Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
05 / 31
05 / 31

Pạṭh 2 — Bańcao reakʼ monsubạ sodorena

John Norton Loughborough

GSAM 38.1“Asha reakʼ purạu deri lekhan ontor do ruaokʼa; menkhan sana purạu lekhan ona do jion reakʼ dare kana.”1 “Ente dut gadelren Probhu do nonkae meneda: Arhõ mitʼ dhao, ar thoragan okte tayom, iń do serma, dhạrti, somond ar rohor oteń laṛaokʼa; ar sanam jạtkoń laṛaoakoa, ar sanam jạtkoakʼ Sanaicʼ doye hijukʼa; ar noa oṛakʼ do mohimateń pereja, dut gadelren Probhuye meneda.”2

GSAM 38.2Tinre Adam do Eden bagan ar jion reakʼ dare khonko oḍok gidikedea, unre khonge era ren bõsren hopon babotre Soetan then roṛ akan katha—“Uni do am bohokʼe dạlcapaetama”—noa ashae emakatʼa je mucạtre Soetan doye harokʼa, uniakʼ choli monsubạko do bhạṅgạukʼa, ar jion reakʼ dare then do arhõ ruaṛokʼa. Nonkate tạṅgi akanae uni—katha em akan bõsren Hopon—do “Sanam jạtkoakʼ Sanaicʼ” hoyena.

GSAM 38.3Cetanre Hagai khon hatao akan kathare ńelokʼ kana je noa Sanaicʼakʼ hijukʼ do Probhu serma ar dhạrti banar laṛaokʼ reakʼ okte sãote jorao menakʼa. Paul do Ibriko then ol jokhecʼ noa laṛaokʼ do hijukʼkan oktere dohote nonkae menkeda, “Arhõ mitʼ dhao iń do dhạrti eskar baṅ, serma hõń laṛaokʼa. Ar ‘arhõ mitʼ dhao’ noa katha reakʼ mane do, laṛaokʼ daṛeakʼakʼko, metakʼme benao akanakʼko, ạcur oḍokokʼa, jemon baṅ laṛaokʼ daṛeakʼakʼko do tahen. Onate, baṅ laṛaokʼ daṛeakʼ mitʼ rajbon ńametʼkhante, daya abothen tahenma, ona daṛete manot ar Isor botorte uni kusiyokʼ leka uniakʼ sewabon kạmi.”3 Hijukʼkan noa mitʼ laṛaokʼ babotre katha do nonkae bujhạu ocoyeda je ona do katha em akan bõsren Hopon, “Sanam jạtkoakʼ Sanaicʼ,” Masiakʼ latarre Isorakʼ raj mucạtre thạponokʼ sãote ạḍi surre jorao menakʼa.

GSAM 39.1Masi hotete arhõ benao reakʼ oka kạmi purạukʼa, ona do noa mucạtʼ dinko re sanamko bes sapha ńel daṛeakʼa, okoeakʼ samaṅre goṭa Baebel jhicʼ menakʼa. Mare hoṛko then do onka baṅ tahẽkana. Probhuakʼ katha do onkothen hecʼena, “Hukum cetan hukum, hukum cetan hukum; dhạṛ cetan dhạṛ, dhạṛ cetan dhạṛ; noḍe thoragan ar onḍe thoragan.”4 Onate onkothen bańcao reakʼ monsubạ sodorokʼ do dhạrmi hoṛakʼ dahar leka tahẽkana, “Marsalakan abha leka, oka do purạ din habicʼ ạḍi baṛtite marsalokʼ kana.”5 Onate acʼren mare hoṛko then noa monsubạ alga algate cetʼleka sodorena, ona reakʼ huḍiń katha pańja do ạḍi mon lagaoakʼ kana.

GSAM 39Ehopʼre deri reakʼ katha baṅ sodorena

GSAM 39.2Katha em akan bõsren Hopon then onkoakʼ asha purạukʼ laha saeko serma paromokʼa mente Probhu do ehopʼrege onko bae udubạtʼkoa; nonkate onkoakʼ asha tạṅgi ocote onkoakʼ ontor ruaokʼ bae ocoketʼa. Ol akan ghoṭnako khon abon bujhạueda je onko do nonka hudis reakʼ chạṛko ńamletʼa, pạhil janam gidrạge uni bõsren Hopon hoyokʼa; ar ạḍi usạra, jãhãn lekate Eden do arhõ benaokʼa, ar onko hõ jion reakʼ dare then arhõko sen daṛeakʼa. Kain janamena khan Hawae menkeda, “Probhu then khon mitʼ hoṛiń ńamkedea.”6 Thoṛa Ibri pạrsi baḍae hoṛko goha emeda je, mitʼ mitʼ katha ar goṭa mane torjoma lekhan noa katha do nonka hoyokʼa, “Mitʼ hoṛiń ńamkedea, uni do Probhu.” Metakʼme, noa maraṅ kạmi, Soetan harao reakʼ kạmi, kạmi lạgitʼ uni bõsren Hopon noḍe menaea. Habel janam jokhecʼ Hawaakʼ nonkan jãhãn katha ol akan bạnuakʼa. Pạhil janamicʼge em akan katha purạuea mente uni do hudis daṛeakʼ tahẽkana ar onka hudis do sobhabakʼge tahẽkana. Kainakʼ gun sobhab alga algate sodorena ar uniakʼ bạṛicʼ cal calao mucạtre acʼren boeha gocʼre seṭerena, ona Hawa ńeletʼ jokhecʼ, uniakʼ asha tinạkʼge ạḍi ńurena, ar hoy daṛeakʼa, gocʼena hõ. Habel gocʼ laha, onko lạgitʼ hijukʼkan oktere dạṛẽokʼ babotre thoṛa marsal ar baḍaeko ńamletʼa mente bujhạukʼa; ente Isorakʼ hukum leka Habel do dạṛẽ lạgitʼ acʼren bheḍa hopone ạgukedea, menkhan Kain, uni hõ acʼren boeha lekage cetʼ akan tahẽkana, dhạrti reakʼ joko dạṛẽe ạgukeda, ar onare raṅgao ar hĩska mon hõ mesa akan tahẽkana. Kainakʼ dạṛẽ khon Habelakʼ dạṛẽ do baṛti hatao hoyena, ente ona do “biswạste” em akan tahẽkana; ar ona babotre Paul doye oleda, “Uni gocʼ akan rehõ nit hõye roṛeda.”7

GSAM 40Cedo Seth uni bõsren Hopon kanae?

GSAM 40.1Habel gocʼ tayom Seth doye janamena, ar asha do arhõ jiwenena; “ente Isor,” Hawae menkeda, “Kain gocʼkede uni Habel bodolte iń lạgitʼ eṭakʼ bõsren hopone emkedińa.”8 Ona tayom Seth do Adamakʼ bõs dhạṛre lekha hoyena. (Pạhil Mose 5:3 ńelme.) Kain, uni sạri pạhil janamicʼ, do bõs reakʼ lekhare baṅ lekha hoyena. Nit do Sethge uni katha em akan bõsren Hopon kanae mente Hawa hudisletʼa, noa do hoy daṛeakʼgea. Ol akan katha khon ńelokʼ kana je Seth janam tayom hoṛko do akoakʼ ńutum Probhuakʼ ńutumteko ńumokʼ ehopʼena. (Pạhil Mose 4:26 reakʼ dhạrre ol ńelme.) Sethge mucạtʼren raj calaoicʼ, Probhu, hoyokʼa ar Soetanakʼ kurạu akan raj haraoea, noa hudiste hoy daṛeakʼa onko do onkako cekaletʼa.

GSAM 40Noa then asha dohoena

GSAM 40.2Adam reakʼ okte khon Noaakʼ janam habicʼ ghoṭnakoakʼ huḍiń lekhare, hoṛ jạtkoakʼ bõs lekha chaḍa aema katha bạnuakʼa. Noaakʼ janamre (“sojhe hoṛ,” dhạrre ol) asha do arhõ omonena, ar hoṛko menkeda, “Probhu sạrpạuakʼ noa ote karonte, noa gidrạge aleakʼ kạmi ar ti reakʼ khaṭaoreye jiwiraṛaale.”9 Cetʼleka se oka daharte onko jiwiraṛaoko ashaetʼ tahẽkana, ona babotre Isorakʼ katha do thirgea; menkhan dhạrti cetan sạrpạu do jãhãn lekate thoṛa komokʼa menteko ashaletʼa. Noaakʼ dinko re oka bạṛicʼtetʼ tahenkan, tinre hoṛko dhạrti do pap ar hĩsạte onkako pereja je mitʼ daṛean dakte goṭa hoṛ jạt dhạrti khonko boha oḍokokʼa, ar Noa ar acʼren ghoronj eskar noa nostokʼ khonko bańcaokʼa; ar uni do 120 serma dhạbicʼ hijukʼkan nostokʼ babotre dhạrtirenko cetanaoako hoyokʼa—noa sanam baḍae do onko khon oko akan tahẽkana.

GSAM 41Babel benaoena

GSAM 41.1Daṛean dakʼ tayom, Noa hotete hoṛko do dhạrti perej lạgitʼ hukumko ńamkeda; menkhan onko saṅgeokʼ ehopʼena khan, Probhu onko raj calao reakʼ monsubạko aṛakʼkeda. Nimrod do Babel rajye thạponkeda (tayom do Babilon ńutumen, dhạrtiren raj calao reaṅ pạhilakʼ).10 Ar thoṛa okte tayom hoṛko do ako lạgitʼ ńutum benao ar eṭakʼ eṭakʼ ṭhãire chir chạturokʼ khon ako akot lạgitʼ Babel buruńj benaoko ehopʼkeda; noa do Noa hotete Probhu onko cetʼạkʼakʼ reakʼ ulṭạge tahẽkana. Probhu acʼakʼ monsubạ purạuea mente dhirạjte tạṅgi bodolte, onko do noa kạmi akoakʼ tireko hataokeda. Unre Isor do onkoakʼ pạrsiye gaḍbaḍaoketʼtakoa, ar nonkate onko do chir chạturena.

GSAM 41Abraham dhạrti reakʼ ạidạricʼ hoyokʼa

GSAM 41.2Noa khon gelen bõs dhạṛ habicʼ noa huḍiń lekhabon pańjalekhan, Abraham hoho ńam reakʼ kathabon ńama. Uni then Probhuye menkeda, “Amem ńeletʼkan sanam noa disạm do am ar amren bõskoń emapea jaejug lạgitʼ. Ar amren bõsko do dhạrti reakʼ dhuri lekakoń saṅgeakoa; jãhãe hoṛ dhạrti reakʼ dhuri lekha daṛeakʼ khan, amren bõsko hõ lekha hoyokʼa. Beretʼme, disạm reakʼ jilĩń ar osar dhạbicʼ tarame; ente noa do amiń emama.”11 Abraham do noa disạm ńam ạidạria mente nonkan em akan katha ńam rehõ, Probhu do uni gocʼokʼa mente thirokʼ katha emadea. Paul doye meneda je uni do “mitʼ ṭhãire calao oḍokena, oka do tayom ạidạri hisạbteye ńama.”12 Noa em akan katha reakʼ purạu babot do Isor khon mitʼ Dorson hotete Abraham then sapha sodor akan tahẽkana mente bhorosa menakʼa, ente uni do “nonkan mitʼ nagrahae tạṅgiyetʼ tahẽkana oka reakʼ bhit menakʼa, ar ona ren goṛhoicʼ ar benaoicʼ do Isor kanae.”13 Romi 4:13 re ol menakʼa je em akan katha do noa tahẽkana, “uni do dhạrti reakʼ ạidạricʼ hoyokʼa;” nit reakʼ obosthare baṅ, menkhan uni arhõ jiwen tayom, jãhã tis do.

GSAM 42.1Hoṛakʼ hudis lekate Abraham do katha em akan bõsren Hopon cetʼleka acʼren nij hopon hoy daṛeakʼa, ona bae bujhạu daṛealetʼa. Onate acʼren oṛakʼ jotonicʼ Eliezerge uni bõsren hopon ńumokʼma mente uni doye menkeda. Probhu doye menkeda, Onka do baṅ; menkhan uni do nonkanicʼ hoyokʼa okoe do “am nijakʼ lạj bhitri khone oḍokokʼa.” Nit do Probhu uni then sodorokʼe ehopʼkeda je acʼren bõsren Hoponakʼ mucạtʼ kạmi do sangesangetʼ baṅ purạukʼa. Abraham thente uni doye menkeda, “Amren bõsko do eṭakʼ hoṛkoakʼ disạmre bidesi hoṛko tahẽna ar onkoakʼ dạsi kạmiko kạmia; ar onko do 400 serma dukko emakoa.... Ar am do sulukte amren hapṛamko thenem calakʼa; bes hạṛam oktere topa hoyokʼtama.”14

GSAM 42.2Abrahamren era do em akan katha usạra purạu lạgitʼ mitʼ baṅ ạkil monsubạe emletʼa; menkhan Abraham ar acʼren niạm leka era Sara, onkinren sạri hopon Isak janam tayom, Probhu do Ismael ar uniren gogo Hagar babotreye menkeda, “Noa dạsi kuṛi ar acʼren hopon oḍok gidikinme.”

GSAM 42.3Dạṛẽ ṭhãire Isak dạṛẽ lạgitʼ Abrahamakʼ biswạs biḍạu jokhecʼ, uni do gocʼkoakʼ arhõ jiwen beretʼ babotre mitʼ sikhạunae ńamkeda. Uni babotre ol menakʼa, “Uni do nonkae hudisletʼa je Isor do uni [Isak] gocʼko khon hõ arhõ beretʼ daṛeaea; ar mitʼ namuna lekate uni do onḍe khonge uni arhõe ńamkedea.”15

GSAM 42Sạri bõsren Hopon

GSAM 42.4Mitʼ oktere Abraham do noa sikhạunae ńamletʼa je, uni sạri bõsren Hopon, okoe hotete sanam jạtko bhor ńamokʼ tahẽkana, jel hoṛmo lekate acʼren bõsren hoyokʼ rehõ, sạrite do Isorren Masi hoyokʼa; ente Probhu do uni thente nonka bae menletʼa, “Bõsren hoponko, aemako babotre men leka; menkhan mitʼ hoṛ babotre men leka, Ar amren bõsren Hopon then, uni do Masi kanae.”16 Noa babotre apostol Paul doye menkeda, “Sonot Sostor do lahare ńelletʼa je Isor do biswạs hotete eṭakʼ jạtko dhạrmiye goṭaakoa; onate laha khonge Abraham then boge sombade porcarletʼa, nonka mente, Am hotete sanam jạtko bhoroko ńama.”17 Abraham then em akan katha do Isak ar acʼren bõsko then arhõ nawaena,18 ar Jakob then hõ.

GSAM 42.5Jakobren gel bar hopon koṛa tahẽkan khante, nit do noa kukli emokʼ sobhabakʼge tahẽkana: Okoeakʼ bõs dhạṛ pańjate uni sạri bõsren Hoponbon ńama? Acʼren hoponko babotre Isorakʼ uskurte Jakob oka Goha emletʼa, onare noa katha do goṭaena: “Silo bae hijukʼ habicʼ Jihuda khon raj ḍạṅ baṅ sen oḍokokʼa, ar uniakʼ jaṅga tala khon hukum emicʼ bae sen oḍokokʼa; ar uni thenge hoṛkoakʼ jarwa hoyokʼa.”19 Noa reakʼ purạu babotre noḍe hudis do boge hoyokʼa je Israelko do eṭakʼ eṭakʼ jạtkoakʼ latarre tahẽn rehõ, akoakʼ Sanhedrin bạisi doho reakʼ chạṛko ńamletʼa. Nonkate Jihuda—Jihuda ńutum khon ńutum akan Jihudikoakʼ bõs—do Silo (Masi) sạrige bae hecʼ habicʼ akoakʼ raj calao kạmire thoṛa roṛ reakʼ ạidạr tahẽkantakoa.

GSAM 43Okte okoena

GSAM 43.1Mare hapṛamko do arhõ benaokʼ ar katha em akan bõsren Hopon babotre thoṛa baḍae menakʼtakoa; menkhan tis se tinạkʼ okte tayom uni hijukʼa, ona do nit hõ onko khon oko akan tahẽkana. Misor disạmre Jakobren bõsko saṅgeokʼ kanre, ar uni Asur disạmren Pharao (Jisạia 52:4), okoe do “Josef bae baḍaeletʼa,”20 uni onko duketʼ kanre, onkoakʼ mon do sobhabtege Abraham then men akan 400 (sạrite do 430) serma secʼ ruaṛena; noa do onkoakʼ duk ar bidesi leka tahẽn reakʼ okte tahẽkana. Noa khon bańcaokʼ do katha em akan ạidạri ńam reakʼ okte ạguya menteko ashaletʼa.

GSAM 43.2Mose janam jokhecʼ, uniren gogobaba do noa kin ńelkeda je “uni do mitʼ moj gidrạ tahẽkana.”21 Isorakʼ latarre uni do Israelkoakʼ nirday dạsi obostha khon bańcaoicʼ hoyokʼa mente onkin marsalkin ńamletʼa, noa do bujhạukʼ kana. Noa baḍae do Mose then hõ em akan tahẽkana mente bhorosa menakʼa; ente, 40 serma umer jokhecʼ Pharaoren kuṛi hoponren hopon ar Misor reakʼ raj gạdi ren ạidạricʼ ńumokʼ bodolte, duk ńamkan Israelko sãote sen ar onko sãote duk sahao lạgitʼ uni do purạ montee goṭakeda.22 Ar tinre uni do acʼren hoṛko lạgitʼ roṛe ehopʼkeda ar onko rạkhiạ lạgitʼ mitʼ Misorren hoṛe gocʼkedea, unre onko do acʼakʼ kạmi bako oromkeda mente ạḍiye hahaṛayena; “ente uni do hudisletʼa je uniren boehako do bujhạuko je, uniakʼ ti hotete Isor do onkoye bańcaoakoa.”23

GSAM 44.1Israelko Misor aṛakʼ lạgitʼ Probhuakʼ okte seṭerena khan, onko do oḍokena, ar lahare men akan okte reakʼ ṭhik onage dinre. Dosar Mose 12:40, 41. Onko do Mose ako ren mucạtʼ raj calaoicʼ ar em akan katha ńam akan bõsren Hopon menteko hudis bae hoy daṛeakʼa, ente uni do Levi bõsren tahẽkana; ar Isorakʼ uskurte lahare men akan kathare Jakob do Silo bae hijukʼ habicʼ Jihudage onko ren raj calaoicʼ hoyokʼa mente bae menletʼa se?

GSAM 44“Uniń ńelea, menkhan nit do baṅ.”

GSAM 44.2Israelko Kanan secʼko senkanre, Moabren raja Balak (Lot ren bõsren mitʼ hoṛ) do Israel sạrpạu lạgitʼ Bileame hohokedea. Probhu do uniakʼ sạrpạu bhorreye bodolkeda. Ona hotete onko do arhõ baṛti marsalko ńamkeda, jemon Kananre bolo sãotege Soetanakʼ kurạu akan raj khon mucạtʼ bańcao ńamokʼa mente hudis do ạcurkokʼ. Noa babotre Sonot Sostor reakʼ katha do nonka olakana, Isor khon mitʼ Dorsonre Bileam doye menkeda, “Uniń ńelea, menkhan nit do baṅ; uniń ńel oromea, menkhan surre do baṅ: Jakob khon mitʼ Ipil do oḍokokʼa, ar Israel khon mitʼ raj ḍạṅ beretʼokʼa, ar Moab reakʼ kocako dạleya ar Sethren sanam hoponkoye nostokoa.”24

GSAM 44.3Abraham khon oḍok akan noa aema bõsko babotre Paul do nonkae meneda: “Onate mitʼ hoṛ khonge, uni gocʼ akanicʼ lekage tahẽkan rehõ, serma reakʼ ipilko leka aema, ar somond dhạr reakʼ gitil leka lekha baṅ daṛeakʼ nunạkʼ bõsko janamena. Noako sanam do biswạsreko gocʼena; em akan kathako reakʼ purạu bako ńamletʼa, menkhan saṅgiń khon onakoko ńelletʼa, onareko pạtiạuletʼa ar onakoko atkar hataoletʼa, ar dhạrtire do bidesi ar dahar calao hoṛ kana le menteko aṅgocʼletʼa.”25

GSAM 44.4Onkoakʼ asha reakʼ purạu do “nit do baṅ,” ar “surre” hõ baṅ, Bileamakʼ noa laha katha iạte Israelkoakʼ ontor do aloko komjorokʼ se hadosokʼ hoyokʼ tahẽkana; ente noa nạbi katha reakʼ thoṛa okte laha Probhu do acʼakʼ jionte em akan katha emletʼa je noa mohima reakʼ obostha do mucạtre hijukʼgea. Mose hotete uni doye menkeda, “Menkhan iń jiwetʼ menaińa, noa cetʼleka sạri kana, onkage goṭa dhạrti do Probhuakʼ mohimate perejokʼa.”26 Ona khon 863 serma tayom, nạbi Habakkuk reakʼ dinko re, onage sạriakʼ do arhõ menena, menkhan hijukʼkan okte reakʼ ghoṭna hisạbte menena: “ente dakʼ cetʼleka somond dapala, onkage dhạrti do Probhuakʼ mohima baḍaete perejokʼa.”27

GSAM 45Sonot ṭhãi reakʼ sewa do sạri sewa reakʼ namuna

GSAM 45.1Tinre Probhu do Israel Misor khone oḍok ạgukedea, unre goṭa ḍerarenko ańjomte acʼakʼ boge cal calao reakʼ hukumkoe porcarletʼa ar acʼ nijakʼ ạṅguṭte dhirire khodao akan ona hukum reakʼ mitʼ nokole ematʼkoa. Nonkate onko do uni Bańcaoicʼ secʼ joto okteko ńel lahakʼ hoyokʼ tahẽkana, okoe do mucạtre onko lạgitʼ acʼgeye dạṛẽokʼa; ar acʼakʼ daman mayam reakʼ daṛete onkoakʼ papko sapha oḍokokʼ lạgitʼ, uni do birre mitʼ Sonot ṭhãiye benao ocokeda. Noa tạmbu oṛakʼ, se Sonot ṭhãi reakʼ sanam benao do, burure Probhu uni oka namunae udubạde ona lekage ṭhik benao lạgitʼ Mose do hukum ńamletʼa.28 Noa Sonot ṭhãi reakʼ sewa do serma reakʼ Sonot ṭhãire Masiakʼ sạri sewa reakʼ umul tahẽkana.29 Sonot ṭhãi reakʼ dạn ar dạṛẽko hotete hoṛkoakʼ samaṅre “hijukʼkan boge jinis ko” reakʼ umul doho do Isorakʼ monsubạ tahẽkana.30 Menkhan Soetanakʼ kurumuṭu do noa tahẽkana je, Masi ar acʼakʼ sạri sewa secʼ ńel bodolte, hoṛko do dạṛẽkoakʼ secʼge ńelma, oka do uniakʼ sewa reakʼ mitʼ namuna eskar tahẽkana. Nonkate bańcao lạgitʼ akoakʼ nij kạmiko cetanre pạtiạu lạgitʼ uni do onko ạgu sanaetʼkoa tahẽkana.

GSAM 45.2Acʼren hoṛko—Israelko—ren raj calaoicʼ hoyokʼ, onkoakʼ laṛhạiko laṛhại ar jạtko harao do Probhuakʼ monsubạ tahẽkana. Raj calao reakʼ acʼakʼ dahar tahẽkana, cetʼleka noa latar reakʼ katha udubeda: “Kanan disạmre eae jạtko nostoketʼkoa tayom, uni do onkoakʼ disạm guṭite Israelkoye hạṭiń ạdikoa. Ar ona tayom, nạbi Samuelakʼ okte habicʼ, kom bes 450 serma lạgitʼ uni do onko bicạricʼkoye ematʼkoa.”31

GSAM 45Israel do rajae khojeda

GSAM 45.3Probhu onko raj calao reakʼ dahar do Israelko bako kusiakʼ tahẽkana mente sapha ńelokʼa. Menkhan uniakʼ monsubạ ar sana do noa tahẽkana je onko do acʼren nij hoṛko hoyokʼma, ạcurte sanam eṭakʼko khon bhin. Onko do uniakʼ hukumko bes okocte pańjaletʼ khan, eṭakʼ jạtko hõ onko babotre nonkako menkokʼa, “Sạrige noa maraṅ jạt do ạkil ar bujhạuan hoṛko kanako. Ente eṭakʼ oka nunạkʼ maraṅ jạt menakʼa, okoeakʼ Isor do onko surre menaea, cetʼleka abonren Probhu Isor do abon uni then nehorokʼ reakʼ sanam kathare abon surre menaea?”32

GSAM 46.1Ako baṅ kusi khante, onko cetanre mitʼ raja thạpon lạgitʼ Samuel thenko nehorena. Ar Probhu do Samuel thenteye menkeda, “Iń onko cetanre rajiń aloiń calao lạgitʼ, onko do ińko aṛakʼkedińa.”33 Arhõ onko do Samuel then baṛti hukum em leka nonkako menkeda, “Nit sanam eṭakʼ jạtko leka ale bicạr lạgitʼ mitʼ raja thạponale me.”34 Onko ren raja tahẽn khan oka baṛti duk hijukʼtakoa, ona do Samuel jotontee udubạtʼkoa; menkhan “enhõ hoṛko do Samuelakʼ aṛaṅ ańjom manao bako sanaetʼa; arko menkeda, Baṅ; ale cetanre mitʼ raja do tahẽn hoyokʼgea, jemon ale hõ sanam eṭakʼ jạtko lekale hoyokʼ, ar ale ren raja aleye bicạrale, ale samaṅ samaṅe sen, ar aleakʼ laṛhạikoe laṛhại.”35

GSAM 46.2Nonkate kom bes 500 serma onko cetan raj calao lạgitʼ rajako tahẽkana. Ehopʼre Saul, Daud ar Solomonakʼ latarre mitʼ raj tahẽkana; ona tayom Israel ar Jihuda, noa bar rajre hạṭińena. Onko ren rajako modre ạḍi komge boge ar dhạrmiko tahẽkana, menkhan aema do bạṛicʼko tahẽkana ar hoṛko do murtiko sewa ar ạḍi bạṛicʼ kạmiko secʼko ạgukoa. Onate onko do mitʼ raja tahẽnre eskar baṅ, bạṛicʼtetʼre hõ, ako ren hapṛamko ren Isor aṛakʼre hõ, ar murtiko ar serma reakʼ gadelko sewatre hõ, ako ạcurte menakʼ jạtko lekageko hoyena.

GSAM 46.3Noa raja reakʼ raj calao babotre nạbi Hoseaakʼ mocha hotete Probhu doye menkeda, “E Israel, am do amgem nostoyena; menkhan am reakʼ goṛo do ińthen menakʼa. Am ren raja ińgeń hoyokʼa; am reakʼ sanam nagrahare am bańcao daṛeamicʼ eṭagicʼ do okae menaea? Ar amem menletʼ je, Mitʼ raja ar raj koṛako emaińme, uni reakʼ amren bicạricʼko do okare menakʼkoa? Iń raṅgaore mitʼ rajań emletʼmea, ar ińakʼ bhạri raṅgaote uniń hatao oḍokkedea.”36

GSAM 47Raj uḷṭạuena

GSAM 47.1Noa raja reakʼ sason do on jokhecʼ hạbicʼ calaoena, tin re Kaldiko Jerusalemko jhao keda, mondil reakʼ basoṇko idi keda, ar Jihuda renko bandi kate Babilonteko idi ketʼkoa. Ako birudre laha re nạbi katha roṛlen leka, onḍe do 70 serma ko tahẽkana. Noa raja sason bondena jokhecʼ, Probhu do Jihiskel nạbi hotete onkoren mucạtʼ raja Sidikiae metadea, “E Israel ren osonot ar bạṛicʼ rajkumạr, am do amakʼ din hecʼakana, tin re bạṛicʼ kạmi reakʼ mucạtʼ hoyokʼa, Probhu Isor nonkae meneda: Boho reạkʼ paṭi ocoḱme, ar mukuṭ ocoḱme; noa do laha leka ar bạṅ tahena. Lạtar renicʼ [Babilon ren sasonicʼ] rakapʼme, ar cetan renicʼ [Jihuda bõsren noa apnar ạḍi maraṅicʼ dohoicʼ] lạtarme. Iń noań uḷṭạua, uḷṭạua, uḷṭạua; ar noa do ar bạṅ tahena, oka hạbicʼ noa reakʼ hạk menakʼtae uni bae hijukʼ; ar unige noań emaea.”37

GSAM 47.2Noa hạk menakʼtae sasonicʼ, sạri Bõsren Hopon, do Masi kanae. Uni reakʼ Mikha nạbi nonkae olleda, “E bheḍa dol reakʼ buruj, Sion ren kuṛi hoponakʼ keṭecʼ rạkhiạ ṭhãi, am ṭhenge ona hijukʼa, pạhil reakʼ sasonge [dhạrti cetanre sason, oka do Masire dohaṛa ńamokʼa]; Jerusalem ren kuṛi hopon ṭhenge raj hijukʼa.”38

GSAM 47.3Israel raja reakʼ ḍạṅe ạtu keda jokhecʼ, ona do Babilon ren raja reakʼ tire senena. Tayom daram onko do Media-Paras, Grik disạm ar Rom reakʼ sason lạtarreko tahẽkana, ar raj do pe dhao uḷṭạuena. Rom ren maraṅ raja Kaisar Agustus reakʼ sasonre, Masi do janamena, nạbi kathare laha re roṛlen lekage. Uni do Daud reakʼ siṅghạson ńam reakʼ sạri hạk menakʼtaeicʼ, ar uni maejiu, Abraham ar Daud ren sạri Bõsren Hopon kanae.

GSAM 47.4Hạk menakʼtae sasonicʼ, sạri Bõsren Hopon, do kom din raj e ńam akan sạdhạron gocʼokʼ hoṛ khon ạḍi maraṅicʼ kanae mente hoṛko jemonko badae, ona lạgitʼ Probhu do seren olokʼicʼ noa leka ol lạgitʼe udgạuadea: “Uni do ińren pạhil janam hopon iń dohoea, dhạrti ren rajako khon ho cetanre. Ińakʼ daya uni lạgitʼ jaejug iń dohoea, ar uni sãote ińakʼ niạm do keṭecʼ tahena. Uniakʼ bõs ho jaejug tahen iń ocoea, ar uniakʼ siṅghạson do serma reakʼ din leka tahena.” “Uniakʼ bõs jaejug tahena, ar uniakʼ siṅghạson do iń samaṅre siṅ cando leka tahena. Ona do cando leka, ar sermare mitʼṭen sạri goha leka jaejug keṭecʼ tahena.”39

GSAM 48.1Jisạia reakʼ nạbi kathare noa sasonicʼ reakʼ ar hõ nonkabon paṛhaoa: “Abo lạgitʼ mitʼṭen gidrạ janam akana, abo lạgitʼ mitʼṭen koṛa hopon em akana; ar sason do uniakʼ tạrạńre tahena. Uniakʼ nutum do Hahaṛaicʼ, Poramors Emaeicʼ, Dạṛe Gor Isor, Jaejug Baba, Sulukʼ ren Rajkumạr ńutuma. Uniakʼ sason ar sulukʼ baṛtikʼ reakʼ mucạtʼ bạṅ hoyokʼa; Daud reakʼ siṅghạson ar uniakʼ raj cetanreye durupʼa, ar ona do sajạukate nit khon jaejug hạbicʼ bicạr ar dhoromteye keṭeja. Pạlṭạnkoren Probhuakʼ uskur noa purạua.”40

GSAM 48Hanok ar Elia gocʼ begor sermateko idiyena

GSAM 48.2Mare oktere mitʼ bar hoṛko gocʼ begor sermateko idiyena, ona reakʼ ol menakʼa. Adam khon eaeakʼ bõsren Hanok reakʼ men akana, uni do “Isor sãote sen baṛalena; ar uni do ar bạṅe tahẽkana, ente Isor uniye idi kedea.”41 “Biswạs hotete Hanok do gocʼ alo ńel lạgitʼ idi ocoena; ar uni do bako ńamledea, ente Isor uniye idi ledetʼte. Idi ocoeṅ laha re uni reakʼ noa Goha menakʼ tahẽkana je, uni do Isore rạskạ ocoye kana.”42

GSAM 48.3Ar hõ, Elia ar Elisa sãotekin sen baṛae kan jokhecʼ, “kin calakʼ ar kin galmarao kan tahẽkana jokhecʼ, ńelme, seṅgel reakʼ mitʼṭen rạth ar seṅgel reakʼ ghõṛako ńelena, ar unkin bạrya bhagecʼ ketʼkina; ar Elia do ghurṇi hoete sermateye rakapʼena. Elisa noa ńelkateye hoho keda, Ińren baba, ińren baba, Israel reakʼ rạth ar onaren ghõṛare dejokʼko! Ar uni do ar bae ńelledea.”43

GSAM 48.4Hanok do Masi sanam dhạrti ren bicạricʼ lekae hijukʼ reakʼ noa nạbi kathae roṛleda: “Ńelme, Probhu do acʼren gel hạjạr gel hạjạr sonot hoṛko sãoteye hijukʼ kana, sanamko cetanre bicạr lạgitʼ; ar onko talaren sanam odhạrmiko do akoakʼ sanam odhorom kạmi, oka do odhoromteko kạmi akada, ar odhạrmi pạpiko uni birudreko roṛ akan sanam keṭecʼ kathako reakʼ dosi oco lạgitʼ.”44

GSAM 49Iyob do Probhuakʼ hijukʼ reakʼe cetʼakeda

GSAM 49.1Iyob do Mose reakʼ oktereye jion tahẽkana mente hudisokʼ kana. Masiakʼ hijukʼ ar gocʼ khon jivet beretʼ reakʼ uni mitʼṭen badae tahẽkantaea, ente uniye menkeda, “Hae, ińakʼ kathako nit olokʼkhan! Hae, onako mitʼṭen puthire chapakʼkhan! Loha reakʼ kolom ar sisa te onako dhirire jaejug lạgitʼ khudạukʼkhan! Ente iń badaea je, ińren Chạḍạuicʼ do jivet menaea, ar mucạtʼ dinre dhạrti cetanreye teṅgona. Ar ińakʼ hạr tayomre kimiko noa hoṛmo nosto lekhan ho, ińakʼ jel hoṛmore iń Isoriń ńelea. Iń apnar lạgitʼ uniń ńelea, ar ińakʼ metʼge uni ńelea, eṭakʼicʼ do bạṅ.”45

GSAM 49Daud reakʼ siṅghạson do Probhu reakʼ siṅghạson

GSAM 49.2Daud reakʼ siṅghạson do Probhu reakʼ siṅghạson mente ńumokʼ tahẽkana. “Solomon do acʼren baba Daud bodolte raja leka Probhu reakʼ siṅghạsonreye durupʼena.”46 Probhu do “uni [Daud] ṭhen kirạe kirạleda je, uniakʼ hoṛmo reakʼ bõs khon Masiye beretʼea, jemon uniakʼ siṅghạsonreye durupʼ. Uni noa laha rege ńelkate, Masiakʼ gocʼ khon jivet beretʼ reakʼe roṛleda je, uniakʼ jiu do gocʼkoakʼ ṭhãire bạṅ bạgi ocolena, ar uniakʼ jel hoṛmo ho bạṅ pạclena.”47 Ar Masiakʼ hijukʼkan raj reakʼ men akana, uni do Daud reakʼ siṅghạsonreye durupʼa. (Jisạia 9:7 ńelme.) Ar hõ, “Dhạrti ren rajako akoakʼ ṭhãireko teṅgona, ar sasonko do Probhu ar uni Abhisek akanicʼ birudre mitʼkate poramorsko hataoa.... Enre ho iń do ińren raja ińakʼ sonot Sion burureń doho akadea. Iń ona hukum iń sodora: Probhu ińe metadińa, Am do ińren Hopon kanam; tisiń iń am iń janam akatʼmea.”48 Ar hõ, “Probhu do ińren Probhue metadea, Ińakʼ jojom tire durupʼme, tin hạbicʼ amren bạiriko amakʼ jaṅga dohokʼ ṭhãi leka bań doho akatʼkoa.”

GSAM 49Jihudiko ạkulạuena

GSAM 49.3Noa ayetʼko do Jihudiko ạkulạu ketʼkoa. Noa do mitʼṭen kukli tahẽkana, oka do onko bako bujhạu daṛeakʼkan tahẽkana: Daud uni Probhu menteye hohoade khan, uni do cekate uni ren hopon kanae? Uni do Daud reakʼ bõs khon janam akan gidrạ hoyokʼkate ho cekate Immanuel—Isor abo sãote—hoyokʼ daṛeakʼa? Enre ho, onkoren nạbi Jisạia apnar nonkae menleda, “Mitʼṭen kumạri do hoṛmoyokʼa, ar mitʼṭen koṛa hopone janamea, ar uniakʼ nutum Immanuele dohoea.”49

GSAM 50.1Khucṛi kukli kukliekan Pharisiko thir oco lạgitʼ oka kukli hoyokʼa, Masi do ona besgeye badaekan tahẽkana. Onate onkoe kuliketʼkoa, “Masi reakʼ ape do cetʼpe hudiseda? Uni do okoe ren hopon kanae? Onko uniko metaea, Daud ren hopon. Uni onkoe metatkoa, To Daud do ạtma te cekate uni Probhu mente hohoe kanae, noa menkate, Probhu do ińren Probhue metadea, Ińakʼ jojom tire durupʼme, tin hạbicʼ amren bạiriko amakʼ jaṅga dohokʼ ṭhãi leka bań doho akatʼkoa? Daud do uni Probhu mente hohoe kan khan, uni do cekate uni ren hopon kanae?”50

GSAM 50.2Noa katha do Seren Puthi 45:6, 7 re ar hõ men akana: “E Isor, amakʼ siṅghạson jaejug jaejug hạbicʼ tahena; amakʼ raj reakʼ ḍạṅ do nyạu reakʼ ḍạṅ kana. Am do dhoromem dulạṛa, ar bạṛicʼ kạmiem hĩsạgea; onate Isor, amren Isor, do amren soṅgeko khon baṛti rạskạ reakʼ sunumteye abhisek akatʼmea.”51 Noa Dhorom Puthi reakʼ kathako mone re dohokate, Jihudi hoṛko do hijukʼkan sasonicʼ ar dohaṛa thik dohoicʼ reakʼ gunko ạḍi maraṅge ko hudisletʼ hoyokʼa. Eṭakʼ leka do bạṅ hoyokʼ daṛeakʼ tahẽkana.

GSAM 50Isor khon hecʼakan Bõsren Hopon

GSAM 50.3Masi ar uniakʼ janam reakʼ khũṭi-nạṭi sikhạun emlena, ente Probhu do Mikha nạbi hotete uni Isor khone hecʼakana mente, ar uni janamokʼ lạgitʼ menakʼ huḍiń ạtu hõe udukʼleda: “Menkhan am, Bethlehem Ephratah, Jihuda reakʼ hạjạrko talare huḍiń kanam rehõ, am khonge iń lạgitʼ uni oḍokʼa, okoe do Israel ren sasonicʼe hoyokʼa; uniakʼ oḍokʼ-hara do mare khon, jaejug khon menakʼa” (pạṭh dhạrre, Ibrani: “jaejug reakʼ din khon”).52

GSAM 50Sekina ar rimilre Isor menae mente ńelena

GSAM 50.4Israelkoakʼ itihãsre tayomte, Solomon do mondil teyar cabe keda jokhecʼ, oka do ạḍi “thonok ar jut reakʼ” hoyokʼ hoyokʼa menteye menleda, Isorakʼ thonok reakʼ Sekina do daya-ạsọn cetanre kerubko talareye tahenena. Ol menakʼa je, mondil utsorgo jokhecʼ naekeko Sonot ṭhãi khonko oḍokena jokhecʼ, “rimil do Probhuakʼ oṛakʼ perecʼ keda, ar rimil iạte naekeko do sewa kạmi lạgitʼ bako teṅgo daṛealena; ente Probhuakʼ thonok do Probhuakʼ oṛakʼ perecʼ akatʼ tahẽkana.”53 Noa mondilre Probhu menae mente hoṛkoakʼ metʼ samaṅre thonok reakʼ rimilte ńelena. Noa oktere Probhu do Solomonakʼ koejoṅe ańjom ruạṛadea, ar uniye metadea, “Iń do amakʼ koejoṅiń ańjom akada, ar noa ṭhãi do iń lạgitʼ boli reakʼ oṛakʼ lekań bachao akada.”54

GSAM 51.1Hoṛko pạpko kạmi keda—murut sewateko senena—ar ona iạte onkoakʼ nagraha ar Sonot ṭhãi do 70 serma hạbicʼ bhạṅga atṛa tahẽkana. Bandi khon ruạṛ tayomte, Serubabel reakʼ ti lạtarre mondil dohaṛa teyarena. Solomon teyarletʼ mondil khon noa reakʼ thonok kom tahẽkana rehõ, Probhu do acʼren nạbi hotete ona reakʼe menleda, “Noa tayom reakʼ oṛakʼ reakʼ thonok do laha reakʼ oṛakʼ khon baṛti maraṅ hoyokʼa.”55 Herod noa oṛakʼe sajao keda, ar ona reakʼ raća re Bańcaoicʼe cetʼatʼkoa. Laha reakʼ oṛakʼre Probhu reakʼ cinhạ leka thonok reakʼ rimil tahẽkana, menkhan dosar reakʼre Bańcaoicʼ apnar, sanamakʼ Benạuicʼ, hecʼlena.

GSAM 51Jisai reakʼ khuṇṭ khon hecʼicʼ reakʼ thonok raj

GSAM 51.2Jisạia reakʼ oktere ạs dohokate tạṅgi kan hoṛko lạgitʼ, uniakʼ nạbi kathare mucạtʼ chạḍạu sãote jorom akan thonokakʼko udukʼlena, onako do dạṛe ar udgạu reakʼ jhạrnạ hoyokʼ hoyokʼa. Noa nạbi kathako ar hõ ạḍi phut te on bõs reakʼko udugakʼ kana, oka khon noa ạs doho akan Chạḍạuicʼ hijukʼ hoyokʼa, noa leka: “Ar Jisai reakʼ khuṇṭ khon mitʼṭen ḍạr oḍokʼa, ar uniakʼ rehetʼ khon mitʼṭen Ḍạr hara rakapʼa. Ar uni cetanre Probhuakʼ ạtma tahena, ạkil ar bujhạu reakʼ ạtma, poramors ar dạṛe reakʼ ạtma, badae ar Probhu botoṛ reakʼ ạtma. Ona do Probhu botoṛre uni usạra bujhạuicʼe benạuea. Uni do acʼakʼ metʼte ńel lekate bicạr bạṅe kạmia, ar lutur te ańjom lekate dos bạṅe emakoahõ. Menkhan dhoromte rengecʼ hoṛko lạgitʼe bicạra, ar nyạute dhạrti ren norom mon hoṛko lạgitʼe phãẽslaea. Acʼakʼ moca reakʼ ḍạṅte dhạrtiye dalia, ar acʼakʼ lucʼ reakʼ sahẽtʼte bạṛicʼ hoṛe gojea.”56

GSAM 52Nạbiko gocʼ khon jivet beretʼ reakʼko cetʼakeda

GSAM 52.1Jisạia nạbi do noa jiwi rạsạikʼ kathakote gocʼkoakʼ jivet beretʼ reakʼ sikhạun hõe emleda: “Noa burure pạlṭạnkoren Probhu do sanam hoṛko lạgitʼ cạrbi menakʼ jomakʼ reakʼ bhoj, talare jạma akanakʼ sãote doho akan darkha rasa reakʼ bhoj, jãṅ reakʼ sarte perecʼ cạrbi menakʼ jel reakʼ, ar talare jạma akanakʼ khon bes sapha akan darkha rasa reakʼ bhoje benạua. Ar noa burure sanam hoṛko cetanre esedakanakʼ reakʼ metʼhã, ar sanam jạtko cetanre pasnao akan pardạe nostoetʼa. Uni do jitạu te gocʼe uda; ar Probhu Isor do sanam metʼhã khon metʼ dạkʼe joca, ar acʼren hoṛkoakʼ lajao do sanam dhạrti khone ocoḱa, ente Probhu noa kathae roṛ akada. Ar on din menokʼa, Ńelpe, nuige abo ren Isor; abo uni lạgitʼbon tạṅgi akana, ar uni do aboe bańcaoa. Nuige Probhu; abo uni lạgitʼbon tạṅgi akana, uniakʼ bańcaore abon rạskạkʼ arbon rãsạkʼa.”57

GSAM 52Nawa akan dhạrti reakʼ raj

GSAM 52.2Uni nạbige ar hõe meneda je, nawa akan dhạrtirege mucạtʼ raj keṭecʼ dohokʼa: “Ente, ńelpe, iń do nawa sermako [hoe reakʼ sermako] ar nawa dhạrtiń benạua; ar laha reakʼko do bako monea, ar mone rehõ bạṅ hijukʼa [pạṭh dhạrre, Ibrani: ‘mone re hijukʼ,’ ona mane, ar hõ ona ńam reakʼ sana]. Menkhan iń benạuetʼkanakʼre jaejug rạskạkʼ ar rãsạkʼpe; ente, ńelpe, iń do Jerusalem rạskạ reakʼ, ar onḍen hoṛko rãsạ reakʼiń benạuakoa. Ar iń do Jerusalemreń rạskạkʼa, ar ińren hoṛkoreń rãsạkʼa; ar onḍe do rạkʼ reakʼ saḍe ar bạṅ ańjomokʼa, hoho rạkʼ reakʼ saḍehõ bạṅ. On khon [nawa dhạrti benạu okte khon] do ar mitʼ bar dinren gidrạ [kom din jion akan gidrạ] bạṅ tahena, ar apnar dinko bạṅ purạu akan hạṛạm hoṛ [okte laha hạṛạm hoyokʼ] hõ bạṅ tahena; ente gidrạ do 100 serma ren hoyokʼkateye gocʼa [tin re hoṛko 900 serma hạbicʼko jion tahẽkana, un dinre gidrạko do 100 serma ren hoyokʼko daṛeakʼ tahẽkana]; menkhan pạpi do 100 serma ren hoyokʼkate [100 serma reakʼ jion reakʼ tayom dinre] sạrạpʼe ńama. [Nawa dhạrti ạgu oktere gocʼko do onko kana, okoe do ‘odhạrmi hoṛkoakʼ binạs’reko nostoḱa. Dosar Peter 3:7.] Ar onko do oṛakʼko benạua, ar onakoreko girạbạsa; darkha bargeko rohoea, ar onako reakʼ jomko joma. Onko do benạukate eṭakʼicʼ bạṅe girạbạsa, ar onko do rohokate eṭakʼicʼ bạṅe joma; ente dạre reakʼ din leka [jion reakʼ dạre, Eae gel renkoakʼ torjoma] ińren hoṛkoakʼ din hoyokʼa, ar iń bachao akatʼko do akoakʼ ti reakʼ kạmi ạḍi jiliń din hạbicʼko bhogea.”58

GSAM 53.1Jihiskel do jiliń okte reakʼ sạṅgin secʼre gocʼkoakʼ jivet beretʼe ńel kana. Uni hotete Probhuye meneda, “Ńelpe, e ińren hoṛko, iń do ape akʼ koborkoń jhica, ar ape akʼ koborko khon oḍokʼ rakapʼiń ocopea, ar Israel disạmteń ạgupea.”59

GSAM 53“Uni abo akʼ dukʼe gogʼ akada”

GSAM 53.2Bhage sombad ren nạbi Jisạia ṭhen, hoṛko lạgitʼ Bańcaoicʼakʼ bicạr samaṅre teṅgo, dukʼ sạhao ar gocʼ reakʼ ar hõ purạu te sodorlena. Nạbiye meneda, “Aleakʼ sombad okoe patiau akada? Ar Probhuakʼ ti do okoe ṭhen sodor akana? Ente uni do uni samaṅre norom cạṛạ leka, ar rohoṛ hasa khon oḍokʼ rehetʼ lekae hara rakapʼa. Unire jãhãn jut se mohor bạṅ menakʼa; ar uni bon ńele jokhecʼ, abo uni lạgitʼ bon sanaea, onkan mohor do bạṅ menakʼa. Hoṛko uni ko hĩsạge arko hãṭaokedea; uni do dukʼren hoṛ kanae, ar dukʼ sãote orom menakʼtaea. Ar abo do uni khon abo akʼ metʼhã bon okoleda leka; uni do hĩsạge ocoicʼ tahẽkana, ar abo uni babo manot ledea. Sạrige uni do abo akʼ dukʼkoe gogʼ akada, ar abo akʼ kastiko uni reye idi akada; enre hõ abo do uniye dal oco akan, Isorteye dal oco akan ar dukʼ ńam akanicʼ mentebon hudisledea. Menkhan uni do abo akʼ hukum bhãṅgao lạgitʼ ghao ocoena, abo akʼ bạṛicʼ kạmi lạgitʼ uni ko picṛao kedea. Abo akʼ sulukʼ reakʼ sạjại do uni cetanre tahẽkana, ar uniakʼ korṛa reakʼ dạgko hotete abo bon boge akana.”60

GSAM 53.3Noa hahaṛa ghoṭnạko do ińakʼ dinre hoyokʼa se? Hoṛko ar nạbi hõ noa kukliko daṛeakʼ tahẽkana. Tela do noa hoyokʼa: Nit do onako bạṅ hoyokʼa; noa maraṅ Chạḍạuicʼ hijukʼ reakʼ okte auri seṭera. Menkhan nạbiye meneda, “Amakʼ metʼ do Raja uniakʼ mohorre ńelea; ona do ạḍi sạṅgin disạm ńelea.”61

GSAM 54Danielakʼ nạbi kathako hijukʼkan okte sodoreda

GSAM 54.1Menkhan Daniel nạbi hotetege Probhu do acʼren hoṛko mitʼ tayom mitʼ beretʼokʼ rajko reakʼ cetʼako ehopʼ keda, oka do uniakʼ jaejug raj teṅgo hạbicʼ sasonko kạmia. Ar mitʼṭen asol okte reakʼ hõe sodor ehopʼ keda, oka do un jokhecʼ auri hoyokʼ mitʼṭen ghoṭnạ khon Masi sạrige sodorokʼ ar gocʼ oco hạbicʼ hoyokʼa. Nebukadnesarakʼ kũmũ reakʼ mane sodor te noa ńelena je, dhạrtire sason kạmi lạgitʼ ponṭen rajko do sona, rupa, pital ar loha reakʼ mul komokʼ leka, dạṛe ar thonok reko kom idiḱa. Ar mucạtʼre onako rajkoakʼ bhạṅga ar begar akan obostha do loto hasa sãote mesa loha reakʼ bhạṅgokʼ leka hoyokʼa. On tayom serma reakʼ raj hijukʼ hoyokʼa, onako rajko nostoḱ tayomre, oka do situm din reakʼ hoṛo daṛạl ṭhãi reakʼ bũsi leka hoyokʼa, ar onako lạgitʼ jãhãn ṭhãi ar bạṅ ńamokʼa; menkhan Isorakʼ raj do sanam dhạrti pereja.

GSAM 54.2On tayom eaeakʼ pạṭh reakʼ Dorsonre, ponṭen maraṅ janwarakʼ cinhạko hotete, ona kathage ar hõ sodor akana, ar noa rajko reakʼ eṭakʼ gunko hõ udukʼ akana. Noa pạṭhre “huḍiń deraṅ” reakʼ dạṛeakʼ lahanti ar kạmi ol akana. Ponakʼ raj gel hạṭiń bhagecʼ tayom, ona dạṛe do onako khon peṭen uḷṭạu se jhukạo kate beretʼokʼ hoyokʼa, jemon sanamko cetanre dhorom secʼren sasonicʼ leka apnar keṭeja. Noa Rom ren papa reakʼ dạṛe do ponakʼ raj reakʼ bhagecʼ akan ar rapudokʼ obosthare 1260 serma hạbicʼ tahen hoyokʼa. Nonkate onako ghoṭnạko sodorlena, oka do Masi acʼren Baba khon raj hatao okte hạbicʼ seṭera, ar uni do ona raj Sanam khon Cetan renicʼren sonot hoṛkoe emakoa. Noa raj do mucạtʼre sanam dhạrti cetanre sason kạmia, ar jaejug keṭecʼ tahena.

GSAM 552300 mãhã

GSAM 55.1Daniel reakʼ iraḷakʼ pạṭhre, aṇḍia bheḍa, chạgri ar “ạḍi maraṅ rakapʼ akan huḍiń deraṅ” reakʼ Dorson hotete, nạbi do ar hõ mucạtʼ okte hạbicʼ idi ocoena. 13 ar 14 ayetʼre uniakʼ nojor do bicạr hạbicʼ pasnao akan mitʼṭen okte—2300 mãhã—secʼ idi oco akana. Noa do ạḍi jiliń okte tahẽkana, ar nạbi do onkageye bujhạuleda; ente dut uni badaee oco kedea je, Dorson do ạḍi aema mãhã tayom lạgitʼ kana. On mãhãko ehopʼ reakʼ tạrikh un hạbicʼ bạṅ emlena, onate uni do noa menkate pạṭhe cabakeda, “Dorson ńelte iń hahaṛa akana; menkhan okoege ona bako bujhạuleda.”

GSAM 55Masi hạbicʼ 70 hapta

GSAM 55.2Areyakʼ pạṭh do Danielakʼ koejoṅ reakʼ tela leka, uni ạkil ar bujhạu emae lạgitʼ dut uni ṭhene hijukʼ reakʼe lạia. Dut do 70 hapta reakʼ mitʼṭen okte uniye lạiadea. Noa serma hisạb reakʼ haptako khon 69 hapta [“hapta” mente torjoma akan sebuim katha reakʼ manege noa kana mente aboko lại akatʼbona] do Masi hạbicʼ seṭerokʼa. Oka khon noa okte ehopʼokʼ hoyokʼa, ona “Jerusalem dohaṛa thik ar teyar reakʼ hukum” do un hạbicʼ auri emlena. Kukli beretʼokʼ kana, 69 hapta oka ṭhãire mucạtʼokʼa, Daniel do cekateye badae daṛeakʼa? Gel bạryakʼ pạṭhre okte reakʼ kukli ar hõ hudis akana. Uniakʼ kukli, “Noa kathako reakʼ mucạtʼ do cetʼ hoyokʼa?” reakʼ tela, uniakʼ horre calakʼ lạgitʼe metaḱ kana, ente kathako do “mucạtʼ reakʼ okte hạbicʼ sin ar chạp akan” menakʼa. On jokhecʼ “ạkilanko bujhạua.”

GSAM 55.3Sạrige noa okte reakʼ kukli do preṛit Peter men akatʼ misaḷko khon mitʼṭen kana, tin re uniye meneda, “Noa bańcao reakʼ nạbiko kukli ar ạḍi jotonte sendrạko keda, okoe do ape ṭhen hijukʼkan daya reakʼ nạbi kathako roṛleda. Onkore menakʼ Masiakʼ ạtma do oka okte, se okalekan okte reakʼ cinhạe emetʼ tahẽkana, ona onkoko sendrạleda, tin re ona do Masiakʼ dukʼ sạhao ar ona tayomre hijukʼkan thonok reakʼ laha rege Gohaye emleda.”62

GSAM 56Odhạrmikoakʼ mucạtʼ obostha

GSAM 56.1Mare Niạm ren nạbiko talaren mucạtʼicʼ Malakhi do bạṛicʼ hoṛkoakʼ mucạtʼ binạs reakʼ mitʼṭen jiwi thartharaokʼ katha ol bạgi akada: “Ńelpe, din hijukʼ kana, oka do bhạṭi leka jolokʼa; ar sanam phulạu monko, hẽ, sanam bạṛicʼ kạmi kạmiko do hoṛo goṛa lekako hoyokʼa. Ar hijukʼkan din do onkoe jhao cabakoa, pạlṭạnkoren Probhuye meneda, ar onkoakʼ rehetʼ se ḍạr jãhãnakʼge bạṅ bạgikoa. Menkhan ape okoe ińakʼ nutumpe botoṛa, ape lạgitʼ Dhorom reakʼ Siṅ Cando acʼakʼ phạkṛạre boge reakʼ dạṛe sãote turukʼa. Ar ape dope oḍokʼa, ar gohal ren bachṛuko leka pe hara rakapʼa. Ar ape do bạṛicʼ hoṛkope ṭaṭeakoa; ente iń noa kạmi mãhãre onko do ape akʼ jaṅga lạtarre toṛoć lekako hoyokʼa, pạlṭạnkoren Probhuye meneda.”63

GSAM 56.2Israelkoakʼ tire menakʼ Mare Niạmre noa sanam sạri ghoṭnạko ol akana, ar onako do bańcao reakʼ monsubạ reakʼ nunạkʼ aema gunko onko ṭhen sodor akatʼ tahẽkana. Tin re Kathatetʼ jotonte paṛhaokʼko do ńelkate bujhạuko keda je, noa kạul akan Bõsren Hopon hijukʼ reakʼ okteko sorokʼ kana, to onkoakʼ sana cetʼ lekan maraṅ hoyokʼ tahẽkana! Aema hoṛko, ar sanam Jirạukʼ mãhãre somaj oṛakʼkore Dhorom Puthi paṛhaokʼko hõ, Kathatetʼ bako bujhạu daṛealena (Kạmi 13:27). Menkhan bhokti mon ar jotonte paṛhaokʼ hoṛko, okoe do ạtma reakʼ ạyur lạtarre biswạs sãote Dhorom Puthiko sendrạleda, onko do sạrige ạḍi mon khonko koejoṅletʼ hoyokʼa, noa oktere preṛit Johon kạmi akatʼ leka, “Hijukʼme, Probhu Jisu, ar usạra hijukʼme.”

Notes

  1. Hitopodes 13:12. ↩
  2. Hagai 2:6, 7. ↩
  3. Ibriko 12:26-28. ↩
  4. Jisạia 28:13. ↩
  5. Hitopodes 4:18. ↩
  6. Pạhil Mose 4:1. ↩
  7. Ibriko 11:4. ↩
  8. Pạhil Mose 4:25. ↩
  9. Pạhil Mose 5:29. ↩
  10. Pạhil Mose 9:1; 10:9, 10. ↩
  11. Pạhil Mose 13:15-17. ↩
  12. Ibriko 11:8. ↩
  13. Ibriko 11:10. ↩
  14. Pạhil Mose 15:13-15. ↩
  15. Ibriko 11:19. ↩
  16. Galatiạ 3:16. ↩
  17. Galatiạ 3:8. ↩
  18. Pạhil Mose 28:13. ↩
  19. Pạhil Mose 49:10. ↩
  20. Dosar Mose 1:8; Kạmi 7:18. ↩
  21. Ibriko 11:23. ↩
  22. Josephus akʼ Jihudikoakʼ mare itihạs, puthi 2, pạṭh 9, onol hạṭiń 7; Nạbi katha reakʼ ạtma, bhạg 1, sahṭa 165, 166 ńelme. ↩
  23. Kạmi 7:25. ↩
  24. Ponakʼ Mose 24:17. ↩
  25. Ibriko 11:12, 13. ↩
  26. Ponakʼ Mose 14:21. ↩
  27. Habakkuk 2:14. ↩
  28. Dosar Mose 25:40; 26:30; 27:8; Kạmi 7:44. ↩
  29. Ibriko 8:3-5; 9:8-12. ↩
  30. Ibriko 10:1. ↩
  31. Kạmi 13:19, 20. ↩
  32. Moṛẽakʼ Mose 4:6, 7. ↩
  33. 1 Samuel 8:7. ↩
  34. 1 Samuel 8:5. ↩
  35. 1 Samuel 8:19, 20. ↩
  36. Hosea 13:9-11. ↩
  37. Jihiskel 21:25-27. ↩
  38. Mikha 4:8. ↩
  39. Seren Puthi 89:27-29, 36, 37. ↩
  40. Jisạia 9:6, 7. ↩
  41. Utpạti 5:24. ↩
  42. Ibrani 11:5. ↩
  43. Dosar Rajako 2:11, 12. ↩
  44. Jihuda 14, 15. ↩
  45. Iyob 19:23-27. ↩
  46. Pạhil Itihãs 29:23. ↩
  47. Kạmi 2:30, 31. ↩
  48. Seren Puthi 110:1. ↩
  49. Jisạia 7:14. ↩
  50. Mathi 22:42-45; Seren Puthi 110:1. ↩
  51. Ibrani 1:8, 9. ↩
  52. Mikha 5:2. ↩
  53. Pạhil Rajako 8:10, 11. ↩
  54. Dosar Itihãs 7:12. ↩
  55. Haggai 2:9. ↩
  56. Jisạia 11:1-4. ↩
  57. Jisạia 25:6-9. ↩
  58. Jisạia 65:17-22. ↩
  59. Jihiskel 37:12. ↩
  60. Jisạia 53:1-5. ↩
  61. Jisạia 33:17. ↩
  62. Pạhil Peter 1:10, 11. ↩
  63. Malakhi 4:1-3. ↩

Note

Back