciudad cu tin fundeshinan, di cual Dios ta e constructor y trahado.”13 Den Romanonan 4:13 ta wordo bisa cu e promesa tabata “cu e lo ta heredero di e mundo;” no den su estado actual, sino mas trempan of mas laat, despues cu e lo biba atrobe.
GSAM 42.1For di un punto di bista humano, Abraham no por a mira con e simia priminti por tabata su mes descendiente. P'esey el a sugeri pa yama Eliezer, e administrador di su cas, e simia. Señor a bisa: No ta asina; sino e lo ta un hende cu “lo sali for di bo mes entrañanan.” Awor Señor ta cuminsa revela na dje cu e obra final di su simia no lo wordo cumpli inmediatamente. El a bisa Abraham: “Bo simia lo ta stranhero den un tera cu no ta di nan, y nan lo sirbi e hendenan ey; y e hendenan ey lo oprimi nan cuatercien aña.... Y abo lo bai serca bo tatanan den paz; bo lo wordo dera na un bon edad avansa.”14
GSAM 42.2E esposa di Abraham a propone un plan poco sabio pa apresura e cumplimento di e promesa; pero despues cu Isaac a nace, un berdadero yiu di Abraham y Sara, su esposa legitimo, Señor a bisa tocante Ismael y su mama Hagar: “Saka e sclava aki y su yiu.”
GSAM 42.3Den e prueba di e fe di Abraham, ora el a ofrece Isaac riba e altar, el a siña un les tocante e resureccion di e mortonan. Tocante dje ta wordo bisa: “E tabata considera cu Dios tabatin e poder di lanta e [Isaac], asta for di e mortonan; y di aya tambe el a ricibi e atrobe den un sentido figurativo.”15
GSAM 42E berdadero Simia
GSAM 42.4Na un dado momento Abraham a wordo siña cu e berdadero Simia, pa medio di kende tur nacion lo wordo bendiciona, aunke e lo ta di su descendencia segun carni, en realidad lo ta e Cristo di Dios; pasobra Señor no a bisa na dje: “Simianan, como si ta papia di hopi; sino como di un so, Y na bo Simia, cu ta Cristo.”16 E apostel Pablo a bisa tocante esaki: “E Escritura, previendo cu Dios lo declara e paganonan husto pa fe, a predica e evangelio di antemano na Abraham, bisando: Den abo tur nacion lo wordo bendiciona.”17 E promesa haci na Abraham a wordo renoba na Isaac y su simia,18 y tambe na Jacob.
GSAM 42.5Como cu Jacob tabatin diesdos yiu homber, naturalmente e pregunta lo a lanta awor: Pa medio di cua di nan e liña di descendencia di e berdadero Simia mester wordo sigui? Den e testimonio inspira cu Jacob a duna tocante su yiunan, e asunto a wordo decidi: “E cetro no lo sali for di Juda, ni un duna di ley for di entre su pianan, te ora Silo bin; y serca dje e pueblonan lo reuni.”19 Tocante e cumplimento di esaki, ta bon pa observa aki cu, aunke e Israelitanan tabata someti na e diferente nacionnan, nan tabatin permiso di tin nan Sanedrin. Asina Juda — e tribu di e Hudiunan cu a haya su nomber for di Juda — tabatin algun bos den nan gobierno te ora Silo (Cristo) a bin di berdad.
GSAM 43E tempo scondi
GSAM 43.1E patriarcanan tabatin algun conocemento tocante e restauracion y e Simia priminti; pero ainda tabata scondi pa nan ki dia, of cuanto tempo mester a pasa prome cu E lo bin. Segun e descendencianan di Jacob tabata multiplica den Egipto, y e Asirio — Farao (Isaias 52:4) — cu “no tabata conoce Josef,”20 tabata oprimi nan, naturalmente nan pensamentonan a bolbe na e 400 (en realidad 430) aña menciona na Abraham como e periodo di nan sufrimentonan y nan estadia como stranhero, cu e speransa cu e liberacion for di esakinan lo introduci e herencia priminti.
GSAM 43.2Ora Moises a nace, su mayornan a mira cu “e tabata un bunita mucha.”21 Nan mester a ricibi lus cu, bao di Dios, e lo ta e libertador di Israel for di nan sclavitud cruel. Sin duda e conocemento aki a wordo comunica na Moises; pasobra ora, na edad di cuarenta aña, el a decidi completamente pa bai cu e Israelitanan oprimi y sufri hunto cu nan, en bes di wordo yama yiu di e yiu muhe di Farao y heredero di e trono di Egipto,22 y ora el a cuminsa defende e causa di su pueblo y den nan defensa a mata un Egipcio, el a keda masha sorprendi cu nan no a reconoce su obra; “pasobra el a supone cu su rumannan lo a compronde cu Dios lo libera nan pa medio di su man.”23
GSAM 44.1Ora e tempo di Señor a yega pa e Israelitanan sali for di Egipto, nan a sali, y esey exactamente riba e dia di e tempo predici. Exodo 12:40, 41. Nan no por a considera Moises como nan gobernante final y e simia na kende e promesa a wordo haci, pasobra e tabata di e tribu di Levi; y Jacob no a declara den su prediccion inspira cu Juda lo ta nan gobernante te ora Silo bin?
GSAM 44“Lo mi mir'E, pero no awor.”
GSAM 44.2Ora e Israelitanan tabata na caminda pa Canaan, Balak, e rey di Moab (un descendiente di Lot), a yama Balaam pa maldiciona Israel. Señor a cambia su maldicion den un bendicion, pa medio di cual nan a ricibi mas lus, destina pa kita e pensamento cu e liberacion final for di e dominio cu Satanas a usurpa lo bin inmediatamente ora nan drenta Canaan. E relato di e Escritura tocante esaki ta bisa cu Balaam, den un vision di Dios, a bisa: “Lo mi mir'E, pero no awor; lo mi contempl'E, pero no di cerca: un Strea lo sali for di Jacob, y un Cetro lo lanta for di Israel, y lo bati e skinanan di Moab, y destrui tur e yiunan di Set.”24
GSAM 44.3Pablo ta papia asina tocante e simia numeroso cu a sali for di Abraham: “P'esey, for di un homber so, y esey un cu tabata practicamente morto, a sali tanto descendiente, manera e streanan di shelo den multitud, y manera e santo na canto di laman cu no por wordo conta. Tur esakinan a muri den fe, sin a ricibi e promesanan, pero nan a mira nan di leu, a keda convenci di nan, a abraza nan, y a confesa cu nan tabata stranhero y peregrino riba tera.”25
GSAM 44.4E curason di Israel no mester a perde forsa ni a desanima pa e prediccion di Balaam cu e cumplimento di nan speransa no tabata “awor”, ni “cerca”; pasobra Señor, poco tempo prome cu e profesia aki, a pone Su mes bida como garantia cu finalmente e estado glorioso lo bin. Pa medio di Moises El a bisa: “Pero tan sigur cu mi ta biba, henter e tera lo wordo yena cu e gloria di Señor.”26 Den e dianan di e profeta Habakuk, 863 aña despues, e mesun berdad a wordo ripiti, pero como un suceso cu ainda tabata den futuro: “pasobra e tera lo wordo yena cu e conocemento di e gloria di Señor, manera e awanan ta cubri e laman.”27
GSAM 45E servicio di e santuario ta un figura di e berdadero servicio
GSAM 45.1Ora Señor a saka Israel for di Egipto, El a proclama Su ley di preceptonan moral na oido di henter e campamento, y a duna nan un copia di dje riba piedra, graba cu Su mes dede. Pa nan por wordo dirigi continuamente na e Salbador cu finalmente lo sacrifica Su mes pa nan, y pa nan picanan por wordo purifica pa e poder di Su sanger precioso, El a laga lanta un santuario den e desierto. Moises a ricibi e advertencia pa traha e tabernaculo aki, of santuario, den henter su construccion, exactamente segun e modelo cu Señor a mustr'é riba e sero.28 E servicio den e santuario aki tabata un sombra di e berdadero servicio di Cristo den e santuario celestial.29 Mientras e proposito di Dios cu e ofrendanan y sacrificionan di e santuario tabata pa tene dilanti di hende un sombra di “bon cosnan cu lo bin,”30 Satanas tabata haci esfuerso pa hiba e pueblo na fija nan atencion riba e ofrenda mes, en bes di Cristo y Su berdadero servicio, di cual esaki tabata solamente un ehempel. Asina el a busca di hiba nan na confia den nan mes obranan pa haya salbacion.
GSAM 45.2Tabata e proposito di Señor pa ta e gobernante di Su pueblo — e Israelitanan — pa bringa nan batayanan y somete e nacionnan. E tabatin Su manera di goberna, manera e siguiente texto ta mustra: “Ora El a destrui siete nacion den e tera di Canaan, El a reparti nan tera entre nan door di sorteo. Y despues di esey El a duna nan huesnan durante mas o menos cuatercien y cincuenta aña, te na e profeta Samuel.”31
GSAM 45Israel ta pidi un rey
GSAM 45.3Evidentemente e Israelitanan no tabata gusta e manera cu Señor tabata goberna nan. Sin embargo, tabata Su proposito y Su boluntad pa nan ta un pueblo especial, diferente for di tur e otronan rond di nan. Si nan a sigui Su instruccionnan estrictamente, asta e nacionnan lo a bisa di nan: “Di sigur e nacion grandi aki ta un pueblo sabio y cu comprondemento. Pasobra cua nacion tin asina grandi, cu tin Dios asina cerca di nan, manera Señor nos Dios ta den tur loke nos ta clam'E p'e?”32
GSAM 46.1Den nan descontento nan a pidi Samuel pa nombra un rey riba nan, y Señor a bisa Samuel: “Nan a rechasa ami, pa mi no reina riba nan.”33 Atrobe nan a bisa Samuel, y un poco mas imperativamente: “Awor nombra pa nos un rey pa husga nos, manera tur e nacionnan.”34 Cu cuidao Samuel a pone dilanti di nan e opresion cu lo bin riba nan si nan tin un rey, pero “sin embargo e pueblo a nenga di obedece e bos di Samuel; y nan a bisa: No; nos kier un rey riba nos; pa nos tambe por ta manera tur e nacionnan; y pa nos rey por husga nos, sali dilanti di nos y bringa nos batayanan.”35
GSAM 46.2Asina nan tabatin reynan cu a goberna nan durante mas o menos cincocien aña: prome como un reino so bao di Saul, David y Salomon; despues dividi den e dos reinonan, Israel y Juda. Masha poco di nan reynan tabata bon y husto, pero mayoria di nan tabata malbado, hibando e pueblo den idolatria y iniquidadnan grave. Asina e pueblo no tabata solamente manera e nacionnan rond di nan den e hecho cu nan tabatin un rey, sino tambe den maldad, den bandona e Dios di nan tatanan, y den adora idolonan y e ehercitonan di shelo.
GSAM 46.3Pa boca di e profeta Oseas, Señor a bisa tocante e gobierno di reynan aki: “O Israel, bo a destrui bo mes; pero den ami ta bo ayudo. Ami lo ta bo rey; unda tin un otro cu por salba bo den tur bo ciudadnan? Y bo huesnan, di kende bo a bisa: Duna mi un rey y prinsnan? Mi a duna bo un rey den mi enoho, y mi a quit'é den mi furia.”36
GSAM 47E reino deroca
GSAM 47.1E gobierno di reynan aki a sigui te ora e caldeonan a kima Jerusalem, a tuma e utensilionan di e templo y a hiba Juda cautivo na Babilonia, unda nan a keda setenta aña, manera a wordo profetisa contra nan. Ora e gobierno monarquico aki a caba, Señor a bisa pa medio di e profeta Ezequiel na Sedequias, nan ultimo rey: “Abo, principe profano y malvado di Israel, kende su dia a yega, ora cu maldad lo yega na su fin, asina Señor Dios ta bisa: Kita e diadema y saca e corona; esaki lo no keda mescos: hisa esun cu ta abou [e gobernante di Babilonia], y baha esun cu ta halto [e gobernante di e tribu di Juda cu a exalta su mes asina halto]. Mi lo deroca, deroca, deroca esaki; y e lo no existi mas, te ora esun cu tin derecho riba dje bin; y Mi lo dune esaki.”37
GSAM 47.2E gobernante aki cu tin e derecho, e berdadero Simia, ta Cristo. Di dje e profeta Miqueas a skirbi: “Abo, o toren di e trupa di carnenan, fortalesa di e yiu muhe di Sion, na abo e lo bin, si, e prome dominio [dominio riba tera, restaura den Cristo]; e reino lo bin na e yiu muhe di Jerusalem.”38
GSAM 47.3Ora Israel a perde e cetro, esaki a pasa den man di e rey di Babilonia. Como nan a bini sucesivamente bou di e gobierno di Medo-Persia, Grecia y Roma, e reino a wordo deroca tres biaha. Durante e reinado di Cesar Augusto, emperador di Roma, Cristo, e legitimo heredero di e trono di David —e berdadero Simia di e muhe, di Abraham y di David— a nace, y esaki di e manera cu a wordo profetisa.
GSAM 47.4Pa e pueblo por a sa cu e Gobernante cu tin e derecho, e berdadero Simia, tabata mas cu un homber mortal comun cu un reino di corta duracion, Señor a inspira e salmista pa skirbi asina: “Mi lo hacie Mi primogenito, mas halto cu e reynan di tera. Mi lo conserva Mi misericordia pa dje pa semper, y Mi pacto cu ne lo keda firme. Tambe Mi lo haci su descendencia dura pa semper, y su trono mes tanto cu e dianan di cielo.” “Su descendencia lo dura pa semper, y su trono lo ta manera solo Mi dilanti. E lo wordo establece pa semper manera luna, y manera un testigo fiel den cielo.”39
GSAM 48.1Den e profesia di Isaias nos ta lesa ademas di e Gobernante aki lo siguiente: “Pasobra pa nos un mucha a nace, pa nos un yiu homber a wordo duna; y e gobierno lo ta riba su schouder; y su nomber lo ta Maraviyoso, Consehero, e Dios poderoso, e Tata eterno, e Principe di Pas. E aumento di su gobierno y di pas lo no tin fin, riba e trono di David y riba su reino, pa pone esaki den orden y pa establece cu huicio y husticia, di awor y pa semper. E celo di Señor di e ehercitonan lo haci esaki.”40
GSAM 48Enoc y Elias hiba na cielo
GSAM 48.2Tin casonan registra di personanan den tempo antiguo cu a wordo hiba na cielo sin gusta morto. Di Enoc, e di shete for di Adam, ta wordo bisa cu el a “cana cu Dios; y e no tabat'ey mas, pasobra Dios a hibe.”41 “Pa fe Enoc a wordo hiba pa e no mira morto; y e no a wordo haya, pasobra Dios a hibe; pasobra prome cu el a wordo hiba, e tabatin e testimonio aki, cu e tabata agrada Dios.”42
GSAM 48.3Tambe, ora Elias y Eliseo tabata cana hunto, “a sosode cu, mientras nan tabata sigui cana y papia, mira, un garoshi di candela y cabainan di candela a aparece y a separa nan dos; y Elias a subi na cielo den un bientu di remolino. Y Eliseo a mira esaki y a grita: Mi tata, mi tata, e garoshi di Israel y su cabayeronan! Y e no a mire mas.”43
GSAM 48.4Enoc a profetisa di e binida di Cristo como e hues di henter tera, cu e palabranan aki: “Mira, Señor ta bin cu diesmiles di su santonan, pa eherce huicio riba tur hende, y pa declara culpabel tur e impionan entre nan di tur nan obranan impio cu nan a comete den impiedad, y di tur e palabranan duro cu pecadornan impio a papia contra dje.”44
GSAM 49Job a duna enseñansa tocante e binida di Señor
GSAM 49.1Job, di kende ta wordo supone cu el a biba den tempo di Moises, tabatin cierto conocemento tocante e binida di Cristo y e resureccion; pasobra el a bisa: “O, si solamente mi palabranan a wordo skirbi awor! O, si nan a wordo registra den un buki! Si nan a wordo graba cu un pen di heru y cu lood den e baranca pa semper! Pasobra mi sa cu mi Redentor ta biba, y cu na e ultimo dia E lo para riba tera; y aunke, despues cu mi cuero a wordo destrui, bichi lo destrui e curpa aki, toch den mi carni mi lo mira Dios; kende mi lo mira pa mi mes, y mi wowonan lo contempla, y no un otro.”45
GSAM 49E trono di David ta e trono di Señor
GSAM 49.2E trono di David tabata wordo yama e trono di Señor. “Salomon a sinta riba e trono di Señor como rey na luga di su tata David.”46 Señor a “hura cu un huramento na dje [David], cu di e fruto di su curpa, segun carni, E lo lanta Cristo pa sinta riba su trono; como e tabata mira esaki di antemano, el a papia di e resureccion di Cristo, cu su alma no a wordo laga den infierno, ni su carni a mira corrupcion.”47 Y ademas ta wordo bisa di e futuro reinado di Cristo cu E lo sinta riba e trono di David. (Mira Isaias 9:7.) Tambe: “E reynan di tera ta lanta nan mes, y e gobernantenan ta tuma conseho hunto, contra Señor y contra su Ungi.... Toch Mi a pone Mi rey riba Mi sero santo di Sion. Mi lo proclama e decreto: Señor a bisa Mi: Abo ta Mi Yiu; awe Mi a engendra Bo.”48 Tambe: “Señor a bisa mi Señor: Sinta na Mi man drechi, te ora Mi haci Bo enemigonan un banki pa Bo pianan.”
GSAM 49E hudiunan confundi
GSAM 49.3E textonan aki tabata confundi e hudiunan. Aki tabatin un problema cu nan no por a resolve: si David a yame Señor, con E por tabata su yiu anto? Con E por tabata un mucha nace di e descendencia di David, y toch ta Emanuel —Dios cu nos? Toch Isaias, nan mes profeta, a declara: “Un virgen lo bira na estado y lo pari un yiu homber, y lo yama su nomber Emanuel.”49
GSAM 50.1Cristo tabata sa bon cua pregunta lo a haci e fariseonan cu tabata busca falta keda keto; p'esey El a puntra nan: “Kico boso ta pensa di Cristo? Di ken E ta Yiu? Nan ta bisa E: Di David. E ta bisa nan: Con ta anto cu David, den e Spiritu, ta yame Señor, bisando: Señor a bisa mi Señor: Sinta na Mi man drechi, te ora Mi haci Bo enemigonan un banki pa Bo pianan? Si David ta yame Señor anto, con E ta su yiu?”50
GSAM 50.2E tema aki ta wordo menciona atrobe den Salmo 45:6, 7: “Bo trono, o Dios, ta pa semper y semper; e cetro di Bo reino ta un cetro recto. Bo ta stima husticia y odia maldad; p'esey Dios, Bo Dios, a ungi Bo cu e zeta di alegria mas cu Bo compañeronan.”51 Cu e Escrituranan aki den mente, e pueblo hudiu mester tabatin un idea eleva di e caracter di e futuro Gobernante y Restaurador. No por tabata di otro manera.
GSAM 50E Simia di origen divino
GSAM 50.3Instruccion detaya a wordo duna tocante Cristo y su nacemento, pasobra Señor, pa medio di e profeta Miqueas, a indica su origen divino y hasta e pueblo chikito unda E lo a nace: “Pero abo, Belen Efrata, aunke bo ta chikito entre e miles di Juda, toch for di abo lo sali pa Mi esun cu lo ta gobernante den Israel; su salidanan ta di antiguedad, di eternidad” (den e margen, na hebreo, for di “e dianan di eternidad”).52
GSAM 50E presencia di Dios manifesta den e shekina y e nubia
GSAM 50.4Mas laat den e historia di e israelitanan, ora Salomon a caba di construi e templo, cu segun su palabranan mester tabata sumamente “magnifico”, e shekina di e gloria di Dios a tuma su luga entre e querubinnan riba e tapa di reconciliacion. E relato ta bisa cu, na e dedicacion di e templo, ora e sacerdotenan a sali for di e luga santo, “e nubia a yena e cas di Señor, di manera cu e sacerdotenan no por a keda para pa sirbi pa motibo di e nubia; pasobra e gloria di Señor a yena e cas di Señor.”53 E presencia di Señor den e templo aki tabata visibel pa e pueblo den e nubia di gloria. Señor a contesta e oracion di Salomon na e ocasion aki, y a bis'e: “Mi a tende bo oracion, y Mi a scoge e luga aki pa Mi mes como un cas di sacrificio.”54
GSAM 51.1E pueblo a peca —a entrega su mes na idolatria— y, como consecuencia, nan ciudad y santuario a keda den ruina pa setenta aña. Despues di e cautiverio, e templo a wordo reconstrui bou di e direccion di Zorobabel. Aunke su esplendor tabata inferior na esun cu Salomon a construi, toch Señor a bisa di dje pa medio di su profeta: “E gloria di e cas posterior aki lo ta mas grandi cu di esun anterior.”55 Herodes a embeyece e cas aki, y den su pationan Salvador a siña. E cas anterior tabatin un nubia di gloria cu tabata representa Señor, pero den e di dos a bini Salvador mes, e Creador di tur cos.
GSAM 51E reinado glorioso di e tronco di Isai
GSAM 51.2Pa esnan cu tabata spera cu expectativa den e dianan di Isaias, e descripcionnan den su profesia di e cosnan glorioso cu ta relaciona cu e redencion final mester tabata un fuente di forsa y animo. E profesianan aki ta mustra atrobe cu hopi claridad e linia di descendencia for di cua e Libertador spera aki lo a bin, asina: “Y un taki lo sali for di e tronco di Isai, y un Ramo lo crece for di su raisnan; y e Spiritu di Señor lo sosega riba dje, e spiritu di sabiduria y comprendemento, e spiritu di conseho y poder, e spiritu di conocemento y di temor di Señor; y E lo dune comprendemento rapido den e temor di Señor; y E lo no husga segun loke su wowonan ta mira, ni duna sentencia segun loke su horeanan ta tende; pero cu husticia E lo husga e pobernan, y cu equidad E lo duna sentencia pa e mansonan di tera; y E lo bati tera cu e bara di su boca, y cu e rosea di su lipnan E lo mata e malvado.”56
GSAM 52E resureccion cu e profetanan a siña
GSAM 52.1E profeta Isaias tambe a siña e doctrina di e resureccion di e mortonan, den e palabranan di consuelo aki: “Riba e sero aki Señor di e ehercitonan lo prepara pa tur pueblo un banquete di cuminda rico, un banquete di biña reposa riba su sedimento, di cuminda grasoso yen di tuti, di biña reposa riba su sedimento y bon filtra. Y riba e sero aki E lo destrui e cubri cu ta cubri tur pueblo, y e belo cu ta tendi riba tur nacion. E lo traga morto den victoria; y Señor Dios lo seca lagrima di tur cara; y E lo kita e reproche di su pueblo for di henter tera, pasobra Señor a papia. Y riba e dia ey nan lo bisa: Mira, esaki ta nos Dios; nos a spera riba dje, y E lo salba nos; esaki ta Señor; nos a spera riba dje, nos lo ta contento y regociha den su salbacion.”57
GSAM 52E reino riba e tera renoba
GSAM 52.2E mes profeta ta bisa cu lo ta un tera renoba den cua e reinado final lo wordo establece: “Pasobra, mira, Mi ta crea cielonan nobo [cielonan atmosferico] y un tera nobo; y di e cosnan anterior lo no tin memoria, ni nan lo bini den pensamento [den e margen, na hebreo, “bini riba e curason,” esta, pa wordo desea atrobe]. Pero sea contento y regociha pa semper den loke Mi ta crea; pasobra, mira, Mi ta crea Jerusalem como un regociho, y su pueblo como un alegria. Y Mi lo regociha den Jerusalem y lo ta contento den Mi pueblo; y den dje lo no wordo tende mas e bos di yoramento ni e bos di grito. Di e ora ey [di e tempo cu e tera nobo wordo crea] lo no tin mas un criatura di poco dia [un mucha di bida cortico], ni un homber bieu cu no a cumpli su dianan [behes prematuro]; pasobra e mucha lo muri cu cien aña di edad [den dianan cu hende tabata alcanza un bida di nuebe cien aña, muchanan por tabatin cien aña]; pero e pecador cu tin cien aña di edad [den e añanan posterior di un bida di cien aña] lo ta maldiciona. [Esnan cu ta muri na e tempo cu e tera nobo wordo introduci ta esnan cu ta perece den e “perdicion di hombernan impio.” 2 Pedro 3:7.] Y nan lo construi casnan y biba den nan; y nan lo planta cunucunan di druif y come nan fruto. Nan lo no construi y un otro biba aden; nan lo no planta y un otro come; pasobra manera e dianan di un palo [e palo di bida, Septuaginta] ta e dianan di Mi pueblo, y Mi escoginan lo goza largo di e obra di nan mannan.”58
GSAM 53.1Ezequiel ta mira door di e largo curso di tempo te na e resureccion di e mortonan. Pa medio di dje Señor ta bisa: “Mira, o Mi pueblo, Mi lo habri boso grafnan, y haci boso sali for di boso grafnan, y hiba boso den e tera di Israel.”59
GSAM 53“El a carga nos dolornan”
GSAM 53.2Na Isaias, e profeta di e evangelio, a wordo revela mas plenamente e huicio, e sufrimentonan y e morto di Salvador na fabor di hende. “Ken”, e profeta ta bisa, “a kere nos mensahe? Y na ken e brasa di Señor a wordo revela? Pasobra E lo crece su dilanti manera un mata tierno, y manera un rais for di tera seco; E no tin bon forma ni hermosura; y ora nos mire, no tin beyesa pa nos dese'e. E ta desprecia y rechasa pa hende; un homber di dolor, y familiarisa cu sufrimento; y nos a sconde, por bisa, nos caranan for di dje; E tabata desprecia, y nos no a stime. Di berdad El a carga nos sufrimentonan, y hiba nos dolornan; toch nos a consider'e azota, bati pa Dios y afligi. Pero El a wordo herida pa nos transgresionnan, El a wordo machica pa nos maldadnan; e castigo cu a trece nos pas tabata riba dje; y pa su heridanan nos ta cura.”60
GSAM 53.3E sucesonan asina maraviyoso aki lo sosode den mi dianan? E pueblo, mescos cu e profeta, por a puntra esaki. E contesta lo tabata: Nan lo no sosode awor; e tempo ainda no a yega pa e binida di e gran Libertador aki; pero e profeta ta bisa: “Bo wowonan lo mira e Rey den su beyesa; nan lo contempla e tera cu ta masha leu.”61
GSAM 54E profesianan di Daniel ta revela futuro
GSAM 54.1Sin embargo, tabata pa medio di e profeta Daniel cu Señor a cuminsa instrui su pueblo tocante e reinonan cu lo a lanta un tras di otro y eherce dominio te na e establecimento di su reino eterno; y a cuminsa revela un periodo di tempo especial, for di un suceso cu na e momento ey ainda mester a sosode, te na e aparicion mes y e morto di e Mesias. E interpretacion di e soño di Nabucodonosor a revela cu e cuater reinonan cu lo a goberna mundo lo mengua den poder y grandesa segun e disminucion di balor di oro, plata, brons y heru; y cu finalmente e estado kibranta y dividi di e reinonan lo ta compara cu e fragilidad di heru mescla cu klei fangoso. Despues mester a bin e reino di cielo, cu lo sigui e reduccion di e reinonan ey cu lo a bira manera e paja di e luga unda ta bati grano den verano, di manera cu lo no tin luga mas pa nan, mientras e reino di Dios lo yena henter tera.
GSAM 54.2Despues, den e vision di e di shete capitulo, bou di e simbolonan di e cuater bestianan grandi, e mes tema ta wordo trata atrobe, y otro caracteristicanan di e reinonan aki ta wordo presenta. Den e capitulo aki ta wordo sigui e curso y e obra di e poder di e “cacho chikito” cu lo a lanta despues di e division di e di cuater reino den dies parti, y deroca of somete tres di nan pa establece su mes como un gobernante spiritual riba nan tur. E poder papal aki lo sigui den e estado dividi y fragil di e di cuater reino, si, pa 1260 aña. Asina sucesonan a wordo revela cu ta alcanza te na e tempo cu Cristo ta ricibi e reino di su Tata y ta dune na e santonan di e Altisimo; un reino cu finalmente lo eherce dominio riba henter tera y lo keda pa semper.
GSAM 55E 2300 dia
GSAM 55.1Den e di ocho capitulo di Daniel, den e vision di e carne macho, e cabrito macho y e “cacho chikito cu a bira sumamente grandi”, e profeta ta wordo hiba atrobe te na e fin di tempo. Den versiculonan 13 y 14 su atencion ta wordo dirigi na un periodo di tempo —2300 dia— cu ta extende te na e huicio. Esaki tabata un largo periodo di tempo, y asina e profeta a compronde esaki; pasobra e angel a inform'e cu e vision ainda tabata pa hopi dia. Ainda no a wordo duna un fecha pa e cuminsamento di e dianan, y p'esey e ta cera e capitulo bisando: “Mi tabata asombra di e vision; pero ningun hende no a compronde esaki.”
GSAM 55E setenta simannan te na e Mesias
GSAM 55.2E di nuebe capitulo ta conta con e angel a bin cerca Daniel, como contesta riba su peticion, pa dune capacidad y comprendemento. El a inform'e di un periodo di setenta siman. Sesenta y nuebe di e simannan di aña aki [segun nos ta wordo bisa, esaki ta e nificacion di e palabra shevooim, traduci como “simannan”] lo extende te na e Mesias. E punto for di cua e periodo mester a cuminsa, “e mandamento pa restaura y construi Jerusalem”, ainda no a wordo duna. E pregunta ta lanta: Con Daniel por a sa unda e sesenta y nuebe simannan lo caba? Den e di diesdos capitulo e cuestion di tempo ta wordo considera atrobe, y na su pregunta: “Kico lo ta e fin di e cosnan aki?”, ta wordo bis'e pa sigui su caminda, pasobra e palabranan ta “cera y seya te na e tempo di fin”, ora e “sabinan lo compronde”.
GSAM 55.3Sin duda e cuestion di tempo aki ta un di e casonan cu e apostel Pedro ta referi na dje ora e ta bisa: “Tocante e salbacion aki e profetanan a indaga y investiga cu diligencia, esnan cu a profetisa di e gracia cu lo a bini na boso; investigando cua tempo of ki sorto di tempo e Spiritu di Cristo cu tabata den nan tabata indica, ora E a testifica di antemano di e sufrimentonan di Cristo y e gloria cu lo a sigui.”62
GSAM 56E destino di e impionan
GSAM 56.1Malaquias, e ultimo di e profetanan di e Testamento Bieu, ta laga un descripcion impresionante di e destruccion final di e malvadonan: “Mira, e dia ta bin cu lo kima manera un forno; y tur e orguyosonan, si, y tur esnan cu ta haci maldad, lo ta stoppel; y e dia cu ta bin lo kima nan completamente, Señor di e ehercitonan ta bisa, di manera cu e lo no laga ni rais ni rama pa nan. Pero pa boso cu tin temor di Mi nomber, e Solo di husticia lo sali cu curacion den su halanan; y boso lo sali y crece manera beceronan di stal. Y boso lo trapa e malvadonan; pasobra nan lo ta shinishi bou di e plantanan di boso pia na e dia cu Mi haci esaki, Señor di e ehercitonan ta bisa.”63
GSAM 56.2Cu tur e hechonan aki registra den e Testamento Bieu cu e israelitanan tabatin na nan disposicion, cu tabata revela na nan asina tanto aspecto di e plan di salbacion, con grandi e interes di e estudiantenan diligente di e palabra mester tabata ora nan a mira y realisa cu nan tabata yega cerca di e tempo cu e Simia priminti aki lo bin. Mientras e multitudnan, y hasta esnan cu tabata lesa e Escrituranan den e sinagoganan cada sabat, no a compronde e palabra (Echonan 13:27), esnan devoto y studioso, cu fielmente tabata investiga e Escrituranan bou di e guia di e Spiritu, sin duda a reza cu fervor, manera e apostel Juan a haci den e dispensacion aki: “Bin, Señor Hesus, y bin pronto.”
Notes
- Proverbionan 13:12. ↩
- Hagai 2:6, 7. ↩
- Hebreonan 12:26-28. ↩
- Isaias 28:13. ↩
- Proverbionan 4:18. ↩
- Genesis 4:1. ↩
- Hebreonan 11:4. ↩
- Genesis 4:25. ↩
- Genesis 5:29. ↩
- Genesis 9:1; 10:9, 10. ↩
- Genesis 13:15-17. ↩
- Hebreonan 11:8. ↩
- Hebreonan 11:10. ↩
- Genesis 15:13-15. ↩
- Hebreonan 11:19. ↩
- Galatanan 3:16. ↩
- Galatanan 3:8. ↩
- Genesis 28:13. ↩
- Genesis 49:10. ↩
- Exodo 1:8; Actonan 7:18. ↩
- Hebreonan 11:23. ↩
- Mira Antiguedadnan di e Hudiunan di Josefo, Buki 2, cap. 9, par. 7; E Spiritu di profesia, vol. 1, pag. 165, 166. ↩
- Actonan 7:25. ↩
- Numbernan 24:17. ↩
- Hebreonan 11:12, 13. ↩
- Numbernan 14:21. ↩
- Habakuk 2:14. ↩
- Exodo 25:40; 26:30; 27:8; Actonan 7:44. ↩
- Hebreonan 8:3-5; 9:8-12. ↩
- Hebreonan 10:1. ↩
- Actonan 13:19, 20. ↩
- Deuteronomio 4:6, 7. ↩
- 1 Samuel 8:7. ↩
- 1 Samuel 8:5. ↩
- 1 Samuel 8:19, 20. ↩
- Oseas 13:9-11. ↩
- Ezequiel 21:25-27. ↩
- Miqueas 4:8. ↩
- Salmo 89:27-29, 36, 37. ↩
- Isaias 9:6, 7. ↩
- Genesis 5:24. ↩
- Hebreonan 11:5. ↩
- 2 Reynan 2:11, 12. ↩
- Judas 14, 15. ↩
- Job 19:23-27. ↩
- 1 Cronicanan 29:23. ↩
- Echonan 2:30, 31. ↩
- Salmo 110:1. ↩
- Isaias 7:14. ↩
- Mateo 22:42-45; Salmo 110:1. ↩
- Hebreonan 1:8, 9. ↩
- Miqueas 5:2. ↩
- 1 Reynan 8:10, 11. ↩
- 2 Cronicanan 7:12. ↩
- Hageo 2:9. ↩
- Isaias 11:1-4. ↩
- Isaias 25:6-9. ↩
- Isaias 65:17-22. ↩
- Ezequiel 37:12. ↩
- Isaias 53:1-5. ↩
- Isaias 33:17. ↩
- 1 Pedro 1:10, 11. ↩
- Malaquias 4:1-3. ↩