Pạṭh 24 — Eṭakʼ nạbi kathako purạuena
GSAM 376.1“Nit noa mãhã khon laha seć reakʼ katha cintạepe, areakʼ cando reakʼ 24 mãhã khon, Probhuakʼ mondir reakʼ neom tin mãhãre doho lena, ona mãhã khon cintạepe. Jomakʼ doho oṛakʼre cetʼ itạ do nahãkʼ hõ menaakʼa? Hẽ, aṅgur dare, loạ dare, dạlim dare ar jaitun dare do nahãkʼ hạbicʼ jo bako em akada; noa mãhã khon iń doń ạsirbạdpea.”1
GSAM 376.2Tesar dutakʼ sombad do ona reakʼ ehopʼ khonge nihtạ ar ṭhirte laha idi akana. Zerubbabel do mondir reakʼ neom dhiri doholetʼ mãhã khon oka lahantiye ńamletʼa, ona salakʼ noa laha idi do bes tulạ jokha hoy daṛeakʼa.
GSAM 376Laha seć ńelte botorakʼ obostha
GSAM 376.3Jihudi hoṛkoakʼ ṭạkạ tholi ar jomakʼ doho oṛakʼko do khạli tahekanre, Probhuakʼ mondir benao lạgitʼko hoholetʼkoa. Hoṛakʼ ńelte do noa kạmi reakʼ laha seć ạḍi muskil ńelokʼkan tahekana. Menkhan biswạste onko do ona hoho ko manao ketʼa ar kusi mon te kạmireko lagaoena, unre Isorakʼ lahanti emoicʼ ti do onko ṭhen sodorena. Noa Tesar dutakʼ sombad reakʼ uṭhạu jokhecʼ hoylenaakʼko bon ńel tayom lekhan, uniakʼ hor baćhaoetʼ hoṛko salakʼ uniakʼ ạyur ti dobon ńel ńama. Onko do dukko sạhao hoyokʼ rehõ, Isorre ạs dohoetʼ hoṛko ṭhen, aćren hoṛko ar aćakʼ kạmi lạgitʼ uniakʼ joton do jaoge porisphuṭ ńelokʼa.
GSAM 376Hoṛakʼ gun-colon sodorakʼ Goha
GSAM 376.41862 sal November 24 mãhã, Greenville, Mich., ren William Wilson akʼ oṛakʼre mitʼ oktege barṭen sabha hoyena. Ona sor-sur re Jirạukʼ mãhã reakʼ sạriakʼ aṅgocʼ akan hoṛko lạgitʼ barṭen kạlisiạ gãota benao do ona reakʼ uddes tahekana. Mitʼ kuṭhrire Murubi White ar uni ren bạhu do Greenville kạlisiạ reakʼ sabhakin ạyurletʼa, ar eṭakʼ kuṭhrire Murubi Byington ar iń do West Plains kạlisiạ reakʼ sabha ạliń ạyurletʼa. Mitʼ kuṭhrire ale do ehopʼ reakʼ kạmirele lagao akanre, eṭakʼ kuṭhrire Mrs. White do Goha emetʼkan uniakʼ aṛaṅle ańjom daṛeakʼkan tahekana. Aleakʼ kạmire tinạkʼ muskil hoyokʼkan tahekana. Onka somoege Mrs. White do duạre jhicʼketʼa ar menketʼa, “Boeha Loughborough, noa jarwa hoṛkoń ńel katʼeń bujhạueda je noḍe menako tinạkʼ hoṛko lạgitʼ iń ṭhen Goha menaakʼa. Amem sapṛaokʼ khan, iń hecʼ katʼeń roṛa.” Ona oktege ale do goṛo reakʼle seledʼkan tahekana, ona iạte uni do bhitrireye hecʼena. Murubi Byington ar iń chạḍạ, ona kuṭhrire menako eken pe hoṛkoakʼ ńutum uni doye baḍaeletʼa. Eṭakʼko do uni lạgitʼ baṅ orom hoṛko tahekanako; Dorson re onkoe udugokʼlena chạḍạ, uni do tis hõe bae ńelletʼkoa.
GSAM 377Gomke Pratt akʼ jion reakʼ katha sodorena
GSAM 377.1Uni do roṛ lạgitʼe teṅgoenre menketʼa: “Iń do apeakań ńutumko bań baḍaea. Ona iạte ińakʼ lại reakʼ katha lại jokhecʼ, apeakań hoṛmo ńel lekań lại lekhan iń dope ikạńa. Apeakań metʼhãkoń ńel jokhecʼ, ape reakʼ Probhu okae udugạdińa, ona do ińakʼ monre disa hecʼokʼa. Koca re menaea, mitʼ metʼicʼ hạni hoṛ [mitʼ hoṛe menketʼa, ‘Uniakʼ ńutum do Pratt’] do aćakʼ dhorom reakʼ ạḍi maraṅ kathae roṛa ar maraṅ dhorom hoṛ lekae udugokʼa, menkhan aćakʼ mon do nit hạbicʼ bae bodol akada. Uni do nitokʼ obosthare kạlisiạre alope aṅgocʼaea, ente uni do Jisu pańjaicʼ baṅ kanae. Uni do aćakʼ okte reakʼ maraṅ hạṭiń do dokan ar bepar ṭhãiko re nirkạmiye ạcur bạṛạa, sạriakʼ reakʼ sikhạuna reakʼe torkoa. Unre uni ren bạhu do oṛakʼre seṅgel sahanko getʼ, barge joton ar ona lekako kạmi hoyokʼtaya. Aćakʼ kirin-ạkhriń kạmi jokhecʼ oka kathae emako, ona do bae purạua. Uniakʼ dhorom reakʼ roṛre uni ren sor-sur hoṛkoakʼ biswạs bạnuakʼa. Uni do nitokʼ obosthare ona reakʼ cetʼ hõ bae roṛ lekhan, dhorom reakʼ kạmi lạgitʼ bhage hoyokʼa.”
GSAM 378Boeha Barr rạskạena
GSAM 378.1Uni do ar hõe menketʼa, “Noa hạṛam boeha [uni seć tiye udugketʼre, mitʼ hoṛe menketʼa, ‘Boeha Barr’] do hạni eṭakʼ hoṛ khon ekdom bhinạ leka iń doń udugokʼlena. Uniakʼ jion do ạḍi bhage nomuna kana; aćakʼ joto em akan kathako purạu lạgitʼe husiạr tahẽna ar aćren gharońjrenko bhageye jotonkoa. Kạmiye nostoetʼ ar khotie hoy ocoetʼ do alo hoyokʼ, noa botorte uni do aćren sor-sur hoṛko sạriakʼ reakʼ lại lạgitʼe darekʼ hõ bae dareakʼa. Probhu do ạḍi dayạluye hoy katʼe aćakʼ papkoe ikạ dạṛeakʼa, noa do uni bae bujhạu dạṛeakʼa. Kạlisiạren hoṛ hoyokʼ lạgitʼ hõ ać do baṅ juktạuicʼe bujhạueda.” Ona tayom uni do Barr e metadeya, “Boeha Barr, Probhu do ińye lại ạdińa je noa katha amń lạima: amem baḍaeletʼ joto papko do amem aṅgocʼ akada, ar uni do ạḍi laha khonge amakʼ papkoe ikạ akatʼmea; eken noa amem biswạslekhan.” Uni boehaakʼ metʼhã reakʼ hudisakʼ duk do logonge calaoena. Uni do lạndạ metʼhãte cetane koyokʼketʼa ar aćakʼ sorol mon teye menketʼa, “Sạrige uni doye ikạ akatʼa?” Mrs. White doye roṛ ruạṛketʼa, “Hẽ, ar am lạgitʼ noa lại reakʼ iń do hukumń ńam akada: ‘Hijukʼme ar kạlisiạ salakʼ jurińme; ar sujogem ńam lekhan sạriakʼ seć mitʼ katha roṛme. Amren sor-sur hoṛko do amre biswạsko dohoeda, ona iạte noa do bhage jo emokʼa.’” Uni doye menketʼa, “Onka geń kạmia.”
GSAM 378.2Ona tayom uni doye menketʼa, “Gomke Pratt do tinạkʼ okte lạgitʼ Boeha Barr akʼ tahekan obostha lekae taheń lekhan, ona do uni lạgitʼ bhage hoyokʼa.”
GSAM 378.3Noṅkạte gãota benao reakʼ aleakʼ mitʼ muskil do calaoena. Uni do Goha em laha do, Gomke Barr do kạlisiạ salakʼ juriń lạgitʼ manao oco ale do bale daṛeakʼkan tahekana. Eṭakʼ seć, Gomke Pratt aṅgocʼ lạgitʼ prạe joto hoṛko baṅ rạjiko tahekana; menkhan cedakʼ onko baṅ rạji tahekanako, noa lại lạgitʼ okoeakʼ mon hõ bae jicʼokʼkan tahekana.
GSAM 378Gharońj reakʼ hiñsạ-sãkạ durena
GSAM 378.4Ona tayom uni do kuṭhri reakʼ mitʼ pạsre duṛupʼ akan, bạli boron hoṛmo hataṅicʼ mitʼ hoṛe roṛadeya. Ar uni do thik ulṭạ pạsre duṛupʼ akan, pạtlạ metʼhãicʼ mitʼ eṛa seć tiye udugketʼa; onkin do jãwãe ar bạhu lekateye roṛatʼkina. Onkin bar hoṛ ma ona sạriakʼ aṅgocʼ laha, onkinakʼ laha jionre hoylenaakʼ tinạkʼ kathakoe sodorketʼa. Uni doye menketʼa je Soetan do ona kathako ona eṛaakʼ monre ạḍi maraṅe udugketʼa, mucạtʼre onate uni doe pagolena. Mrs. White doye menketʼa, “Iń doń ńelketʼa je noa eṛa do mitʼ serma pagol khanareye tahekan tahekana. Menkhan aćakʼ bud do ruạṛ ńam tayom, uni do ona mitʼ lekage hiñsạ-sãkạ bhabnako aćakʼ monre duk em lạgitʼe hecʼ oco akada. Onate uni ren jãwãe do ạḍiye duk akana. Uni do aćakʼ joto dạṛete aćren bạhu udugạe lạgitʼe kurumu akada je ać do uni ṭhen biswạsi kanae, ar uni do oka lekate aćren jãwãee sahar edekan, onka lạgitʼ cetʼ karon hõ bạnuakʼa.”
GSAM 379.1Mitʼ polokʼre uni bạhu do kuṭhri parom katʼe dạṛketʼa ar aćren jãwãe ṭhen iṛum katʼe ikạe lạgitʼe nehoradeya. Ona disom reakʼ ona hạṭińre onkin do prạe baṅ orom hoṛkin tahekana; onkinakʼ laha jion reakʼ katha do baṅ baḍae tahekana. Menkhan onkin salakʼ bes orom hoṛko do baḍaeletʼa je onkin talare man-antor menaakʼa, ona reakʼ karon do bako baḍaeletʼa.
GSAM 379Elisha ar Hazael reakʼ katha leka
GSAM 379.2Mrs. White do aćakʼ Goha em tayom, kạlisiạ reakʼ gãota benao kạmi do usạra purạuena. Gomke Barr do joto monte gãotareye jurińena, ar Gomke Pratt do bahregeye taheńena. Sabha mucạtʼen torre uni tayomicʼ do ạḍi jor aṛaṅteye menketʼa, “Apeń lạipea, noa hoṛko salakʼ sen ar bhondo leka taheń reakʼ kurumu do nirkạmi kana; ona do bape daṛeakʼa.”
GSAM 379.3Cetan reakʼ ghaṭona leka hoṛakʼ gun-colon sodor do aleakʼ monre nạbi Elisha ren okte reakʼ mitʼ leka ol akan ghaṭona jor te disa ocoeda:2 Syria ren raja Benhadad do aćren sewaicʼ Hazael, Elisha ṭhene kolletʼa, ać do rua khone boge ruạṛokʼa se baṅ ona kulikuli lạgitʼ. Elisha do Hazael akʼ katha Dorson reye ńelletʼa. Ar tinre uni hoṛ do Elisha ṭhene hecʼena ar uniakʼ metʼhãreye koyokʼketʼa, joto katha do jhalkao katʼe uniakʼ monre disa hecʼena.
GSAM 379Murubi White aṅga baṅ calaokʼ ruateye sabena
GSAM 379.41865 sal August 16, Bud mãhã, ạḍi baṛti kạmi ar jạpitʼ kom iạte Murubi White do aṅga baṅ calaokʼ ruateye sabena. Ale hoṛko talare hoṛmo boge reakʼ saṅsthạko do unre hạbicʼ baṅ benao akan tahekana. Ona iạte uni do Dansville, N.Y., re ‘Buru ḍhạlre aleakʼ oṛakʼ’ ńutum mitʼ hoṛmo boge reakʼ saṅsthạreko idikedea. Uni ren bạhu ar noa olokʼicʼ do September 14 khon December 7 hạbicʼ onḍe uni salakʼkin tahekan tahekana. Ona saṅsthạre uni ńamletʼ ran-jor khon ạḍi kom goṛoe ńamletʼa. Ona iạte ale do Lake View, Rochester, N.Y., re Bradley Lamson akʼ perạko dulạṛte aṅgocʼ oṛakʼrele senena, ar onḍe prạe pe haptạle tahekan tahekana. Noḍe Murubi J. N. Andrews salakʼ ńapam katʼele rạskạena. Uni do Maine re tinạkʼ cando taheń tayom ona nagraha nit geye ruạṛ akan tahekana.
GSAM 380Murubi White lạgitʼ binti
GSAM 380.1Joto tikin tayom, Murubi Andrews ar Gomke Orton akʼ gharońjrenko do ale salakʼko jurińokʼkan tahekana, Murubi White salakʼ ar uni lạgitʼ binti lạgitʼ. Noa do December 25 hạbicʼ calaoena. Ona Jisu janam porob mãhã bahre dhaṛti do rạskạ ar bhojte perecʼ akan tahekanre, Rochester kạlisiạ do Murubi White lạgitʼ upạs ar binti reakʼ mãhã lekate ona mãhãko manaoletʼa. New Main St. re Murubi Andrews akʼ oṛakʼre setakʼ ar tikin tayom bar okte aleakʼ sabha hoylena. Ar ạyupʼre, okoe hoṛko do laha khon Murubi White salakʼko bintikan tahekana, onko do Gomke Lamson akʼ oṛakʼre uni salakʼ ar hõko jarwaena.
GSAM 380Jisu janam porob ńindạre emlena Dorson
GSAM 380.2Ona ạyupʼ reakʼ sabha do ạḍi dạṛeanakʼ tahekana. Murubi White do ạḍi maraṅ ạsirbạde ńamketʼa. Mrs. White do mitʼ hahaṛawakʼ Dorson e ńamketʼa, onare uni do ạḍi kathako udugokʼlena. Ona talare Murubi White lạgitʼ hukum hõ tahekana: Isor do uni boge ruạṛokʼ lạgitʼ kạmi katʼe aćakʼ ti ạḍi porisphuṭe pasnao akatʼ tahekana; ona Isorre aćakʼ biswạs kạmire udugokʼ lạgitʼ cetʼ lekate lahakʼ hoyokʼtaya.
GSAM 380Soetan akʼ laṛhại reakʼ laha katha
GSAM 380.3Murubi White lạgitʼ binti akatʼ hoṛko, Mrs. White doye metatʼkoa:
GSAM 380.3“Soetan akʼ uddes do ińren jãwãe nosto katʼe koborre idiye tahekana. Noa joto mon reakʼ bintiko hotete uniakʼ dạṛe do raputʼ akana. Iń doń udugokʼ akana je noa jarwa hoṛko, okoe do pe haptạ dhạbicʼ Isor ren noa sewaicʼ lạgitʼ joto mon teko binti akada, onko cetanre Soetan doe raṅgao akana. Ar nit uni do onko cetanre mitʼ maraṅ dạṛete laṛhại lạgitʼe goṭa akada. Iń do ape noa lại reakʼ hukumń ńamletʼa, ‘Isor ren ạḍi sorre tahẽnpe, jemon ape cetan cetʼ hõ hijukʼa, ona lạgitʼpe sapṛao akan tahẽna.’”
GSAM 381J. T. Orton akʼ laha anṭkar
GSAM 381.11866 sal January reakʼ pạhil mãhã, Murubi White ar uni ren gharońjrenko do rel gạṛite Battle Creek, Mich., sećko oḍokena. Iń do ona rabaṅ reakʼ sarecʼ okte New York reakʼ pacchim hạṭińreń tahekan tahekana. Dorson emlena ona ạyupʼ khonge Gomke J. T. Orton akʼ monre aćakʼ jion bipodre menaakʼa menakʼ anṭkar hoylena; menkhan okaseć khon ona bipod hijukʼa, ona do uni bae baḍaeletʼa. Noa anṭkar reakʼ uni do tinạkʼ hoṛkoe lạiletʼkoa. Hapta reakʼ pạhil mãhã, March 4, ạyupʼre uni do Parma khon Rochester e ruạṛena. Onḍe uni do Gomke E. B. Sanders (nit, 1905 salre, San Jose, Cal., reye tahẽn kana) salakʼ bar mãhã reakʼ sabhareye tahekan tahekana. Nagraha bhitrirekin tạṛam jokhecʼ, uni do Sanders joto khon baṛti marsal menakʼ horre tạṛam lạgitʼe nehoradeya. Uni doye menketʼa, “Ente joto okte iń doń anṭkareda je jãhãe iń goj lạgitʼe kurumuya.” Menkhan okoe do uniakʼ jion hatao sanayetʼkana, ona reakʼ cetʼ bhabna hõ uni ṭhen bạnuakʼ leka ńelokʼkan tahekana.
GSAM 381.2March 7 mãhã, iń do Parma khon Rochester ń ruạṛena ar Gomke Orton ren hopon kuṛi ren jãwãe Gomke Lamson akʼ oṛakʼreń taheńena. 8 mãhã Gomke Orton ar uni ren bạhu do ale salakʼ ńapam lạgitʼkin hecʼena. Unre ale do dosar setakʼ rel gạṛite Erie Co. reakʼ Lancaster sen reakʼle goṭaketʼa. Onḍe uni ren eskar hopon koraakʼ bapla rit iń purạu hoyokʼtiń tahekana. Ona mãhã do rạskạ salakʼle khemaoletʼa, menkhan noa do manot ar gombhir bhabna reakʼ mãhã hõ tahekana.
GSAM 381J. T. Orton khunena
GSAM 381.3Onkin do tikin tayom 5 ghaṛire Gomke Lamson akʼ oṛakʼkin bạgiketʼa. Ar tikin tayom 7:30 ghaṛire mitʼ sombad ạguicʼe hecʼena ar aleye lạiatʼlea je Gomke Orton do aćakʼ jomakʼ doho oṛakʼre aćren sadomko joton jokhecʼ mitʼ baṅ orom hoṛ do ạḍi nisṭhurteye dal akadea. Ale do logon onḍele senena arle ńelketʼa je loha tol akan sagạṛ khiṇṭite uniakʼ bohokʼre ạḍi nisṭhurteko dal akadea, ar uniakʼ ceton bạnuakʼtaya. Ona ńindạ 12:35 ghaṛire uni doye gojena. Teheń hạbicʼ okoe ona nisṭhur kạmiye kạmiketʼa, ona do baṅ baḍae akana. Sạrige ṭạkạ lạgitʼ do ona baṅ hoylena, ente uniakʼ jeb reakʼ ghaṛi do baṅ jomṛao akan tahekana, ar $45 menakʼ uniakʼ ṭạkạ tholi hõ onkage tahekana. Noa do Gomke Orton ren bạhu lạgitʼ ạḍi maraṅ mon reakʼ jhaṭkạ hoylena; ona reakʼ asor khon uni do tis hõ bae boge ruạṛlena. Uniakʼ hoṛmo reakʼ boge obostha do usạrage bạṛicʼena, ar aćren jãwãe tayom uni do ạḍi din bae jionlena.
GSAM 382Ona Jisu janam porobre roṛlena laha katha purạuena
GSAM 382.1Ona disa dohoyogokʼ Jisu janam porob ạyupʼ khon tinạkʼ cando bhitrire, ona pe haptạ reakʼ bintire lagao akan are hoṛko khon turui hoṛ do koborreko taheńena. Ar noṅkạte ar mitʼ laha roṛ akan katha ạḍi hahaṛawakʼ lekate purạuena.
GSAM 382Ạs chạḍạicʼ lạgitʼ goṛo
GSAM 382.21866 sal December 12 mãhã ạḍi setakʼ, North Liberty, Ind., ren Elias Stiles do ińakʼ oṛakʼe hecʼena. Uni do ać salakʼ onḍe sen lạgitʼe nehoradińa, jemon daṛeakʼ lekhan James Harvey ń goṛoae. Uni hoṛ do ạse chạḍạ akatʼa ar ać lạgitʼ cetʼ ạs hõ bạnuakʼ menakʼe anṭkar eda. Mrs. White do mucạtʼ emlena Dorson re ạḍi osar kathakoe ńelletʼa ar ạḍi hoṛkoakʼ obostha nạbi lekate udugokʼlena, noań baḍaete uniń metadeya, “Hoy daṛeakʼa je Misera White do uniakʼ katha reakʼ tinạkʼe ńel akada. Onka lekhan, ar uni do onae ol lekhan, iń do James Harvey cetʼ hõń lạiye khan ona khon baṛti dạṛeanakʼ hoyokʼa.”
GSAM 382.3Ale do torale uni ṭhenle senena. Gomke Harvey akʼ obostha reakʼ mitʼ katha hõ uni bale lại katʼe, iń doń kulikedea, “Misera White, am udugokʼ akan jãhãn Dorson re Boeha James Harvey akʼ katha reakʼ cetʼ marsal dom ńam akada?” Uni doye menketʼa, “Hẽ, iń doń ńam akada, ar tinạkʼ mãhã khon iń do onako ol katʼe uni ṭhen kol reakʼiń anṭkar eda.” Ona tayom uni do okae ńelletʼa, onae lại ehopʼketʼlea. Iń doń menketʼa, “Setakʼ iń do uni ńel lạgitʼiń sen kana. Am udugokʼ akan kathakom ol lekhan, iń do ona uni ṭhenń idia.” Noa katha goṭa katʼe ale do uni ṭhen khonle oḍokena, ar ạyupʼre ar hõle senena. Uni do ol doye caba akatʼ tahekana, ar dayạ katʼe ona jor aṛaṅte paṛhao katʼeye ańjom ocoletʼlea.
GSAM 383As chutạu akan James Harvey lạgitʼ Goha
GSAM 383.1Goha re sapha-saphage men akan tahẽkana je Harvey gomkeakʼ hoṛmo do baṅ boge ar komjor hoyokʼa, ar Soetan do uni as chutạu ocoe lạgitʼe ceṣṭaea; uni lạgitʼ cetʼ daya hõ bạnuakʼa ar uniakʼ obosthare cetʼ as hõ bạnuakʼa mente bhabna ocoe lạgitʼe ceṣṭaea. Menkhan uni doye ńel leda je Harvey gomke do aćakʼ laha jion reakʼ bhulko sudhrạu lạgitʼ aćakʼ sańam daṛe lekae kạmi akada, ar Isor do uniakʼ kaiko ikạ akawadea. Arhõ, tinre aćge ać gojokʼ reakʼ bidạureye paṛaokʼa, unre Isor ren dutko uniren beṛhaete ạcur katʼe Isor ar serma re as doho lạgitʼko udukʼae kan, noa do Isor Mrs. White e udukʼawade tahẽkana. Ona Goha re nonkan ạḍi utạr suluk ar monre daṛe emokʼ kathako tahẽkana.
GSAM 383.2Noa ol akan kagoj iń ṭhen tahẽkan khan, dosar setakʼ ale do North Liberty tele senena. Horre Stiles gomke doye lạiaḍińa je Harvey gomke do iń tulucʼ ńapam sanaya, menkhan uni doye men akada je iń ṭhen khon ać lạgitʼ as reakʼ cetʼ katha hõ bae ńama. Iń uniń ńapam lekhan, unire as reakʼ cetʼ hor bạnuakʼa ar uni do nosto akan hoṛ kanae mente iń hõ uni salaḱń manaoa; ar onkate, seday ren Eli do Isorakʼ niạm reakʼ peṭi sab idi akana mente ańjom katʼe tayom secʼ ńur katʼe gojena leka, uni hõ tayom secʼe ńurokʼa are gujukʼa.
GSAM 383.3Ale do tikin tayom 3 baja serecʼ Harvey gomkeakʼ oṛakʼrele seṭerena. Uniń ńapam keteń menkeda, “Boeha Harvey, cetʼ lekam menama?” Uni do ạḍi duk araṅteye ruạṛaḍińa, “Nostoenań! Nostoenań!! NOSTOENAŃ!!!” Iń doń menkeda, “Baṅ! Am do bam nosto akana. Am lạgitʼ as menakʼa!” Iń nonka ruạṛaetʼ kan ńelte uni do norom araṅteye menkeda, “Pe hapta dhạbicʼ iń doń bhabna akada je iń lạgitʼ cetʼ as hõ bạnuakʼa ar iń do nosto akan kanań. Ar tisiń, khet khon sohorreń hijukʼ kan jokhecʼ, cạki pukri cetan reakʼ sãkowreń paromokʼ kan tahẽkan jokhecʼ, jãhãnakʼ do ińye metạń kan lekań bujhạu leda, ‘Am do nosto akanam! Am lạgitʼ cetʼ as hõ bạnuakʼa! Cạki pukrire don me ar daḱre gujukʼ me!’ Iń doń bhabna keda je nonkań kạmi lekhan Mạsiakʼ kạmi bodnamokʼa, ona iạte aćge gojokʼ khon iń rokaoena.”
GSAM 384Usạrage bańcao ńamena
GSAM 384.1Iń doń menkeda, “Boeha Harvey, am do bam nosto akana! Noa re iń ṭhen sojhe serma khon hijukʼ akan mitʼ Goha menakʼa, ona doye meneda je am do bam nosto akana!” Uni doye ruạṛaḍińa, “Enḍekhan onań ańjoma.” Ina tayom, ona reakʼ mitʼ katha hõ laha iń tire baṅ emlena mente lạiaetʼ tayom, iń do ona Goha uniń paṛhao ańjom kedea. Paṛhaoń caba keda khan, uniaḱ metʼhã do landa marsalte jhalkaoena, are menkeda, “Enḍekhan iń lạgitʼ as menakʼa. Iń do Probhu reń biswạseda.”
GSAM 384.2Paṛhao tayom ale do mitʼ okte koejoṅrele tahẽkana. Ona khon uni do bodol akan ar rạskạ hoṛ lekae beṛetʼena. Uni doye lạialeae je ona ol do laha pe hapta reakʼ aćakʼ monre hoyokʼ kan bhabnako, ać hõ tinạkʼ sapha bae lại daṛeakʼ ona khon hõ baṛti sạriteye borṇona akada. Nonkate noa upạete, noa boeha as chutạu khon tul rakaṕ katʼe, Isor aćakʼ dulạṛe udukʼ keda.
GSAM 384Kạmi reakʼ jaega pasarena
GSAM 384.31868 sal dhạbicʼ Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsikoakʼ kạmi reakʼ jaega do United States bhitrirege tahẽkana, ar ona reakʼ Missouri reakʼ dakhin simạ khon uttar secʼ ar Missouri gaḍa khon purub secʼ reakʼ hạṭińrege tahẽkana. Me 28 re Battle Creek, Michigan re hoy akan Maraṅ bạisi reakʼ mitʼ duruṕ oktere, kạmi reakʼ jaegako ar kạmiạko hạṭiń reakʼ bhabna lạgitʼ mitʼ sabhare, California te bar hoṛ kạmiạ ar 60 phuṭ reakʼ mitʼ tạmbu kol lạgitʼ goṭaena. Murubi D. T. Bourdeau ar iń, noa olokʼicʼ, ona sal reakʼ Julại 18 re San Francisco rele seṭerena.
GSAM 384California re porcar kạmi reakʼ ehopʼ
GSAM 384.4California re porcar kạmi ehopʼ salaḱ mitʼ kathań udukʼ sana kana, oka do Nạbi katha roṛ reakʼ bhor kạmire cetʼ leka lab ema ona napaete udukʼa. Pạul do Nạbi katha roṛ reakʼ bhor hõ, ạtma reakʼ bhorko reaḱ roṛ jokhecʼe meneda je ona do “sonot hoṛko purạu lạgitʼ, sewa reakʼ kạmi lạgitʼ, Mạsiakʼ hoṛmo teyar daṛe ocoe lạgitʼ” kana.3 Sạrige sonot hoṛko purạu ocoko reakʼ sanamakʼ khon napae hor do onkoakʼ bhulko onko udukʼako ge kana, jemon ona ko bagi katʼe abon ren Probhu Jisu Mạsiakʼ gonogowala mayamte onkoakʼ kaiko khonko dhup saphaokʼa. Noa lạgitʼ Nitokʼ reakʼ sạriakʼ reakʼ kạmi salaḱ, sewa reakʼ kạmire Nạbi katha roṛ reakʼ bhor hotete goro do ehopʼ khonge udukʼ akan tahẽkana. Ona do Probhu ren sewakkoakʼ kạmi reakʼ horre trutiko udukʼako kan tahẽkana, ar eṭakʼ hor te cetʼ leka hoṛkoakʼ mon Isor secʼ ạcurre baṛti jom ńam daṛeakʼa ona hõ udukʼako kan tahẽkana.
GSAM 385California re cetʼ leka kạmi hoyokʼa ona reakʼ Goha
GSAM 385.1California rele seṭer tayom thor din bhitrire Mrs. White khon mitʼ ciṭhi le ńamkeda. Ona re uni do Jun 12 reakʼ Sukur hilokʼ ạyupʼ Battle Creek re ać ńamletʼ Dorson reaḱe lại akada. Ona din do California te calakʼ lahare ale do Lancaster, N. Y. rele tahẽkana. Uni do tishõ California te bae sen akan tahẽkana, ar onḍe ren hoṛkoakʼ colono katha hõ aćge bae baḍae kan tahẽkana. Sạri katha do, ona okte dhạbicʼ uni do tishõ Missouri gaḍa khon pacchim secʼ bae sen akan tahẽkana. Onḍe reakʼ jãhãnakʼ aće baḍae kan tahẽkana, ona do Probhu ać kusi leka uni udukʼawade khongeye ńamletʼa.
GSAM 385.2Aćakʼ ciṭhi reakʼ sikhạunare uni do California ren hoṛkoakʼ khola monte dạn ar khorocʼ reakʼ colon reaḱe ol akada, ar onko talare kạṛum monte, “mitʼ mitʼ pạisạ hisạb” leka kạmi lekhan cetʼ jom oḍokokʼa ona hõe udukʼ akada. California ren hoṛko ṭhen porcar jokhecʼ, onko oka khola monte kạmia ona leka thoṛa khola monte onko ṭhen sen hoyokʼa, menkhan dhon uṛạu caba leka do baṅ.
GSAM 385Lahare lại akan jom ńamena
GSAM 385.3California re pạhil kạmi ehopʼ khon nit dhạbicʼ parom akan 37 sal secʼń ruạṛ ńeletʼ kana. Unre reakʼ obostha, hoṛkoakʼ colon ar ona Goha baṅle ńamletʼ khan ale cetʼ leka kạmi leda onań bhabnaeda; ar em akan sikhạuna pańja reakʼ jom hõń ńeleda. Ona iạte iń doń men daṛeakʼa je Nạbi katha roṛ reakʼ bhor hotete ńam akan sikhạunate “sewa reakʼ kạmire” goro baṅle ńamletʼ khan mitʼ salre tinạkʼ lahanti hoyokʼa ona khon hõ baṛti aleakʼ kạmi pe cando rege lahantiena. 1871 sal reakʼ bahaṛ okte dhạbicʼ, Sonoma jila reakʼ ceṣṭa jomte Jirạukʼ mãhã manaoicʼkoakʼ mõṛe kạlisiạ teyar akan tahẽkana.
GSAM 386San Francisco re pạhil Tạmbure dhorom sabha
GSAM 386.1Ona sal reakʼ Jun candore, ale do pạhil dhạo San Francisco re aleakʼ tạmbu le teńgo keda. Murubi Bourdeau do purub secʼ ruạṛ akan tahẽkana, ona iạte uniakʼ jaegare eṭakʼ mitʼ kạmiạ do Michigan khon kolena. Uni do Jun 17 reye seṭerena, ar khange sohorre iń salaḱ kạmireye mesayena. Tạmbure kạmi reakʼ thoṛa hapta tayom, ale do bhạṛạ akan duruṕ oṛakʼkore Ḍisembor 1, 1871 dhạbicʼ aleakʼ sabhako le calao idi keda. Noa kạmi reakʼ jomte San Francisco re 50 khon baṛti hoṛko Sombad ko aṅgocʼ keda.
GSAM 386California re bhitriren bidạuko
GSAM 386.2Noa din dhạbicʼ California re aleakʼ bidạuko do baṛti bahre khon reakʼ birodtege tahẽkana; menkhan nit ale ren hoṛko lạgitʼ eṭakʼ lekan, lahare baṅ bhabna akan biswạs reakʼ mitʼ bidạu hecʼena. Mitʼ soṅge kạmiạ do nonkan horre calakʼreye aṛe akan tahẽkana, oka te uni ać ar dhorom kạmi lạgitʼ bodname ạgua mente iń doń baḍae kan tahẽkana. Sohorre ale ren tinaḱ kaṛa bạiriko tahẽkana, onko do aleakʼ mitʼ mitʼ calonko ńel kan tahẽkana, ar aleakʼ jãhãn beạkil kạmi ale nuksan lạgitʼ beohar reko saṕrao akan tahẽkana. Ona iạte preritoakʼ cehaona, “bạṛicʼakʼ reakʼ sańam lekan ńelokʼakʼ khon sạṅgiń tahẽnpe,” ona manao do ạḍi jaṛurena.
GSAM 386Aćakʼ mon leka calakʼ reakʼ bipod
GSAM 386.3Ona boeha do aćakʼ calonre sạri kaiye kạmi akada mente iń do baṅiń dabi leda; menkhan aće nirdos men akanakʼ ale ren bạiriko do ona hotete ale nuksan reaḱko sujukʼ ńama menteń bujhạu keda. Uni do noa kathare ać “kusi leka kạmi” reakʼ hak menakʼtaya menteye teńgoena, bises katʼe aćakʼ kạmire kai bạnuakʼa mente manao akan khan. Noṅkage katha do Janwạri 23, 1872 dhạbicʼ calaoena. Ona din iń do onḍe reakʼ kathako rokao lạgitʼ cetʼ kạmi daṛeakʼa ona ńel lạgitʼ Sonoma jila khon San Francisco teń senena.
GSAM 387.1Unre iń botorletʼ lekage ale ren bạiriko do uniakʼ calon onkoakʼ lab lạgitʼko beohar kan tahẽkana. Ar uni doye men kan tahẽkana je noa do “onkoakʼ katha do baṅ kana”; aćakʼ nijor mon menakʼtaya ona onkoe udukʼakoa, ar onkoakʼ kathako begor ać kusi leka ar ać kusi hoṛ salaḱ sohor reakʼ horreye calakʼ daṛeakʼa. Iń do uni eskarreń bujhạu ceṣṭa keda je nonkan calon do baṅ calakʼa, ar nonkan aćakʼ mon leka calakʼ reakʼ bhabna mucạtʼre bạṛicʼakʼtege paromokʼa. Uni ren gateko tahẽkana, onko do uni secʼ ạḍiko teńgo kan tahẽkana. Onko modre tinaḱ hoṛko do nonkan katha sabko ehopʼena, oka te uniren cetan arhõ baṛti dos ạgukʼa. Kạlisiạ ren ạḍi hạṭiń hoṛko do uniakʼ aṛe akan calon reakʼ bạṛicʼko ńel keda, ar kạmi bodnam khon bańcao lạgitʼ ińakʼ ceṣṭa goro lạgitʼko saṕrao akan tahẽkana.
GSAM 387Jãc lạgitʼ sabha goṭaena
GSAM 387.2Janwạri 27 reakʼ Jirạukʼ mãhã re obostha do nonkage tahẽkana. Unre goṭaena je noa katha reakʼ jãc ar kạlisiạ hotete jãhãn goṭa kạmi do hoyokʼge hoyokʼa, jemon noa baṅ manao bhabna khon hijukʼkan bodnam khon onko bańcaokʼa. Obostha ar ona babotre kạlisiạ leka aleakʼ dayit reakʼ bhabna lạgitʼ Hapta reakʼ pạhil mãhã, Janwạri 28, setakʼ 9 baja khon ehopʼokʼ mitʼ sabha goṭaena. Bahre khon ńelre do ona kạlisiạ bhạgokʼge tahẽkana. Ona ńindạ reakʼ maraṅ hạṭiń iń do Isor ṭhen koejoṅ atʼeń khemao keda, jemon uni ale secʼe kạmia.
GSAM 387Olte dos manao
GSAM 387.328 tarikh setakʼ, sabhate calakʼ lạgitʼń oḍokʼ jokhecʼ, iń tahẽn oṛakʼ sor hor aṛere iń ren soṅge kạmiạ salaḱń ńapamena; uni doye rakʼ kan tahẽkana. Uni doye menkeda, “Boeha Loughborough, tisiń sabhate do baṅiń calakʼa.”
GSAM 387.4Iń doń menkeda, “Sabhate bam calakʼa? Sabha do am reaḱge kana.”
GSAM 388.1Uni doye menkeda, “Ona doń baḍaea, menkhan iń do sańamreń bhul akada. Iń babotre am oka katharem teńgo akana ona do ṭhik kana. Noa re kạlisiạ ṭhen ińakʼ dos manao reakʼ mitʼ ciṭhi iń ol akada; am noa idi katʼe onko paṛhao ańjomakom. Iń do onḍe baṅiń tahẽn lekhan, am lạgitʼ hõ ar okoeko iń secʼ teńgo sanayakoa onko lạgitʼ hõ bhage hoyokʼa.”
GSAM 388.2Iń doń kulikedea, “Hola khon cetʼte amre nonkan maraṅ bodol hoyena?”
GSAM 388Mitʼ hahaṛawakʼ Dorson ńamena
GSAM 388.3Uni doye ruạṛaḍińa, “Hola ńindạ, Jirạukʼ mãhã tayom, ḍak oṛakʼteń senlena, ar Battle Creek, Michigan khon Misera White akʼ mitʼ ciṭhiń ńamkeda. Ona do iń lạgitʼ uni ol akan Goha kana.” Ona iń emaḍiń katʼe uni doye menkeda, “Noa paṛhao me, enḍekhan Probhu ińakʼ obostha cetʼ lekae ńeleda ona am ńel daṛeakʼa.”
GSAM 388.4Uni doye nehoraḍińa je kạlisiạ do noań lạiako je ać do Misera White khon aćakʼ calon lạgitʼ cehaona em akan mitʼ Gohae ńam akada, ar ona do sạri kana mente aće aṅgocʼ akada.
GSAM 388Dorson reakʼ sạri pạtiạu ocoeakʼ sobhab
GSAM 388.5Noa do Ḍisembor 10, 1871 re Bordoville, Vermont re Mrs. White ńamletʼ Dorson reakʼ mitʼ hạṭiń tahẽkana. Noa boeha reakʼ hạṭiń do uni Ḍisembor 27, 1871 re ole ehopʼ keda, menkhan jãhãn karon te ona ol caba do Janwạri 18, 1872 dhạbicʼ bilom hoyena. Ona din ona ol purạuena ar Battle Creek khon ḍak hotete kolena. Un jokhecʼ Michigan khon California dhạbicʼ dhạrti hor te ciṭhi seṭer lạgitʼ 9 din serecʼ lagao kan tahẽkana.
GSAM 388.6Dorson re ạḍi utạr katha nạbi katha lekage uni udukʼawae kana. Noa katha re hõ onkage hoyena. Dorson ńam okte, Goha San Francisco re seṭer jokhecʼ oka katha sạri hoy akan tahẽkana ona reakʼ eken thoṛa umulge tahẽkana. Tarikhko tulạu kate ńelre bujhạukʼa je San Francisco re katha reakʼ ses obostha do ol akan Goha Battle Creek khon kol tayom hoyena. San Francisco ren ale boehako do khange ko ńel keda je okoe hoṛ hõ Battle Creek te ciṭhi ol katʼe Mrs. White noa ciṭhi ol lạgitʼ thik oktere katha bae seṭer oco daṛeakʼa, ente ona oktere nonkan obostha do baṅge hoy akan tahẽkana.
GSAM 389.1Noa sạri katha do onḍe ren boehako lạgitʼ ạḍi ojonan tahẽkana; ona te onko pạtiạuena je ona Dorson salaḱ Isorakʼ daṛe menakʼa. San Francisco reakʼ obostha babotre iń do Murubi White se uniakʼ era ṭhen mitʼ dhạṛi hõ baṅiń ol akada, ar ona soṅge kạmiạ hõye menkeda je ać do cetʼ hõ bae ol akada. Ar boehako do ko menkeda, “Uni ol akan tahẽnlen khan hõ, ać babotre oka kathako oḍokʼ akana ona do bae lại akada.”
GSAM 389Dorson cetʼ leka olena
GSAM 389.2Ina tayom Goha ol ar ḍak hotete kol reakʼ katha, kolakan jaega khon tinrele ańjom keda, unre arhõ saphaena je Dorson emicʼ Probhu do ona ol ar thikạnạte kol reakʼ okte hõe joton akada, jemon ona do thik okterege onḍe seṭerokʼa.
GSAM 389.3Janwạri 18, 1872 reakʼ ạḍi setakʼge, cetanre men akan Goha aćakʼ monre ạḍi sapha udukʼokʼte Mrs. White do jạpitʼ khone egerena. Ona bhabna do ać lạgitʼ nonkan sapha tahẽkana, jemon araṅte roṛ ańjometʼ kana, “California lạgitʼ ona Goha nitge ol me, ar pạhil oḍokokʼ ḍakrege kol me; ona reakʼ jaṛur menakʼa.” Noa katha dosar dhạo hoyena khan uni doye beṛetʼena, usạrage kicricʼye pindhạu keda ar ol purạue keda. Setakʼ jom lahare uni do ać ren hopon Willie tire ciṭhi em kateye menkeda, “Noa ciṭhi ḍak oṛakʼte idi me, menkhan ciṭhi peṭire alom bhoraoa. Ḍak oṛakʼ ren gomke tire emaem, ar tisiń setakʼ oḍokokʼ ḍak thạili re noa bhoraoe lạgitʼ uni lạiem.” Ina tayom uni doye menkeda je engatʼakʼ hukum do thoṛa eṭakʼ lekae bujhạu leda, menkhan cetʼ hõ baṅ kuli katʼe hukum lekageye kạmi keda, ar “ciṭhi ḍak thạili re bolokʼe ńel keda.”
GSAM 389Isorakʼ ạyur reakʼ parman
GSAM 389.4Un jokhecʼ San Francisco re aleakʼ obosthape baḍae lekhan, ona ciṭhi ona ḍakrege kol reakʼ jaṛur ape usạratepe bujhạu daṛeakʼa. Ona din kore mitʼ dinre mitʼ dhạoge dhạrti hor reakʼ ḍak tahẽkana. Ona ciṭhi 27 tarikh Jirạukʼ mãhã ńindạ re hijukʼ bodolte 28 tarikh Hapta reakʼ pạhil mãhã ńindạ re hijukʼlen khan, sạrige kạlisiạre ạḍi duk reakʼ bhạg hoyokʼa tahẽkana. Ona thoṛa hapta lahare, Dorson ńam tayom khange hõ hijukʼlen khan, kạlisiạ do ona reakʼ daṛe unạkʼ usạra bako ńel daṛeakʼa tahẽkana.
GSAM 390.1Noa do nonkan mitʼ Goha tahẽkana, oka re Probhuakʼ ti reakʼ sapha cinhạko tahẽkana. Ona do eken thik oktere seṭer katʼe tahẽkan bhulko sạri sudhrạu lạgitʼge baṅ goro keda; ona boeha do maluń mon te ona aṅgocʼ ar pańja keda iạte, ona do noa nawe kạlisiạre mitʼ mon ar thir daṛe ạgu lạgitʼ hõ ạḍi daṛean probhab emkeda.
GSAM 390Dorsonko ol oḍokʼ reakʼ hor
GSAM 390.2Uni aće ńel akan kathako cetʼ lekae ol oḍokʼa, ona babotre aćakʼ men akan katha bujhạu lạgitʼ hõ noa ghoṭona mitʼ namuna kana. Noa babotre uni doye meneda: “Lahare ińakʼ monre udukʼ akan kathako sapha-saphage bujhạukʼte iń do jạpitʼ khon eger akan tahẽkana; ar iń do tala ńindạ re ciṭhikoń ol akada, ona do maraṅ dhạrti reakʼ mitʼ aṛe khon eṭakʼ aṛe dhạbicʼ sen katʼe, muskil oktere seṭer katʼe, kạmi lạgitʼ mitʼ maraṅ sorbonas khone bańcao akada.”4