Kabanata 27 — Iba pang mga Patotoo ang Nakumpirma

GSAM 442.1“Tumayo si Jehoshapat at nagsabi, Pakinggan ninyo ako, O Juda, at kayo'y mga maninirahan sa Jerusalem; maniwala kayo sa Panginoon ninyong Diyos, at kayo'y magiging matatag; maniwala kayo sa kaniyang mga propeta, at kayo'y magtatagumpay.”¹

GSAM 442.2Noong maraming taon na ang nakalipas, isang patotoo ang ibinigay sa pamamagitan ng kaloob ng hula na bago sumapit ang wakas, ang mga nakalimbag na pahina ng katotohanang ito ay “ikakalat na parang mga dahon tuwing taglagas.” Paano ito maisasakatuparan kung hindi sa anumang paraan ay naoorganisa o naitatalaga ang mga taong nananampalataya sa katotohanan upang gampanan ang gawain, ay ang tanong na lumitaw sa isipan ng marami. Sa probidensya ng Diyos, ang malalaking resulta ay madalas na nakakamit mula sa pinaka-mapagkumbabang simula; gayon din sa pag-unlad ng isang sistema ng pagtatrabaho na umusbong sa ating piling.

GSAM 442Ang Samahan ng Traktado at Misyonero

GSAM 442.3Mga bandang taong 1870 unang iminungkahi ang ideya ng isang samahan para sa pamimigay ng mga polyeto at gawaing misyonero sa pamamagitan ng ilang debotong kapatid na babae sa South Lancaster, Massachusetts. Sinubukan ng mga kapatid na babaeng ito, sa loob ng ilang panahon, ang planong ipadala sa koreo ang aming mga denominasyonal na pahayagan at polyeto sa iba't ibang tao sa labas ng aming pananampalataya, at pagkatapos ay sumulat sa kanila ng mga liham. Nagbunga ito ng pagtanggap ng ilang indibidwal sa katotohanan, na nagdulot sa isip ni Pastor S. N. Haskell ng tanong, “Bakit hindi maaaring makilahok ang lahat ng ating mga tao sa paggawa ng ginawa ng ilang mga kapatid na babae?” Lalo na noong 1871, ang paksang ito ay higit o kumulang na tinalakay sa mga kolum ng Review. Sa espesyal na sesyon ng Pangkalahatang Komperensya na ginanap noong Disyembre 29, 1871, nang naroroon si Pastor Haskell at ipinakita ang praktikal na kapakinabangan ng kilusan, naipasa ang isang resolusyon na nagrerekomenda ng pagbuo ng mga samahan para sa pamamahayag ng mga traktado. Itinalaga sina Pastor S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, at I. D. Van Horn bilang komite upang paghusayin ang mga plano para sa pagbuo ng mga ganitong samahan.

GSAM 443.1Ang kilusang ito ay nagpasimula ng isang bagong yugto sa pagsulong ng gawain ng mensahe. Hanggang noon, ang pagtuturo ng katotohanan ay halos eksklusibong nakatuon sa mga pagsisikap ng naglilingkod na mangangaral. Sa loob ng ilang taon, si Pastor Haskell ay nagsikap nang buong sigasig sa pag-aaral at pagpapakilala ng mga plano upang maging matagumpay ang samahan ng traktado at misyonero. Makatarungan lamang na sabihin na siya nga ang talagang nanguna sa larangang iyon. Hindi lamang ito totoo sa usapin ng mga samahang pang-estado para sa mga traktado at gawaing misyonero, kundi siya rin ang nagpakilala noong 1878 sa Pangkalahatang Komperensya na nagtipon sa Battle Creek ng plano para sa isang pangkalahatang (na tinawag nang International) Tract Society, na ang saklaw ng gawain ay ang teritoryo sa labas ng ating mga komperensya, hindi lamang sa Amerika kundi pati na rin sa mga banyagang bansa.

GSAM 443Mga Epektibong Kalihim—Maria Huntley

GSAM 443.2Ang Panginoon sa Kanyang probidensya ay nagtaas ng mga mahusay na kalihim, na naging malaking tulong kay Pastor Haskell sa kilusang ito. Si Kapatid na Maria Huntley ay isa sa mga nagsikap nang walang pag-aatubili, kahit na sa (mga sumunod na taon) labis na paghihirap ng katawan, at pumanaw sa kanyang tungkulin mga labing-apat na taon na ang nakalipas. Sa pamamagitan ng kanyang mga pagsisikap, unang natuklasan ang marami sa mga kasalukuyang pagkakataon sa mga dayuhang larangan. Sumali ang iba pang mga kalihim sa parehong gawain, at habang pinalawak ang larangan ng gawain, lumitaw ang pangangailangan para sa mga kalihim na marunong ng iba't ibang wika.

GSAM 444Ang Epekto sa mga Lokal na Simbahan

GSAM 444.1Ngunit ang pinakamahalagang bunga ng pagtatatag ng gawain ng samahan ng traktado sa ating piling ay ang impluwensiyang nagawa nito sa paglikha at pagpapalago ng diwang misyonero sa mga lokal na organisasyon ng iglesia. Nagbigay ito sa bawat isa ng pagkakataon na gumawa ng isang bagay sa pamamagitan ng pakikipagsulatan at pamamahagi ng mga babasahin, at maramdaman ang inspirasyon ng direktang paglilingkod para sa kaligtasan ng mga kaluluwa.

GSAM 444Patotoo Kaugnay ng Gawaing Pamamudmod ng Traktado

GSAM 444.2Upang ipakita ang kalikasan ng tagubiling ibinigay, sa pamamagitan ng Espiritu ng Hula, hinggil sa paksa ng gawaing traktado at misyonero, inihahain namin ang sipi mula sa Testimonies Nos. 29 at 30:—

GSAM 444.3“Kung may isang gawain na mas mahalaga kaysa sa iba, ito ay ang paghahatid ng ating mga publikasyon sa publiko, upang sa gayon ay mapangunahan silang siyasatin ang mga Kasulatan. Ang gawain ng misyonero—ang pagpapakilala ng ating mga publikasyon sa mga pamilya, pakikipag-usap, at pagdarasal kasama at para sa kanila—ay isang mabuting gawain, at isa na magtuturo sa mga kalalakihan at kababaihan na gumanap ng pastorales na gawain.

GSAM 444.4“Hindi lahat ay angkop sa gawaing ito. Ang mga may pinakamahusay na talento at kakayahan, na hahawak sa gawain nang may pagkaunawa at sistematiko, at isusulong ito nang may matiyagang sigla, ang dapat piliin. Dapat mayroong pinaka-maayos na organisadong plano; at ito ay dapat tapat na isakatuparan. Ang mga simbahan sa bawat lugar ay dapat magkaroon ng pinakamalalim na interes sa gawaing traktado at misyonero.”

GSAM 444.5“Ang gawain ng traktado at misyonero ay isang mabuting gawain. Ito ay gawain ng Diyos. Hindi ito dapat maliitin sa anumang paraan; ngunit may patuloy na panganib na baluktutin ito mula sa tunay nitong layunin. Kailangan ang mga tagapangalap upang maglingkod sa larangang misyonero. Ang mga taong magaspang ang asal ay hindi angkop sa gawaing ito. Ang mga kalalakihan at kababaihan na may kahusayan sa pakikitungo, magandang pakikipag-usap, matalim na pananaw sa hinaharap, at matalinong paghusga, at nakararamdam ng halaga ng mga kaluluwa, sila ang magtatagumpay.”

GSAM 445.1Ang pagbebenta ng mahigit $8,000,000 na halaga ng mga libro, polyeto, at traktado sa loob ng labindalawang taon ng ating mga simbahan at mga tagapangalap ay malinaw na patunay ng praktikal na halaga ng gawain ng Tract and Missionary Society.

GSAM 445Hula laban sa Makamundong Karunungan

GSAM 445.2May isang salita ng hula na ibinigay kaugnay ng gawain sa larangang Europeo, na literal na natutupad nang lubos kaya't nararapat itong pansinin sa puntong ito. Pinagtibay ng mga manggagawa at ng mga tao na hindi maisasagawa doon ang gawain, lalo na sa Scandinavia, gaya ng sa Amerika. Si Ginang White, sa kanilang gulat, ay nagsabi na hindi lamang ito maaaring isagawa nang matagumpay, kundi maaari rin itong mapanatili sa parehong paraan tulad ng sa Amerika, at ipinakita ng Panginoon sa kaniya na kung sisimulan nilang bayaran ang kanilang ikapu, kahit mula sa maliit na kinikita nila, pauunlarin sila ng Diyos nang higit pa sa kanilang inaasahan. Sinabi rin niya sa kanila na maaari ang mga tagapangalap na magbenta ng mga libro sa pamamagitan ng subscription sa Scandinavia, at magiging matagumpay ito. Sinabi ng mga tagapamahala ng mga bahay-paglilimbag sa mga bansang iyon, “Hindi ito maaaring gawin;” hindi pa nila “nakapagbenta ng mga libro sa ganoong paraan.” Ipinakita ng kinalabasan na ang ipinakita sa kaniya ng anghel ng Panginoon hinggil sa bagay na ito ay lubos na nakahihigit sa karunungan ng mga makalupang nagtitinda at naglalathala ng libro. Sumama ang tagumpay sa gawain ng pangangalap roon mula pa sa simula. Ang ilan sa mga nagsimulang magbayad ng ikapu ng kanilang kakaunting kita para sa adhikain ay naging mga tagapangalap, at hindi lamang napananatili ang kanilang kabuhayan, kundi kumikita pa ng mas maraming pera kaysa dati, at dahil dito ay nagagawa nilang magbayad ng mas malaking ikapu.

GSAM 445.3Mahigit sa $40,000 na halaga ng mga aklat ang nabenta ng mga tagapangalap noong taong 1895 mula sa mga akdang inilimbag sa aming bahay-limbag sa Christiana, Norway. Ituring ito bilang isa pang natupad na hula, at higit pa rito, sa kabila ng mga pagtutol mula sa lahat ng panig, sa loob man o labas ng simbahan, na hindi ito magagawa.

GSAM 445.4Tungkol sa gawain ng mga samahan ng traktado na itinatag noong 1871 at sa mga sumunod na taon, masasabi nang may katiyakan na halos kasingdami ng mga tao ang nadala sa katotohanan sa pamamagitan ng pagsisikap ng mga manggagawang ito gaya ng sa personal na pagsisikap ng ministeryo. Sa pamamagitan ng ahensiyang ito, ang mensahe ay ipinapahayag sa lahat ng mga bansa at wika ng daigdig.

GSAM 446Alahas at ang Gawaing Traktado

GSAM 446.1Isang kawili-wiling ulat ang iniulat ng Tract and Missionary Society sa California noong Abril, 1873. Ito ay ang mga alahas na ipinagkaloob sa samahan ng mga tumanggap ng katotohanan sa nasabing Estado, hanggang sa petsang iyon, ay tinunaw, sinuri ang kalidad, at ibinenta sa aktwal nitong halaga bilang ginto at pilak na umabot sa halagang $200; na ang kabuuang halagang ito ay inilaan sa mga traktado, polyeto, at mga peryodiko, na naipamahagi na, at ang samahan ay may tiyak nang kaalaman tungkol sa dalawampung tao na naakay sa pagtanggap sa katotohanan sa pamamagitan ng panitikan na binili gamit ang kita mula sa alahas. Kabilang sa mga naituro sa katotohanan sa pamamagitan ng pagbabasa si John I. Tay, mula sa Oakland, Cal.

GSAM 446San Francisco isang Misyonerong Dako

GSAM 446.2Noong 1875, isang mahalagang patotoo ang ibinigay sa simbahan ng San Francisco, na ngayon ay binibigyang-pansin dahil sa kahanga-hangang katuparan nito. Ang simbahang ito mula pa sa simula ay napilitan nang magrenta ng mga bulwagan para sa mga pagsamba, at ito ay sa malaking gastos at ilang abala, dahil walang serye ng mga pagpupulong ang maaaring gawin doon dahil madalas itong kailanganin para sa ibang layunin.

GSAM 446.3Noong mga gabi ng Abril 14 at 20, 1875, tinipon ang mga nangungunang miyembro ng simbahan ng San Francisco sa bahay ni Ginang J. L. James, Fifth Street, malapit sa Market Street, at doon ay ikinuwento sa amin ni Ginang White ang ipinakita sa kaniya sa isang pangitain tungkol sa sitwasyon, na ang San Francisco ay magiging isang misyonerong punto kailanman, kung saan maaaring isagawa ang gawain; at na ang mga kaluluwa, kung ang usapin ay mapamamahalaan nang matalino, ay patuloy na tatanggap sa katotohanan. Kung itatayo ang isang bahay ng pagsamba kung saan maaaring imbitahin ang mga tao at maglaan ng pagsisikap, madaragdagan sa kanilang bilang ang mga kaluluwa na, sa kanilang bahagi, ay tutulong sa pagbabayad ng gastusin at pagbabayad ng utang na kailangang pasanin sa paghahanda ng isang bahay-pulungan.

GSAM 447.1Nagpatuloy si Ginang White sa pagsasabing nakita niya na kapag iginiit niya sa simbahan ng San Francisco ang kahalagahan ng pagtatayo ng isang bahay ng pagsamba, titingin dito ang dukhang simbahang iyon bilang isang hakbang sa dilim; ngunit inutusan siyang sabihin na habang sila'y sumusulong, makikita nila ang probidensya ng Diyos na nagbubukas ng daan sa kanilang harapan, hakbang-hakbang, at may mga kaibigang uusbong sa buong proseso, hanggang sa sa huli ay mabayaran nang buo ang utang.

GSAM 447.2Bilang isa sa iilan na nagtipon sa mga pagtitipong nabanggit na, masasabi ko na ang ideya ng grupong iyon, na halos lahat ay kabilang sa mga mahihirap sa sanlibutan, na magtayo ng isang bahay-pagdadalo na may sukat na 35 x 80 talampakan, at lalo na sa isang lungsod kung saan ang pinakamurang lote ay tila nangangailangan ng gastusing hindi bababa sa $6,000, ay tunay ngang mukhang “isang hakbang sa dilim.” Napukaw lamang silang gumawa ng hakbang na iyon ng buong tiwalang mayroon sila na ang patotoong ibinigay sa kanila ni Ginang White ay mula sa Panginoon, at tiyak na matutupad.

GSAM 447.3Dahil ako ay kasangkot kahit paano sa proyektong ito mula pa sa simula hanggang ngayon, nais kong ipahayag dito na ang nabanggit na patotoo ay natupad sa bawat detalye. Nang kami ay nagsimula sa paghahanap ng mga lote, nagtagumpay kaming makuha ang isang lote na nagkakahalaga ng $6,000 sa halagang $4,000. Sinabi ng isang kapatid na babae na ibibigay niya ang $1,000 kung maibebenta niya ang kanyang lote. Agad niyang ipinagkatiwala ang ari-arian sa isang ahente ng real estate, na nagsabi sa kanya na masyadong mababa ang presyo. Sa loob ng dalawang linggo, naibenta ang kanyang lote sa halagang $1,000 na mas mataas kaysa sa unang tinantya niya, at natupad ang kanyang pangako. Isa pa, isang mahirap na kapatid na lalaki na hindi nakita kung paano maitayo ang simbahan, ngunit nagsabi, “Kung sinasabi ng Panginoon na dapat itong gawin, bubuksan Niya ang daan sa anumang paraan,” ay nagulat nang matuklasan niyang naayos na ang ari-arian ng isa niyang kamag-anak, at siya ang nagmamay-ari ng $20,000 dahil dito. Nagbigay siya ng $1,000 para sa gusali, at binili ang isang katlo ng lote ng simbahan para ipatayo ang kanyang tirahan, kaya sa dalawang paraan ay nagbigay siya ng tulong sa samahan.

GSAM 448Isang Makabuluhang Pabor sa San Francisco

GSAM 448.1Maaari nating banggitin ang maraming donasyon at pabor na natanggap ng komite habang isinasagawa nila ang pagtatayo ng gusali. Sapat nang sabihin na ang gusali ng simbahan ay itinayo sa gastos, kasama ang lote, na umabot sa humigit-kumulang $14,000, na mahigit kalahati rito ay natustusan sa pamamagitan ng mga donasyon bago pa man matapos ang gusali. Ang Laguna Street, kung saan itinayo ang gusali, ay bahagi ng lungsod na kulang sa mga gusaling pang-paaralan, kaya't nangupahan ang lupon ng paaralan sa mga silid sa ibaba upang magtayo ng klase bago pa man mailagay ang bubong. Ang renta na pitumpu't limang dolyar bawat buwan, na natanggap sa loob ng halos dalawang taon, ay nagamit sa interes at sa mga gastusin sa pagpapatakbo, kaya't nagamit ng samahan ang nalikom nito para sa natitirang utang.

GSAM 448Isang Hydriatic Dispensaryo

GSAM 448.2Sa kasalukuyan, isang maliit na bahagi ng utang na nakuha noon ang nananatili, at sa basement ng simbahan ay mayroong isang kumpletong hidroterapikong dispensaryo, na lahat ay malaya sa abalang pinansyal, na mas malaki ang halaga kaysa sa natitirang utang, na malapit nang maging bahagi na lamang ng nakaraan.

GSAM 448.3Ang bahagi ng patotoo tungkol sa mga kaluluwang tumatanggap ng katotohanan ay lubos na kamangha-manghang natupad. Hindi lamang dose-dosenang, kundi daan-daang tao ang tumanggap ng liwanag ng katotohanan sa lungsod na iyon, at ngayon ay nakakalat na sa iba't ibang bahagi ng mundo. Paminsan-minsan, kapag bumibisita ako sa San Francisco, nakakakita ako ng dalawa hanggang sampung tao na tumanggap ng katotohanan mula noong huli kong nakasama sila; at hindi pa ito ang wakas.

GSAM 449Kamatayan ni Pastor White

GSAM 449.1Bandang taong 1880, inutusan si Ginang White sa pamamagitan ng Espiritu ng Hula na sabihin sa kanyang asawa, si Pastor James White, na dapat niyang ihinto ang marami sa mga alalahanin at pananagutan na kanyang pinasan, at hayaang mapunta ang mga ito sa ibang mas batang mga kamay, habang siya ay “maghahanda para sa kanyang huling pagbabago”—na ang ibig sabihin ay malapit nang magwakas ang kanyang buhay sa lupa. Sinimulan niyang sundin ang tagubiling ito, at hindi na iyon dapat ipinagpaliban pa, sapagkat noong taong 1881 ay tumigil ang kanyang mga gawain, at siya ay nakatulog sa kapayapaan kay Jesus. Noong Hulyo 31 ay inatake siya ng lagnat na dala ng malaria. Noong Agosto 3 ay inilipat siya mula sa kanyang tahanan patungong Sanitarium ng Battle Creek, kung saan siya ay binigyan ng lahat ng posibleng pag-aalaga at pansin, ngunit wala itong naging bunga. Lalong lumala ang kanyang kalagayan. Mula pa sa simula ng kanyang karamdaman, nagkaroon siya ng kutob na dumating na ang kanyang “huling pagbabago.”

GSAM 449Pahayag ni Pastor Smith

GSAM 449.2Sa pagsasalaysay tungkol sa pangyayaring ito, sinasabi ni Pastor Uriah Smith: “Ang mga pangyayari sa kanyang kamatayan ay halos hindi na sana naging mas kanais-nais pa. Hangga't siya'y may malay sa huling tatlong araw ng kaniyang karamdaman, kaniyang pinatotohanan na hindi siya nakaramdam ng anumang sakit. Isang malaking pulutong ng taos-puso at luhaang mga kaibigan ang nakatayo sa loob at paligid ng gusali habang sa kaaya-ayang hapon ng Sabbath ay dahan-dahang nanghina ang kaniyang buhay. Parang nahulog sa isang tahimik na pagtulog, ganoon siya pumanaw; at nang matapos na ang lahat, isang matamis na kapayapaan ang tila nakaukit sa bawat bahagi ng kaniyang mukha. Parang sinagot ang panalangin na ito:

GSAM 449.4Sa oras ng kanyang kamatayan, siya ay animnapung taong gulang at dalawang araw. Ang paggalang na ipinagkaloob sa kanya sa Battle Creek ay napatunayan sa katotohanang hindi bababa sa dalawang libong limang daang tao ang dumalo sa kanyang libing noong Agosto 13, at sinundan siya sa kanyang huling hantungan sa Oak Hill Cemetery ng isang prusisyon na may siyamnapu't limang karwahe at napakaraming taong naglalakad.

GSAM 450.1Mula sa maraming patotoo na ibinigay pagkatapos ng kanyang kamatayan, at inilathala sa Review, inihahatid namin ang sumusunod mula sa panulat ni Pastor S. N. Haskell:—

GSAM 450.2“Kapag isinasaalang-alang ko ang kanyang matibay na paghuhusga sa halos bawat kagipitan, ang kanyang lambing ng puso at karangalan ng kaluluwa na ipinakita sa mga nagkakamali, at maging sa mga nanamantala sa kanya, tuwing nakikita niya ang mga patunay ng kanilang pagsisisi, at ang kanyang pagmamahal sa kung ano ang pinaniniwalaan niyang tama, masasabi ko nang buong puso, Isang ama sa Israel ang bumagsak. At habang siya ay nagpapahinga, mararamdaman ng adhikain, pati na ng maraming indibidwal, ang kakulangan ng kanyang pagtanaw sa hinaharap at mapag-amang pag-aaruga.”

GSAM 450.3Nang siya'y pumanaw, iginiit ng ating mga kaaway na dapat nang huminto ang mensahe. Hindi ganoon; ang mga institusyong sa ilalim ng banal na kamay ay itinatag niya ay nakatakdang lumago pa nang higit na laki, maging gaya ng “mga punong itinanim ng Panginoon,” na mula rito'y lalaganap ang maraming mabungang sanga.

GSAM 450Hinulaang Pagsasabatas Panrelihiyon

GSAM 450.4Limampu't walong taon na ang lumipas mula nang sabihin ng mga nagbibigay ng mensahe ng ikatlong anghel na darating ang panahon, ayon sa hula ng Pahayag 13, na uusigin ang mga tao, sa Estados Unidos at sa ibang lugar, dahil sa pagsunod sa mga utos ng Diyos. Sa isang aklat na isinulat ni Ginang White, na may pamagat na Early Writings, mababasa natin ang sumusunod tungkol sa pagtuturo na ito:—

GSAM 450.5“Ang sabi ng anghel, ‘Tingnan mo!’ Ang aking atensyon ay natuon sa masasama, o mga hindi nananampalataya. Nagtataka silang lahat. Ang kasigasigan at kapangyarihang taglay ng bayan ng Diyos ay pumukaw at nagpagalit sa kanila. Pagkalito, pagkalito ang pumapaligid sa kanila. Nakita ko ang hakbang na isinagawa laban sa grupong ito, na nagtataglay ng kapangyarihan at liwanag ng Diyos. Kumapal ang kadiliman sa paligid nila, gayunman sila’y nakatayo doon, na sinasang- ayunan ng Diyos, at nagtitiwala sa Kanya. Nakita ko silang naguguluhan; saka ko sila narinig na taimtim na nananalangin sa Diyos. Sa mga araw at gabi ang kanilang pagtawag ay hindi tumitigil: ‘Maganap nawa ang iyong kalooban, o Diyos! Kung makaluluwalhati ito sa iyong pangalan, gumawa ka ng paraang makatakas ang Iyong bayan! Iligtas mo kami mula sa mga paganong pumapaligid sa amin! Inilagay nila kami sa kamatayan; ngunit makapaghahatid ng kaligtasan ang iyong bisig.’”²

GSAM 451.1“Nang magkagayo'y nakita ko ang mga nangungunang tao sa lupa na nagpapayo-payo, at si Satanas at ang kaniyang mga anghel na abala sa kanilang paligid. Nakita ko ang isang kasulatan, na ang mga kopya nito ay ikinalat sa iba't ibang bahagi ng lupain, na nag-uutos na maliban kung isusuko ng mga banal ang kanilang natatanging pananampalataya, tatalikuran ang Sabbath, at ipangingilin ang unang araw ng linggo, malaya ang mga tao, pagkatapos ng isang takdang panahon, na patayin sila.”³

GSAM 451Pag-uusig sa Amerika

GSAM 451.2Sinabi ng ating mga kalaban na hindi kailanman maaaring magkaroon ng pag-uusig sa bansang ito, dahil ipinahayag ng Saligang Batas ng Estados Unidos na “ang kongreso ay hindi gagawa ng anumang batas hinggil sa pagtatatag ng relihiyon ni magbabawal ng malayang pagpapairal nito.” At, bilang karagdagan dito, ipinagbabawal ng “Bill of Rights” ng karamihan sa mga Estado ang paggawa ng batas na may kinalaman sa relihiyon. Sa kabila ng mga pahayag na ito, patuloy na ipinangangaral ng ating mga tao ang mensahe ng babala at ang kinakailangang paghahanda upang harapin ang tunggalian.

GSAM 451.3Noong 1863, nabuo ang isang organisasyon na ang layunin ay baguhin ang Saligang Batas ng Estados Unidos at ang mga batas ng bansa, upang maging epektibo ito sa pagpapatupad ng relihiyon. Napakabilis ng pagkakaroon ng mga tagasunod ng mga ideyang ito, at lalo pang sumikat ang prinsipyo ng pagpipilit sa mga tao na gumawa ng tama, lalo na sa pag-obserba ng Linggo, kaya't nagsimula na ang matinding pag-uusig sa maraming Estado, pati na sa mga estadong ang mga batas sa Linggo ay may probisyon para sa mga taos-pusong nag-oobserba ng ibang araw, at may mga taong naipakulong dahil hindi nag-obserba ng Linggo.

GSAM 452Isandaan at Labing-Anim na Pag-aresto

GSAM 452.1Nasa harapan ko ang listahan ng isang daang labing-anim na pag-aresto sa mga Adventista ng Ikapitong Araw sa Amerika, mula noong 1878 hanggang Marso 1896. Sa mga ito, isang daang siyam ang nahatulan. Marami sa kanila ang nakulong mula dalawampu hanggang animnapung araw, at humigit-kumulang isang dosena sa kanila ang pinilit na magtrabaho sa “pangkat ng mga bilanggong magkakadena” kasama ang mga mamamatay-tao, mga magnanakaw, at ang pinakamalalang uri ng mga kriminal. Sa bawat kaso, inamin ng mga nagpataw ng sentensya sa kanila na sila ay mga huwarang mamamayan.

GSAM 452Ang Religious Liberty Association

GSAM 452.2Noong Hulyo 21, 1889, naorganisa sa Battle Creek, Mich., ang isang samahan na tinawag na National Religious Liberty Association, na ang layunin ay tutulan ang mga batas na pangrelihiyon, magpalaganap ng impormasyon sa mga masa tungkol sa tunay na ugnayan ng relihiyon at pamahalaang sibil, at magbigay ng tulong sa mga pinag-uusig dahil sa kanilang budhi. Ang samahang ito ay nagsagawa ng napakalaking gawain sa pagpapalaganap ng literatura, at sa pagbibigay-liwanag sa mga tao tungkol sa mga tungkulin at panganib ng panahon sa ating sariling bansa. Sa katunayan, gumawa ito ng dakilang gawain sa pagpapalaganap ng mga paalalang nakapaloob sa mensahe ng Pahayag 14:9-12.

GSAM 452Ang Tulong ng mga Sekular na Peryodiko

GSAM 452.3Ang mga pag-uusig na umiigting noon laban sa mga Adventista ng Ikapitong Araw ay tinalakay sa mga editoryal ng mga pahayagang gaya ng New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, atbp. Lumabas ang mga artikulo na lantad na nagsalita tungkol sa di-makatarungang ginawa laban sa isang mamamayan ng Estados Unidos dahil sa pagsunod niya sa kanyang sariling budhi, at sa pag-obserba sa mismong araw na itinakda sa utos. Sa pamamagitan ng mga ganitong artikulo sa pahayagan, naihain ang paksang ito sa harap ng milyun-milyong mambabasa. Sa loob ng isang buwan, naiparating ang sentral na katotohanan ng mensahe ng ikatlong anghel sa mas maraming tao kaysa sa naabot namin sa mahigit dalawampung taon.

GSAM 453Ang Galit ng Tao na Naghatid ng Puri sa Panginoon

GSAM 453.1Kaya't nakikita na ang mga pagsisikap ng mga tao na pigilan ang gawain ng Diyos, at magpatupad ng mga batas para suportahan ang isang Linggong karibal sa itinakda ng ikaapat na utos, ay nagsilbing nagbukas ng daan para sa mas mabilis na pag-usbong ng katotohanan.

GSAM 453.2Sa pagninilay sa mga nagawa sa loob ng ilang buwan sa pamamagitan ng mga pamamaraang ito, dalawang kasulatan ang kusang sumasagi sa isip. Ang isa ay nagsasabing, “hindi namin maaring gawin ang kahit anong laban sa katotohanan, ngunit para lamang sa katotohanan;”⁴ at ang isa pa, “Tunay nga, na ang iyong galit na paghatol sa mga taong iyon ay magdadala sa iyo ng papuri. Ganap mong ipinakita ang iyong galit.”⁵

GSAM 453Paghula Tungkol sa mga Batas ng Linggo

GSAM 453.3Sa Testimony No. 32, na inilimbag noong 1885, may pahayag tungkol sa kung paano maipapasa ang mga batas ng Linggo sa Estados Unidos. Sinasabi rito: “Upang magkaroon ng pagkakilala at pagtangkilik, ang mga mambabatas ay ipipilit na ipatupad ang Linggo.”⁶ Sa isang sandali, titingnan natin kung paano na ito natupad.

GSAM 453Mga Batas ukol sa Pandaigdigang Perya

GSAM 453.4Noong 1892, may humiling sa Kongreso na ipagbawal ang pagbubukas ng World's Fair na gaganapin sa Chicago, Illinois, mula Mayo hanggang Oktubre ng taong iyon, na magbukas tuwing Linggo. Napasa ang ganitong batas noong Hulyo 19, 1892, sa ilalim ng ganitong uri ng presyur na inihula sa itaas. At tandaan na ito ang kauna-unahang pagkakataon na ang Kongreso ng Estados Unidos ng Hilagang Amerika ay nagpasa ng batas tungkol sa usapin ng Sabbath.

GSAM 453.5Nagpadala ang mga simbahan ng napakalaking talaan ng mga pangalan at mga petisyon, at mga telegrama, na hindi lamang naghahain ng petisyon sa Kongreso, kundi magiliw (?) na ipinapaalam sa mga mambabatas “na dito ay ipinangako namin sa aming sarili at sa isa't isa, na mula ngayon, ay tatanggihan naming iboto o suportahan para sa anumang tungkulin o posisyon ng tiwala ang sinumang miyembro ng Kongreso, senador man o kinatawan, na boboto para sa anumang karagdagang tulong ng anumang uri para sa Pandaigdigang Perya maliban sa mga kundisyong nakasaad sa mga resolusyong ito.” Ang mga kondisyon ay na ang Perya ay isasara tuwing Linggo.

GSAM 454Talumpati sa Kongreso, 1892

GSAM 454.1Bilang halimbawa ng usapan sa Kongreso nang maipasa ang panukalang batas, basahin ang sumusunod:

GSAM 454.1“Nais kong makita ang pagtatakwil na nakasulat nang malinaw at tiyak, at inihain ng Kongreso ng Estados Unidos. Isulat ninyo ito. Paano ninyo ito isusulat? ... Bumuo kayo ng pananalita nito, kung mangangahas kayo; ipagtanggol ninyo ito, kung mangangahas kayo; ilan sa mga bumoto para rito ang babalik pa rito? Wala, sana. Inilalagay ninyo sa panganib ang inyong sarili sa pagtutol rito.”

GSAM 454Pagmamalaki ng Simbahan

GSAM 454.2Na ang mga taong nanghingi at nakuha sa Kongreso ang pagpasa ng panukalang batas na ito ay itinuturing itong isang mahalagang tagumpay sa kanilang balak ng batas na pangrelihiyon, ay malinaw mula sa katotohanang ang isa sa mga kilalang ministro na ito, sa isang sermon sa Pittsburg, Penn., kaagad pagkatapos nito, ay nagsabi:—

GSAM 454.3“Na may bigat ang simbahan sa mga dakilang pampulitika o namamahalang katawan ay napatunayan nang pinakaepektibo sa usapin ng World's Fair, nang ang Senado ng Estados Unidos, ang pinakamataas na katawan sa bansa, ay nakinig sa tinig ng relihiyon, at ipinasa ang panukalang batas na naglalaan ng $5,000,000 para sa World's Fair na may kundisyong ipinag-utos ng simbahan na hindi dapat buksan ang mga tarangkahan ng dakilang eksposisyon tuwing Linggo. Ang dakila at mabuting katotohanang iyon ay nagpapahiwatig sa isipan ng Kristiyano na kung nagawa ito, maaari ring maisakatuparan ang iba pang pantay na kinakailangang hakbang. Patuloy na lumalakas ang kapangyarihan ng simbahan, at ang tinig nito ay maririnig sa hinaharap nang mas madalas kaysa sa nakaraan.”

GSAM 454.3Kaya nakikita natin kung paanong ang patotoong ibinigay noong 1885 ay natutupad na at patuloy pang natutupad.

GSAM 455Pagsasama ng Katoliko at Protestante

GSAM 455.1Kaugnay nito, babanggitin natin ang isa pang hula na ginawa noong 1885, at matatagpuan din sa Testimony No. 32:—

GSAM 455.2“Kapag inunat ng Protestantismo ang kanyang kamay sa kabila ng bangin upang abutin ang kamay ng kapangyarihang Romano; kapag iniunat niya ang kanyang kamay sa kabila ng bangin upang makipagkamay sa espirituwalismo; kapag, sa ilalim ng impluwensiya ng tatluhang pagsasanib na ito, tatanggihan ng ating bansa ang bawat prinsipyo ng kanyang Konstitusyon bilang isang Protestante at republikanong pamahalaan, at maglalatag ng mga probisyon para sa pagpapalaganap ng mga kabulaanan at ilusyon ng papa, doon natin malalaman na dumating na ang panahon para sa kamangha-manghang gawain ni Satanas, at malapit na ang wakas.”⁷

GSAM 455.3Upang ipakita kung paano natutupad na ang unang bahagi ng hula na ito, kailangan lamang nating bigyang-pansin ang mga nangyayari sa ating paligid. Tingnan ang mga Protestante, kapwa mga ministro at mga tao, na naglalambing ng pabor ng mga Katoliko, iniimbitahan silang dumalo sa kanilang mga samahan, atbp. Tandaan na halos walang bakas ng ngayon ay nakikita sa larangang ito ang lumitaw noong 1885, nang ibigay ang nasabing patotoo.

GSAM 455.4Upang ipakita kung paanong ang mga Protestante ay kumukuha ng kamay at tulong ng mga papista, kukunin ko ang sipi mula sa Kansas City (Mo.) Star noong Marso 18, 1896.

GSAM 455Mga Metodista at Araw ni San Patricio

GSAM 455.5Isang talumpati ang binigkas sa Coates Opera House, Kansas City, Mo., noong Araw ni San Patricio, Marso 17, 1896, ni Dr. Mitchell, pastor ng nangungunang simbahan ng Methodist sa Kansas City. Inilarawan ng The Star ang isang bahagi ng talumpati bilang isang “dramatikong munting tagpo.” Malakas na pinalakpakan si Dr. Mitchell nang sabihin niya ito:—

GSAM 455.6“Ang pagkiling ay anak ng kamangmangan. Nakikiling tayo dahil hindi natin lubos na kilala ang ating mga kapitbahay. Tayo, mga Protestante, ay tinuruan na maniwala sa mga hindi mailahad na bagay tungkol sa mga Katoliko. Ang mga Katoliko naman ay tinuruan na maniwala sa mga hindi mailahad na bagay tungkol sa mga Protestante. Ngayon, natutuklasan natin ang ating mga maling akala sa isa't isa nang tayo'y magkalapit nang sapat upang magkatinginan at magkamay; kung mas nakikilala lang natin ang isa't isa, mas magmamahalan sana tayo. Nanatili tayong hiwalay at nagkritika. Kahihiyan sa mga tagasunod ng pinagpalang Kristo. Lahat ng Kristiyano ay tinubos ng iisang mahalagang dugo; pinapapanatili tayo ng iisang banal na biyaya, at inaasahan nating marating ang iisang langit. Mga kapatid, mas mabuti pang magkilala tayo sa isa't isa dito sa ibaba.”

GSAM 456.1Nagpatuloy ang The Star:—

GSAM 456.2“Pagkatapos ay lumingon si Dr. Mitchell kay Padre Dalton [Katolikong pari] na nakaupo sa kanyang likuran, at inabot ang kanyang kamay at sinabi, ‘Narito, kapatid na si Dalton, ang aking kamay.’ Tumindig si Padre Dalton at hinawakan ang inabot na kamay, at habang kinakamayan siya ni Dr. Mitchell, sinabi niya, ‘Nakakahiya naman kung, matapos tayong mabuhay nang matagal sa iisang lungsod sa lupa, kailangan pa nating kumuha ng anghel para ipakilala tayo sa isa't isa sa langit. Magkilala na tayo dito sa lupa.’ Nagpalakpak ang mga tagapakinig, at nang maupo si Father Dalton, ipinagpatuloy ni Dr. Mitchell ang kanyang talumpati.”

GSAM 456Isang Dakila at Desisibong Bagay

GSAM 456.3Kinuha namin mula sa isa pang komunikasyon, na may petsang Melbourne, Australia, Pebrero 18, 1892:

GSAM 456.3“Ang buong langit ay inilalarawan sa akin na nagmamasid sa pag-usbong ng mga pangyayari. Isang krisis ang ilalantad sa dakila at matagal na kontrobersiya sa pamamahala ng Diyos sa lupa. May mangyayaring dakila at mapagpasyahan, at ito'y mangyayari nang maaga pa.”

GSAM 456Ang “Kristiyanong Bansa” ni Hukom Brewer

GSAM 456.4Labing-isang araw matapos masulat ang dokumentong ito, at bago pa man ito makarating sa Estados Unidos, naganap ang isang pangyayari na tinutukoy ng mga Protestante at Katoliko bilang mapagpasyang bahagi ng kapalaran ng bansang ito. Tinutukoy ko ang desisyon ng Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos, na “Ito ay isang Kristiyanong bansa,” na inilabas noong ika-29 ng Pebrero, ni Kasamang Mahistradong Brewer. Tulad ng naipakita na, noong ika-19 ng Hulyo ng parehong taon ay naipasa ang Sunday Closing Bill para sa World's Fair. Ang mga ministro na mariing nanawagan para sa pagpasa nito ay buong pusong humiling sa batayan na dahil idineklara ng Korte Suprema na ito ay isang Kristiyanong bansa, siyempre dapat protektahan ang Kristiyanong Linggo mula sa paglapastangan. At ganoon ang pangangatwiran ng Pambansang Partido ng Reporma. Dahil ito ay isang Kristiyanong bansa, dapat kilalanin nito ang Diyos at ang Kanyang mga batas bilang saligan ng pamahalaan, atbp. Tunay ngang may nangyaring dakila at mapagpasya sa huling kontrobersiyang ito, “at nangyari iyon nang napakaaga.”

GSAM 457Mga Sinaunang Propeta

GSAM 457.1Sa mga pangitain na ibinigay sa mga lingkod ng Diyos, ang mga propeta, tila may dalawang uri—ang isa ay tinatawag na “hayag na pangitain,” o yaong ibinibigay kung saan nakikita ang indibidwal habang nasa pangitain; at ang isa naman ay tinatawag na “pangitain sa gabi.” Binanggit ang mga naunang pangitain sa 1 Samuel 3:1, kung saan makikita ang karanasan ng batang si Samuel sa mga salitang ito: “Madalang ang mga salita ni Yahweh sa mga panahong iyon; walang madalas na pangitain.”

GSAM 457Mga Hayag na Pangitain

GSAM 457.2Ito ay isang pangitaing ganito ang kalikasan (isang bukas na pangitain) kung saan ang kamay ng Panginoon ay nasa propeta Ezekiel. Habang nakaupo sa kanyang harapan ang mga matatanda ng Juda, nasilayan nila siya sa bukas na pangitain.⁸ Sa isa pang pagkakataon, dinala sa isang pangitain ang propeta Daniel sa gitna ng mga pinuno ng mga Caldeo. Kung nanatili sila, maaaring nakita nila siya sa pangitain, ngunit sa halip, “isang malaking takot ang dumating sa kanila at tumakbo sila upang magtago.”⁹

GSAM 457Mga Pangitain sa Gabi ni Ginang White

GSAM 457.3Ang mga naunang pangitain ni Ginang White ay lahat bukas na pangitain. Mula pa noong 1884, nagbago ang katangian ng mga pangitain sa aspetong ito, sapagkat ngayon ay tinatawag na sa Kasulatan na “pangitain sa gabi,” hindi lamang mga panaginip, ngunit lumilitaw pa rin ang parehong maliwanag na anghel na nagbibigay sa kanya ng tagubilin, gaya ng dati sa mga bukas na pangitain. Maraming mga halimbawa ng “pangitain sa gabi” ang nakatala sa Biblia, gaya ng malinaw na makikita sa pagbabasa ng Genesis 46:2; Daniel 2:19; 7:13; Mga Gawa 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Sa mga pangitain sa gabi ni Ginang White, maraming mahahalagang hula ang ginawa, na tumpak na natupad, gaya ng naunang nabanggit. Ilan sa mga pangitain sa mas huling panahon ang tatalakayin ko ngayon.

GSAM 458Ang Paglilipat sa Washington

GSAM 458.2Noong 1893, sinabi ni Ginang White:

GSAM 458.2“Masyadong maraming interes ang pinagsasama-sama ngayon sa Battle Creek. Kung hahatiin ang mga interes na iyon at ilalagay sa ibang mga lungsod, kung saan ang liwanag at kaalaman ay maaaring magpalain sa ibang mga lugar, ito ay ayon sa kaayusan ng Diyos. Ayaw ng Panginoon ng isang pangalawang Jerusalem sa Battle Creek. Kailangan ng malalakas na reporma at pagbabago at paglilipat ng mga pasilidad at institusyon kung ang kalooban ng Diyos ay tutuparin.”

GSAM 458.3Sa Pangkalahatang Komperensya sa Oakland, Cal., noong Marso 1903, sinabi niya:

GSAM 458.3“Sa loob ng maraming taon ay ibinigay ang babala sa ating bayan, Lumabas kayo sa Battle Creek. Ngunit dahil sa maraming interes na itinatag doon, maginhawa ang manatili, at hindi nakita ng mga tao kung bakit sila dapat lumipat.”

GSAM 458.4“Bilang tugon sa tanong na itinatanong tungkol sa pagtatayo sa ibang lugar, ang aking sagot ay, Oo. Ilipat ang mga opisina ng Pangkalahatang Komperensya at ang gawain sa paglalathala mula sa Battle Creek. Hindi ko alam kung saan ang magiging lugar nito, sa Baybaying Atlantiko man o sa ibang lugar. Ngunit ito ang masasabi ko, Huwag kailanman maglagay ng bato o ladrilyo sa Battle Creek upang muling itayo ang opisina ng Review doon. May mas mabuting lugar ang Diyos para rito.”

GSAM 458.5Matapos marinig ang tagubiling ito, bumoto ang komperensya ng mga mananampalataya na “ilipat ang mga tanggapan ng Pangkalahatang Komperensya mula sa Battle Creek, Mich., patungo sa isang lugar sa Baybaying Atlantiko.”

GSAM 459.1Sa konseho ng Pangkalahatang Komperensya na ginanap sa Battle Creek, kasunod ng sesyon ng Pangkalahatang Komperensya, binoto na “sinusuportahan namin ang pagtatayo ng punong himpilan ng tanggapan ng Pangkalahatang Komperensya sa paligid ng Lungsod ng New York.” Dahil dito, pinili ang isang malaking komite upang maghanap ng isang angkop na lokasyon. Ipinabatid ng komite ang kanilang plano kay Ginang White, at tinanong kung mayroon pa siyang karagdagang liwanag para sa kanila. Bilang tugon, sinabi niya:—

GSAM 459.2“Sana'y tulungan tayo ng Panginoon na kumilos nang may pagkaunawa at may panalangin. Tiyak akong handa Siya na malaman natin, at nang maaga pa, kung saan natin dapat itatag ang ating bahay-paglathala. Kumbinsido ako na ang tanging ligtas nating gawin ay maging handang lumipat sa sandaling gumalaw ang ulap. Manalangin tayo na Siya ang maggabay sa atin. Ipinahiwatig Niya sa pamamagitan ng Kanyang probidensiya na nais Niya na lisanin natin ang Battle Creek....

GSAM 459.3“Kailangang gawaran ng pansin ang New York, ngunit hindi ko masasabi kung dapat itatag doon ang ating bahay-limbag. Hindi ko itinuturing na sapat na tiyak ang liwanag na natanggap ko upang paboran ang paglilipat.”

GSAM 459.4Matapos gugulin ang halos dalawang linggo sa paghahanap sa Lungsod ng New York at mga karatig-bayan, nabigo ang komite na makahanap ng angkop na lugar para sa bahay-limbag. Sa puntong ito, dumating ang isang liham na may petsang Mayo 30, kung saan sinabi ni Ginang White:—

GSAM 459.5“Habang naghahanap ang ating mga kapatid ng lokasyon para sa Review and Herald publishing house, taimtim nilang dapat hanapin ang Panginoon. Dapat silang kumilos nang may matinding pag-iingat, pagbabantay, at panalangin, at may patuloy na kamalayan sa kanilang sariling kahinaan. Hindi tayo dapat umasa sa paghuhusga ng tao. Dapat nating hanapin ang karunungang ibinibigay ng Diyos....

GSAM 459.6“Tungkol sa pagtatatag ng institusyon sa New York, kailangan kong sabihin, mag-ingat kayo. Hindi ako pabor na ito ay malapit sa New York. Hindi ko pa mabibigay ngayon ang lahat ng aking mga dahilan, ngunit tiyak kong anumang lugar na nasa loob ng tatlumpung milya mula sa lungsod na iyon ay masyadong malapit. Pag-aralan ninyo ang kapaligiran ng ibang mga lugar. Tiyak kong ang mga kalamangan ng Washington, D.C., ay dapat masusing imbestigahan.

GSAM 460.1“Hindi natin dapat itatag ang institusyong ito sa isang lungsod o sa mga suburbiyo ng lungsod. Dapat itong itatag sa isang kanayunan, kung saan ito ay mapapalibutan ng lupa.”

GSAM 460Paghula sa Paborableng Alok

GSAM 460.2Sa impormasyong ito, nagsimulang may panalangin na maghanap-hanap ang komite sa paligid ng Washington, nang dumating ang ikatlong liham na naglalaman ng tagubiling ito:

GSAM 460.2“Nanalangin kami para sa kaliwanagan tungkol sa lokasyon ng aming gawain sa Silangan, at dumating sa amin ang kaliwanagan sa napakalinaw na paraan. Binigyan ako ng positibong kaliwanagan na iaalok sa amin para ibenta ang mga lugar na malaking halaga ang nagastos ng mga taong malayang gumastos ng pera. Namamatay ang mga may-ari ng mga palasyong ito, o naaakit ang kanilang pansin sa ibang bagay, at iniaalok ang ari-arian para ibenta sa napakababang presyo....

GSAM 460.3“Mula sa liwanag na ipinagkaloob sa akin, alam ko na, sa kasalukuyan, ang punong-himpilan ng Review and Herald ay dapat na malapit sa Washington.”

GSAM 460Natagpuan ang Hinulaang Lokasyon

GSAM 460.4Hawak ang liham na ito, nagsimulang maghanap ang komite ng isang lugar sa Distrito ng Columbia, ngunit walang lupang nahanap na mas mura pa sa isang libong dolyar bawat akre. Sa wakas, naitutok ang kanilang pansin sa Takoma Park. Ang sumusunod ay ang ulat ng komite:—

GSAM 460.5“Nakakita kami ng isang lupain na tinatayang limampung akre sa labas lamang ng Distrito, ngunit nasa loob ng hangganan ng lungsod ng Takoma Park, na maaari naming mabili sa halagang anim na libong dolyar, o sa halagang isang daang dalawampung dolyar bawat akre. Sinuri namin nang mabuti ang lugar na ito. Natuklasan namin na ilang taon na ang nakalipas ay pinili ito ng isang doktor mula sa Boston bilang lugar para sa isang sanatorium. Sinasabing gumastos siya ng humigit-kumulang animnapung libong dolyar sa presyo ng pagbili at sa paglilinis nito sa lahat ng mga palumpong, troso, at basura. Pinigilan siya ng mga suliraning pinansyal na isakatuparan ang kanyang mga plano, at ang lupain ay napunta sa kamay ng isang ginoo na may hawak ng mortgage dito, sa halagang labinlimang libong dolyar.

GSAM 461.1“Ang mga mamamayan ng Takoma Park, na kinakatawan ng alkalde at ng ilang mga nangungunang tao, ay buong pusong tumanggap sa amin sa lugar, at nagbigay ng katiyakan ng magiliw na pakikipagtulungan sa pagsasakatuparan ng aming mga plano.

GSAM 461.2“Sa lahat ng aming paglalakbay at paghahanap, wala kaming natagpuang ibang lugar na ganap na tumutupad sa mga espesipikasyon ng mga patotoo gaya nito. Naniniwala kami na ang probidensya ng Diyos ang nagdala sa amin sa lugar na nais Niya naming tirahan.”

GSAM 461.3Dahil sa maraming katuparan ng mga patotoo na inilahad sa kabanatang ito at sa mga nauna, “magtiwala tayo sa Panginoon nating Diyos, at sa gayon ay magiging matatag; at maniwala sa kaniyang propeta, at sa gayon ay umunlad,” upang tayo ay maging handa para sa mga pangyayaring darating pa, at hindi tayo masorpresa ng mga ito.