Pạṭh 6 — Sombad ar sombad emokʼko
GSAM 108.1“Dorson olme, ar pāṭāko cetanre ona sojhe sodorme, jemon ona parhaokʼicʼ doe dạṛ daṛeakʼ. Ente Dorson do nit hõ goṭa akan okte lạgitʼ kana; menkhan mucạtre ona do roṛa, ar baṅ eṛeaka. Ona do bilomokʼre hõ, ona lạgitʼ tạṅgime; ente ona do sạri ge hijukʼa, ar baṅ bilomokʼa.”1
GSAM 108.2“Ar iń doń ńelkedea, mitʼṭen eṭakʼ dut do serma talare apṛaokʼ kan tahẽkana. Dhạrtire basao akan hoṛko, ar sańam jạt, bõs, pạrsi ar hoṛko ṭhen porcar lạgitʼ jaejug reakʼ bhage sombad uni ṭhen tahẽkana. Uni do ãṭ araṅteye menkeda, Isor botoraepe, ar uni man emaepe; ente uniakʼ bicạr reakʼ okte do seṭer akana. Ar okoe serma, dhạrti, dorea ar dakʼ reakʼ muhãkoe benao akada, uni sewa aepe.”2
GSAM 108.3Okoe Dosar hijukʼ reakʼ porcar ko emleda, onko do ko menkeda je nạbi Habakkuk uniakʼ “goṭa akan” okte salaḱe roṛletʼ noa “Dorson” re Daniel ar sodor katha ńelicʼakʼ nạbi kathako reakʼ Dorsonko hõ menaḱa. Onko do apnar Nạbi katha reakʼ citar kore ona Dorsonkoakʼ mane ko udukʼletʼa, ar ona do unạḱ sojhe tahẽkana je ona reakʼ mane parhaoicʼ do sạri ge “dạṛ” katʼe eṭakʼko ṭhen hõ ona katha lại daṛeakʼa.
GSAM 108Goṭa akan Sombad
GSAM 108.4Dosar hijukʼre biswạsikoakʼ porcar do eken Felix samāṅre Paul roṛletʼ, “Dhorom, apnar hoṛmore dob, ar hijukʼkan bicạr;” noa katha do baṅ tahẽkana. Ar Baebel torjoma caba katʼe Martin Luther aćaḱ gujukʼ laha kaṭicʼ oktere, hoṛkoakʼ katha leka, “Iń doń pạtiạu kana je bicạr do saṅgińre banuḱa; hẽ, Probhu acʼ ge ar 300 serma khon baṛti do bae saṅgińokʼa,” menkeda, ona katha hõ do baṅ tahẽkana. John Wesley “hajar serma reakʼ raj do 100 serma lekare ehopʼ daṛeakʼa” mente hudisletʼ katha hõ do baṅ tahẽkana. Dosar hijukʼre biswạsiko do ko menkeda je onko do Johan sodor 14:6, 7 re cinhạte udukʼ akan Sombad, “Uniakʼ bicạr reakʼ okte do seṭer akana,” ar Johan sodor 10:6 reakʼ hoho, “Ar okte do baṅ tahẽna,” ko emetʼ kana. Noṅkan nạbi katha do mitʼṭen ghotna “hijukʼa,” “300 serma re” se “100 serma re” hijukʼa mente porcarte do baṅ purạukʼ daṛeakʼa; ona do goṭa akan oktere “seṭer akana” mente hoyoḱa. Cetanre ol akan nạbi kathako oka leka goṭa akan Sombad ko khojletʼa, ṭhik ona lekage Dosar hijukʼre biswạsiko do gota dhạrtire Sombad ko porcar keda.
GSAM 109Mạsiakʼ hijukʼ oktere bicạr
GSAM 109.1Tinre noa Sombad pạhil porcar lena, unre sańam Khristan dhorom dolko do Mạsiakʼ Dosar hijukʼ oktere bicạr hoyoḱa menteko biswạs tahẽkana. Ona iạte, noṅkan obosthare ona hudis doho katʼe bicạr reakʼ okte seṭer akana mente Sombad emokʼ hoṛko do Mạsiakʼ Dosar hijukʼ reakʼ porcar ko emge hoyoḱa. Sạri katha do, goṭa akan okte reakʼ porcar ge Sombad daṛe emletʼa ar hoṛkoakʼ mon ạḍi ãṭte larhaoletʼa. Pạhil do onko ko menkeda je dhạrti do 1843 reakʼ “Jihudi serma” re jãhã oktege mucạdoḱa, ar noa do 21 Mạrc, 1843 khon 21 Mạrc, 1844 tala reakʼ okte kana. Noa okte paromena tayom, 1844 serma reakʼ Tala ńindạ reakʼ hoho khobor kagojre abo bon parhaoa je nạbi kathare em akan okteko mucạdoḱ lạgitʼ mitʼṭen goṭa akan mãhã bachao lena. Ona do Jihudikoakʼ eaeakʼ cando reakʼ gelakʼ mãhã tahẽkana, menkhan abo hisạbte do 22 Okṭobor, 1844.
GSAM 1092300 mãhã reakʼ hisạb
GSAM 109.2Ona okte—1843—reakʼ bhit do Daniel 8 reakʼ 2300 mãhã tahẽkana. Onko do ko menkeda je noa “mãhãko” do ona nạbi kathako salaḱ jopoṛao akana, oka kore rajko udukʼ lạgitʼ janwarko bachao akan tahẽkana; ona iạte “mãhãko” hõ cinhạ leka serma udukʼ lạgitʼ beohar hoyoḱa. Noa do Numeri 14:34 ar Ezekiel 4:5, 6 re Probhu cinhạ reakʼ okte bujhạu akatʼ leka kana. Daniel 9 reakʼ 70 hapta—490 mãhã—do 2300 mãhã reakʼ pạhil hạṭiń hoyoḱa, ar baran okte do mitʼ oktere ehopʼlena. Daniel 9 re em akan, 70 hapta reakʼ ehopʼ udukʼetʼ ghotna do “Jerusalem ar hõ thik ar benao reakʼ hukum oḍokʼ” tahẽkana. Ezra 7 re ol akan leka, ona hukum do Artaxerxes Longimanus ren raj reakʼ eaeakʼ sermare, Mạsi janam laha 457 re, oḍokʼlena.
GSAM 110.1Noa do 70 hapta reakʼ ehopʼ lạgitʼ sạri tạrikh tahẽkana, ona noa kathate parmanena: Mạsi janam laha 457 khon ṭhik 69 hapta—483 serma—tayom, se Mạsi janam tayom 27 re, Johan do Mạsi baptisma emadea, ar uni do aćaḱ sewa kạmi ehopʼ katʼe menkeda, “Okte do purạu akana,”3 ar eṭakʼkore hõ. Mạsiakʼ sewa kạmi ehopʼ Mạsi janam tayom 27 re, ona tạrikh khon 3½ serma tayom uni krusre goj “hapta reakʼ tala [ṭhik tala], [70akʼ haptare],” Jihudiko talare asol kạmi mucạd Mạsi janam tayom 34 re, ar ona tayom usạra te eṭakʼ jạtko ṭhen kol akan Saul mon ạcurena—noa sańam do udukʼkeda je 70 hapta do ona tạrikhrege mucạdena. Ona iạte, onako do Mạsi janam laha 457 rege ehopʼlen tahẽkana. Onko do noṅkako hisạb keda: 2300 khon 457 ocoḱre 1843 sarecʼa. Ar 457 serma do Mạsi janam laha tahẽkan iạte, 2300 mãhã reakʼ mucạd lạgitʼ abo do 1843 reakʼ mucạd hạbicʼ bon seṭeroḱa.
GSAM 110Birodhikoakʼ aṅgocʼ kathako
GSAM 110.2Sạri ge men akan katha kana je “sạriakʼ sećte onare birodhikoakʼ dol khon aṅgocʼ akan kathako ge sańam khon daṛean parman emokʼa.” Dosar hijukʼ reakʼ Sombad ren birodhiko modre okoe hõ bae udukʼleda je Probhu ren hoṛkoakʼ Sendra-bicạr do Mạsiakʼ hijukʼ laha hoyoḱ ghotna kana. Menkhan noa kathare onko do Dosar hijukʼre biswạsiko salaḱ mitʼ lekage ko hudisleda. Noa katha reakʼ parman lạgitʼ ale do barea ńutum birodhikinaḱ katha le udukʼeda.
GSAM 110.3Gomke N. Colver do 1842 re Boston reakʼ Marlboro Street binti oṛakʼre Dosar hijukʼre biswạsiko birodhte porcar jokhecʼe menkeda:—
GSAM 111.1“Judi noa mãhãko do serma kana, tobe dhạrti do 1843 re mucạdoḱa; jãhãe iskulren hopon hõ noa doe bujhạu daṛeakʼa. Ente judi 490 do Mạsi gujukʼ oktere mucạdlen khan, tobe 2300 mãhã do 1843 re mucạdoḱa. Ar dhạrti hõ mucạdoḱge hoyoḱa, judi eṭakʼ jãhãn ghotna hoyoḱa mente udukʼ baṅ daṛeakʼ khan; ar ona do cetʼleka udukʼ daṛeakʼa, iń do bań ńeletʼa.”
GSAM 111.2Ona okte lekarege maraṅ cetʼicʼ Stuart hõe menkeda:
GSAM 111.2“Noa do mitʼṭen hahaṛawan sạri katha kana je England ar America ren mane bujhạuicʼko modre ạḍi utạr hoṛko do ạḍi serma khonge Daniel ar Johan sodor re udukʼ akan mãhãko do sermakoakʼ cinhạ se udukʼ kana menteko bujhạu ạgu akada. Noa pasar akan beohar—iń do prae sańam ṭhenge pasar akana men daṛeakʼa—oka khon ehopʼlena, ona sendra ńam do iń lạgitʼ muskil hoy akana.”
GSAM 111Maraṅ cetʼicʼ Bush akʼ Goha
GSAM 111.3Maraṅ cetʼicʼ Bush doe menkeda: “Okoe Gomke Miller uniakʼ okte reakʼ kathareye birodhea, uni do Miller ren sańam khon daṛean hạṭińreye birodhea. Uniakʼ okte do ṭhik kana; menkhan hoyoḱ ghotna bisoe do uni bhul akana.” Bush do Mạsi hijukʼ laha gota dhạrti ren hoṛko mon ạcur ko biswạsokʼa mente pạtiạuicʼe tahẽkana. Uniakʼ hudis do hajar serma reakʼ raj 1844 re ehopʼoḱa mente tahẽkana.
GSAM 111.4Dosar hijukʼ reakʼ biswạs ren dhorom porcaricʼko do hoṛko samāṅre apnar porcarre ko cetʼakoa je dhạrti reakʼ itihãs do udukʼeda, eṭakʼ eṭakʼ jạtko do Daniel 2 reakʼ murti oka obostha udukʼeda, ṭhik ona obostharege ko menaḱkoa—tinre dhiri do murtiakʼ jaṅgareye dal, ar serma ren Isor do aćaḱ raj thaponaea. Ar 7akʼ pạṭhre hõ, tinre “raj, sason ar gota serma lạtar reakʼ rajakʼ maraṅtetʼ do Sańam khon Cetanrenicʼ ren sonot hoṛko emakoḱa.” Onko do noa katha hõ ko udukʼkeda je dhạrti ar serma reakʼ, rajsason reakʼ ar hoṛkoakʼ cal-calạu reakʼ cinhạko do ṭhik Baebel roṛletʼ leka tahẽkana—Probhu sodoroḱ sorre ona ko ńeloḱa mente ol akan leka.
GSAM 111Sermare hahaṛawan cinhạko
GSAM 111.5Probhu do nạbi Joel hotete meneda: “Iń do serma ar dhạrtire hahaṛawan cinhạkoń udukʼa—mãyãm, seṅgel ar dhũạ reakʼ khũṭiko. Probhuakʼ maraṅ ar botorwan mãhã hijukʼ laha siń cando do ńutre, ar ńinda cando do mãyãmre bodoloḱa.”4 Dosar hijukʼre biswạsiko do ko biswạs ar ko cetʼakoa je parom akan saẽ-saẽ sermako reakʼ uttar nakha reakʼ marsal (sadharonte uttar marsal ko menakoa) do nạbiakʼ katha purạuetʼ “seṅgel ar dhũạ reakʼ khũṭiko” kana. Ar itihãs khon ńam daṛeakʼ sańam khon boge khobor leka (parman lạgitʼ ale do Edinburg reakʼ sańam sikhạuna puthi le udukʼeda), noa okte laha ona do aḍom aḍom okte rege ńellena.
GSAM 112.1Ona iạte, Probhuakʼ usạra hijukʼ reakʼ Sombad dhạrti reakʼ sańam khon saṅgiń ṭhãiko hạbicʼ calakʼ jokhecʼ, sermare cinhạko sodorena. Onako do sạriakʼ reakʼ daṛe ko baṛti keda ar hoṛkoakʼ nojor ko or ạgukeda.
GSAM 112.225 Januaṛi, 1837 re seṅgel leka uttar nakha reakʼ marsal ạḍi soros te sodorena. Ona ńel katʼe ạḍi hoṛkoakʼ mon do Probhuakʼ maraṅ mãhã laha cetʼ hoyoḱa mente nạbi Joel roṛletʼ katha seć sojhe ạcurena. Lạtar reakʼ ona ńeloḱ reakʼ bornon do 22 Okṭobor, 1839 reakʼ New York reakʼ bepar sombad porcaricʼ khobor kagoj khon ạgu akana. Noa bornon do olokʼicʼ acʼ Victor, Ontario County, N.Y. reye ńelletʼ leka ṭhik mitʼ kana.
GSAM 1121837 reakʼ seṅgel leka uttar marsal
GSAM 112.3“25 Januaṛi, 1837 reakʼ ạyupʼre disom reakʼ eṭakʼ eṭakʼ ṭhãire ona leka hahaṛawan ńeloḱ [menetʼa uttar nakha reakʼ marsal] sodorena, cetʼ leka ale ren parhaoicʼko do nindhan ko disa daṛeakʼa. Jãhãre dhạrti do himte esetʼ akan tahẽkana, onḍe ona ńeloḱ do ạḍi soros ar ‘botorwan’ tahẽkana, oka do laha tise hõ baṅ ńellen leka. Mitʼṭen buru sor reakʼ ṭhãire ona ńelletʼ hoṛko do aleko lạiadlea je ona do ‘buru khon lạtar seć ạṛgukʼkan seṅgel reakʼ dheuko’ leka ńelokʼ kan tahẽkana. Ar ale tinạḱ le baḍae keda, sadharonte dhạrti esetʼ him do mãyãm salaḱ mesal seṅgel leka ńelokʼ kan tahẽkana; ar cetanre (apostol menletʼ leka), ‘serma do seṅgelte julukʼkan,’ noa do mucạtʼ mãhã reakʼ nạbi katha salaḱ unạḱe milạukʼ kan tahẽkana je ạḍi hoṛko hahaṛaena. Ona ńelletʼ gidrạko do botorena, ar ko kukli keda je noa do bicạr hijukʼ kana se cetʼ. Janwarko hõ ạḍi botorte ko thartharaoena.”
GSAM 113.1Nạbi Joel akʼ noa cinhạ do eken America rege do baṅ sodorlena. Menkhan Great Britain re Probhuakʼ hijukʼ reakʼ sikhạuna pasarokʼ jokhecʼ, ona disom reakʼ sermare hõ ona cinhạge sodorena. 22 Okṭobor, 1839 reakʼ New York reakʼ bepar sombad porcaricʼ do 3 Sepṭembor reakʼ ńindạre ona disomre ńellen hahaṛawan ghotna bisoe London reakʼ khobor kagojko khon lạtar reakʼ katha udukʼeda:—
GSAM 1131839 reakʼ uttar marsal
GSAM 113.2“London, 5 Sepṭembor [1839].—Gurubar ńindạ 10 baje khon hola setakʼ 3 baje tala, lahare ạḍi serma dhạbicʼ ńeloḱkan ona hahaṛawan cinhạko, menetʼa ńurukʼkan ipilko ar uttar marsal, onako reakʼ mitʼṭen ạḍi soros ńeloḱ sermare ńellena. Noa begar leka ńeloḱ reakʼ pạhil cinhạ do 10 baje lạgitʼ 10 minit tahẽnre sodorena. Unre uttar nakha reakʼ serma hạṭiń khon halka araḱ marsal, bhap lekage ńeloḱkan, rakaṕena ar dhire dhire serma tala hạbicʼ pasarena. 10 baje se 10 baje 15 minit hạbicʼ purub khon pocchim dhạbicʼ gota serma do mitʼṭen maraṅ marsal reakʼ paṭa leka hoyena. Ona do ạḍi botorwan ńelokʼ kan tahẽkana ar maraṅ seṅgel lagaoen leka ṭhik tahẽkana. Marsal do ạḍi bodolokʼkan tahẽkana; mitʼ okte lạtar seć ńurukʼ lekae ńelena, ar ona tayomge ạḍi jhalkaote ar hõe rakaṕena. Ona salaḱ dhũạ reakʼ maraṅ maraṅ ḍherko mesalena ar ạcur ạcurte ko calakʼ kan tahẽkana. Ona ńelicʼ sańam hoṛko do ‘ạḍi maraṅ seṅgel lagao akana’ menteko pạtiạuena.
GSAM 113.3“Rajdhạnire botor do ạḍi maraṅena; hajar hajar hoṛko do ona botorwan bipod hoy akana menteko hudisletʼ sećko dạṛ idi kan tahẽkana. Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road ar London reakʼ pocchim nakha reakʼ seṅgel nirwao ḍerako reakʼ gạṛiko—sạri katha do London reakʼ sańam seṅgel nirwao gạṛiko—ghoṛako jote katʼe, ‘dhõs hoy akatʼ ṭhãi’ menteko hudisletʼ seć ạḍi jhukte ko dạṛ oco keda. Onako tayom do gạṛiko, ghoṛare decʼ hoṛko ar ạḍi utạr hoṛko calakʼ kan tahẽkana. Bhul baḍae ńam laha aḍom seṅgel nirwao gạṛiko do High Gate ar Halloway [4 maĩl leka] hạbicʼ ko seṭerlena. Noa ńeloḱko do 2 ghaṛi khon baṛti dhạbicʼ tahẽkana, ar setakʼ sorre ona do mitʼṭen ạḍi soros ńeloḱ hoyena.
GSAM 114.1“Setakʼ 2 bajere ona hahaṛawan cinhạ do mitʼṭen ạḍi soros ńeloḱ hoyena, ar ona bornon do ạḍi muskil tahẽkana. Gota London do tikin leka marsalena, ar hoy do ạḍi sapha tahẽkana. Ona oktere dakhin nakha reakʼ serma hạṭiń do rimil begor tahẽnre hõ ạḍi ńut tahẽkana; menkhan gonokʼ begor ipilko do ạḍi napayeko jhalkaokʼ kan tahẽkana. Serma reakʼ eṭakʼ nakha do mitʼṭen begar menkhan ạḍi soros ńeloḱ udukʼetʼ kan tahẽkana: ona do ạḍige sapha tahẽkana ar marsal do ạḍi jhalkaokʼ kan tahẽkana. Marsal reakʼ daṛere pharạk akan ńurukʼkan ipilko do lagatar ko hecʼen kana; onko do serma talare benaoena leka ar pasar katʼe raputʼena leka ko ńelokʼ kan tahẽkana. Ona reakʼ jote do bijli ạṭkir leka tahẽkana. Gonokʼ begor huḍiń ipilko do serma ar dhạrti ńapamoḱ rekhā cetanreko chitaṛena, ar dhạrti seć unạḱ usạrateko dạṛ ạṛgukʼ kan tahẽkana je metʼte onkoakʼ hor pańja do muskil tahẽkana. Onko hõ raputʼ katʼe gota serma hạṭińre gạṛhạ araḱ bhap pasarena leka ko ńelokʼ kan tahẽkana. Roṅko do ạḍi soros tahẽkana.
GSAM 114.2“Setakʼ 2 baje 30 minitre ona ńeloḱ do ńutre bodolena. Ona ńut ocʼ cabaenre, serma ṭhik cetanre ar disom reakʼ dakhin hạṭiń cetanre akan ńut reakʼ dhạr beṛhae mitʼṭen marsalan ramdhonu sodorena. Ona tayom usạrate rūpạ leka marsal reakʼ khũṭiko ona khon oḍokʼena. Onako do hahaṛa leka baṛtiena, ar ona oktere benaokʼkan araḱ bhap salaḱ mesalena. Tinre onako purạ usulte seṭerena, unre ona ńeloḱ do sańam hudis khon baṛtige tahẽkana. Ipilko do sańam nakha sećko dạṛ kan tahẽkana, ar noa do 4 baje dhạbicʼ calaoena; unre sańam do ocʼ cabaena.”
GSAM 114Siń candore begar leka ńeloḱko
GSAM 114.3Jiwiḍ porcaricʼko Probhuakʼ hijukʼ reakʼ sạriakʼ porcar jokhecʼ, dhạrti reakʼ eṭakʼ eṭakʼ ṭhãire sermare ạḍi ar nanan leka hahaṛawan cinhạko ńelena. Ale lạgitʼ jaega kaṭicʼge menaḱ iạte, onako modre eken Disembor, 1843 re Norwich, England re siń cando cetʼleka ńelokʼkan tahẽkana, ona reakʼ citar ge le udukʼ daṛeakʼa. Ona leka ar mitʼṭen New Haven, Conn. re 9 Sepṭembor, 1844 re hoylena; tikin laha ar tayom 2 ghaṛi dhạbicʼ ona tahẽkana, ar hajar hajar hoṛko do ko ńelletʼa.
GSAM 115Siń candoakʼ begar leka ńeloḱ
GSAM 115.1Bhitri reakʼ huḍiń gol do siń candoe udukʼeda. Ona do halka komla roṅan tahẽkana. Siń cando khon be-soman saṅgińre ona beṛhae akan barea golakʼ bahre hạṭiń hõ ona roṅge ńelokʼ kan tahẽkana; menkhan noa golkinaḱ bhitri hạṭiń do gạṛhạ sasāṅ tahẽkana. Ona golkin bhitrire serma do kaṭicʼ ńut khạyri roṅan ńelokʼ kan tahẽkana, ar siń cando tala ar lạtar khon parom akan pea maraṅ gol do sojhe ar jhalkao marsal leka ko ńelokʼ kan tahẽkana.
GSAM 115.2England re hoylen ona ghotna bisoe, London khon 3 Januaṛi, 1844 re E. Lloyd olletʼ ciṭhire ale do noṅkale parhaoa:—
GSAM 115.3“Mitʼṭen hahaṛawan ‘siń candore cinhạ’ ńel akana. Norwich ar ona beṛhae reakʼ disomren ńutuman hoṛko do ko ńel akada; ona leka England re laha tise hõ baṅ ńellen tahẽkana. Parom Disemborre tikin 12 baje lekare ona ńellena ar 2 ghaṛi dhạbicʼ tahẽkana. Ona do onḍeren hoṛko ạḍi botor oco ketʼkoa. Boeha Winter, Burgess ar Routon ona saharre apnar porcar kạmi ehopʼ laha ṭhik ona hoylena. Ona do sạriakʼ lạgitʼ hor sapraoletʼ leka ńelena, jemon onko onḍe ạḍi boge jote ko ńamkeda.”
GSAM 116.1New Haven, Conn. re hoylen ona hahaṛawan ńeloḱ reakʼ khobor do 10 Okṭobor, 1844 reakʼ Tala ńindạ reakʼ hoho re em akana, ar ona do 10 Sepṭembor, 1844 reakʼ New Haven Palladium khobor kagoj khon ạgu akan tahẽkana. Tala ńindạ reakʼ hoho reakʼ ona khoborre kagoj sapṛaokʼicʼ do meneda, “Jãhãe ạkil-budan hoṛ hõ noa hahaṛawan ńeloḱ reakʼ karon do acʼren mon sontosokʼ leka bae bujhạu daṛeakʼ akada.”
GSAM 116.29 Sepṭembor, 1844 re New Haven, Conn. re siń cando salaḱ ńellen noa ńeloḱ reakʼ mitʼṭen khobor do 12 Sepṭembor, 1844 reakʼ Hartford Courant khobor kagoj re hõ chapa oḍokʼlena. Ona do noṅka ol akana:—
GSAM 116.3“Somar, 9 Sepṭembor, 1844 re tikin laha ar tayom 2 ghaṛi dhạbicʼ siń cando beṛhae ńellen golko do ale ren sahar hoṛko do ạḍi mon lagao katʼeko ńel akatʼ leka bujhạukʼ kana. Ar ona leka eṭakʼ ńeloḱko ar onakoakʼ karon bisoe ar baṛti baḍae lạgitʼ onko ṭhen bujhạute sendra reakʼ mon jāgao akana.
GSAM 116.4“Noa siń cando beṛhae reakʼ marsal gol do ạḍi okte tahẽn iạte hahaṛawan tahẽkana, ar napayete ńel bidạu lạgitʼ boge okte emletʼa. Tikin lekare ona do asolte barea purạ golte benao akan tahẽkana. Mitʼṭen do 45 ḍigri leka osar, ar aćakʼ talare siń candoe beṛhae akatʼ tahẽkana. Eṭakʼṭen do 72 ḍigri leka osar tahẽkana, ar ona reakʼ tala do serma ṭhik cetanre tahẽkana, menkhan ona reakʼ dhạr do siń cando tala parom akan tahẽkana. Huḍiń gol salaḱ mitʼṭen lamba gol hõ tahẽkana, ona reakʼ lamba parom nap do ona salaḱ tahẽkana ar tala khon onakʼ sorao do kaṭicʼge tahẽkana. Siń cando ṭhik ulṭạ ar serma ṭhik cetan khon 36 ḍigri uttar seć, ona maraṅ gol do aṛhõ barea prae se purạ soman parom osaran gol salaḱ napam akan tahẽkana. Ona napam ṭhãire mitʼṭen jhalkao marsal ṭipḱạ benaoena, cetʼleka pea marsalan golakʼ marsal mesalre apnar leka hoyoḱa. Siń cando beṛhae akan gol do ramdhonu reakʼ roṅko udukʼetʼ kan tahẽkana, ar bare bare do ạḍi jhalkao ar soros tahẽkana. Eṭakʼ golko do siń cando khon saṅgiń tahẽn iạte pũḍ ar kaṭicʼ dhũdhạ ńelokʼ kan tahẽkana. Menkhan eṭakʼ eṭakʼ oktere purub ar pocchim banar seć marsal hạṭińoḱ reakʼ [ramdhonu] roṅan golkoakʼ huḍiń hạṭińko hõ ńelena.... Benao reakʼ noṅkan mitʼ lekatetʼ do marsal golko benao calaoetʼ jãhãn niạmre bharosao akan hoyoḱa; menkhan ona niạm reakʼ asol do nit hạbicʼ purạte baṅ sodor akana.... Siń cando beṛhae akan gol benao reakʼ karon bujhạure ạḍi muskil do baṅ hoy akana, ente ona reakʼ karon do ramdhonu benaoetʼ karon leka kaṭicʼ menaḱa. Menkhan oka golakʼ dhạr do siń candoakʼ tala parom akana, ona oka khon benaoena, noa bujhạu do baṛti muskil hoy akana.”
GSAM 117Sonot Puthi reakʼ nạbi kathako purạukʼkan hahaṛako
GSAM 117.1Serma re ńel akan noa hahaṛako England ar America re cetʼ lekako beoharletʼa, ona do Sylvester Bliss akʼ ‘Mathae 24 reakʼ bujhạu’ paṛhaote bon baḍae daṛeakʼa. Noa puthi do 1843 sal re Boston re chapa oḍoklena. Cetan re ol akan khoborko khon tinalʼakʼe udukʼ tayom, uni doe meneda:—
GSAM 117.2“Noa lekate sạriakʼ Sonot Puthi re laha khon ol akan ‘maraṅ cinhạko’ ar ‘botor emokʼ ńelko’ sanam purạu akan leka ńelokʼa. Bańcaoicʼ akʼ hijukʼ laha te hobaokʼa mente uni men akatʼ cinhạko hõ purạu akana.
GSAM 117.3“Dareko re sakam oḍokʼ do cetʼ leka jeṭ mãhã reakʼ cinhạ kana, onkage noa cinhạko purạuente Mạsirenko baḍae hoyokʼa je Mạsiakʼ hijukʼ do ạḍi sur re, duạr ṭhenge menakʼa. Ona baḍae lạgitʼ eskar chạṛ do baṅ kana; ale ren Bańcaoicʼ do ona baḍae lạgitʼe hukumakoa.”5
GSAM 117SOMBAD EMOKʼKO
GSAM 117.4Dosar hijukʼ reakʼ sombad pạhil re cetʼ leka porcarlen tahẽkana, ona reakʼ tinalʼakʼ mul kathako bon ńel akatʼa. Nit do ona maraṅ porcar kạmire ạḍi maraṅ hạṭiń hataoletʼ kicchu hoṛko babot ńel do boge hobaokʼa. Noa hoho emletʼ bidesren onkage ạḍi guṇạn dhorom porcaricʼko mod khon ạḍi hoṛkoakʼ ńutum do laha re bon em akatʼa. America re kạmi ạyurletʼ, ar Probhu okako cetan kạmi reakʼ bhạr doe emletʼ, onko mod khon kicchu hoṛko babot bon ńelre, noa ạndolon re sạrige Probhuakʼ ti menakʼ tahẽkana mente arhã bogete bujhạukʼa.
GSAM 118William Miller
GSAM 118.1Pạhil do William Millerakʼ katha bon ńela. Uni do United States re Dosar hijukʼ reakʼ ạndolon re nonka maraṅ hạṭińe hataoletʼa je ạḍi hoṛ noa ạndolon do ‘Millerakʼ mot’ ńutumteko baḍaea.
GSAM 118.2William Miller do 1782 sal reakʼ Phebruạri cando re Pittsfield, Mass., re janamena. Huḍiń hopon okte khonge uni ṭhen sadharon khon bạṛti bud ar usạr mon reakʼ cinhạ ńellena. Tinalʼ serma tayom, uni saote tahẽkan sanam hoṛ ṭhen noa cinhạko arhã phuṭạuena. Uniakʼ hoṛmo do keṭecʼ tahẽkana, bud do usạr ar janam khonge boge lahanti akana, ar uniakʼ carit re dos emokʼakʼ baṅ tahẽkana. Ṭoṭha reakʼ iskul re huḍiń sujog saote tinalʼ serma eskar paṛhaoletʼ tayomge, uniakʼ baḍae do onḍe sadharonte kạmi idiyetʼ cetʼakoicʼkoakʼ baḍae khon bạṛti kana mente sanamko manaoletʼa.
GSAM 118.3Miller do 1802 sal re baplaena ar Poultney, Vt., re oṛakʼe ketʼa. Poultney re sen tayom uni okako saote mesalena, ar duniya reakʼ ạḍi goṛo lạgitʼ okako ṭhen uni dạyi tahẽkana, onko do sandeh reakʼ dhạrna ar Isor do banạuicʼ kana, menkhan Sonot Puthi reakʼ sodor bako manaoa, noa motte ạḍiko jopoṛao akan tahẽkana. Onko do kharạb caritren hoṛ bako tahẽkana; onko dal do boge nagrikko tahẽkana, ar baṛe bhagi somoe re gambhir, hoṛko lạgitʼ daya ar goṛo bhạb menakʼ tahẽntakoa. Enre hõ dhorom reakʼ sạriakʼ jojokʼ lạgitʼ Bạibel do bako manaoletʼa. Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen ar eṭakʼkoakʼ ol khon goṛo ńamte, Bạibel baṅ manao reakʼ katha do ṭhik lekako udukʼ sanaletʼa. Miller do noa puthiko ạḍi jotontee paṛhaoletʼa ar mucạtʼ re uni hõ noa Isor-banạuicʼ mot ren hoṛ kana menteye menketʼa. Uni ạpinige men akatʼa je noa mot re uniyạkʼ jibon do 1804 sal reakʼ sorsed khon gel bar serma tahẽkana.
GSAM 118.4Soinikkoakʼ kapṭen pad reakʼ ạdese ńamketʼte uni do 1810 sal re soinikko dal re boloyena. Soinik kạmi khone ruạṛ tayom, 1812 sal re casa kạmi ehopʼ lạgitʼ ạkʼ gharońj do Low Hampton, N.Y., reye idiketʼa. Casicʼ hobaente paṛhao lạgitʼ bạṛti oktee ńamletʼa. Uni doe ńelketʼa je uniyạkʼ Isor-banạuicʼ mot do noa jibon tayom reakʼ suk babot cetʼ hõ bhoṛsa bae emeda. Kobor oṛoṅ do sanam nuṭ ar udạs tahẽkana. Uni ạpinakʼ katha lekate:
GSAM 118.4“Purạ nosto ar cetʼ hõ baṅ tahẽn reakʼ bhạbna do rabaṅ ar botor emokʼakʼ tahẽkana, ar apan kạmi reakʼ hisạb em do sanamko lạgitʼ nostoakʼge tahẽkana. Iń bohokʼ cetan serma do pitol leka ar iń jaṅga lạtar dhạrti do merheṛ leka tahẽkana. Jaejug!—ona do cetʼ kana? Ar goj!—ona do cetʼ lạgitʼ menakʼa? Tinạkʼiń jukti ketʼa, ona sạri parman khon unạkʼiń sạṅgińena. Tinạkʼiń bhạbiketʼa, ińakʼ goṭa kathako unạkʼge saṛi-sapṛa ocoena. Bhạbna thir lạgitʼiń kurumuletʼa, menkhan ińakʼ bhạbnako aḍom re baṅ tahẽnlena. Sạrige iń do ạḍi duk re tahẽkaniń, menkhan cetʼ lạgitʼ, ona baṅiń bujhạuletʼa.... Ona tayom thoṛage okte re, acanak Bańcaoicʼakʼ carit do ińakʼ mon re ạḍi phuṭte tahẽ goṭena. Iń do bhạbiketʼa je nonka boge ar dayawạn mitʼ hoṛ hoba daṛeakʼa, okoy do aboakʼ hukum bhạṅgao lạgitʼ acgeye prạyạscitʼa, ar noa lekate pap reakʼ saja sahao khon aboe bańcaobona. Iń do logonteiń ạikạuketʼa je onka mitʼ hoṛ do tinạkʼ dulạṛan hoba hoyokʼa; ar iń do uniakʼ koyoṅ re iń ạpan sorpe ar uniakʼ daya re bhoṛsa idi daṛeakʼa menteiń bhạbiketʼa.”
GSAM 119William Millerakʼ mon ruạṛ
GSAM 119.1Uni do arhãe menketʼa:
GSAM 119.1“Iń lạgitʼ oka lekan Bańcaoicʼ reakʼ goroj tahẽkana, Bạibel do ṭhik onkage mitʼ Bańcaoicʼe uduketʼkoa menteiń ńelketʼa. Isorakʼ prerona begor mitʼ puthi do pap re ńur akan dhạrti reakʼ goroj saote nonka purạ milạukʼ niạmko cetʼ lekateye udukʼ daṛeakʼa, noa bhạbite iń do ạḍi bhabnayeniń. Sonot Puthi do Isor ṭhen khon sodor akanakʼge kana mente manao lạgitʼiń bạdhi ocoena. Ona do ińakʼ rạskạ hobaena; ar Jisu re mitʼ gateiń ńamketʼa.... Nit do Bạibel paṛhaoge ińakʼ mul kạmi hobaena, ar sạriteiń men daṛeakʼa, ona re ạḍi rạskạte sendraiń ehopʼketʼa. Iń do ńamketʼa je ona reakʼ ạdhạ katha hõ tihon baṅko lại ạdiń tahẽkana. Ona reakʼ sughạṛ ar mohima laha re cetʼ lạgitʼ baṅiń ńelletʼa, noa bhạbiteiń hahaṛayena, ar tihon ona cetʼ lekateiń aṛakʼ chạḍaoletʼa, ona bhạbi hõiń hahaṛayena.”
GSAM 119.2Bạibel cetʼ lekateye paṛhaoletʼa, William Miller do acge noa lekaye lại akatʼa:
GSAM 119.2“Ińakʼ sanam laha reakʼ dhạrnako aṛakʼte, Sonot Puthi reakʼ katha eṭakʼ Sonot Puthi reakʼ katha saote bogete jojokʼ ar niạm ar soman hor te paṛhao idikʼ lạgitʼiń goṭaketʼa.... Jahãtin re cetʼakʼ baṅ phuṭạu katha iń ńamletʼa, unre ona saote sombondho menakʼ sanam kathako saote jojokʼ ińakʼ niạm tahẽkana. Cruden akʼ goṛote, baṅ phuṭạu hạṭiń re menakʼ mul sadeko eṭakʼ oka-oka Sonot Puthi reakʼ pod re menakʼa, ona sanam podkoiń bidạuletʼa.... Noa lekate Bạibel pạhil dhao paṛhao okte, bar serma sorsed ona paṛhao kạmi iń idi ạguketʼa, ar Bạibel do acge acakʼ mane phuṭạukʼa mente purạ bhoṛsaiń ńamketʼa.
GSAM 120.1“Noa lekate paṛhao okte ińakʼ mon re noa bhoṛsa hobaena: laha re purạu akan nạbi kathako do tayom re purạukʼ nạbi kathako cetʼ leka purạukʼa, ona bicạr reakʼ mapan judi kana, khan Mạsiakʼ ạtmik raj babot hoṛkoakʼ calạukʼkan dhạrna—dhạrti mucạtʼ laha re dhạrti re hajar serma reakʼ raj ar Jihudikoakʼ ruạṛ—do Isorakʼ katha te baṅ ṭhenṛao akana.... Sonot Puthi re phuṭte noa cetʼakʼkana menteiń ńamketʼa je Jisu Mạsi do serma reakʼ rimilko saote, ac ren Baba akʼ sanam mohima te, noa dhạrti rete arhãe ạṛgukʼa.
GSAM 120.2“Sonot Puthi paṛhaote nonka rạskạiń ạikạuketʼa, ona reakʼ cetʼakʼ khon onka rạskạ ńam daṛeakʼa mente laha re baṅiń bhạbi akatʼ tahẽkana. Bańcaoicʼakʼ hijukʼ okte ńam reakʼ cetʼ hõ ạs begorteiń paṛhao ehopʼletʼa. Oka katha ṭhen iń seṭerena, pạhil re ona re biswạs do ạḍi kaṭhin tahẽkana; menkhan parman do nonka keṭecʼte iń mone bạḍaeketʼa je ińakʼ biswạs baṅiń niroḍ daṛeakʼa. Ińakʼ goṭa kathako re iń do huriṅ eskar sarecʼte ṭhenṛao goṭena, ar Bańcaoicʼakʼ hijukʼ lạgitʼ tạṅgi, jagwar tahẽn ar koejoṅiń ehopʼketʼa.”
GSAM 120.3Arhãe meneda:
GSAM 120.3“Iń do biswạsiń ketʼa; ar noa cetʼakʼ porcar do ińakʼ dạyitto kana mente logonte iń mon re seṭerena, jemon dhạrtiren hoṛko biswạsoṅ ar Bicạricʼ ar Jãwãe beṭa akʼ hijukʼre uni saote ńapam lạgitʼ sapṛao ko tahẽn. Ińakʼ jeling ar ạḍi duk reakʼ porikhạko babot noḍe khạṭi-kiṭi lại reakʼ goroj bạnuakʼa. Unạkʼ eskar menlekhan hoyokʼa je tinalʼ serma tayom Isorakʼ ạtma, sạriakʼ reakʼ daṛe ar jibonko lạgitʼ dulạṛ do ińakʼ krus gogʼ ar goj ar nosto idikʼkan dhạrtiren hoṛko ṭhen noa kathako porcar lạgitʼ bạdhi ạdińa.”
GSAM 120.4Eṭakʼ disom re noa Sombad te ạcur akan hoṛko leka, Miller hõ pạhil do sadharon khobor kagojko ar huḍiń puthiko re ol ar chapa oḍokʼte acakʼ hukum purạu lạgitʼe bhạbiletʼa. Brandon, Vt., re chapa oḍokʼkan Bạptistkoakʼ kagoj ‘Vermont reakʼ tạr sombad’ re acakʼ dhạrnako pạhil dhaoe chapa oḍokʼletʼa. Noa do 1831 sal re tahẽkana. Uni do noa katha babot hoṛko laha re pạhil dhao 1832 sal reye roṛletʼa. Noa sabha babot uni doe menketʼa, “Probhu do jarwa akan hoṛko cetan acakʼ daya doe joroletʼa, ar ạḍi hoṛ biswạs ketʼteko bańcaolena.”
GSAM 121.11836 sal re uniakʼ bakhrạko do unre reakʼ kicchu sadharon khobor kagojko re chapa oḍoklena. 1837-38 reakʼ rabaṅ okte uniakʼ bakhrạko mitʼ huḍiń puthi re chapa oḍoklena. 1838 sal re 204 sahṭa reakʼ dosar huḍiń puthi chapa oḍoklena. Noa puthi re Miller doe menletʼa je Ottoman reakʼ raj daṛe do 1839 se 1840 sal re ńur daṛeakʼa. Maraṅ saharko mod re uniakʼ pạhil bakhrạko do 1836 sal re tahẽkana. Unre do Randolph, Lowell, Groton ar Lynn, Mass., saharko reye roṛletʼa.
GSAM 121.21840 sal hạbicʼ Mạsiakʼ sur hijukʼ babot hoṛko laha re roṛicʼ leka Miller do lagbhag eskarige tahẽkana. Ona sal re acanak sai-sai hoṛ Sombad porcar re uni saoteko mesayena. Noa maraṅ bodol cetʼ khon hobaena, ona do hijukʼ pạṭh re bon ńela. 1839-40 reakʼ rabaṅ okte Miller do Exeter, N.H., re bakhrạkoe emletʼa. Onḍege Murubi J. V. Himes saote pạhil dhaoe ńapamlena. Uni do unrege noa biswạse hataoletʼa, ar ona din khon Murubi Miller saote taṅkhitiyena; maraṅ Dosar hijukʼ reakʼ sombad chapa oḍokʼicʼ ar purạ monte porcaricʼe hobaena.
GSAM 121Joshua V. Himes
GSAM 121.3Noa maraṅ ạndolon ren purạ monte kạmi hoṛ babot, uniakʼ jibon katha olketʼ hoṛakʼ katha bon dohraolekhan boge hoyokʼa. Uni doe meneda:—
GSAM 121.4“Joshua V. Himes do 1805 sal reakʼ Mei cando reakʼ 19 tạrik re Wickford, R.I., re janamena. Uni ren baba do West India saote beparicʼ mente ạḍi ńutum tahẽkana, ar Wickford reakʼ Sonot Paul akʼ Episkopal kạlisiạ ren maraṅ hoṛe tahẽkana. Uni ren ayo do dulạṛan sobhab ren tahẽkana, ar Bańcaoicʼ lạgitʼ dulạṛ menakʼ tahẽntaya; ona dulạṛ reakʼ katha ac ren hoponakʼ kusite ańjomkan lutur reye dulketʼa.
GSAM 121.5“Baba do ac ren hopon Joshua, ac okoe kạlisiạ ren tahẽkana ona reakʼ dhorom porcaricʼ banạu lạgitʼ cetʼ ocoeakʼ monsubạ tahẽkana, menkhan obostha do ona bae hoba ocoletʼa. Ona hopon lạgitʼ Isorakʼ eṭakʼ kạmi tahẽkana, ar goroj menakʼ jote ńam lạgitʼ sanamakʼ onkageye sapṛao idiyetʼ tahẽkana. 1817 sal re baba do gonongan malye kolletʼa; ona do Kapṭen Carter akʼ jima re tahẽkana, ar mal reakʼ dekhbhal do Alexander Stewart ṭhen tahẽkana. Noa hoṛkin do biswạs jogkin baṅ tahẽkana; West India reakʼ mitʼ jahaj ghat re seṭerketʼte jahaj ar sanam malkin ạkhrińketʼa arkin dạṛketʼa. Noa ghoṭna do juạn Joshua akʼ tayom jibon lạgitʼ banạu akan sanam monsubạe bodolketʼa. Uni do Providence, R.I., reakʼ Brown Maraṅ Bidạlạy te kolokʼ tahẽkana. Ona bodol te 1821 sal reakʼ April cando re uni do New Bedford, Mass., reko idiketʼa, ar kaṭ reakʼ ạlmạri ar eṭakʼ jinis banạu kạmi cetʼ lạgitʼ William Knights saote niạmteko jopoṛaokedea.
GSAM 122.1“Acakʼ nawa oṛakʼ re seṭerketʼte, acakʼ kạmi re dạkicʼ hobaokʼ reakʼ mon goṭaketʼ saote em akan kạmi do ạḍi mon lagaoteye ehopʼketʼa. Menkhan dhorom reakʼ ạcur-pạcur obostha do acakʼ mon leka purạ bạnuakʼa mente usạrageye ńamketʼa. Uni doe meneda, ‘Iń ren mạlik do Isor mitʼ hoṛge kana mente mancticʼe tahẽkana, ar uniakʼ kạlisiạ teye idi ạdińa. Dhorom porcaricʼ Orville Dewey do onḍeren palokʼe tahẽkana. Uni do ạḍi ạuri din laha re purṇạ dhorom biswạs khon nawa mot reteye ạcur akan tahẽkana. Maraṅ palokʼ Griswold ar Wickford reakʼ Sonot Paul akʼ kạlisiạ ren palokʼ, dhorom porcaricʼ William Burge ṭhen iń cetʼ akan tahẽkana; ar Providence, R.I., reakʼ Sonot John akʼ kạlisiạ ren Dr. Crocker akʼ sughạṛ bakhrạ ghạṛi-ghạṛi iń ańjom akan tahẽkana. Noa sanamakʼ lạgitʼ Dewey do Mạsi ar uni ren apostolkoakʼ cetʼakʼ sughạṛ kathate baṅ manaoletʼa, ona manao lạgitʼ iń do purạ baṅ sapṛao akan tahẽkaniń.’
GSAM 122.2“Un okte New Bedford re Episkopal kạlisiạ baṅ tahẽkante, uni do Pạhil Mạsiren kạlisiạ [Cela gãota do baṅ] re senokʼ lạgitʼe goṭaketʼa, ar tayom ona dal saoteye mesayena. Uni doe meneda, ‘Noḍe iń do jhicʼ akan Bạibel ar bhạbna reakʼ chạṛiń ńamketʼa, ar barea reakʼ boge labhiń hataoletʼa.’ Noa kạlisiạ do dhorom porcaricʼ Moses Howe akʼ palokʼ joton re tahẽkana. Dhorom porcaricʼ Clough do 1823 sal reakʼ Phebruạri cando reakʼ 2 tạrik re Joshua V. Himes e bạptisma kedea. Ac ren Probhu lạgitʼ jhukte joloṅkan mon saote, gel irạl serma umer rege, uni do logonte krus reakʼ katha lại ar pap khon mon ruạṛ lạgitʼ hoṛko arej ehopʼketʼa. Uni ac babot noa lekaye meneda:—
GSAM 122.3“‘Iń do usạrage upodes emokʼicʼiń hobaena, ar ińakʼ bhor lahanti lạgitʼ chạṛiń ńamketʼa.... Kạmi cetʼ reakʼ okte do bogeteiń purạuketʼa ar sarhaoiń ńamketʼa. Menkhan mõṛẽ se turui serma hạbicʼ iń do bạṛti kạmi iń kạmileda, ar noa lekate hapta re mitʼ se bar mãhã do paṛhao ar gorib ṭolako re Isorakʼ katha porcar lạgitʼiń ńamletʼa; ona reakʼ jote do iń ren palokʼ ṭhen iń emletʼa.’
GSAM 123.1“1825 sal re uni do dokhin Massachusetts re Mạsirenkoakʼ Ponotren kạlisiạkoakʼ bạisi reakʼ porcaricʼ leka ạdese ńamketʼa. Murubi Himes doe meneda, ‘Porcaricʼkoakʼ jion-poson lạgitʼ cetʼ hõ monsubạ se upạy baṅ tahẽkana. Onate ińakʼ jion-poson lạgitʼ bepar ehopʼ ar tinạkʼiń daṛeakʼa unạkʼ porcar lạgitʼiń goṭaketʼa.’
GSAM 123.2“1828 sal re uni do New Bedford e aṛakʼketʼa. Uniakʼ mon do sandeh re baṅ tahẽkana, ar daṛe hõ baṅ kom akan tahẽkana; jitaokʼge hoyokʼa, nonka keṭecʼ mon saote Plymouth teye senena. Onḍe iskul oṛakʼko re, goroj lekate un oktege sapṛao akan koṭhriko re ar jahaṅre hoṛko ańjom lạgitʼko jarwakʼ, onḍe Isorakʼ kathae porcarletʼa. 1829 sal re Fall River re onkage kạmiye idi ạguketʼa, 1830 sal hạbicʼ. Unre Pạhil ar Dosar Mạsiren kạlisiạkin ren palokʼ hobaokʼte Boston teye senena, ar onḍe pe gel pe sermae tahẽkana. 1839 sal re ńutuman Murubi William Miller udukʼ akan Dosar hijukʼ reakʼ kạmi reye biswạsena. Uni ṭhen tinạkʼ jhuk tahẽkana, ona sanam saote noa nawa kạmi reye boloyena, ar uniakʼ dhorom sewa do jhuk ar daṛete perecʼ tahẽkana. 1840 sal re uni do ‘Okteko reakʼ cinhạko’ chapa oḍokʼe ehopʼketʼa; oka kạmi re acakʼ gota mone sorpe akatʼ, ona lạgitʼe dãṛãlena. Acakʼ sanam ṭaka, sanam kạmi ar sanam daṛe do noa kạmi lạgitʼe sorpeketʼa, ar hajar-hajar hoṛ mon ruạṛketʼteko mesayena.”
GSAM 123Miller ar Himes akʼ mitʼte kạmi
GSAM 123.31840 sal khon 1844 sal reakʼ sarot okte hạbicʼ Murubi Miller ar Himes akʼ kạmi do baṛe bhagi mitʼte tahẽkana. Onkin do sahar khon sahar tekin hihiṛletʼa; jeṭ okte ạkinakʼ ạḍi maraṅ tạmbu saote, ar rabaṅ okte kạlisiạ oṛakʼko ar sanamkoakʼ sabha oṛakʼko rekin kạmileda. Murubi Himes akʼ hoṛmo reakʼ maraṅ daṛe do 92-akʼ serma re bolokʼ hạbicʼe bańcao dohodea. Uniakʼ mon ar bud reakʼ daṛe do mucạtʼ hạbicʼ keṭecʼ tahẽkana. 1894 sal reakʼ Sepṭembar cando reakʼ 28 tạrik re Lansing, Michigan, reakʼ ḍera ṭhãi re pe hajar khon bạṛti Eaeakʼ mãhã manao ar dosar hijukʼre biswạsiko jarwa akan sabha ṭhen mon ạḍi uskạukʼ bakhrạe emletʼa. Mare din reakʼ onka jhuk ar daṛe saotegeye roṛ kan leka ńellena. Uni do 91-akʼ serma re bolo akan reakʼ pe cando hoba akantaea ar baṅ bogekʼ rogteye duketʼ tahẽkana; ona rog khonge dosar serma uni doe gojena. Onka hoṛ lạgitʼ noa do sạrige ạḍi hahaṛaakʼ tahẽkana.
GSAM 124.1America re Dosar hijukʼ reakʼ ạndolon re Murubi Miller ar Himes do ‘laṛhại reakʼ ekal laha re’kin dãṛã akan leka tahẽkana. Mạsiakʼ hijukʼ reakʼ cetʼakʼ porcar re onkin saote kạmi akan ạḍi hoṛko mod re onkin do barea hoṛkin eskar tahẽkana. Onkoakʼ mul guṇ do monsubạ re keṭecʼ ar purạ sạri carit tahẽkana. Noa hoṛko do baṛe bhagi dhạrti renko ‘ạpin daṛete lahanti akan hoṛko’ menteko hohoakʼ dalrenko tahẽkana. Onko do jibon reakʼ kaṭhin sạriakʼko saote ńapamte lahanti akan, ar calạki reakʼ labh ńelte do baṅ, menkhan mul niạm ńelte mitʼ kạmi reakʼ gun bicạrko cetʼ akan tahẽkana. Murubi Miller men akan lekate, kạlisiạko khon Sombad manaoletʼ hoṛko baṛe bhagi onka caritrenko tahẽkana: ‘sanamko khon bạṛti dhoroman, sorpe akan ar jion menakʼ hoṛko.’ Dosar hijukʼre biswạsiko onko khon mucạtʼ re bhinạuen tayom, bhin-bhin kạlisiạ ren dhorom porcaricʼko noa katha sạriko ketʼa, “Noa [cetʼakʼ] do ale ren bheḍa dalren sanamko khon boge hoṛkoe idi akatʼkoa.”
GSAM 124Eṭakʼ ńutuman Dosar hijukʼre biswạsi porcaricʼko
GSAM 124.2Ona ehopʼ din reakʼ ạndolon re Murubi Miller ar Himes saote maraṅ hạṭiń hataoletʼ kicchu hoṛkoakʼ ńutum lại do boge hobaokʼa. Talika reakʼ pạhil re Cleveland, Ohio, ren Charles Fitch akʼ ńutum menakʼa. Uni do 1842 sal re Daniel ar Sodor Puthi reakʼ Dorsonko bujhạu lạgitʼ citar banạu reakʼ bhạbna doe emletʼa. Noa bhạbna do Habakkuk 2:2, 3 reakʼ katha khon oḍoklena. Charles Fitch do 1844 sal reakʼ Okṭobar cando reakʼ 10 tạrik reye gojlena.
GSAM 124.3Philadelphia ren Dr. Josiah Litch do onkage mitʼ hoṛ kana. Hijukʼ pạṭh re bon ńel leka, mitʼ sạriakʼ porcar lạgitʼ Probhu do uniye uskạuketʼa. Ona purạuente Dosar hijukʼ reakʼ sombad lạgitʼ hoṛkoakʼ mon do acanak ar usạrateye bạṛti ocoletʼa.
GSAM 124.4Lockport, N.Y., ren Elon Galusha do ńutuman Bạptist dhorom porcaricʼe tahẽkana. Probhuakʼ sur hijukʼ babot uniakʼ olko ar sewa kạmi do ona dhorom dal re maraṅ halcal hoba ocoletʼa.
GSAM 125.1Seneca Falls, N.Y., ren E. R. Pinney do Bạptist kạlisiạ ren ar mitʼ sorpe akan dhorom porcaricʼe tahẽkana. Uniakʼ sewa kạmi ar olko do noa kạmi re maraṅ daṛe tahẽkana. Uni do ‘Dhạrti reakʼ buluṅ’ mente hoho do ṭhikge hobaokʼa.
GSAM 125.2New York sahar ren Geo. Storrs do Dosar hijukʼ reakʼ cetʼakʼ re biswạs laha re dhorom cetona biridicʼ leka ńutum tahẽkana. Uniakʼ olko do hoṛko ạpan ar ạkʼ dhon-sompod noa kạmi lạgitʼ bạṛti sorpe oco lạgitʼ ạḍi daṛeko emletʼa. Bises do 2300 mãhã reakʼ mucạtʼ haptako re noa hobalena. Hados tayom unige hoṛakʼ sobhab, Gocʼkoakʼ obostha ar tayom reakʼ saja babot acakʼ turui dhorom bakhrạko do Dosar hijukʼre biswạsiko ar dhạrtiren hoṛkoakʼ bhạbna lạgitʼe ạguletʼa.
GSAM 125.3Portland, Maine, ren Murubi Stockman do ona sahar re William Millerakʼ dhorom cetona birid kạmire ar mitʼ purạ monte kạmi hoṛe tahẽkana. Jihudikoakʼ 1843 sal purạukʼ laha reakʼ tinalʼ hapta re uni doe gojlena; unre Dosar hijukʼre biswạsi hoṛko do ona okte re Probhu doe hijukʼa mente ạs ar tạṅgi reko tahẽkana.6
GSAM 125.4Arhã ńutuman hoṛko tahẽkana; ṭhãi baṅ bạṛti lạgitʼ onkoakʼ ńutum eskar bon lạia. Onko mod re N. N. Whiting menaea, okoe do Nawa Niam Iṅgreji teye torjoma akatʼ tahẽkana, ar ona do ‘Whiting akʼ torjoma’ ńutumte baḍaekʼkana; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley ar Edwin Burnham (pe boeha). Onko sanam do Sombad reakʼ kạmi re dạkicʼko tahẽkana.
Notes
- Habakkuk 2:2, 3. ↩
- Johan sodor 14:6, 7. ↩
- Mark 1:14, 15, ↩
- Joel 2:30, 31. ↩
- ‘Mathae 24 reakʼ bujhạu’, sahṭa 49-60. S. Bliss, Boston, Mass., 1843. ↩
- ‘Ehopʼ din reakʼ olko’, sahṭa 17, re udukʼ akan leka, Murubi Fitch ar Stockman do ạkin jạpitʼen khon tayom cetʼ-cetʼ hoba akana ona baḍae lạgitʼ cetʼ lạgitʼkin usạr akan tahẽkana, noa do algate bujhạukʼa. ↩