Kabanata 4 — Ang Panahon ng Kawakasan

GSAM 77.1“NOON sinabi ko, O Panginoon ko, ano ang magiging wakas ng mga bagay na ito? At sinabi niya, Humayo ka, Daniel: sapagkat ang mga salita ay nakasara at nakatatakan hanggang sa panahon ng kawakasan. ... Ang masasama ay gagawang masama: at wala sa masasama ang makakaintindi; ngunit ang matatalino ay makakaintindi.”¹

GSAM 77.1“Sinabi niya sa akin, Unawain mo, O anak ng tao: sapagkat sa panahon ng kawakasan mangyayari ang pangitain.”²

GSAM 77.1“Ngunit ikaw, O Daniel, isara mo ang mga salita, at itatak mo ang aklat, hanggang sa panahon ng kawakasan; marami ang maglilibot-libot; at lalago ang kaalaman.”³

GSAM 77.1Ano ang ibig sabihin ng “panahon ng kawakasan” dito? Hindi ito maaaring ang mismong wakas, sapagkat kung ganoon, ang bahagi ng hula ni Daniel na “sinelyuhan” ay hindi magkakaroon ng pakinabang sa sangkatauhan. Yamang “ang mga bagay na inihayag ay para sa atin,”⁴ ang bahaging ito ay dapat magkaroon ng gamit sa isang panahon. Kaya ang pahayag na “panahon ng kawakasan” ay dapat tumukoy sa isang yugto bago mismo ang wakas, kung kailan mauunawaan ang mga bagay na sinabi kay Daniel.

GSAM 77Ang Araw ng Kaniyang Paghahanda

GSAM 77.2Walang duda na tumutukoy ito sa panahong tinawag ng propeta Nahum na “araw ng kaniyang paghahanda.” Dito, pinag-uusapan ng propeta ang pagkawasak ng Ninive na may “ingay ng latigo, at ingay ng pag-uga ng mga gulong, at ng paglukso ng mga kabayo, at ng pagtalon ng mga karwahe.”⁵ Una munang naituturo ang pansin ng propeta sa isang mas malaking kapahamakan na darating sa buong mundo, nang “ang mga bundok ay manginig dahil sa kanya, at ang mga burol ay matunaw, at ang lupa ay masunog sa kanyang harapan, oo, ang mundo, at lahat ng nananahan dito. Sino ang makatatayo sa harap ng kanyang poot? At sino ang makatatagal sa alab ng kanyang galit? Ang kanyang galit ay ibinubuhos na parang apoy, at ang mga bato ay ibinabagsak niya.... Gagawa siya ng lubos na wakas; hindi na muling uusbong ang kapighatian.”⁶

GSAM 78Mga Karwahe na May Nagliliyab na Sulô

GSAM 78.1Lalo pang nagsalita ang propeta tungkol sa araw ng paghahandang ito: “Ang mga karwahe ay magkakaroon ng naglalagablab na sulo sa araw ng kaniyang paghahanda, at ang mga punong fir ay mayayanig nang matindi. Magwawala ang mga karwahe sa mga lansangan, magtutulak-tulak sila sa malalawak na daan; magmumukha silang parang sulo, tatakbo sila na parang kidlat. Bibilangin niya ang kaniyang mga pinili; sila'y matitisod sa kanilang paglakad; magmamadali sila sa pader nito, at ihahanda ang depensa.”⁷

GSAM 78.2Anong tumpak na paglalarawan ng makabagong tren na mabilis na parang kidlat, kung saan patuloy na binibilang at muling binibilang ng konduktor ang kanyang mga pasahero mula istasyon hanggang istasyon, at sila'y natitisod habang naglalakad kapag gumagalaw ang tren. Nariyan din ang malawakang paggamit ng mga punong fir para sa mga tirante ng riles, trabahong tulay, mga kubong pang-niyebe, atbp. Sinasabi na ang isang riles na tumatawid sa Kabundukan ng Sierra Nevada ay may apatnapu't pitong milya ng mga kubong pang-niyebe na gawa sa punong fir. At ito ang sinabi ng propeta na mangyayari sa “araw ng kaniyang paghahanda.”

GSAM 78.3Ang panahong ito ng kawakasan ay binanggit din ng propeta Joel nang ang utos ay ibinigay sa mga lingkod ng Panginoon, “Hipan ninyo ang trumpeta sa Sion, at magpatunog kayo ng babala sa aking banal na bundok: manginig ang lahat ng maninirahan sa lupain; sapagkat malapit na ang araw ng Panginoon, at ito'y nasa malapit na.”⁸

GSAM 78.4At muli, sinabi ng propeta Sofonias, “Magsama-sama kayo, oo, magsama-sama, O bansang hindi hinahangad; bago mailabas ang hatol, bago lumipas ang araw na parang ipa, bago bumagsak sa inyo ang matinding galit ng Panginoon, bago dumating sa inyo ang araw ng poot ng Panginoon. Hanapin ninyo ang Panginoon, kayong lahat na mapagpakumbaba sa lupa, na nagsagawa ng kaniyang kahatulan; hanapin ninyo ang katuwiran, hanapin ninyo ang kababaang-loob: baka kayo'y matago sa araw ng pagkagalit ng Panginoon.”⁹

GSAM 79.1Upang mas lubos na maunawaan kung ano ang ibig sabihin ng pahayag na “panahon ng kawakasan,” at kung kailan ito nagsisimula, titingnan natin ang isa pang halimbawa kung saan ginamit ang parehong termino. Sa ikalabing-isang kabanata ng Daniel, ipinakikilala ang isang mapang-usig na kapangyarihan na maghahari hanggang sa panahon ng kawakasan. Sinabi ng Panginoon tungkol sa makapang-usig na kapangyarihang iyon, “Ang ilan sa mga matatalino ay matitisod upang maging dalisay, malinis at malinang hanggang sa panahon ng katapusan. Sapagkat ang nakatakdang panahon [ang panahon ng kawakasan] ay paparating pa lamang.”¹⁰

GSAM 79Ang Gawa ng Munting Sungay

GSAM 79.2Karamihan sa mga komentador na Protestante ay nagkakasundo sa paglalapat ng kapangyarihang ito at ng “maliit na sungay” sa Daniel kabanata siyete, sa Simbahang Romano na may hawak ng kapangyarihang sibil sa loob ng “itinakdang” panahon. Ang itinakdang panahong iyon ay ang “isang panahon, dalawang panahon, at kalahati.”¹¹ Ito ang 1260 na araw ng hula—1260 taon—ng sibil na pamumuno ng maliit na sungay, na umabot mula 538 hanggang 1798 A.D. Sa huling petsang iyon ay inalis ang sibil na kapangyarihan ng maliit na sungay, sa “takdang panahon.” Kaya sa panahong iyon ay tumigil na ang mga tao sa “pagbagsak” sa kamay ng kapangyarihang iyon gaya ng dati. Ang taong ito, 1798, ang nagmamarka ng simula ng panahong tinatawag sa hulang ito na “panahon ng kawakasan.”

GSAM 79.3Isinara ng taong 1798 ang “isang libo dalawang daan at animnapung araw”—1260 na taon—kung kailan ang “Dalawang Saksi” ng Panginoon (ang Lumang Tipan at ang Bagong Tipan) ay “magsasabi ng hula... na nakasuot ng sako.”¹² Sa panahon ng Madilim na Panahon ng pag-uusig, ang mga Kasulatan ay nasa wikang Griyego at Latin, at hindi ito naintindihan ng karaniwang tao. Ang pagkakait na ito ng mga Kasulatan ay inihahalintulad sa pagbihis sa kanila ng “sako.”

GSAM 80Pinatay ang Dalawang Saksi

GSAM 80.1“Kapag natapos na nila ang kanilang patotoo [sa kalagayang nakasuot ng sako], ang halimaw na sumasampa mula sa walang-sahigang bangin ay makikipagdigma laban sa kanila [si Satanas ang nag-uudyok at kumikilos sa pamamagitan ng mga taong makamundo], at magwawagi sa kanila at papatayin sila. At ang kanilang mga bangkay ay mananatili sa daan ng dakilang lungsod, na sa espirituwal ay tinatawag na Sodom at Ehipto, kung saan rin ipinako sa krus ang ating Panginoon [‘ay ipinapako sa krus,’ sa Danish at Revised Version]. At makikita ng mga tao mula sa mga angkan, wika, at bansa ang kanilang mga bangkay sa loob ng tatlong araw at kalahati, at hindi nila papayagang ilibing ang kanilang mga bangkay.”¹³

GSAM 80Ang Panahon ng Teror

GSAM 80.2Ang pagpatay sa mga Saksi na ito ay naganap sa panahon ng “pamumuno ng teror” sa Pransya, mula 1792 hanggang 1795—tatlong taon at kalahati. Bagaman nagpatuloy pa ang Rebolusyong Pranses ng mga anim o pitong taon, sa unang tatlong taon at kalahati nila isinagawa ang kanilang malaking pagsisikap na wasakin ang Biblia, relihiyon, at ang lahat ng nangahas na magsalita pabor sa alinman sa dalawa. Bagaman ipinapahayag ng Rebolusyong Pranses na nilalabanan nito ang monarkiya at ang kapangyarihan ng mga pari, sa katotohanan ay naging digmaan ito para sa paglipol sa Diyos at sa Biblia. Tungkol sa mga panahong kaagad na nauna sa Rebolusyon, mababasa natin,

GSAM 80.2“Huwag nating kalilimutan na bago ang Rebolusyon ng 1792, ang mga tagapagtaguyod ng kawalang-paniwala sa Pransya ay sinasabing nakalikom sa kanilang hanay at gumastos ng £900,000 [$4,500,000] sa loob ng isang taon, at paulit-ulit pa, sa pagbili, pagpi-print, at pamamahagi ng mga aklat upang sirain ang kaisipan ng mga tao at ihanda sila sa matitinding hakbang.”¹⁴

GSAM 80Mga Manunulat na Hindi Mananampalataya

GSAM 80.3“Ang daan para sa ganitong Rebolusyon ay inihanda ng mga sinulat nina Voltaire, Mirabeau, Diderot, Helvetius, D'Alembert, Condorcet, Rousseau, at iba pa na kapareho nila, kung saan sinikap nilang ikalat ang mga prinsipyong sumisira sa parehong likas at ipinahayag na relihiyon. Hindi lamang hinamon ang Paghahayag, kundi tuluyang itinakwil; pinalayas ang Diyos sa sansinukob, at pinalitan ito ng isang imahinaryong multo sa pangalang Diyosa ng Rason.”¹⁵

GSAM 81.1Noong taong 1793, ganoon ang pananaw ng mga tao na malugod na pinalakpakan ang mga artista sa entablado dahil sa kanilang mapang-insultong pang-aalipusta laban sa Diyos at sa Biblia. Bilang halimbawa, inilalathala namin ang ilan:

GSAM 81.1“Ang komedyanteng si Monert, sa Simbahan ni St. Roche [Paris], ay dinala ang kawalang-paggalang sa sukdulan. ‘Diyos, kung ikaw ay umiiral,’ wika niya, ‘ipaghiganti mo ang iyong napinsalang pangalan! Hinahamon kita. Nanahimik ka. Hindi ka nangangahas na pakawalan ang iyong mga kulog. Sino pa ang maniniwala sa iyong pag-iral pagkatapos nito?’”¹⁶

GSAM 81Mapamusong na Gawain sa Lyons, Pransya

GSAM 81.2Makikita sa mga pangyayari ng isang pista na inihandog ni Fouché sa Lyon, bilang parangal kay Chalier, ang Gobernador ng Lyon na pinatay, kung paanong “ipinako nilang muli ang nag-iisang Anak ng Diyos, ginawa siyang dahilan ng lantarang kahihiyan” (Hebreo 6:6) ng mga pumatay sa mga Saksi. Bago siya dumating sa Lyon, inutusan ni Fouché na

GSAM 81.2“ang lahat ng mga sagisag ng relihiyon ay dapat wasakin; at sa ibabaw ng mga tarangkahan ng sementeryo ay dapat isulat, Ang kamatayan ay isang walang hanggang pagtulog.... Ang busto ni Chalier ay dinala sa mga kalye, sinundan ng napakalaking pulutong ng mga mamamatay-tao at mga babaeng puta. Sumunod sa kanila ang isang asno na may dalang ebanghelyo, krus, at mga sisidlan ng komunyon, na agad na itinapon sa apoy, habang pinilit ang asno na uminom ng banal na alak mula sa kopa ng komunyon.”¹⁷

GSAM 81.3Ang isang Pista ng Rason na ginanap sa Paris ay inilarawan nang ganito:

GSAM 81.3“Nag-prusisyon sila papunta sa kombensiyon, at ang pulutong ... ay kinutya sa pinaka-nakakatawang paraan ang mga seremonya ng relihiyon.... Ang mga lalaking nakasuot ng surplis at cope ay dumating na umaawit ng mga haleluya, at sumasayaw ng Carmagnole, sa bar ng kombensiyon. Doon nila inilapag ang ostiya, ang mga kahon na pinagtaguan nito, at ang mga estatwang ginto at pilak. Nagbigay sila ng mga nakakatawang talumpati.... ‘O kayo,’ sigaw ng isang delegasyon mula sa St. Denis, ‘O kayo, mga kasangkapan ng fanatismo, mga banal na santo ng lahat ng uri, maging mga makabayan na rin sa wakas, mag-alsa nang sama-sama, at paglingkuran ang bansa sa pamamagitan ng pagpunta sa mintahan upang matunaw.’”¹⁸

GSAM 82Ang Salita ng Diyos ay Lumitaw mula sa Kadiliman

GSAM 82.1“Pagkalipas ng tatlong araw at kalahati, pumasok sa kanila ang Espiritu ng buhay mula sa Diyos” (ang mga Saksi), at sila ay “umiakyat sa langit sa isang ulap.”¹⁹ Dumating na ang takdang panahon ng Diyos upang lumabas ang Kanyang salita mula sa kadiliman at mailahad sa harap ng buong mundo. Dumating na ang panahon (1798) para maisagawa ang gawain ng misyon sa buong mundo. Noong 1804, naitatag ang British Bible Society. Sinundan ito ng napakaraming iba pang mga Bible society, at ngayon ay isinalin na ang Biblia sa lahat ng pangunahing wika ng mundo. Kaya ang Kasulatan, ang Dalawang Saksi, na sumisikat at nakikita at nababasa ng lahat, ay inihahalintulad sa kanilang pag-akyat sa langit na nakasakay sa ulap.

GSAM 82.2Noong panahon ng Rebolusyong Pranses, sinabi ni Voltaire na sa loob ng isang daang taon ay magiging lipas na ang Biblia. Sa ika-isang daang taon mula sa petsang iyon, mas maraming Biblia ang naipalaganap sa Pransya lamang kaysa sa bilang na alam na umiiral noong ginawa ni Voltaire ang walang-kabuluhang pagmamalaki na ito. At ang mismong bahay kung saan niya ginawa ang pahayag ay sinasabing ginagamit na ngayon bilang isang bahay ng Biblia.

GSAM 82Nadiskubre ang Batong Rosetta

GSAM 82.3May dalawang punto na kaugnay ng taong 1798 at ng mga Pranses na dapat nating pansinin: Una, noong taong iyon, pinabagsak ng hukbong Pranses, sa pamumuno ni Heneral Berthier, ang pamahalaang papa sa Roma, na natupad (na hindi nila namamalayan) ang hula tungkol sa pangyayaring ito, na nakapaloob sa mismong aklat na kanilang kinalaban; pangalawa, sa parehong taon, sa Fort St. Julien, sa sangang Rosetta ng Ilog Nile, natuklasan ng hukbong Pranses, habang nagsasagawa ng paghuhukay, ang tanyag na Batong Rosetta, na ngayon ay nasa British Museum. Sa batong ito ay may nakasulat sa tatlong anyo: Hieroglyphics, ang kasulatang ginagamit ng mga saserdote; ang demotic, ang anyo ng kasulatang ginagamit ng karaniwang tao; at Griyego. Ito ang susi na nagbukas sa hanggang noon ay misteryosong sulat na demotic at hiyeroglipiko. Ngayon, ayon sa sinabi ng iba, “ang piko at pala, na naghuhukay sa mga sulat na ito sa demotic na karakter, ay nagbibigay ng mas maraming patunay sa pagiging tama ng mga sinaunang tala sa Biblia kaysa sa anumang ibang pinagkukunan sa labas ng mga Kasulatan mismo.” Kaya ang mismong mga taong nagbalak na puksain ang Biblia ay, nang hindi nila namamalayan, ginamit upang matupad ang isang hula sa pamamagitan ng pag-aalis sa kapangyarihan ng papalidad sa katapusan ng 1260 taon, at natuklasan din nila ang susi sa mismong mga kasulatang nagpapatunay sa katotohanan ng mga Banal na Kasulatan na kanilang pinagsikapan na sirain.

GSAM 83“Tatayo Ka sa Iyong Bahagi”

GSAM 83.1Ano ang sinabi ng anghel kay Daniel na mangyayari sa panahon ng kawakasan? Mula nang marinig niya ang banal na nagsabi, “Magtatagal ito sa loob ng 2, 300 na araw at gabi. Pagkatapos nito, magiging maayos ang santuwaryo,”²⁰ napuno ng pagkabahala ang kanyang isipan tungkol sa kung ano ang magiging “kawakasan ng mga bagay na ito,” at kung “gaano ito katagal”.²¹ Sa kawakasan, ipinahayag sa kaniya na ang kaalaman sa takdang panahon ay hindi para sa kaniyang kapanahunan. Sinabi sa kaniya, “Kinakailangan mong manatili sa iyong kaparaanan hanggang sa huli at mamamahinga ka. Tatayo ka sa lugar na itinalaga sa iyo sa mga huling araw.”²²

GSAM 83.2May ilan na nagpalagay na ang wikaing ito ay tumutukoy sa huling wakas ng mundo, at sa panahong iyon si Daniel, kasama ang iba pa sa bayan ng Panginoon, ay tatanggap ng kanyang gantimpala at tatayo sa kanyang bahagi ng mana. Ang salitang Hebreo para sa bahagi ng mana, rehiyon ng bansa, atbp., ay, ayon sa mga iskolar, gheh-vel. Hindi iyon ang salitang isinalin na bahagi sa kasulatang ito; ang salita rito ay goh rahl. Sinasabi sa atin ng mga iskolar ng Hebreo na ang salitang ito, goh rahl, ay lumilitaw nang pitumpu't anim na beses sa Lumang Tipan, at ito ang parehong salitang ginagamit sa pag-uusap tungkol sa tipikal na paglilinis ng santuwaryo, kung saan nagpalabunutan upang tukuyin kung alin sa dalawang kambing ang papatayin. Habang kinuha ng dakilang saserdote ang dugo ng kambing ng Panginoon at pumasok sa santuwaryo upang isagawa ang gawain ng paglilinis, ang buong Israel ay tumayo sa labas, pinahihirapan ang kanilang mga kaluluwa at inaamin ang kanilang mga kasalanan, upang sila'y maging malinis, at matanggap ang pagpapala ng dakilang saserdote nang siya'y lumabas mula sa santuwaryo. Sa gayon, sa araw na iyon, ang Israel ay tumayo sa kanilang bahagi.

GSAM 84.1Kapag dumating na ang pangwakas na paglilinis ng santuwaryo, sa pagtatapos ng dalawang libong tatlong daang araw, ang kaso ni Daniel, kasama ang mga kaso ng lahat ng mga matuwid na patay, ay susuriin sa harap ng Diyos. Kaya't nakatayo si Daniel sa kanyang bahagi.

GSAM 84Ang mga Salita ay Selyado hanggang 1798

GSAM 84.2Bilang tugon sa pagtatanong ni Daniel, “O Panginoon ko, ano ang magiging wakas ng mga bagay na ito?”²³ sinabi sa kaniya, “nakasara ang mga salita at selyado hanggang sa panahon ng pagwawakas.”²⁴ Ang labis na ikinabahala ng isip ni Daniel ay ang “kailan?” ang “gaano katagal?” at “ano ang magiging wakas?” Ito ang mga puntong nagpalito at bumagabag sa propeta, at ang mga ito lamang ang dapat isara at selyohan hanggang sa “panahon ng kawakasan,” at hindi ang buong aklat ni Daniel, gaya ng inakala ng iba. Bago pa man ang panahong ito ng 1798, may liwanag na ang mga mananaliksik ng hula tungkol sa pitumpung linggo, at nauunawaan nilang nagsimula ito noong 457 B.C., at na ang pampublikong ministeryo ni Kristo, ang kanyang kamatayan, atbp., ay nangyari nang eksaktong naaayon sa pagkalkula ng animnapu't siyam at pitumpung linggo mula sa panahong iyon. Ang eksaktong katuparan ng misyon ng Tagapagligtas na naaayon sa pagkalkulang ito ay nagbigay sa kanila ng matibay na patunay na siya nga ang tunay na Mesiyas, at na ang petsa ng pagsisimula ng pitumpung linggo ay hindi na mababago. Ang kanilang hindi pagtuklas na ang pitumpung linggo ay ang unang bahagi ng dalawang libong tatlong daang araw ay nag-iwan sa usaping ito na selyado hanggang pagkatapos ng 1798, gaya ng hinulaan.

GSAM 84Susi sa 2300 Araw

GSAM 84.3Ngayon, suriin natin ang mga katotohanan sa kasong ito. Hanggang sa taong 1798, ang mga tagapagpaliwanag ng hula ay walang liwanag kung kailan magwawakas ang dalawang libong tatlong daang araw. Nauunawaan nila ang mga simbolo, ang imahe at ang mga hayop ng aklat ni Daniel, ngunit hindi nila masabi kung saan magwawakas ang dalawang libong tatlong daang araw, sapagkat hanggang noon ay wala pa silang pagkaunawa kung kailan nagsimula ang mga araw. Bilang patunay sa puntong ito, mababasa natin sa Midnight Cry, isang pahayagang Adventista na inilathala noon sa Lungsod ng New York, na may petsang Hunyo 15, 1842, “Talagang kawili-wili na makita ang iba't ibang malalayang manunulat na mula pa noong 1798 ay nakita ang isang bagay na hindi dati napagtanto—na ang pitumpung linggo ay susi sa dalawang libong tatlong daang araw.”

GSAM 85Marami ang Nakatuklas ng Liwanag

GSAM 85.1Tulad ng “sinelyuhan” ang kaalamang ito hanggang sa dumating ang itinakdang panahon ng Panginoon para buksan ito sa pagkaunawa ng kaniyang bayan, gayundin naman, nang dumating ang “panahon ng kawakasan,” marami ang “tatakbo rito't roon” sa mga Kasulatan, hinahanap ang mga bagay na ito. Sa paghahambing ng ilang salin ng teksto, magiging napakalinaw ang ideyang ito.

GSAM 85.2Sinasabi ni Dr. Adam Clarke: “Marami ang magsisikap na hanapin ang kahulugan; at darami ang kaalaman—sa pamamagitan nito.”

GSAM 85.3Sa binagong German Bible ni Luther, mababasa natin: “At marami ang lilipas dito, at makakakuha ng malaking pagkaunawa.”

GSAM 85.4Ganito ang nakasulat sa German Parallel Bible: “Marami ang tatakbo rito, at sa gayon ay darami ang kaalaman.”

GSAM 85.5Ang Bibliang Aleman ni L. Van Ess, na inaprubahan din ng papa para sa mga Katolikong mambabasa, ay isinalin ito: “Marami ang maghahanap dito nang lubusan, at ang kaalaman ay magiging dakila.”

GSAM 85.6Ang Bibliang Suweko ay nagsasaad: “Marami ang maghahanap dito, at ang kaalaman ay magiging dakila.”

GSAM 85.7Ang Danish-Norwegian, na binago, ay nagsasabing: “Marami ang masigasig na hahanap, at ang kaalaman ay magiging sagana.”

GSAM 85.8Binabasa natin sa Midnight Cry ng Hunyo 15, 1842, ang tungkol sa paghahanap at pagkamit ng kaalaman hinggil sa bagay na selyado bago ang 1798: “Hindi kaya isang kamangha-manghang pagkakataon na napakaraming manunulat, na walang alam tungkol sa isa't isa, ay napagpasyahan ang iisang konklusyon sa halos magkaparehong panahon?”

GSAM 86.1Ipinakikilala namin ang isang listahan ng dalawampung magkakaibang tao o pangkat na natuklasan ang katotohanan tungkol sa pagtatapos ng dalawang libong tatlong daang araw, hindi sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan sa isa't isa, kundi bilang bunga ng masigasig na paghahanap sa mga Kasulatan, na pinamunuan ng impluwensiya ng Espiritu ng Diyos. Nangunguna sa listahang ito si William Miller mula sa Estado ng New York; sinundan nina A. J. Krupp, mula sa Philadelphia, Pa.; David McGregor, ng Falmouth, Maine; Edward Irving, ng Inglatera; Archibald Mason, ng Scotland; W. E. Davis, ng South Carolina; Joseph Wolff, na naglingkod sa iba't ibang bahagi ng Asia; Alexander Campbell, sa kanyang debate kay Robert Owen, noong 1829; Kapitan A. Landers, ng Liverpool, Inglatera; Leonard Heinrich Kelber, ng Stuttgart, Alemanya; Lacunza, ng Espanya; Hentzepeter, ng The Hague, Holland; Dr. Capadose, ng Amsterdam, Holland; Rau, ng Bavaria; mga saserdote ng Tartary, noong 1821; mga estudyante ng Biblia ng Yemen, sa kanilang aklat na pinamagatang “Seera;” Hengstenberg, sa ibang bahagi ng Alemanya; mga Ruso sa Dagat Caspian; mga Molokan sa baybayin ng Baltic, atbp.

GSAM 86.2Tungkol sa kung paano nabuksan ang paksang ito paminsan-minsan sa mga mag-aaral ng hula, at nang hindi naman sila nagkakakilala, ay ipapakita ng sumusunod:—

GSAM 86.3Sa Midnight Cry ng Hunyo 15, 1842, makikita ang mga salitang ito: “Katatanggap lang, isang aklat na may sumusunod na pamagat, ‘Two Essays on Daniel’s Prophetic Numbers of 2300 Days, and a Christian’s Duty to Inquire into the Church’s Deliverance, ni Archibald Mason, ministro ng ebanghelyo, Wishawtown, Scotland, Newberg. Inilimbag mula sa edisyong Glasgow, ni Ward M. Gazeley, 1820.’ Sa aklat na ito sinasabi ni Mason, ‘Kamakailan lamang ay nakakita ako ng isang maliit na polyeto, na unang inilathala sa Amerika, ni Rev. Wm. E. Davis, ng South Carolina, at muling inilathala noong 1818 sa Warkington, sa timog ng Inglatera. Ipinahayag ng may-akdang ito na ang dalawang libong tatlong daang araw ay nagsimula kasama ng pitumpung linggo (kabanata 9:24). Sa opinyong ito ay napilitan akong sumang-ayon.’”

GSAM 87Davis, mula sa South Carolina

GSAM 87.1Sa parehong bilang ng Midnight Cry, sinabi ng editor, “Ang aklat ni Davis ay tiyak na naisulat noong mga 1810.” Tungkol sa pangangatwiran na inilahad sa aklat, sinabi niya, “Maaaring isipin ng mambabasa na binabasa niya ang mga sinulat nina Miller, Litch, Stores, o Hale, ngunit naniniwala kami na wala sa mga kasalukuyang manunulat ng ikalawang pagdating ang nakakaalam sa pag-iral ng aklat na ito hanggang noong nakaraang linggo. Hindi pa ito naririnig ng patnugot ng pahayagang ito [ang Cry]. Ang posisyon ni Davis tungkol sa oras, na sinuportahan ni Mason, ay magwawakas ang dalawang libong tatlong daang araw sa taong Hudyo 1843—ang taong 1844 para sa atin.”

GSAM 87Joseph Wolff at Dalawampung Iba Pa

GSAM 87.2Sa Midnight Cry ng Agosto 31, 1843, nabasa natin na “noong 1822 si Joseph Wolff (mula sa Inglatera) ay naglathala ng isang aklat na pinamagatang ‘He Will Come Again, the Son of Man in the Clouds of Heaven.’” At higit pa rito, na “noong 1826 dalawampung tao, mula sa lahat ng ortodoksong pananampalataya, ay nagtipon sa London kasama si G. Wolff upang pag-aralan ang Biblia. Nagkasundo silang lahat sa iisang konklusyon. Idinagdag nila ang 45 taon sa 1260.” Ang pagdagdag ng 45 taon sa 1260 na taon na nagtapos noong 1798 ay magdadala sa atin sa katapusan ng 1843, taon ng mga Hudyo, na sa katunayan ay ang ating 1844.

GSAM 87Ang Posisyon ni Alexander Campbell

GSAM 87.3Sa parehong isyu ng pahayagan, nakasaad tungkol kay Alexander Campbell na, “noong 1829 ay nagkaroon siya ng tanyag na debate kay Robert Owen, ang hindi mananampalataya, kung saan iginiit niya na ang mga pangitain ni Daniel ay umaabot hanggang sa katapusan ng panahon, na ang dalawang libong tatlong daang araw ay mga taon, at magwawakas mga 1847 taon mula sa kapanganakan ni Kristo, na ayon sa kanyang sariling pagpapakita, ay apat na taon bago ang karaniwang pagkalkula.” Kaya ayon sa kanyang pagkalkula, magtatapos ang dalawang libong tatlong daang araw sa katapusan ng 1843 na buong taon ng mga Hudyo mula sa panahong A.D.—na sa katotohanan ay 1844.

GSAM 88.1Sa Midnight Cry noong Setyembre 21, 1843, may pahayag tungkol sa isang aklat na natanggap na may pamagat na “A Voice to Britain and America, in a Scriptural statement of the second advent of our Lord and Saviour, which we daily pray for, saying, ‘Thy kingdom come, thy will be done in earth as it is in heaven,’²⁵ ni Kapitan A. Landers ng Liverpool, inilathala ng S. Kent and Co., 1839.”

GSAM 88.2“Siya, tulad ng iba, ay nagbigay ng pagkalkula ng panahon, na itinakda ang katapusan ng dalawang libong tatlong daang araw sa taong 1847 mula sa aktwal na kapanganakan ni Kristo.” Iyon ay katumbas ng ating 1844, dahil siya ay ipinanganak apat na taon bago ang karaniwang tala.²⁶

GSAM 88Leonard Heinrich Kelber

GSAM 88.3Sa Review and Herald, Mayo 17, 1892, may isang artikulo mula kay Pastor L. R. Conradi, ng Hamburg, Alemanya, na sinasabi niya:—

GSAM 88.4“Marahil ay narinig na ng karamihan sa ating mga mambabasa ang tungkol sa kilalang Lutheranong prelado na si Bengel, na noong nakaraang siglo [ayon kay Schaff, namatay si Bengel noong 1751], itinakda ang panahon ng pagparito ng ating Panginoon sa taong 1836, na ang kanyang mga pagkalkula ay nakabatay sa bilang na 666 sa Pahayag. Ngunit matagal bago pa man lumipas ang panahong ito, nagsimulang magsulat ang isa pang tao, isang punong guro na nagngangalang Leonard Heinrich Kelber. Lumabas ang kanyang unang polyeto noong 1824 na pinamagatang ‘The End Near,’ na naglalaman ng paliwanag sa Mateo 24 at 25. Ipinimprenta ito sa Bavaria. Ngunit noong 1835, lumabas sa Stuttgart ang isang mas malaking polyeto na may parehong pamagat, na may 126 na pahina. Ito ay magiging partikular na kawili-wili, at upang mabigyan ng mas malinaw na ideya ang ating mga mambabasa, isinama ko ang pagsasalin ng pahina ng pamagat: ‘Dumadating ang Wakas, napatunayan sa masusing at nakakakumbinsing paraan mula sa salita ng Diyos at sa pinakabagong mga pangyayari; na lubos na pinabulaanan ang lahat ng pagkiling laban sa paghihintay sa pagdating ng ating Panginoon, o sa pagtaya ng panahon; na malinaw na ipinapakita kung paanong nagkamali si prelato Bengel ng pitong taon kaugnay ng dakilang taon ng pasiya; sapagkat hindi 1836, kundi ang taong 1843, ang takdang hangganan, kung kailan matatapos ang dakilang pakikibaka sa pagitan ng liwanag at kadiliman, at magsisimula sa lupa ang matagal nang inaabangang pamumuno ng kapayapaan ng ating Panginoong Jesu-Kristo.’

GSAM 89.1“Lumabas ang ikalawang edisyon noong 1841, sa Stuttgart din, at kung hindi ako nagkakamali, isa pa sa Saxony. Tulad ng ipinapakita ng pahina ng pamagat, ang polyeto, matapos harapin ang mga karaniwang pagkiling, ay malinaw at tahasang ipinapakita ang umiiral na ugnayan sa pagitan ng dalawang libong tatlong daang araw ng Daniel 8 at ng pitumpung linggo ng Daniel 9, at dinadala ang mga ito sa taong 1843 (Hudyo 1843—atin 1844). Pagkatapos, sa natitirang bahagi ng aklat, ipinapakita niya sa pamamagitan ng mga tanda ng panahon na malapit na ang pangyayaring ito.

GSAM 89.2“Ang katotohanang lumabas ang ilang edisyon ay mag-isa nang magpapatotoo sa interes na nalikha nito. Si Kapatid na Schäche, na ngayon ay nakatira sa Australia, ay nakakita ng patalastas nito, kahit sa malayong lalawigan ng Silesia, at pagkatapos itong i-order, binasa niya ito nang may malaking interes sa likod ng nakakandadong pinto. Sa aklat ay walang bakas na ang may-akda ay may kaalaman sa anumang katulad na kilusan sa mundo, at gayon pa man, sa pamamagitan ng Espiritu ng Diyos ay nakarating siya sa parehong mga konklusyon.

GSAM 89.3“Noong 1842, sumulat siya ng mas malaking polyeto na may 286 na pahina, sa Stuttgart din, tungkol sa ‘Cardinal and Scriptural Thoughts Concerning the Creation and Duration of the World; or a thorough answer to the question: Why God has created the world in six successive days—the nearness of our Lord to judge antichrist—the great and joyful events of the year 1843.’”

GSAM 89“Ben Ezra” (Lacunza)

GSAM 89.4Mga bandang taong 1812, naglathala si Lacunza sa Espanya ng isang aklat na may pamagat na, The Coming of Messiah in Majesty and Glory. Ginamit ng manunulat ang palayaw na “Ben Ezra,” at pinaniniwalaang siya ay isang Hudyong nahikayat. Si Edward Irving, mula sa Inglatera, matapos magsimula ang kanyang gawain tungkol sa ikalawang pagdating, ay nagsalin sa Ingles ng nabanggit na aklat. Kaya naisalaysay nito ang kuwento sa hindi bababa sa dalawang wika.

GSAM 89.5Talagang kawili-wili, paglipas ng mga taon, na pagsamahin ang mga konklusyon ng iba't ibang mag-aaral na, mula sa simula ng nakaraang siglo hanggang 1840, kinalkula ang panahon ng dalawang libong tatlong daang araw at itinakda ang pitumpung linggo bilang unang bahagi nito, at makita silang lahat ay nagkakasundo sa pagtatapos ng panahon noong 1844.

GSAM 901844 ang Tunay na Wakas ng 2300 Araw

GSAM 90.1Maaaring lumitaw ang tanong, Makatitiyak ba tayo na ang 1844 ang tunay na petsa ng pagtatapos ng dalawang libong tatlong daang araw? Oo! Sapagkat kung paanong tiyak na hindi maaaring dumating ang maling katuparan ng isang hula sa tamang panahon para sa tunay na katuparan, gayundin naman ay dapat nating mapagpasyahan na ang taong 1844 ang wastong wakas para sa dalawang libong tatlong daang araw. Ang Diyos, na nagkubli ng kaalamang iyon hanggang 1798, at nangako na lilitaw ang liwanag noon, ay gumabay sa pamamagitan ng Kanyang Espiritu na hindi nagkakamali sa mga taong masigasig na naghanap sa Kanya para sa wastong pagkaunawa ng panahon. Dumating na ang Kanyang panahon para “lumago” ang “kaalaman” sa paksang iyon, at ibinigay Niya ang tunay na liwanag.

GSAM 90.2Nang matuklasan ang wakas ng panahong ipinaliwanag sa mga tao sa “panahon ng kawakasan,” mabuting itanong kung ano ang kahalagahan ng pagtuklas na iyon. Natatagpuan natin sa panahong iyon, sa pagtatapos ng gawain ng ebanghelyo, na dapat ipahayag ang isang tiyak na panahon para sa pagdaraos ng paghuhukom. “At nakita ko,” sabi ni Juan, “ang ibang anghel na lumilipad sa kalagitnaan ng langit, na may dalang walang hanggang ebanghelyo upang ipangaral sa mga nananahan sa lupa, at sa bawat bansa, at angkan, at wika, at bayan, na sinasabi sa malakas na tinig, Matakot kayo sa Diyos, at magbigay kayo ng kaluwalhatian sa kaniya; sapagkat ang oras ng kaniyang paghuhukom ay dumating na: at sumamba kayo sa kaniya na lumalang sa langit, at lupa, at dagat, at sa mga bukal ng tubig.”²⁷ Hindi nangangaral ng ebanghelyo sa mga tao ang mga literal na anghel. Ang tao ang pinili ng Panginoon mismo upang ipangaral ang kaniyang ebanghelyo hanggang sa wakas ng mundo.²⁸ Ang anghel na ito, samakatuwid, ay simbolo ng isang mensahe ng ebanghelyo na nagpapahayag na dumating na ang oras para magsimula ang paghuhukom sa “bahay ng Diyos.”²⁹ Hindi maaaring ibigay ang ganitong mensahe mula sa mga Kasulatan hangga't hindi natuklasan sa mga Kasulatan ang panahon na hahantong sa paghuhukom. Ang yugto ng dalawang libong tatlong daang araw, gaya ng nabanggit na, ay umaabot hanggang sa imbestigatibong paghuhukom ng bayan ng Diyos.

GSAM 91Ang Araw ng Pagtubos: Isang Panahon ng Paghuhukom

GSAM 91.1Ang Araw ng Pagtubos, ang paglilinis ng makalupang santuwaryo, ay noon pa man at hanggang ngayon ay nauunawaan ng mga Hudyo bilang isang araw ng paghuhukom. At kahit ngayon, sa kanilang kalagayang nagkalat, bagaman hindi nila magawa ang lahat ng seremonya ng sinaunang panahon na kaugnay ng solemneng araw na iyon, ipinagdiriwang pa rin ito bilang isang araw ng paghuhukom. Bilang patunay nito, unang babanggitin natin ang sipi mula sa isang pahayagang Hudyo na inilathala sa San Francisco, California, na tinatawag na The Jewish Exponent, ang pahayagan ng mga ortodoksong Hudyo sa kanluran ng Kabundukang Rocky. Sa isyu para sa Setyembre 1892, may anunsyo na bago mailabas ang susunod na bilang, darating ang ikapitong buwan at ang Araw ng Pagtubos. Ang kanilang tawag sa ikapitong buwan ay Tishree, at sa ika-anim naman ay Ellul; gaya ng sinabi ng pahayagan, “Narito na ang buwan ng Ellul, at ang mga paalalang tunog ng Shofar [ang trumpeta na dapat ihip sa unang araw hanggang ikasampung araw ng ikapitong buwan, Awit 81:3, 4] ay maririnig tuwing umaga sa mga ortodoksong sinagoga, na nagpapayo ng paghahanda para sa araw ng alaala, at sa huling paghuhukom ng Yom Kippur.” Nang sila ay nasa pagtatapos ng Ellul, ang ikaanim na buwan, at malapit nang magsimula ang Tishree, ang ikapitong buwan, tuwing umaga sa loob ng sampung araw ay naririnig nila ang trumpeta na nagpapahayag ng huling paghuhukom ng taon sa sistemang tipikal na iyon.

GSAM 91Patotoo ng isang Rabbi na Hudyo

GSAM 91.2Muli, noong taong 1902, si Rabbi Isidore Myers, mula sa isang malaking kongregasyon ng mga Hudyo sa San Francisco, California, sa pag-aanunsyo ng araw ng pagtubos, ay nagsabi: “Habang tinatawid ang hangganan ng panahon mula sa isang taon patungo sa susunod, ang Israelita ay malinaw na pinapaalalahanan ng paglikha at ng pandaigdigang paghahari ng Manlilikha, at hinihikayat na ipagdiwang, sa pamamagitan ng busina ng trumpeta, ang anibersaryo, kung baga, ng kapanganakan ng panahon at ng koronasyon ng dakilang Hari. Tinatawagan din siya ng tinig ng parehong trumpeta, o Shofar, na suriin nang mabuti ang kanyang mga ginawa sa nakaraang taon habang siya ay nanginginig na nakatayo sa harap ng makakita-sa-lahat na mata ng Walang-hanggang Katarungan na nakaupo sa trono ng paghatol.”

GSAM 92.1Tulad ng sa pagsamba sa Templo ng mga Hudyo na nililinis ang santuwaryo minsan sa isang taon, tiyak na napagtanto ni Daniel na ang paglilinis na ito ng santuwaryo sa pagtatapos ng dalawang libong tatlong daang araw ay may kinalaman sa iba pa bukod sa taunang tipikal na paglilingkod. Ipinag-utos na ng Panginoon sa kaniyang bayan na, kapag gumagamit ng mga simbolo sa hula, ang panahong ibinigay ay dapat bilangin na “isang taon sa bawat araw.”³⁰ Kaya ang panahong ito ng dalawang libong tatlong daang araw, gaya ng ating nakita, ay nauukol sa pagtatapos ng gawain ni Kristo bilang dakilang saserdote sa makalangit na santuwaryo—sa imbestigatibong paghatol sa mga taong ang mga kaso, sa pamamagitan ng pagtatapat ng kasalanan, ay dinala sa makalangit na santuwaryo.

GSAM 92Ang Mensahe ng Paghuhukom na Dapat Ihatid noong 1844

GSAM 92.2Nang matuklasan ang panahon kung kailan magsisimula ang paghuhukom sa mga banal, nabuksan ang daan upang, ayon sa kaayusan ng mga pangyayari ng Panginoon na nakatanda sa hula, maipahayag ang mensahe, “Dumating na ang oras ng kaniyang paghuhukom.” Pansinin, hindi sinasabi na agad-agad pagkatapos matuklasan ang panahong iyon ay ipapahayag ang mensahe, kundi na ang liwanag na dati'y “sinelyohan” ay dapat linawin. Malinaw na nakikita natin na ito ay natupad. Sa mga susunod na kabanata ay lalabas na tiyak na itinakda ng Panginoon ang oras kung kailan ipapahayag ang mensahe ng ikalawang pagdating, at literal na ibinigay ang proklamasyon sa mundo.