Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
10 / 31
10 / 31

Pạṭh 7 — Sombad reakʼ usạra lahanti

John Norton Loughborough

GSAM 126.1“Ar iń doń ńel kedea, eṭakʼ mitʼṭen dạṛe an dut do serma khone ãṛgokʼ kana, rimiltee dạl akan tahẽkana; uniakʼ bohokʼre do ińdirdhonu tahẽkana, uniakʼ metʼhã do siń cando leka tahẽkana, ar uniakʼ jaṅgako do seṅgel reakʼ khamba leka tahẽkana. Uniakʼ tire do mitʼṭen jhicʼ akan huḍiń puthi tahẽkana. Uni do aćakʼ jojom jaṅga do doriyạ cetanre, ar leṅga jaṅga do dhạrti cetanreye doho keda. Ar siṅhạ kul garjao leka ãṭ araṅtee hoho keda. Uni hoho ketʼ tayom, eae gota rimil garjaoko do aćkoakʼ araṅko saṛe oco keda.... Ar doriyạ ar dhạrti cetanre teṅgo akan oka dut iń ńel lede, uni do aćakʼ ti serma sećteye rakaṕ keda. Ar okae jaejug jaejug jiwetʼe tahẽna, okae serma ar onḍe menakʼakʼko, dhạrti ar onḍe menakʼakʼko, ar doriyạ ar onḍe menakʼakʼkoe benao keda, uniakʼ ńutumtee kirạ keda je ar okte do baṅ tahẽna; menkhan eaeakʼ dutakʼ araṅ reakʼ dinre, tinre uni turhi saṛe ehoba, unre Isorakʼ oko katha do purạukʼa, jemon uni aćren dạs nạbiko ṭhen sodor akatʼa.”1

GSAM 126Dut do manwa sombad emokʼkoakʼ cinhạ kana

GSAM 126.2Laha rege udukʼ akan leka, boge sombad porcar reakʼ kạmi do manwako tire em akana, ar Probhu do noa upại cetanre “dhạrti reakʼ mucạtʼ” hạbicʼ aćakʼ bhor em reakʼe katha em akatʼa.2 Ona iạte noa Sombad gogoicʼ dut do okte bạbut mitʼṭen sombad reakʼ cinhạ hoyokʼa, oka do dhạrtiren hoṛko ṭhen porcar hoyokʼa. Noa Sombad do mitʼṭen “jhicʼ akan” puthi khon porcarokʼ kana; ona do saphae udugokʼ kana je mitʼ okte ona do siń akan tahẽkana. Noa sombad emokʼko do Isorakʼ manotko ńam akatʼa; ente Isorakʼ niạm reakʼ cinhạ, “ińdirdhonu,” do onko cetanre menakʼa. Onko do Isorakʼ mạhima reakʼ marsalte dạl akanteko teṅgo akana, ar sańamakʼ benaoicʼakʼ ạidạrte Sombadko porcare kana. Noa re oka sodorokʼ kana ona do okte reakʼ mitʼṭen Sombad kana, oka do mitʼ okte “chạp” akan tahẽkana, menkhan nit do “jhicʼ akan” puthi khon porcarokʼ kana.

GSAM 127.1Laha reakʼ pạṭhko re noa parman akana je Probhu do maraṅ nạbi katha reakʼ okte—2300 mãhã—reakʼ mucạtʼ bạbut marsal emokʼ reakʼ okteye cinhạu letʼa; noa okte do jãc-bicạr sećteye idi kana. Uni do ạḍi hoṛkoe teṅgo ketʼkoa ar onko ṭhen ona marsale sodor keda; onkate ạkil bạṛtioḱ reakʼ nạbi katha do ṭhik ge purạuena. Ar uni do unre ar onḍe aćren cetʼakoicʼkoe teṅgo ketʼkoa jemon onko do oḍokʼ katʼe “loa dare reakʼ joṅka katha” dhạrtireko porcara; onkate ona joṅka katha cetʼ reakʼ okte hõe cinhạu letʼa. Ṭhik onka ge, okte reakʼ Sombad tinre bạṛti katʼe ãṭ hoho hạbicʼ seṭerokʼa ona okte hõe cinhạu letʼa; ar ona hõ ṭhik onka ge purạuena.

GSAM 127Pạhil Sombad reakʼ ãṭ hoho

GSAM 127.2Noa porcar reakʼ ãṭ hoho tin okte hoyokʼ tahẽkana, ona do mitʼṭen mon lagao reakʼ kukli kana. Noa re ona do turuiakʼ ar eaeakʼ turhi saṛe talare doho akana. Noa do dhorom puthire ona reakʼ ṭhãi khon eken do baṅ, Sombad ać khon hõ ńel ńamokʼa, oka do meneda: “Eaeakʼ dutakʼ araṅ reakʼ dinre, tinre uni turhi saṛe ehoba, unre Isorakʼ oko katha do purạukʼa, jemon uni aćren dạs nạbiko ṭhen sodor akatʼa.” Noa do purạ parman kana je noa Sombadre porcar akan okte do eaeakʼ turhi saṛe hạbicʼ senokʼa.

GSAM 127Ãṭ hoho reakʼ okte

GSAM 127.3Eaeakʼ dut turhi saṛee jokhecʼ, abo dobon paṛhaoa je “sermare Isorakʼ mondil jhicʼena, ar uniakʼ mondilre uniakʼ niạm reakʼ sinduk ńelena.”3 Dhạrti reakʼ Sonot ṭhãi reakʼ seware, sinduk menakʼ bakhra—sańam khon Sonot ṭhãi—do mitʼ sermare mitʼ dhao ge jhicʼokʼ tahẽkana; ona do pap ikạ reakʼ dinre, ar papko jotoć oḍokʼ lạgitʼ—eṭakʼ kathate, Sonot ṭhãi saphae lạgitʼ. Mạsi noa saphae kạmi tin oktee purạua, ona bạbut nạbiko lại akatʼ okte do 2300 mãhã reakʼ mucạtʼre kana.4 Noa hõ ol akana je eaeakʼ dut turhi saṛee jokhecʼ, sermare araṅko do meneda je gocʼko bicạrokʼ reakʼ okte seṭer akana.5

GSAM 128.1Johan sodor 10 reakʼ noa nạbi katha reakʼ cinhạ do oka okte noa Sombad “ãṭ araṅte,” ar mucạtre “siṅhạ kul garjao leka” senokʼa, ona udugokʼ kana. Noa nạbi katha leka, Sombad do aćakʼ “ãṭ hoho” hạbicʼ bạṛtioḱ reakʼ okte do turuiakʼ turhi reakʼ mucạtʼ khon Sonot ṭhãi saphae seć idi nạbi katha reakʼ okte reakʼ mucạtʼ hạbicʼ kana; eṭakʼ kathate, 2300 mãhã reakʼ mucạtʼ hạbicʼ. Pạhil pon gota turhi do Goth, Vandal, Hun ar eṭakʼ jạtikoakʼ lạṛhạire purạuena; noa lạṛhạiko do pachim Rome gel hạṭiń se rajreko hạṭiń keda.

GSAM 128Mõṛẽakʼ turhi

GSAM 128.2Mõṛẽakʼ turhi do aćakʼ bhulko reakʼ rimil salaḱ Islam dhorom reakʼ teṅgo oḍokʼ udugokʼ kana. Menkhan bises katʼe “mõṛẽ cando” reakʼ okte, se onko “cetanre mitʼ raja tahẽkan” okte khon 150 asol serma, ona udugokʼ kana. Julai 27, 1299 re, Ottoman raj benaoicʼ Othman do Nicomedia reakʼ totʼhareye lạṛhại boloyena. Ona okte khon Ottomanko do Rome reakʼ purub raj hõṛko ar “duk” emako kan tahẽkana, Julai 27, 1449 hạbicʼ, oka do mõṛẽakʼ turhi saṛe reakʼ 150 serma kana. Unre Turkiko do aćkoakʼ sipaiko salaḱ Constantinople sahar ać birudte lạṛhại lạgitʼko hećena, ar lạṛhạire bạrudko beohar keda. Itihạs olokʼicʼ Gibbon men akatʼ leka, mitʼṭen hambal kaman or lạgitʼ 60 gota ḍaṅgrako lạkti tahẽkana; ona khon onko do Constantinople reakʼ bhiṭ birudte maraṅ maraṅ dhiriko chaḍa keda.

GSAM 128Turuiakʼ turhi reakʼ mucạtʼ

GSAM 128.3Noa okte sorre John Palleologus doye gocʼena, okoe itihạs olokʼko do mucạtʼ Yunan maharaja men katʼeko ol akadea. Constantine Decozes do raj gạdi reakʼ sạri hak anicʼ tahẽkana. Menkhan ać birudre noa lạṛhại calaoicʼ Turki sultan Amurath botorte, uni do raj gạdire duruṕ lạgitʼ Amurath ṭhen chạṛe khoj keda, men katʼeko men akatʼa. Noṅkan kạmi do raj gạdi Turkiko tire bagi em prạe leka ge ńelokʼa. Sạrige, ạḍi thoṛa okte tayom Ottomanko do Constantinople sahar ar Rome reakʼ purub raj aćkoakʼ dokholreko hatao keda. Onkate onko do oka raj lahare “duk”ko em akade tahẽkana, ona do (raj calao reakʼ lekate) “gocʼ”ko keda. Onko do “mitʼ ghaṇṭa, ar mitʼ din, ar mitʼ cando, ar mitʼ serma” lạgitʼ ona “gocʼ” hoyokʼtakoa.

GSAM 129.1Noa do nạbi katha reakʼ okte, mitʼ din bodolte mitʼ serma, men katʼe hatao lekhan, tinạkʼ jelinge okte hoyokʼa? Noa hisạb do alga kana: mitʼ serma do 360 din, se serma; mitʼ cando do 30 din, se serma; ar mitʼ din do mitʼ serma,—joto motʼre 391 din, se asol lekate 391 serma. Mitʼ ghaṇṭa do mitʼ din reakʼ 24 hạṭiń khon mitʼ hạṭiń kana; cinhạ lekate ona do ạdha cando, se 15 din hoyokʼa. Ona iạte purub Rome reakʼ totʼhare Islamrenkoakʼ sạdhin raj calao reakʼ motʼ okte do 391 serma ar 15 din hoyokʼa. Noa do Julai 27, 1449 sãote joṛao lekhan, Agost 11, 1840 rebon seṭerokʼa; turuiakʼ turhi lạtare udukʼ akan leka, ona ge Turki sạdhintạ reakʼ okte reakʼ mucạtʼ kana.

GSAM 129Ḍakṭor Josiah Litch do Ottoman raj ńurokʼ reakʼ laha kathae lại keda

GSAM 129.21838 re Philadelphia, Pa. ren Ḍakṭor Josiah Litch do William Miller sodor akatʼ sạriakʼe aṅgocʼ keda, ar Sombad ar hõ ạḍi hoṛko ṭhen seṭer oco reakʼ kạmireye samilena. Uni do Johan sodor reakʼ eae turhi bạbut sạdhạron khobor sakamre chapa lạgitʼ olkoe sapṛao keda. Uni do kạṭicʼ hõ digdhạ begor teye men keda je turuiakʼ turhi saṛe do Agost 11, 1840 re thirokʼa ar Ottoman reakʼ dạṛe do ńurokʼa. Ar noa do gota dhạrti udukʼama je cinhạ an nạbi kathare mitʼ din do asol okte reakʼ mitʼ sermae cinhạua.

GSAM 129.3Tinaḱ boehako, noa kathare uni salaḱ biswạsokʼko hõ, uni men akatʼ leka “judi baṅ purạukʼ khan” cetʼ hoyokʼa ona reakʼ botorteko thartharaoena. Menkhan noa do uni baye botor oco kedea; uni do Turki bạbut aćakʼ bichạrko hoṛko ṭhen porcar lạgitʼ aćakʼ joto dạṛeteye laha idi keda. Sạdhạron khobor sakamko do noa bạbut uni men akatʼ kathako pasnao keda. Isor bako biswạsa onkoakʼ sãotako do aćkoakʼ sabhako re noa bạbutko katha keda, arko men keda, “Noa re mitʼ hoṛ menaea okoe mitʼṭen jhokim goe kana; ar noa katha uni men akatʼ leka hoyokʼ khan, uniakʼ noa katha do bin digdhạte parmanokʼa je nạbi kathare mitʼ din do mitʼ serma reakʼ cinhạ kana, ar 2300 mãhã do unạkʼge serma kana, ar ona do 1844 re mucạdokʼa.”

GSAM 130.1Ḍakṭor Litch akʼ bhason chapa oḍokʼte joto sećte hulcạl hoeena. Onkate hajar hajar hoṛko do Misor ren pasha Mehemet Ali ar Turki sultan talare oḍokʼ akan muskilko cetʼ lekate mucạdokʼa, ona ńel lạgitʼko uskurena. Sãe sãe hoṛko do men keda, “Noa katha ḍakṭor men akatʼ leka mucạdokʼ khan, cinhạ an okte bujhạu reakʼ ‘serma-din’ reakʼ niạm do parmanokʼa, ar ale do Dosar hijukʼre biswạsiko hoyokʼale.”

GSAM 130Turki sultan do Misor ren pasha salaḱ lạṛhạire

GSAM 130.21840 khon lahare tinaḱ serma dhạbicʼ sultan do Misor ren pasha Mehemet Ali salaḱ lạṛhạireye tuluj akan tahẽkana. 1838 re sultan ar aćren Misor ren ạḍhin raj calaoicʼ talare muskil do bidesren rajdutkoakʼ porbhạbte thoṛa okte lạgitʼ rokao lena. Menkhan 1839 re ar hõ lạṛhại ehopʼena, ar calao idi katʼe sultan ar Mehemet ren sipaiko talare mitʼṭen maraṅ lạṛhạire sultan ren sipạiko do purạ geko dal chitar-bitạr ketʼkoa arko naś kedea. Ar uniakʼ jahaj jhũḍ do Mehemet doye dokhol keda ar Misorte goge idi keda. Sultan do unạkʼ oskta caba akan tahẽkana je Agostre ar hõ lạṛhại ehopʼen jokhecʼ, mitʼ okte dạṛe an Turki jahaj jhũḍ reakʼ duk an sarecʼ lekate, uni ṭhen do pạhil darja reakʼ bar gota maraṅ lạṛhại jahaj ar pe gota usạra lạṛhại jahaj eken tahẽkantaya. Mehemet do noa jahaj jhũḍ chạṛ katʼe sultan ṭhen ruạṛ em lạgitʼ kạṭicʼ hõ baye rạji lena, ar uni doye lại keda je maraṅ rajko ona uni ṭhen khon hatao geko ceṣṭa lekhan, uni doye jhĩkʼa. Noa lekage katha tahẽkana, unre, 1840 re, England, Russia, Austria ar Prussia do talareko boloena ar muskil mucạtʼ reakʼ upại lạgitʼko goṭa keda; ente noa do sapha tahẽkana je acge bagiade khan, Mehemet do usạra ge sultanakʼ raj gạdi ren malik hoyokʼa.

GSAM 131Mitʼ akan maraṅ rajko do talareko boloena

GSAM 131.1“Sultan do mitʼ akan maraṅ rajkoakʼ noa talare bolo kạmiye aṅgocʼ keda, ar onkate aćakʼ mon khon noa katha onko tireye soṅpe keda. Noa rajkoakʼ mitʼṭen bạisi do Londonre hoeena; shekh Effendi Bey Likgis do Ottoman ren purạ ạidạr ńam akan dut lekate onḍeye tahẽkana. Misor ren pasha ṭhen em lạgitʼ mitʼṭen mucạtʼ sart reakʼ ol sapṛao lena. Ona lekate, sultan do uni Misor reakʼ bõs dar bõs raj calao reakʼ ạidạr emama; ar Syria reakʼ ona joto totʼha, oka do Suez reakʼ doriyạ khũṭ khon Tiberias jhil hạbicʼ pasnao akana, ar Acre ponot hõ, uniakʼ jiwon bhor lạgitʼ emama. Ar uni aćakʼ seć khon sultanakʼ raj reakʼ eṭakʼ joto totʼhako, oka unre uni dokhol akatʼ tahẽkana, onako bagi katʼe oḍokʼ hoyokʼtaya, ar Ottoman jahaj jhũḍ ruạṛ em hoyokʼtaya. Judi uni do sultanakʼ noa emaḱ katha baye aṅgocʼa, tobe pon gota maraṅ rajko do noa katha aćkoakʼ tireko hataoa, ar uni sartko manao oco lạgitʼ aćko ṭhik menko ạṭkạu lekate eṭakʼ upạiko beohara.

GSAM 131.2“Noa do sapha tahẽkana je noa mucạtʼ sart reakʼ ol Mehemet Ali tire emokʼ sãote ge noa katha do laha renicʼ [sultan] akʼ ạidạr khon jaejug lạgitʼ bahre senokʼa; ar ona okte khon uniakʼ kạmiko goṭa reakʼ ạidạr do bides reakʼ maraṅ rajko tire tahẽna.

GSAM 131Nạbi katha purạuena—Turki sạdhintạ reakʼ mucạtʼ

GSAM 131.3“Sultan do pasha ṭhen mucạtʼ sart reakʼ ol em lạgitʼ Rifat Bey mitʼṭen sorkar reakʼ bhaṕte calakʼ jahajte Alexandria teye kol kedea. Ona do Agost 11, 1840 rege uniakʼ tire em lena, ar uni do aćakʼ jimạreye hatao keda! Ona din rege sultan do pon gota maraṅ rajren rajdutko ṭhen mitʼṭen ol katha kol katʼe kulhi ketʼkoa je pasha do mucạtʼ sartko manao lạgitʼ baye rạji lekhan oka upại hataokʼa. Onko do noa telako emadea je upại do sapṛao akana, ar cetʼ hõ hoyokʼ daṛeakʼ katha bạbut uniakʼ botor reakʼ lạkti bạnuḱa. Noa din Ottoman reakʼ dạṛe tahẽn lạgitʼ em akan 391 serma ar 15 din reakʼ okte do mucạtʼena; ar sultanakʼ sạdhintạ do oka re tahẽkana?—Calaoena!”6

GSAM 132.1Ona din khon nit hạbicʼ sultan do maraṅ rajkoakʼ hukum lạtare calakʼ hoy akantaya. Ar uni do aćakʼ raj tuḍạkʼ hạṭińokʼe ńel kan gea, jeleka onko do hạṭiń hạṭiń katʼe aćkoakʼ beohar lạgitʼko hatao idi kana.

GSAM 132Nạbi kathare hoṛkoakʼ mon lagao jagaoena

GSAM 132.2Nạbi katha reakʼ noa hahaṛa purạu do sạdhạron hoṛkoakʼ monre ạḍi maraṅ porbhạb doho keda. Noa do purạu akan ar purạukʼ kan nạbi katha bạbut ańjom lạgitʼ hoṛkoakʼ mon lagao ar hõe bạṛti keda. Ḍakṭor Litch doye men keda je Agost 11, 1840 tayom thoṛa cando bhitrire uni do mitʼ hajar khon hõ bạṛti ńutum an Isor bako biswạsa hoṛko ṭhen khon ciṭhiko ńam letʼa; onko modre tinaḱ do noṅkan obiswạsikoakʼ sãota ren ạyurko tahẽkana. Onko do ol akatʼ tahẽkana je Baebel birudre lạṛhại do onko bagi akatʼa, ar ona do manwako ṭhen Isorakʼ sodor lekate aṅgocʼ akatʼa. Noako modre tinaḱ hoṛ do purạ Isor sećko ruạṛena, ar tinaḱ hoṛ do maraṅ Dosar hijukʼ reakʼ ạndolon re dạṛe an bhason emokʼko hoyena. Tinaḱ hoṛko do Ḍakṭor Litch ṭhen noṅkako lại keda: “Ale do men akatʼale je nạbi katha bujhạu emokʼko do nạbi katha purạu reakʼ aćkoakʼ kathako parman lạgitʼ itihạs reakʼ sire akan sahṭako khonko udukʼa; menkhan noa kathare do jiwetʼ sạriakʼ aleakʼ metʼ sạmanare ge menakʼa.”

GSAM 132.3Ṭhik turuiakʼ turhi reakʼ mucạtre, Dosar hijukʼ reakʼ Sombad cetʼ leka “ãṭ araṅte” senokʼ ehopʼena, ona udukʼ lạgitʼ iń do mitʼṭen ghoṭnań ol ocoea, oka do noa Sombad reakʼ kạmire samil mitʼ hoṛ ińe lại ạdińa.

GSAM 132.41840 sermare Rochester, N.Y. ren E. C. Williams, okoe ạḍi maraṅ hisạbte tạmbu ar jahaj calao reakʼ hoy dhorakʼ pal benaoe kan tahẽkana, uni do Sombade aṅgocʼ keda. Ar uni do Murubi Miller ar Murubi Himes, Rochester te hijukʼ katʼe ona saharren hajar hajar hoṛko ṭhen katha roṛ lạgitʼe neota ketʼkina. Unkin do kin tela keda je hoṛko duruṕ lạgitʼ tinạkʼ maraṅ sabha oṛakʼ lạkti, onkan oṛakʼ ńam lạgitʼ lạkti ṭaka do unkin ṭhen bạnuḱa. Uni doye tela keda, “Iń ṭhen mitʼṭen gol tạmbu menakʼa, oka reakʼ tala talate makʼ naṕ do 120 phuṭ kana. Iń doń teṅgoea, duruṕ ṭhãikoń sapṛaoea ar be molaote onań joton yetʼa. Hijukʼben ar Sombad porcarben.” Uni do ińe lại ạdińa, “Unkin do kin hećena, ar ańjom lạgitʼ hijukʼ akan hoṛko modre ạdhako hõ ona tạmbure bako bolokʼ dạṛeakʼ kana. Ona iạte iń do 40 phuṭ reakʼ mitʼ joṛań joṛao keda, ar tạmbu do 160 x 120 phuṭ naṕ reakʼ hoeena. Noa tạmbu do din hilokʼ hoṛkote perejokʼ tahẽkana, ar bahre hõ sãe sãe hoṛko do sorreko jarwaokʼ tahẽkana; joto hoṛge katha ańjom lạgitʼ ạḍiko uskurokʼ tahẽkana.”

GSAM 133Sãe sãe hoṛko Sombadko porcar keda

GSAM 133.1Bạṛtioḱ kan mon lagao reakʼ lạkti purạu lạgitʼ maraṅ maraṅ tạmbuko beohar lena, ar situm riture dare jhũḍre sabhako hoeena. Rabaṅ riture sańam khon maraṅ tinaḱ kạlisiạ oṛakʼ ar sạdhạron sabha oṛakʼko beohar lena, ar joto oṛakʼge mon lagao katʼe ańjomokʼ hoṛkote purạ perejokʼ tahẽkana. 1840 khon lahare Murubi Miller Sombad porcar lạgitʼ “esen leka ge” teṅgo akan tahẽkana; nit do 300 hoṛ leka uni sãoteko joṛaoena ar 2300 mãhã reakʼ okte mucạdokʼ bạbut sạdhạron hoṛko ṭhenko porcar keda. Ar onko do “Ar okte do baṅ tahẽna,” ar “Uniakʼ bicạr reakʼ ghaṛi seṭer akana” men katʼeko hoho keda. Onkate abo dobon ńel kana je Sombad gota dhạrtire lahanti reakʼ Probhuakʼ okte seṭeren jokhecʼ, uniakʼ katha do purạuena, ar gel lakh gel lakh hoṛko do ona hoho ańjom reakʼ ạḍi mon lagaoteko uskurena.

GSAM 133.2America re ạndolon reakʼ oka sạriakʼ tahẽkana, eṭakʼ disomko re hõ onkage tahẽkana. 1840 serma khon, tinaḱ eskar hoṛko aćkoakʼ chapa puthiko pasnao bodolte, isi isi hoṛko do ona hoho porcar lạgitʼ sạmanare oḍokʼ akan leka hoeena. England re England reakʼ Kạlisiạ ren eken 700 dhorom porcaricʼko Sombadko porcar kan tahẽkana; ona mitʼ kạmire lagao akan isi isi eṭakʼkoakʼ katha do tahẽn gea. Dhạrti reakʼ isi khon hõ bạṛti bhin bhin maraṅ disomko re mitʼṭen Sombad onkan ãṭ mon lagao salaḱ senokʼ kan tahẽkana je ńelokʼ hoṛdo noa men hoyena, “Noa hoṛko do ạḍi ãṭ sạri monteko lagao akana.”

Notes

  1. Johan sodor 10:1-7. ↩
  2. Mathae 28:19, 20. ↩
  3. Johan sodor 11:19. ↩
  4. Daniel 8:14. ↩
  5. Johan sodor 11:18. ↩
  6. Daniel ar Johan sodor bạbut guni-bichạr ńelme, sahṭa 497, 498. ↩

Note

Back