Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
24 / 31
24 / 31

Pạṭh 21 — Kạmire ạyur ti

John Norton Loughborough

GSAM 322.1“Iń do ạkil eḿama ar oka horre amem calakʼ, ona hor doń cetʼama.”1

GSAM 322.2Okoe do Probhure bhorsae dohoe, uni ṭhen do Probhui jotonade kanakʼ do jaoge ńelokʼa. Menkhan jãhã tinaṅ oktere noa joton do bạṛti porisphuṭge bujhạukʼa: ńelokʼ ar baṅ ńelokʼ bạṛicʼakʼ ar muskilko khon asol rukhiyạ, ar uniakʼ sạriakʼ pasnaokʼ lạgitʼ aćakʼ jotontege hor jhicʼ emoṅko leka. Noa pạṭhre do noa kathako reakʼge ol akana.

GSAM 322Michiganre pạhil Dorson

GSAM 322.31853 sal Me candore Murubi White ar uni ren era Michigan kin senlena. Buffalo, N.Y. reakʼ pacchim seć kin senlena, noa do kinakʼ pạhil dhao tahẽkana. Me cando reakʼ mucạtʼ Jirạukʼ mãhãre unkin do Tyronerekin tahẽkana. Onḍege Mrs. White do Dorsonre ponotren Jirạukʼ mãhã manaoicʼkoakʼ bhinạ bhinạ dolko udukʼadekana, ar onko birudre kạmi daṛeakʼkan probhabko babotre hõ cehaona emadekana. Jun 2 tạrikre Jacksonre uni do phulskep kagoj reakʼ iraṛ sahṭare uni udukʼadeakʼ khon tinaṅ kathakoe olkeda. Uni do Dorson reakʼ pensilte ol akan nokol do ińe emadińa, noa sarta salaṅ je kolom ar kalite phorṭok nokol ol katʼe iń do uniń emaya.

GSAM 322Sonotgea menokʼkan mitʼṭen era

GSAM 322.4Eṭakʼ udukʼadeakʼ kathako talare mitʼṭen era reakʼ katha hõ tahẽkana, okae do ale ren hoṛko talare bolokʼe ceṣṭaetʼkan tahẽkana. Uni do ạḍi sonotgea menkatʼe aće dạbi kana, noa Mrs. White e laikeda. Mrs. White do uni tis hõ bae ńapamlede, ar noa Dorsonre udukʼadekan begor uni babotre cetʼ hõ bae baḍaeletʼa. Uni do era reakʼ calcalonge bae laikeda, menkhan tinre uni egerkate cetaweya, unre sonot hoṛ lekage metʼhãe benaoa ar, “Probhu—ińakʼ—mon—baḍaea,” mente roṛa, noa hõe laikeda. Uni do mitʼṭen juạn koṛa salaṅ disomreye daṛan kana, ar uni ren jae, mitʼṭen budhạ hoṛ, onkinakʼ bạṛicʼ horre calaokʼ lạgitʼ poesa ńam lagitʼ oṛakʼreye kạmi kan tahẽkana, noa hõe laikeda. Mrs. White e menkeda je Probhu doe udukʼadea, “era do sonotgea mente tinạkʼ rehõe dạbietʼkan, uni ar uni juạn koṛa do eaeakʼ hukumkin raṛicʼ akada.” Noa reakʼ ol akan biboron ińakʼ jebre doho katʼe, cetʼ leka hoyokʼa ńel lạgitʼ tinaṅ cintạ salaṅiń tạṅgikeda.

GSAM 323Vergennes, Mich. reakʼ sabha

GSAM 323.1Ale do Jackson, Battle Creek, Bedford ar Hastingsre sabhako hoe entalea, ar ina tayom Kent jila reakʼ Vergennesle hećena. Ona do uni erae tahẽnkan ṭhãige tahẽkana, noa tayomle baḍaekeda. Jun 11 tạrikre, Jirạukʼ mãhã ehopʼ laharege, ńindạ bitạukʼ ṭhãirele seṭerena. Aleakʼ tahẽn ṭhãi do eṭakʼ mitʼ Murubi White ren oṛakʼ tahẽkana, uni do laha Kristian dhorom dolren dhorom porcaricʼe tahẽkana. Noa disomre hoṛkoakʼ basoti do nawage hoe akan tahẽkante, pe mạil arhoṅ laha seć mitʼ maraṅ, nawa benao akan hoṛo doho oṛakʼre aleakʼ sabhako lạgitʼ sapṛao akan tahẽkana. Dorsonre ńel akan era do sabha ṭhãi khon arhoṅ bar mạil laha seće tahẽnkan tahẽkana, noa hõ tayom baḍaeena.

GSAM 323Andha dhorom jhuk an era ṭhen Goha

GSAM 323.2Jun 12 tạrikre setakʼ 10:30 baje, sabha lạgitʼ hoṛo doho oṛakʼrele jarwaena. Mrs. White do roṛ ṭhãi reakʼ leṅga mucạtreye durupʼlena; iń do uni sorreń durupʼlena, Murubi Cornell do iń sorre, ar Murubi White do roṛ ṭhãi reakʼ jojom sećreye roṛetʼkan tahẽkana. Uni do gel moṛe miniṭ lekan roṛ tayom, mitʼ budhạ ar mitʼ juạn koṛa mitʼtekin boloyena ar roṛ ṭhãi sor reakʼ laha durupʼ ṭhãirekin durupʼlena. Mitʼ jeling, patla, hende hoṛmo an era onkin salaṅe tahẽkana; uni do duạr sorreye durupʼlena. Murubi White reakʼ huḍiń porcar tayom Mrs. White e teṅgoyena ar dhorom porcaricʼkoakʼ joton reakʼ katha roṛteye ehopʼkeda, je onko jima akawatʼ kạmi do alo ko bạṛicʼma. Uni do noa dhorom puthi reakʼ kathae beoharkeda: “E Probhu ren bhạjan goṛokʼ hoṛko, saphae tahẽnpe.” Uni doye menkeda je mitʼ era do ać ren jae bạgi katʼe eṭakʼ koṛa salaṅ disomre daṛan lạgitʼ hoho do Isorakʼ hukum do baṅ kana. Mucạtre uni do phorṭokgeye menkeda,

GSAM 323.2“Uni era okae do nitogeye duạr sorre durupʼlena, uni do porcar lạgitʼ Isor hoho akadińa mente dạbie kana. Uni do noa juạn koṛa salaṅe daṛan kana, okae do nitoṅ roṛ ṭhãi samangreye durupʼlena; ar noa budhạ hoṛ, uni ren jae—Isor do uni dayawae ma!—oṛakʼre ạḍi kastote poesa ńam lạgitʼe kạmi kana, oka do onkin do kinakʼ bạṛicʼ kạmi lahanti lạgitʼkin beoharetʼ kana. Uni do ạḍi sonotgea—sonot akan gea—mente dạbie kana; menkhan uniakʼ sańam sonot reakʼ dạbi tahẽn rehõ, Isor do ińe udukʼadińa je uni ar noa juạn koṛa do eaeakʼ hukum raṛicʼ reakʼ dosikin kana.”

GSAM 324.1Onḍe menakʼ sańam hoṛge baḍaeko kan tahẽkana je noa hoṛko hoṛo doho oṛakʼreko bololen lahare Mrs. White tis hõ uni hoṛko bae ńelletʼkoa. Uni onko alad katʼe tin leka onkoakʼ caritore sodorkeda, ona do onḍe menakʼ hoṛkoakʼ monre kạmikeda; unire onkoakʼ bhorsae bạṛtikeda ar Dorsonre onkoakʼ biswạse keṭejkeda.

GSAM 324Laha roṛ akan lekage katha roṛena

GSAM 324.2Mrs. White aćakʼ Gohae emetʼkan oktere hoṛko do cintạ salaṅ uni egerkate cetawakan era, Alcott era sećko koyokʼetʼkan tahẽkana, je roṛ akan katha doe cekate aṅgocʼa, ar cetʼe kạmi ar cetʼe roṛa. Judi uni cetanre em akan dos do bae kạmi akan tahẽn khan, uni teṅgo katʼe sańam kathae baṅa, noa ge hoṛko asokʼa. Judi uni dosi ar ạḍi bạṛicʼ akan tahẽn khan hõ, ona sạriakʼge mente baḍae rehõ sańamakʼe baṅ daṛeakʼa. Menkhan uni do onka bạgi katʼe, egerkate cetaweya khan cetʼe kạmia mente Gohare men akan tahẽkana, ona ṭhikgeye kạmikeda. Sańam hoṛko uni sećgeko koyokʼetʼ kanre, uni do hape hape aćakʼ jaṅgateye teṅgoyena, ar sonot hoṛ lekage metʼhã benao katʼe hape hapegeye menkeda, “Probhu—ińakʼ—mon—baḍaea,” ar arhoṅ mitʼ katha hõ baṅ roṛkateye durupʼena. Gohae menletʼ lekage katha uni doe roṛkeda, ar ṭhik onka lekageye roṛkeda.

GSAM 325Dos aṅgocʼena

GSAM 325.1Sạrige, Isor do onkinakʼ mone baḍaetʼkan tahẽkana, ar onkin hõ kinakʼ cetanre em akan doskin kạmi akada mentekin baḍae kan tahẽkana. Ente tayom uni juạn koṛa do ona ṭhãiren Gomke Gardner, okae do noa katha babotre ạḍi bhageye kuklilede, uni ṭhene menkeda, “Gomke Gardner, Mrs. White do aliń babotre cetʼe menkeda, ona do ạḍi sạriakʼge tahẽkana.” Ar uni era do 1862 salre Greenville ren Wilson era ṭhen, “Misera White birudre mitʼ katha hõ roṛ reakʼ sahosiń bạnuṅa, Isor birudreń lạṛhại kana mente alo ńamokʼma,” mente roṛ tayom, uni ar juạn koṛa babotre udukʼ akanakʼ do sạriakʼge tahẽkana mente aṅgocʼkeda.

GSAM 325Sombad emicʼ dol

GSAM 325.21853 sal reakʼ pata ńurukʼ candokore Michiganren tinaṅ osontus hoṛ mitʼte jarwa katʼe Sạriakʼ reakʼ sombad emicʼ ńutuman mitʼ khoḅor kagoj chapako ehopʼkeda. Noa kagoj ar ona calaokʼ hoṛkoakʼ kạmi do benao rakapʼ badalte raputʼ ar bodnamge tahẽkana leka ńelokʼkan tahẽkana. Ona reakʼ sahṭakore ạḍi eṛe kathako ol hoyena; ona do Sombad reakʼ aleakʼ kạmire asubidhạe hoe ocoletʼa. Ar noṅkan sodor hamla do aleakʼ pạhil dhao tahẽkante, onkoakʼ bodnam katha baṅ sạriakʼ mente parman do aleakʼ dayitwa kana mentele bujhạukeda. Noa kạmi do ona okteye haṭaokeda, oka do ale jima akan sạriakʼ lahanti lạgitʼ beohar hoyokʼ tahẽkana. Noate Soetanakʼ monsubạ do bhagege purạuena; noa birud kạmi reakʼ uskạuicʼ do uni ge tahẽkana, noa re sandeh bạnuṅa. Noṅkage obostha do 1855 sal Jun 20 reakʼ ạyupʼ hạbicʼ calaoena; unre Murubi White ar uni ren era, Murubi Cottrell ar iń do Oswego, N.Y.re mitʼ sabhale mucạtʼletʼa. Aleakʼ sabhare Lillis ńutuman mitʼ hoṛ bolokatʼe hoṛko talare uni bodnam kagojkoe pasnaoletʼte asubidhạe hoe ocoletʼa. Noa babotre aleakʼ cetʼ kạmi hoyokʼa, noa kukli arhoṅ rakapʼena. Onkoakʼ eṛe katha reakʼ jowab em lạgitʼ laha reakʼ sańam ceṣṭate, onko do arhoṅ bạṛti eṛe kathako benaokeda.

GSAM 325Salah ar laha katha

GSAM 325.3Ona ạyupʼ Oswego nagraha reakʼ John Place ren oṛakʼre koejoṅ sabhare Mrs. White mitʼ Dorsone ńamkeda. Ona re udukʼadekana je “Sombad emicʼ dol” lekan hoṛko reakʼ katha monre baṅ dohokate, ale do sạriakʼ porcar reakʼ aleakʼ kạmirele lagao tahẽn khan, onko do ako talaregeko lạṛhạia ar onkoakʼ kagoj do bondokʼa. Ar ona hoyokʼre, ale do aleakʼ dol reakʼ lekha bar gun hoe akanle ńela. Noa Goha do Probhu khon heć akana mente biswạs katʼe, ale do ona leka calakʼ saṅgesaṅgele ehopʼkeda.

GSAM 326Sombad emicʼ dol ar kagoj reakʼ bhạṅgao

GSAM 326.1Sạriakʼ reakʼ kạmi do ạḍi usạrate lahayena, ar “Sombad emicʼ dol” do ako talare muskilreko paṛaoena. Alope okte talare dol do chitar bitạrena; onko ren ạḍi ạyurko do Jirạukʼ mãhãko bạgi akatʼ tahẽkana. Goṛo baṅ ńamte onkoakʼ kagoj hõ usaṛage bondena, ar okae do tinaṅ okte ona reakʼ sompadok tahẽkana uni do iskulre cetʼakʼ sećre mone lagaoena. Menkhan laha ać calaoe do bae cetʼ akatʼte ać ren paṛhaokʼko calao lạgitʼ purạye hạrena. Aćakʼ iskulren mitʼ koṛa gidrạ cetao lạgitʼ ceṣṭaetʼre uni do ghurṇạukʼ guliko an banduke oḍokkeda; ona do ṭik aṛaṅena, menkhan guli do baṅ oḍoklena. Hoṛkoakʼ mar dalte gojokʼ khon baṅcaokʼ lạgitʼ uni do ńindạre Canadae dạṛkeda.

GSAM 326Dosar hijukʼ reakʼ kạmire probhab

GSAM 326.2Noa oktere ale ren hoṛko talare jãhãtin laha khon hõ bạṛti mil ar mitʼ mon tahẽkana. Ar Sombad salaṅ laha calakʼ reakʼ ceṣṭa hoeokʼre sańam seć hor jhicʼokʼkan tahẽkana.

GSAM 326.3Ńel ruạṛ ar sombad porcaricʼ reakʼ 11 jilid, 10 sonkha, Janwari 14, 1858re sompadok do Sombad emicʼ reakʼ kạmi reakʼ jo babotre roṛteye menkeda: “Osontus reakʼ ona oktere, tinre Ńel ruạṛ ar sombad porcaricʼ raputʼ lạgitʼ ceṣṭa hoeletʼa, unre ophisre kạlisiạ reakʼ sompotti do khali $700 reakʼ dam tahẽkana. Ona khon noa do $5,000 hạbicʼ bạṛti akana. Unre poesa em katʼe kagoj hataoko mitʼ hajar lekan tahẽkana, nitoṅ bar hajar menakʼkoa; noa chạḍa poesa begor ńamkoakʼ hõ bes maraṅ talika menakʼa.”

GSAM 326.4Nitoṅ ale do ona okte (1858)rele seṭer akan tahẽkana, tinre “Sombad emicʼ dol” bhạṅgao ar chitar bitạrena ar Sombad emicʼ kagoj bondena; onate cetanre em akan lekha do asol mane menakʼa. Ńel ruạṛ ar sombad porcaricʼ lạgitʼ poesa emkoakʼ lekha do ṭhik bar gun bạṛti akan tahẽkana, ar biswạsikoakʼ lekha do bar gun khon hõ bạṛti akan tahẽkana. Noṅka Mrs. White hotete 1855 sal Jun candore em akan laha katha do purạuena.

GSAM 327Tạmbure dhorom sabha reakʼ pạhil salah

GSAM 327.1Sombad reakʼ ehopʼ dinre bhage ṭhãi baṅ ńamokʼre iskul oṛakʼre sabha doho do aleakʼ ạri tahẽkana. Mitʼ dhao noṅkan oṛakʼre, noa leka hoṛko jarwaena je onkan bar iskul oṛakʼre hõ onko bako aṅṭaokʼa. Sańam hoṛko ańjom daṛeakʼ ma mente, roṛicʼ do jhicʼ akan mitʼ jhorkare teṅgo katʼe oṛakʼ bhitri renko ar bahre akoakʼ gạṛiko ar ghãsre durupʼ akan arhoṅ bạṛti hoṛko ṭhene roṛkeda. Noa maraṅ jarwa ńeltege Tạmbure dhorom sabha doho reakʼ bicạr ehopʼena.

GSAM 327Battle Creek, Mich.re pạhil Tạmbure dhorom sabha

GSAM 327.2Onate Me 22, 1854re Murubi James White ar eṭakʼkoakʼ salah bạisire goṭaena je sabhako lạgitʼ tạmbu beohar do bhage upạe hoyokʼa. Ona oktere sarkas, janwar udukʼ ar bhinạ bhinạ khel udukʼ begor eṭakʼ kạmi lạgitʼ maraṅ tạmbuko do ạḍi kom beoharokʼkan tahẽkana. Michigan do ona pạhil ponot tahẽkana, okare Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsiko noa kạmiakʼ horre sahos katʼeko lahayena. Pạhil Tạmbure dhorom sabha do Battle Creekre Jun 10, 1854re ehopʼena. Nitokʼ oktere noṅkate situm cando sabha doho reakʼ ạri do ạḍi maraṅ pasnao akana.

GSAM 327Ḍerare jarwa dhorom sabha reakʼ salah

GSAM 327.31868 salre arhoṅ mitʼ sahosan laha taram haṭaoena. Ḍerare jarwa dhorom sabha doho thik hoyokʼa se baṅ, noa reakʼ bhagege bicạr hoeena, ar noa goṭaena je sańamkoakʼ sabhare ale ren hoṛkoakʼ maraṅ jarwa ṭhãi em lạgitʼ noa do ạḍi bhage hor hoyokʼa. Sańamkoakʼ dhorom sewa lạgitʼ mitʼ maraṅ tạmbu ar ghoronjko lạgitʼ huḍiń tạmbuko tahẽn khan hoṛko sukhte tahẽn daṛeakʼa, ar noṅka tinaṅ mãhã do salah ar aradhonare bhage jo an okte bitạu daṛeakʼa.

GSAM 328Wright, Mich.re pạhil Ḍerare jarwa dhorom sabha

GSAM 328.1Pạhil Ḍerare jarwa dhorom sabha do Wright, Mich.re Septembor 1-7, 1868re hoeena. Ale ren hoṛkoakʼ noa asol sańamkoakʼ jarwako do noṅkage bạṛti akana je kạmi ṭhãi reakʼ bhinạ bhinạ hạṭińre jao sal pachas khon hõ bạṛti Ḍerare jarwa dhorom sabhako hoyokʼ kana. Noa Ḍerare jarwa dhorom sabhako do khali Americarege baṅ, menkhan Europe, Australia, New Zealand ar Dakhin Africare hõ hoyokʼ kana.

GSAM 328.2Ale ren hoṛko hotete noṅkan sańam khon maraṅ jarwa do 1893 salre Lansing, Mich.re hoeletʼa. Ona maraṅ jarware 500 khon bạṛti ghoronj tạmbure 3,400 hoṛko tahẽkana. Ḍerare bhinạ bhinạ tạmbuko benao lạgitʼ 150,000 gaj khon bạṛti moṭa kapṛa beohar akan tahẽkana.

GSAM 328Rel reakʼ maraṅ durghoṭona khon rukhiyạ

GSAM 328.3Aleakʼ pạhil 60 phuṭ tạmbu kirinʼ reakʼ goṭa tayom reakʼ mãhã (Me 23, 1854), Murubi White ar uni ren era do Jackson, Mich.rekin tahẽkan khon Wisconsin sen lạgitʼkin sapṛao akan tahẽkana; onḍe do tinaṅ oktekin kạmi hoyokʼ tahẽkana. Ale do tarasin D. R. Palmer ren oṛakʼrele bitạukeda, ona do rel ṭesan khon kom sạṅgińre tahẽkana. Tarasin oktere Murubi White ạḍi dhaoe menkeda, “Noa daṛan ehopʼ babotre iń do ajgut lekań bujhạukʼ kana; menkhan, Ellen, onḍe sabha reakʼ oktekin goṭa akatʼa, ar alaṅ do calaṅ hoyokʼge taya. Judi ińakʼ goṭa akan kạmi baṅ tahẽn khan, noa ńindạ do bań calaṅa.”

GSAM 328.4Ńindạ hećenre, rel gạṛi hijukʼ reakʼ okte sorre ale do koejoṅrele bitạukeda. Sańam hoṛge noa daṛanre Murubi White ar uni ren era reakʼ rukhiyạ lạgitʼ koejoṅ seć ạyur akan leka ńelena. Ale teṅgoyenre Murubi White do aćakʼ biswạse sodorkeda je Probhu do onkine jotonkina ar rukhiyạkin tahẽna.

GSAM 328.5Iraṛ baje iń do onkin salaṅ rel gạṛi ṭheń senena, durupʼ ṭhãi ńam ar onkinakʼ potomko ṭhik doho lạgitʼ goṛo lạgitʼ. Ale do mitʼ ḍobare bololena, ona reakʼ durupʼ ṭhãikoakʼ dea ṭekao ṭhãi do usul tahẽkana, ar ona dinre “jạpitʼ ḍoba”ko menetaʼkan tahẽkana. Mrs. White e menkeda, “James, iń do noa ḍobare bań tahẽn daṛeakʼa, noḍe khon oḍokokʼ hoyokʼtińa.” Tayom ḍoba reakʼ talare mitʼ durupʼ ṭhãi ńam lạgitʼiń goṛoatʼkina. Mrs. White do aćakʼ potomko aćakʼ bulu cetanre doho katʼeye durupʼlena, menkhan, “Noa rel gạṛire iń do suk bań bujhạukʼ kana,” mente roṛkeda. Ghonṭa saṛeena, ar onkin usaṛa bida emoṅ katʼe ńindạ tahẽn lạgitʼ Cyrenius Smith ren oṛakʼteń calao gotʼena.

GSAM 329.1Gel baje sorre Murubi White bolokʼ lạgitʼ duạre ṭhokṭhoketʼkan ańjomte ale sańam ạḍile hahaṛayena, ente uni do Chicago seć ạḍi sạṅgiń sen akan tahẽnae mentele bujhạuletʼa. Uni doe menkeda je Jackson reakʼ pacchim seć pe mạilre rel gạṛi do rel hor khon oḍok ńur akan tahẽkana; injin salaṅ rel gạṛi reakʼ bạṛti hạṭiń do purạ raputʼ akan tahẽkana. Tinaṅ hoṛ gocʼ akan tahẽn rehõ, uni ar Mrs. White do ghạu begorkin baṅcao akan tahẽkana. Uni do usaṛage mitʼ sadom ar gạṛiye ńamkeda, ar Abram Dodge salaṅ Mrs. White ạgu lạgitʼe senena. Murubi do uni aćakʼ tire ukʼ katʼe, lopotʼ, lobokʼ hasa talate ar mitʼ huḍiń gạḍa parom katʼe, durghoṭona ṭhãi khon sạṅgiń mitʼ rukhiyạ ṭhãi hạbicʼe idi akatʼ tahẽkana.

GSAM 329.2Dosar setakʼ usaṛage iń do Gomke Dodge salaṅ raputʼakʼ ńel lạgitʼiń senena. Oka ṭhãire hor do rel hor tirchi parometʼ kana, onḍege mitʼ ḍạṅgra do jirạu lạgitʼ rel hor cetanreye giticʼ akan tahẽkana. Injin laha seć janwar pharak gidiakʼ do baṅ tahẽkana, onate janwarre takicʼenre injin do rel hor khon leṅga seć chạḍaoyena. Injin hasare takicʼen reakʼ pạhil dhạkkạre, mal doho ḍoba, okare Murubi White reakʼ puthiko an bakos tahẽkana, ona do rel hor khon purạ deć pharakena ar baṅ bạṛicʼlena. Ona okterege, rel gạṛi reakʼ tayomre menakʼ hoṛkoakʼ ḍoba do manwa goṛo begor eṭakʼ hạṭiń khon joṛao chạḍaoena ar rel horre thirge tingoena. Injin ar ona tayom reakʼ koela ar dakʼ doho ḍoba do rel hor khon pharak hasare turui se iraṛ roḍ lekan calaoena; unre injin do pe phuṭ lekan osar mitʼ ok dare reakʼ khuṇṭre takicʼena. Rel gạṛi reakʼ daṛe onkan tahẽkana je injin do ulṭa ńur katʼe lahaṭi cetanena, ar koela ar dakʼ doho ḍoba reakʼ tayom hạṭiń do ạcur katʼe rel hor paromte hećena. Rel gạṛi reakʼ asol hạṭiń do purạ daṛete heć katʼe noa raputʼ injinre takicʼena; noate dosar dhạkkạ hoeena. Injinre pạhil takicʼ akanakʼ do usaṛa jinishko goṛoakʼ ḍoba tahẽkana, ona do julung lạgitʼ ceṭeṛ dạru leka raputʼ cokecena. Ona ar ona bhitri reakʼ jinishko do koela ar dakʼ doho ḍoba cetanre ar beṛhaere raputʼakʼ reakʼ ḍhipi hoeena. Ona tayom do dosar dorja reakʼ ḍoba tahẽkana, ona re gel iraṛ hoṛko tahẽkana; onko khon mitʼ hoṛe gocʼena ar eṭakʼ sańam do kom bạṛti ghạuko ńamkeda. Jạpitʼ ḍoba do ona bhitrite paromte noa ḍoba do bar hạṭińre ceṛecʼena. Jạpitʼ ḍoba reakʼ laha hạṭiń do raputʼ cokecena, ar oka durupʼ ṭhãire Mrs. White tahẽn lạgitʼ mon bae ńamletʼa, ona do purạ cokecʼ akan tahẽkana.

GSAM 330Isorakʼ rukhiyạ reakʼ parman

GSAM 330.1Raputʼakʼle ńelkeda ar ina tayom ona ḍoba, okare durghoṭona oktere Murubi White ar uni ren erakin durupʼ akan tahẽkana, ona do raputʼ ṭhãi khon gel moṛe roḍ lekan sạṅgińre eskar thir teṅgo akanle ńelkeda. Unre aleakʼ monrele menkeda je Isor do koejoṅe ańjomkeda. Okoe baḍaea, uni do ać ren sewakko ghạu begor baṅcaokʼ lạgitʼ ona ḍoba reakʼ joṛao chạḍao lạgitʼ ać ren dute kol akadea se? Noa hudis do aleakʼ monre arhoṅ bạṛti boloyena tinre gạṛi tingookʼ kạmiicʼe menkeda je uni do ona joṛao bae chạḍao akatʼa; ar tinre noa hoeena unre ḍoba duạr sor reakʼ teṅgo ṭhãire okoe hõ bako tahẽkana. Noa cekate hoeena, ona do uni ar sańam rel kạmi hoṛko ṭhen okoakʼge tahẽkana. Ar onko lạgitʼ arhoṅ bạṛti hahaṛa reakʼ katha do noa tahẽkana je joṛao reakʼ sikṛi ar khil barea ge baṅ raputʼ akan tahẽkana, ar khil do aćakʼ sikṛi salaṅ raputʼ ḍoba reakʼ duạr sor teṅgo ṭhãire noṅka doho akan tahẽkana, cetʼ leka jotonan mitʼ ti do onḍee doho akatʼa.

GSAM 330.224 tạrik reakʼ ạyupʼ hạbicʼ rel hor khon raputʼakʼ onkage saphaena je rel gạṛiko do jaoge leka calao ehopʼena. Murubi ar Mrs. White do arhoṅ rel ḍobarekin dećena ar Wisconsinre goṭa akan kinakʼ kạmi ṭhãi rukhiyạ salaṅkin seṭerena.

GSAM 330Birudko cetawena

GSAM 330.3Mare Israel lạgitʼ sańamakʼ “sukhge calaokʼ” do baṅ tahẽkana. Onko ren bahre bạiriko tahẽkana, okae do taram taramre onkoakʼ lahanti aṭkao lạgitʼko ceṣṭaetʼkan tahẽkana. Ḍera bhitriren “mesa akan hoṛkoakʼ bhiṛ” ar Isor lạgitʼ baṅ em akan hoṛko do sapṛao akan hạtiạr lekako tahẽkana; onko hotete Soetan do osontus, lạṛhại, khoṅso khoṅso roṛ ar hukum birud kạmi uskur lạgitʼe ceṣṭaetʼkan tahẽkana. Bhorsa anko salaṅ Isorakʼ lahanti emoṅ ti tahẽkana ar onkoakʼ ceṣṭare jit hećena; noa do parman tahẽkana je noa hoṛko uniakʼ metʼre dayako ńam akatʼa—Probhui ti do onkoe ạyur idi kan tahẽkana.

GSAM 331.1Tesar dutakʼ sombad reakʼ ehopʼ ar lahantire hõ onkage hoe akana. Oka sạriakʼko sodorena, ona do manwa ren jonmo mon salaṅ milakʼ tahẽkante noa lahanti hoe akana, onka do baṅ kana. Ulṭạ, Sombad reakʼ asol tala sạriakʼ—Probhuakʼ Jirạukʼ mãhã—do aćakʼ lab khojakʼ ar dhạrti reakʼ labko salaṅ birodhokʼa; ona manao hoṛko do haptare bar mãhã dhạrti reakʼ bepar kạmi khon aladko tahẽn hoyokʼa. Nitokʼ reakʼ sạriakʼ reakʼ kạmi ren bahre bạiriko tahẽkana, okae do noa kạmi raputʼ lạgitʼ keṭej monte ar baṅ thir kateko ceṣṭaetʼkan tahẽkana. Onko babotre sereń olokʼicʼakʼ kathate men daṛeakʼa: “Judi Probhu do ale seć bae tahẽn khan—nitoṅ Israel noa roṛ ma—judi Probhu do ale seć bae tahẽn khan, tinre hoṛko do ale birudreko teṅgoena, unre onkoakʼ edre ale birudre jolokʼre, onko do jiwi tahẽntege aleko utʼ gotʼkeale.”2

GSAM 331.2Aleakʼ dol bhitrire aćakʼ lab khojakʼ ar osontus hoṛko okte okteko rakapʼ akana. Akoakʼ monsubạ purạuena khan cetʼ lekan maraṅ kạmiko hoyokʼa, ona ko roṛ akada; menkhan lobokʼ hasare nạṛạukʼ marsal leka onkoakʼ marsalko do ạḍi din lahage nibạu akana. Ona talare Nitokʼ reakʼ sạriakʼ reakʼ kạmi do sạrige ar thirte goṭa dhạrti beṛhae pasnaokʼkan tahẽkana, ar mitʼ mitʼ laha taram salaṅ bạṛti thirtetʼ ar daṛeye ńametʼkan tahẽkana.

GSAM 331Murubi Stephenson ar Hall

GSAM 331.31855 sal reakʼ sitũṅ dinre Murubi Stephenson ar Hall Wisconsin ponotre bạgi-birodh uṭhạu lạgitʼkin ceṣṭa leda. Ale ren ạyuricʼ boehako bhageko baḍae leda je, unkinakʼ “Hijukʼ jug” reakʼ sikhạunạte aleakʼ biswạs reakʼ eṭakʼ joto kathako porikha lạgitʼkin khoj kana, ar Kristo Dosar hijukʼ tayom ho porikha ar mon-bodol reakʼ okte tahẽna menʼte Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsiko cetʼako lạgitʼ ạḍikin bhabnakʼ kana.

GSAM 331Unkin babotre laha katha

GSAM 331.420 Nowembor, 1855 re Mrs. White unkinakʼ cala-calan babot mitʼ Dorson ńam keda, ar ona reakʼ mucạtʼ jo babot noa kathate lahae udukʼadea: “E durbol hoṛ, amem bhabna kana je Isorakʼ kạmi amem aṭkao daṛeakʼa? E durbol hoṛ, uniakʼ mitʼṭen tiṭạkati jotege am otreye haṛub gidime daṛeama. Uni do thoṛa okte eskareye sahaoama.”

GSAM 332.1Ale ren birodhko men akada je, noa do unkin usạragekin gocʼa menʼte udukʼ mitʼ Dorson tahẽkana, ar unkin arho ḍher bochor jiwi tahẽlena khạtir ona Dorson baṅ purạu lena. Ona Dorsonre unkinakʼ gocʼ babot jãhãnakʼ ho bạnukʼa. Tesar dutakʼ sombad reakʼ kạmi aṭkao sanayetan hoṛkin lekakin udukʼlena. Isor lạgitʼ unkin aṭkao okalekate alga kana ona unkin baḍae ocokate, noa ho menlena: “Uni do thoṛa okte eskareye sahaoama.” Unkin cetʼkin cekakeda?—Unkin bhabna leka unkinakʼ lạṛhạire jitạu bodol, ńutre hor sendra goroṅ-goroṅkin cala kana leka ńellena. Kạṭicʼ hapta bhitrire Jirạukʼ mãhã ekalgekin bạgi keda ar ona birodh lạgitʼkin ạcurena. Unkin “Hijukʼ jug” reakʼ mitʼ dol teạr ar acʼkinkin ạyuricʼ huyukʼ reakʼ ạskin doho leda. Noare jitạu bodol, Jirạukʼ mãhã bạgikate ale ren hoṛko cetan unkinakʼ joto sor daṛekin ad keda. Noa lekate, unkinakʼ cala-calante unkin pạhil cekakʼ lạgitʼkin bhabna leda ona acʼtege ekalgekin nosto keda. Ale ren hoṛko menkeda, “Sạrigeko, Isor do ‘thoṛa okte eskareye sahaoatʼkina.’”

GSAM 332Jibon reakʼ dukʼbhora mucạtʼ

GSAM 332.2Noa barea hoṛkinakʼ mucạtʼ jo babot, unkinakʼ dukʼbhora obostha reakʼ thoṛa katha em bhage huyukʼa. Ona kathako do unkin ren nijor boehako, “Hijukʼ jug” re biswạsiko, onko tãhã khon em akana, okoe tulucʼ Jirạukʼ mãhã bạgi tayom unkin mesalena. 37 bochor laha gomke Hall reakʼ dimạk kạṭicʼ bạṛijena (dimạk naromokʼte). Eṭakʼkoakʼ ṭhokate ạḍi ḍher dhan-sompot adkede khạtir noa obostha huylena. Uni noa bạṛij bhabnare tahẽkana je oṛakʼ bahreye oḍoklenkhan, ote cetaneye capa-copoe ar pasnaokʼa. Uni do jãhãe ho bae khotiya, menkhan noa joto jiliń bochorre jãhãn lekan dhorom porcar kạmi lạgitʼ ekalge bae jogaoakana.3

GSAM 332.3Murubi Stephenson reakʼ gocʼ do mota-moṭi 16 bochor huyakana. Gocʼ laha ḍher bochor dhạbicʼ uniakʼ mon bạṛij tahẽkana (pagol), menkhan eṭakʼko lạgitʼ boṅgor bae tahẽkana. Noa lekaye huyukʼ laha, uni aṅgocʼ akan ạin-begor sikhạunạte acʼ chạṛe ńam akada menʼteye bhabna leda. Ona chạṛe lekate acʼren erae bạgiadea, okoe do bhage cala-calan ren era tahẽkana ar okoe birudhre jãhãn bodnam bako em leda (mitʼ beiman ukil kạmi ocokate eskar uni era bạgi reakʼ ạin chạṛe ńam daṛeakʼ kana), ar acʼren pạhil era khon ạḍi huḍiń umer ren eṭakʼ erae baplaadea. Noa kạmi do bhage cala-calan reakʼ ạḍi maraṅ rạputʼ tahẽkana je, acʼren “Hijukʼ jug” boehako ho uniakʼ cala-calan bako aṅgocʼ leda ar onko lạgitʼ arho porcar lạgitʼ bako heńlẽtadea.

GSAM 333.1Noa hoṛkinakʼ mucạtʼ dinko babot unkin ren nijor boehakoakʼ kathare ạḍi jạsti daya ńelokʼa; tobe ona do beñgaṛ sạri kathage kana, hiṅsạ se pakha-pakhi begorte em akana. Noa saote ale ren paṛhạukoakʼ tirege ale dohoeda, unkinakʼ hoṛmo obosthare noa Goha okaleka lagaoakana ona babot acʼkoakʼ goṭa kathako oḍok ma.

GSAM 333Murubi J. H. Waggoner Sombade aṅgocʼ keda

GSAM 333.21852 salre Murubi J. H. Waggoner, okoe Wisconsin re mitʼ jila reakʼ khobor kagoj calaokʼ kanae, Nitokʼ reakʼ sạriakʼe aṅgocʼ keda, ar ona tayom salre dhorom porcar kạmire acʼge ekale soprotʼena. 1857 re uni barea ạḍi dorkari huḍiń puthiye ol keda, mitʼ mitʼre mota-moṭi 200 sahta tahẽkana. Ona pạhil reakʼ ńutum tahẽkana, Nit jug reakʼ ạtma hoho reakʼ sobhab ar cala, ar dosar reakʼ ńutum, Hijukʼ jug reakʼ sikhạunạ reakʼ khonḍon. Pạhil puthi do ḍher hoṛko Soetanakʼ ona phãdre ḍaṛkʼ khon bańcao reakʼ upại huyakana; ar Isorakʼ borkote, nit jug reakʼ noa lekan udukʼakʼko cetʼ menʼte bako bujhau daṛeakʼ kan ḍher hoṛkoakʼ metʼ ho jhicʼ akada.

GSAM 333.3Uniakʼ Hijukʼ jug reakʼ sikhạunạ reakʼ khonḍon do ale ren Probhuakʼ Dosar hijukʼ tayom papi hoṛko lạgitʼ porikha ar mon-bodol reakʼ okte tahẽna menʼte eṛe sikhạunạko ekal sapha sodorakʼ kana. Ona sikhạunạ reakʼ noa do nowakʼ purạu khonḍon kana je, noa reakʼ jopab baṅ emakana ar jopab em reakʼ jãhãn ceṣṭa ho nit dhạbicʼ aleakʼ ńelre bae hecʼakana. Puthi do ạḍi sapha ar kạṭicʼ kathate udugakada je, nitokʼ bebosthare Kristo acʼren Baba reakʼ rạj-gạdire naeke leka, Melkisedek lekan naeke kạmire, cetʼ obosthareye menakʼa; ar hijukʼ reakʼ acʼren jaejug rajre acʼakʼ nijor rạj-gạdire uni cetʼ obosthareye tahẽna—ona rạj-gạdi saote jãhãn talaicʼ naeke kạmi baṅ joporokʼa.

GSAM 334.1Ona tayom arho Murubi Waggoner mota-moṭi unạkʼge maraṅ tesar huḍiń puthiye ol keda, ona reakʼ ńutum tahẽkana, Bicar-budhi ar sodor reakʼ marsalre pap-melao. 1884 sal sorre ona do sudhrạu ar baṛhạukate mota-moṭi 400 sahta reakʼ puthi huyena. Ona reakʼ ńutumre udukʼ akan katha babot noa do mitʼ sapha ar kạṭicʼ bicar-ol kana.

GSAM 334.2Noa okte khon uni olokʼicʼ ar sapṛaoicʼ banar lekatetʼ chapa oḍok kạmi saote ạḍi sor jopor tahẽkanae. Acʼakʼ dhorom porcar kạmi ho uni calaogetʼ tahẽkana; acʼakʼ mucạtʼ bochorko Europe reye khemao leda.

GSAM 334.317 Ạpril, 1889 re acʼakʼ mucạtʼ puthi, Eden khon Eden dhạbicʼ, purạu katege Basel, Switzerland re usạrageye gocʼena. 16 tạrikre uni gota din olokʼ kạmi keda ar acʼakʼ din reakʼ olre noa katha ol keda, “Mitʼ din reakʼ ạḍi kosto kạmi keda.” Europe ren boehako uni babotko ol akatʼ khobor khon noa kathako ńam akana:—

GSAM 334.4“17 tạrik reakʼ setakʼ, mota-moṭi 5 baja 30 minitre, uniakʼ hṛidoy reakʼ kạmi thirente, jãhãn laha cinhạ begor, acʼakʼ isin oṛakʼreye haṛupʼ gocʼena. Acʼakʼ nawa puthi reakʼ Aṅgreji chapa purạu lạgitʼ uni ạḍi kosto kạmi kạmi kan tahẽkanae. Hijukʼ hapta reakʼ pạhil mãhãre London senokʼ reakʼ ạse doho leda, ar hijukʼ sitũṅ dinre America ruạṛ laha ondere reakʼ kạmi saote joporokʼte kạmi lạgitʼe bhabna leda.”

GSAM 334.51854 khon Murubi Waggoner dhorom maĉa ar chapa kagoj banar hotete sạriakʼ rạkhiạ lạgitʼ hoṛko samanre lagatar ar porgholte tahẽ hecʼakanae. Gocʼ okte uniakʼ umer mota-moṭi 69 bochor tahẽkana. 20 Ạpril Basel reye topalena. Noa lekate noa kạmi reakʼ ehopʼ ren ar mitʼ kạmi hoṛ acʼakʼ dại reakʼ ṭhãireye haṛupʼena.

GSAM 334Biswạste boge

GSAM 334.61858 sal reakʼ baha din ehopʼre, kạṭicʼ din dhạbicʼ Mrs. White ạḍi kosto tahẽkanae; prạe acʼte jãhãnakʼ ho bae daṛeakʼ leka obosthare khatire giticʼ tahẽ lạgitʼe bạdhena. Mitʼ ńuhũm, tala ńindạ sorre uni beń hushena; gharońjko acʼko baḍae joto upạite hush ruạṛ ạguade lạgitʼko ceṣṭa keda, menkhan bako daṛeada. Adha ghoṇṭa khon baṛti okte uni noage obosthare tahẽkana; unre Murubi White usạrage Murubi Andrews ar iń prarthona re mesakʼ lạgitʼe hoho ạgu alińa. Uniakʼ khati sorre em akan ontor khon prarthona reakʼ jopabre, Probhu dayate uniakʼ hush ruạṛ keda ar uniakʼ hoṛmo pạhil leka boge keda. Isor sarhao okte, khatire giticʼ akange uni Dorson reye idilena. Noa Dorsonre uni udukʼade thoṛa kathako “Kạlisiạ lạgitʼ gohako,” 5 nomborre paṛhạu ńamokʼa.

GSAM 335Hoṛmore mitʼ hahaṛa udukʼ

GSAM 335.1Noa Dorson saote hoṛmo reakʼ mitʼ bises udukʼ jopor tahẽkana, ona cetan ale bises dhian ạguipe kana. Murubi White ar iń khati reakʼ mitʼ dhạreliń duṛupʼakana ar Murubi Andrews eṭakʼ dhạrere tahẽkanae. Uniakʼ ti do pạli-pạlite acʼakʼ bukʼ cetan jopor tahẽkana, se uni ńel kan bhin bhin citạr sehẽtʼ, acʼakʼ pạhil lekan alga ar naṕae calaote, bạhạ saote calaokʼ kan tahẽkana. Uniakʼ hoṛmo reakʼ cetan hạṭiń khati khon rakapʼakana, enate uniakʼ taraṅ ar balis talare mota-moṭi 8 se 9 inci phãk tahẽkana. Eṭakʼ kathate, maĩa khon cetan uniakʼ hoṛmo mota-moṭi 30 digri koṇre bhuṅgaṛakana tahẽkana. Ar Dorson tahẽn joto okte, 30 miniṭ dhạbicʼ, uni ona obostharege tahẽkana. Jãhãe ho acʼakʼ ti ar bạhạ reakʼ tek begor, sadharonte ona lekan bẽṛe bae doho daṛeakʼa; unạkʼ jiliń okte ona obosthare tahẽ do arho muskil kana. Noa ho mitʼ parman tahẽkana je, uniakʼ koboj begor reakʼ jãhãn daṛe noa Dorson saote jopor tahẽkana.

GSAM 335Ar mitʼ laha katha

GSAM 335.21 Okṭobor, 1858 re Rochester, N.Y. re Murubi White, Mrs. White ar noa olokʼicʼ mitʼ sadharon sabhale keda. Noa sabha khon noa olokʼicʼ unkin saote New York ponot ar New England ponotko secʼ hor calaoreye senlena. Mitʼ Jirạukʼ mãhãre Mrs. White mitʼ Dorson ńam keda; ona re eṭakʼ kathako saote uni udukʼadena je, ale bhabna akan noa hor calaore jãhãn ṭhãire Soetan uni cetan mitʼ ạḍi daṛean dal hecʼa, ar biswạste uni lạgitʼ taṅga do Murubi White ar iń alińakʼ dại kana, ar Probhuye bańcaoa.

GSAM 336Mrs. White reakʼ kosto

GSAM 336.1Noare ho cetʼ huyukʼa ona babot mitʼ nạbi katha tahẽkana. Tayom reakʼ kathare ona okaleka sạrhi purạulena ńelokʼa. Rochester sabha tayom pạhil Jirạukʼ mãhãre ale Roosevelt re tahẽkanale, ar ona tayom Jirạukʼ mãhã Madison jila reakʼ Brookfield re. Ona tayom haptare Jefferson jila reakʼ Mannsville re gomke Ballou reakʼ maraṅ isin oṛakʼre sabhale keda. Brookfield khon Mannsville rel gạḍite senokʼ okte Mrs. White reakʼ metʼ latar reakʼ mońhạ lahaṅena. Noa ạḍi haso tahẽkana je, ale Mannsville seṭer okte uni khatire giticʼ lạgitʼe bạdhena. Bar din dhạbicʼ lahaṅ baṛtiyena; ona khạtir uni jạpitʼ bae ńam leda ar sabhako re ho jãhãn hạṭiń bae hatao daṛeada. Uniakʼ bohokʼ enkan lahaṅakana je banar metʼ sińlena, ar mońhạ enkan bạṛijlen tahẽkana je ona ar hoṛ reakʼ mońhạ leka baṅ ńellena. Noa joto cokecok haso ar jạpitʼ banukʼte ạḍi ghabrao talare, bạiṛi do Isor birudhre uni gindor gondor roṛ ocoade lạgitʼ ạḍiye ceṣṭa kana. Goṭa akan sabhako mucạtʼ dhạbicʼ noage obostha tahẽkana.

GSAM 336.2Sabhako mucạtʼ tayom Murubi White ińe metadea,

GSAM 336.2“Boeha John, noa do ińren era cetan Soetanakʼ onage dal kana, oka babot Rochester re ale laha metale tahẽkana. Amem disa akada, ondere noa kạul emlen tahẽkana je, lạṛhại ehopʼre mitʼ ghoṛicʼ ho baliń aṛakʼkate mitʼte biswạste uni liń sapʼ dohokhan, bạiṛiakʼ daṛe rạputʼokʼa ar uni bańcaokʼa. Dela, nitage bhitrire boĺokʼkate prarthonaliń ma.”

GSAM 336Laha men akan leka bańcao

GSAM 336.3Ale usạrage ona koṭhari rele senena, oka re Mrs. White khatire giticʼ tahẽ lạgitʼe bạdhakana; ar uni lạgitʼ ontor khon prarthonale ehopʼ keda. Ale sabha kan koṭharire tahẽkan boehako thir prarthonareko tahẽyena. Prarthona ehopʼ reakʼ mota-moṭi 10 miniṭ tayom Probhuakʼ daṛe ãṛgoyena ar koṭhari perecʼ keda. Mrs. White ona khonge joto haso khon chạṛaoena ar logon jomakʼe khoj keda. Noa do tạrạmare mota-moṭi 5 baja okte tahẽkana. 7 baja dhạbicʼ uniakʼ mońhạ reakʼ joto lahaṅ cuṭạuena, ar ona ńuhũm reakʼ sabhareye hecʼena; ńelre uni joto pạhil leka boge tahẽkanae.

GSAM 337.1Hoṛkoakʼ nehoṛte ńuhũmre “Sonot hoṛkoakʼ hapṛam dhan” babot mitʼ dhorom kathale roṛ keda; ona mucạtʼre Mrs. White cetana katha em keda. Murubi White acʼren huḍiń hopon W. C. saote bahre tahẽkan okte, ona maraṅ jarware Mrs. White Dorson reye idilena. Un okte uni udukʼade thoṛa kathako Goha 5 nombor reakʼ mucạtʼ olre paṛhạu ńamokʼa, oka re Mannsville, N.Y., 21 Okṭobor, 1858 reakʼ tạrik olakana.

GSAM 337.2Cetanre men akan oktere Mrs. White ńam akan chạṛao do Rochester re em akan Dorsonre laha men akan lekage purạupuri kạmi keda. Ona hor calaore noa lekan muskil ar tis ho baṅ huylena, ar joto ṭhãire sạriakʼ lạgitʼ mitʼ maraṅ sarhao reakʼ jitle ńam keda.

GSAM 337America reakʼ disom-bhitriren lạṛhại babot laha katha

GSAM 337.3Jirạukʼ mãhã, 12 Janwari, 1861 re, Fort Sumter cetan pạhil bandukʼ dhukạu reakʼ ṭhik pe cando laha dinre (onage sạrige ona lạṛhại reakʼ ehopʼ tahẽkana, oka hotete America re 4,000,000 Africa ren dạsko chạṛaolena), Parkville, Mich. re Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsicʼ reakʼ sabha oṛakʼ Isor tire soprotʼena. Noa sebạre Murubi White ar uni ren era, Murubi Waggoner, Murubi Smith ar noa olokʼicʼle tahẽkana. Murubi White reakʼ dhorom katha mucạtʼre Mrs. White mitʼ mon doṛon cetana katha em keda; ona tayom uni kurshireye duṛupʼena. Noa obostharege uni Dorson reye idilena. Oṛakʼ do hoṛko perecʼ tahẽkana, ar ona sạrige sombrom reakʼ ṭhãi tahẽkana. Dorson khon oḍokʼ tayom uni tẽgoena, oṛakʼ reakʼ joto sehẽtʼ ńelkateye menkeda:—

GSAM 338.1“Noa disom cetan hijukʼkan muskil reakʼ kạṭicʼ ho kumure ńel akan mitʼ hoṛ ho noa oṛakʼre bạnukʼa. South Carolina reakʼ algaokʼ reakʼ hukum niạite hoṛko laṅda kana, menkhan nitage iń udukʼlena je ḍher ponot ona ponot saoteko mesakʼa, ar mitʼ ạḍi boṅgoran lạṛhại huyukʼa. Noa Dorsonre iń banar pakharen maraṅ maraṅ sipoạhi dolko lạṛhại ṭhãire jarwa akan ńel akatʼkoa. Top reakʼ dhukạu saṛańiń ańjom keda ar joto sehẽtʼ gocʼko ar gocʼokʼkan hoṛkoń ńel kedea. Ona tayom iń unko ḍaṛ dạṛhạte sor-sorte tulucʼkoakʼ lạṛhại kan ńel kedea [mitʼicʼ eṭakʼicʼ saṅginteko bhokaokana]. Ona tayom iń lạṛhại tayom reakʼ ṭhãi ńel keda, gota ṭhãi gocʼko ar gocʼokʼkan hoṛkote perecʼ tahẽkana. Ona tayom iń jelkoreń idilena, ar abhabre tahẽn ar cạṛh cạṛh rogacʼokʼkan hoṛkoakʼ dukʼiń ńel keda. Ona tayom iń onkoakʼ oṛakʼko reń idilena, okoe lạṛhạire acʼko ren javãe, hopon se boeha ad akatʼkoa. Iń unkoakʼ dukʼ ar jạlạń ńel keda.”

GSAM 338.2Ona tayom uni oṛakʼ reakʼ joto sehẽtʼ dhire dhire ńelkateye menkeda, “Noa oṛakʼre enkan hoṛko menakʼkoa, okoe ona lạṛhạire hoponko adako.”

GSAM 338Dorsonko babot gomkẽ Ensign reakʼ Goha

GSAM 338.3Cetanre men akan katha sạri parman lạgitʼ, ar men akan dinrege ona laha katha roṛlena ona parman lạgitʼ, ar jarwa hoṛko ona okalekako bujhau keda ar pasnao keda ona udukʼ lạgitʼ, noa Goha emokʼ kana:—

GSAM 338.4“Noa teń parmaneda je, Janwari, 1861 re iń Michigan reakʼ St. Joseph jilareń tahẽkana, Parkville khon mota-moṭi 6 mail sạṅgińre. Iń do Dosar hijukʼre biswạsicʼ bań tahẽkana. Ona cando reakʼ 12 tạrikre ińren thoṛa paṛahoṛko Parkville sabhare senlena. Oṛakʼko hecʼ ruạṛente ińko metadińa je, sabhare mitʼ era Dorson reakʼ obosthare tahẽkana ar uni menkeda je Jukto ponotko cetan mitʼ ạḍi boṅgoran lạṛhại hijukʼ kana; ar banar pakha, Dokhin ar Utar, banar sehẽtʼ maraṅ maraṅ sipoạhi dol jarwaokʼa, ar ḍher hoṛ jelre dukʼko sahaoa; ar lạṛhạire javãe, hopon ar boehako gocʼ khạtir ḍher gharońjre ạḍi kosto abhab huyukʼa; ar ona oṛakʼre enkan hoṛko tahẽkana okoe ona lạṛhạire acʼko ren hoponko adako.” Suhi, “Martha V. Ensign, Wild Flower, Fresno jila, California, 30 Janwari, 1891.”

GSAM 339.1Ona boṅgoran lạṛhại reakʼ laha katha saote Mrs. White arho menkeda je Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsiko “lạṛhại khạtir ạḍi aṭ reko boĺokʼa; ar onko samanre tahẽkan porikha reakʼ oktere cetʼ cekako ona baḍae lạgitʼ budhi ńamokʼ ma menʼte ontor khon prarthona do joto hoṛkoakʼ dại kana.”

GSAM 339Disom-bhitriren lạṛhại reakʼ maraṅtetʼ

GSAM 339.2Dorson emokʼ okte Utar ren hoṛko do hijukʼkan lạṛhại babot jãhãnakʼ ho bhabna bạnukʼkhan se ạḍi thoṛa eskar baḍae tahẽkana. Disom mukhiạ Lincoln ho pe cando tayom (12 Ạpril, 1861), jãhãre thoṛa ponot South Carolina reakʼ algaokʼ hukum niạire mesalena ar Fort Sumter cetan pạhil bandukʼ dhukạulena, unre eskar 75,000 hoṛe hoho keda, ar onko ho eskar pe cando reakʼ kạṭicʼ okte lạgitʼ.

GSAM 339.3Lạṛhại okte Jukto ponotko sehẽtʼ gota bhorti akan sipoạhi hoṛkoakʼ lekhạ 2,859,132 tahẽkana. Briten reakʼ biswạkosh meneda je, “1863 sal reakʼ ehopʼre alga ponotkoakʼ sipoạhi dolre mota-moṭi 700,000 hoṛ tahẽkana,” menkhan onko gota tinakʼ hoṛko bhorti letʼkoa ona sạrhi baḍae do muskil kana. Ona unkoakʼ gocʼko reakʼ lekhạ “mota-moṭi 300,000 hoṛ” menʼte aṭkar akada. Thoṛa nawa biswạkoshko Jukto ponotko sehẽtʼ gocʼkoakʼ lekhạ (lạṛhạire gocʼko, se lạṛhại ṭhãi se jelre ghạl se rog ńamkate gocʼko) 359,528 ko doho akada. Jukto ponotkoakʼ rin babot Briten reakʼ biswạkosh meneda:—

GSAM 339.4“Rin reakʼ jotokhon baṛti lekhạ 31 Ạgosṭ, 1865 re seṭerena, ona $2,845,907,626.56 tahẽkana. Mota-moṭi $800,000,000 lekan rajosso ho khorocʼlena, mulote lạṛhạire; ponot, nogor, jila ar saharko acʼkoakʼ khạjna khorocʼ akada ar lạṛhại lạgitʼ acʼkoakʼ rin baṛhạu akada; sebạ tayom bhata em reakʼ khorocʼ mucạtʼre $1,500,000,000 huyukʼ reakʼ sambhab menakʼa. Alga ponotkoakʼ gãota reakʼ khorocʼ tis ho baḍae baṅ huyukʼa; Jukto ponotko ren sipoạhi ar alga ponotko ren sipoạhi nosto akatʼ dhan-sompot reakʼ gonoṅ hisạb ho ạḍi muskil kana; ar Dokhin ren dạskoakʼ ṭạkạ gonoṅ ($2,000,000,000) lạṛhạite metaoena. Joto milạukate, lạṛhại reakʼ khorocʼ ṭhik hisạb baṅ huy daṛeakʼlen ho, $8,000,000,000 do kom aṭkar hisạb kana.”4

GSAM 340Dorson reakʼ ar mitʼ parman

GSAM 340.1Parkville sabha oṛakʼre tahẽkan hoṛko lạṛhạire hoponko adako menʼte laha katha babot, iń eskar noań mena je, 1883 sal reakʼ heltaṅ dinre iń Parkville kạlisiạ ren murubi tulucʼiń ńapamena. Uni do Janwari, 1861 re, Dorson emlena unre ho murubi tahẽkanae. Iń uniń kulikedea, lạṛhại babot Dorson reakʼ katha roṛ okte Mrs. White roṛletʼ katha uni disa akada se baṅ. Uni menkeda, “Hẽ, iń disa akada.” “Ona din oṛakʼre tahẽkan hoṛko modre, lạṛhạire hopon ad akan tinakʼ hoṛko amem baḍae koa ona ińem metañ daṛeakʼa?” Uni logon moṛe hoṛkoakʼ ńutume disa keda ar menkeda, “Iń baḍae akada je noko ondereko tahẽkana ar lạṛhạire acʼko ren hoponko ad keda; ar iń oṛakʼre tahẽlenteg, okoere ińren hoṛko saote galmarạu daṛeakʼa, iń arho ńutumiń emama. Iń aṭkareda,” uni arho menkeda, “iń ńutum men akatʼ noko chạḍa arho moṛe hoṛko tahẽkana.”

GSAM 340.2Dokhin pakha pon bochor ar ona khon baṛti okte dhạbicʼ lagatar lạṛhại keda, jãhã dhạbicʼ bhorti akan joto sipoạhiko modre mota-moṭi adha hoṛko lạṛhạire se rogtekoge gocʼena. Noa do cetan reakʼ laha katha reakʼ ạḍi porghol purạu udugeda.

GSAM 340Dạs riti ar lạṛhại

GSAM 340.34 Janwari, 1862 re emade Dorson reakʼ katha roṛ okte Mrs. White menkeda:—

GSAM 340.4“Noa lạṛhại do dạs riti ekalge nosto lạgitʼ kana menʼte bujhau ocokate hajar hajar hoṛ sipoạhi dolre bhortiko oco akatʼkoa; menkhan nit onko bhorti purạu tayom, onko baḍae ńameda je onko ṭhoko akatʼkoa, ar noa lạṛhại reakʼ uddes do dạs riti metao bạṅ kana, ona menakʼ lekage doho kana.”

GSAM 341.1Cetan reakʼ kathako do unre emlena, jãhãre Jukto ponotkoakʼ sipoạhi ṭhãire dạṛ ạgu akan joto dạsko acʼko ren gomkeko ṭhen ruạṛ ạgu kạmire sipoạhiko goṛo lạgitʼ hukum tahẽkana. Sipoạhiko noa lekako men kana menʼte udukʼ akana, “Noa bạgi-birodh thir lạgitʼ ale daṛealenkhan, cetʼle ńam keda?” Onko hados sãote jopabko emeda, “Jãhãnakʼ ho baṅ. Oka khạtir noa bạgi-birodh uṭhạulena ona baṅ ocokʼ akana. Aleakʼ disom nosto akatʼ dạs riti jiwi tahẽn ar arho bạgi-birodh uṭhạu lạgitʼ chạḍe akana.” Noa kathako Goha 7 nombor khon hatao akana, oka re “Dạs riti ar lạṛhại” ńutumte lạṛhại reakʼ lomhoṛokʼ gota katha emakana. Noa kathako dạs riti tis ho baṅ metaokʼa menʼte baṅ meneda, menkhan un okte sipoạhiko ńel akan obosthako udugeda. Ona Goha reakʼ arho thoṛa tayom noa lekan laha katha menakʼa:—

GSAM 341Utar reakʼ jitạu babot laha katha

GSAM 341.2“Tobe ho gota disom reakʼ upạs porcarokʼ kana! Probhuye meneda, ‘Iń bachao akatʼ upạs noa bạṅ kana se, bạṛicʼakʼ reakʼ bãdhon khulạu, hãmbal bhạr ocokʼ, ar julum sahao kan hoṛko chạṛao oḍokʼ, ar joto nahel juạṛi rạputʼ?’ Jãhã okte ale ren disom hoṛko Isor bachao akatʼ upạsko manaoa, unre lạṛhại babot uni unkoakʼ prarthonae aṅgocʼa; menkhan nit onako uniakʼ luturre baṅ boĺokʼ kana.”

GSAM 341.3Lạṛhại reakʼ itihạs baḍae hoṛko baḍae akada je, dạs chạṛao porcar em reakʼ okte, 1 Janwari, 1863 dhạbicʼ, Dokhin ren sipoạhi jitạu lạgitʼ Utar reakʼ ceṣṭa saote harao, nosto, deri ar eṭakʼ muskilko tahẽkana. Ona tayom ona okte khon lạṛhại mucạtʼ dhạbicʼ jitko cetʼ leka usạrage huyena! 4 Janwari, 1862 reakʼ ona laha katha purạulena ona cetʼ lekate sapha ńellena, onko ṭhen okoe noa kạmi reakʼ lahanti ńel kan tahẽkana! Bhạrko ocokʼ tayom, dạskoakʼ bãdhon khulạuena ar juạṛi rạputʼena tayom! Cetʼ leka sapha tahẽkana je, onko uni kusikʼ upạs bachao keda unre Isor acʼren hoṛkoakʼ prarthona ańjom keda ar lạṛhại mucạtʼ reakʼ ceṣṭare goṛo ematʼkoa!

GSAM 342Laha ren ponot mukhiạ St. John reakʼ Goha

GSAM 342.1Kansas ren laha ponot mukhiạ John P. St. John Ottawa, Ill. re mitʼ roṛ emlena, oka iń 29 Jun, 1891 reakʼ tạrạmareń ańjom leda. Unre uni noa katha menkeda:—

GSAM 342.2“Bull Run re [alga ponotko ren sipoạhiko] ale haraoletʼle unre iń jemon hadoslen tahẽkana, ona khon laha tis ho unạkʼ bań hadoslena. Menkhan ona joto Isorakʼ monsubạ reakʼ mitʼ hạṭiń tahẽkana. Ale [alga ponotko ren sipoạhiko] haraoletʼko khan, raj-kạmi ren hoṛko sulukʼ reakʼ mitʼ bondobosko teạrkea, ar Jukto ponotko dạs riti saotegeko tahẽkea, ar ona teheń dhạbicʼ tahẽkea. Bar bochor dhạbicʼ [alga ponotko ren sipoạhiko] cetanreko tahẽkana; menkhan Lincoln reakʼ porghol dạs chạṛao porcar oḍokʼ tayom ale Isorakʼ pakhare ạcur hecʼlena, ar harao ale lạgitʼ asombhob tahẽkana.”

Notes

  1. Sereńko 32:8. ↩
  2. Sereńko 124:1-3. ↩
  3. Noa tayom reakʼ kathako uni ren gharońjko Dakota ren Boeha Frederickson Ạpril, 1892 reko metadea. ↩
  4. Briten reakʼ biswạkosh (9-akʼ chapa), hạṭiń 23, sahta 780. ↩

Note

Back