Adventist Pioneer
Library
aplib.orgKütüphane
04 / 29

Bölüm 3 — Vaat Edilen Tohumun Gelişi

John Norton Loughborough

GSAM 57.1“ZAMAN dolunca Tanrı, Yasa altında olanları özgürlüğe kavuşturmak için ... Yasa altında doğan öz Oğlu'nu gönderdi. Öyle ki, bizler oğulluk hakkını alalım.”1

GSAM 57.2“Tanrı, duyurduğum Müjde ve İsa Mesih'le ilgili bildiri uyarınca, sonsuz çağlardan beri saklı tutulan sırrı açıklayan vahiy uyarınca sizi ruhça pekiştirecek güçtedir. O sır şimdi aydınlığa çıkarılmış ve öncesiz Tanrı'nın buyruğuna göre peygamberlerin yazıları aracılığıyla bütün ulusların iman ederek söz dinlemesi için bildirilmiştir. Bilge olan tek Tanrı'ya İsa Mesih aracılığıyla sonsuza dek yücelik olsun!”2

GSAM 57.3“Yukarıda kısaca değindiğim gibi Tanrı, sır olan tasarısını bana vahiy yoluyla bildirdi. ... Bu sır önceki kuşaklara açıkça bildirilmemişti. Şimdiyse Mesih'in kutsal elçilerine ve peygamberlerine Ruh aracılığıyla açıklanmış bulunuyor.... Bütün kutsalların en değersiziydim. Yine de Mesih'in akıl ermez zenginliğini uluslara müjdeleme ve her şeyi yaratan Tanrı'da öncesizlikten beri gizli tutulan sırrın nasıl düzenlendiğini bütün insanlara açıklama ayrıcalığı bana verildi.”3

GSAM 57.4Eski Ahit’te müjdenin gizli olduğu, Yeni Ahit’te ise açığa çıktığı söylenmiştir. Başka birinin ifade ettiği gibi: “Yahudiler, Allah’tan uzaklaştıkça, kurban hizmetiyle yapılan ibadete önem vermez hale geldiler. Oysa bu hizmet, İsa’nın bizzat kendisi tarafından kurulmuştu. Bu, her bakımdan O’nun bir simgesiydi; ve ruhsal güzellik ve yaşama gücüyle doluydu. Fakat Yahudiler, dini törenlerinde ruhsal yaşamı kaybettiler ve ölü şekillere bağlandılar. Allah’a güvenmek yerine, sundukları kurbanlara ve ayinlere güvendiler.

GSAM 58Dünyevi Hükümdarlık Arayışı

GSAM 58.1“Yahudiler, Mesih’in gelişini arzularken O’nun görevinin ne olduğunu gerçek anlamda algılayamadılar. Onlar günahtan kurtulmak yerine, Romalılardan kurtulmaya çalıştılar. Mesih’in bir fatih olarak gelmesini, zulmedenin gücünü kırmasını ve İsrail’i evrensel egemenliğe yüceltmesini istediler. Böylece, onların Kurtarıcı’yı reddetmeleri için yol hazırlanmış oldu.
GSAM 58.2“Güce susamış liderler ve onların karanlık baskısı altındaki insanlar, onların düşmanlarını yenecek ve İsrail krallığını tekrar kurabilecek Kişi’nin gelişini özlemle bekliyorlardı. Peygamberliklerin üzerinde çalıştılar; ama ruhsal anlayıştan yoksundular. Bu yüzden onlar, İsa’nın ilk gelişindeki mütevazılığı işaret eden o Kutsal Yazılar’ı fark edemediler ve O’nun ikinci gelişiyle ilgili görkemli konuşmasını yanlış yorumladılar. Kibir, onların görüşünü engelledi. Peygamberliği kendi bencil arzularına göre yorumladılar.
GSAM 58.3“Yahudi halkı, bin yıldan daha fazla bir süre boyunca Kurtarıcı’nın gelişini özlemle bekledi. O’nun gelişine büyük umutlar bağladılar. İlahilerde ve peygamberliklerde, tapınaktaki ayinde, evde yapılan duada, sürekli O’nun adını kutsal bir şekilde andılar. Fakat, geldiğinde O’nu tanımadılar. Cennetin Sevgilisi, onlara kurak yerden kök sürgünü gibi göründü. Ne biçimi, ne de güzelliği vardı. O’nun içindeki güzelliği göremediler ve O’nu istemediler. ‘Kendi yurduna geldi, ama halkı O’nu kabul etmedi.’”4

GSAM 58Davut’un Soyu

GSAM 58.4Daniel’in öngördüğü zaman, yani “Prens Mesih”in —meshedilmiş Olan’ın— ortaya çıkacağı zaman yaklaştıkça, Yahudi halkı şu şekilde akıl yürütebilirdi ve şüphesiz öyle de yaptı: Bedensel anlamda Mesih, Davut’un evinden ve soyundan gelecektir; bu nedenle doğumu da bu soyda olmalıdır; Yahudi kanunlarının ve geleneklerinin hükümlerine göre, otuz yaşında kamu hizmeti için meshedilmelidir; ve eğer o yaşta meshedilmiş kişi olarak ortaya çıkacaksa, doğumu, Mesih’in gelişine kadar sürecek olan altmış dokuz yıl haftasının sona ermesinden otuz yıl önce olmalıdır.

GSAM 59Şimon ve Anna’nın Kehanetleri

GSAM 59.1Bu sıralarda tüm İsrail büyük bir beklenti içindeydi. Kutsal Yazıları ciddiyetle ve adanmışlıkla inceleyenler, kendilerinin Hükümdarı ve Yöneticisi olacak kişinin doğuşunu bekliyorlardı. Yaşlı ve dindar Simeon’a “Rab'bin Mesihi'ni görmeden ölmeyeceği Kutsal Ruh aracılığıyla” vahyolunmuştu.5

GSAM 59.2Kurtarıcı bebek tapınağa getirildiğinde, Şimon bu çocuğun bahsedilen kişi, yani Mesih olduğunu anladı. “Sonra onu kucağına aldı, Tanrı’yı kutsadı ve şöyle dedi: Ey Rab, şimdi sözüne göre kulunu huzur içinde uğurlayabilirsin; çünkü gözlerim, tüm halkların önünde hazırladığın kurtarışını gördü: ulusları aydınlatacak bir ışık ve halkın İsrail’in yüceliği...

GSAM 59.3“Şimon onları [Yusuf ve Meryem’i] kutsayıp çocuğun annesi Meryem'e şöyle dedi: ‘Bu çocuk, İsrail'de birçok kişinin düşmesine ya da yükselmesine yol açmak ve aleyhinde konuşulacak bir belirti olmak üzere belirlenmiştir. Senin kalbine de adeta bir kılıç saplanacak. Bütün bunlar, birçoklarının yüreğindeki düşüncelerin açığa çıkması için olacak.’
GSAM 59.4“Anna adında bir kadın peygamber vardı. Aşer oymağından Fanuel'in kızıydı.... Tam o sırada ortaya çıkan Anna, Tanrı'ya şükrederek Yeruşalim'in kurtuluşunu bekleyen herkese İsa'dan söz etmeye başladı.”6

GSAM 59Melekler Çobanları Ziyaret Eder

GSAM 59.5Bundan önce, Kurtarıcı’nın doğuşunun müjdesi, melekler tarafından Beytlehem ovasındaki çobanlara duyurulmuştu. Melekler, çobanların dinleyen kulaklarına şu melodik sözleri söylediler:—

GSAM 60.1“En yücelerde Tanrı’ya yücelik olsun:
GSAM 60.1Yeryüzünde barış, insanlara iyi niyet.”

GSAM 60Bilgeler Beytlehem’i Ziyaret Eder

GSAM 60.2Ardından, Balam’ın öngördüğü gibi “yıldızın doğuşunu” gören Doğu’dan gelen bilge adamlar geldi. Yıldızın rehberliğini takip ederek Yeruşalim’e ulaştılar; burada yeni doğan Kral’ı sormak zorunda kaldılar. Arzu Edilenin doğum yerinin Beytlehem olduğu söylendiğinde yollarına devam ettiler; ve yeniden ortaya çıkan yıldızın rehberliğinde, Kurtarıcı’nın yattığı mütevazı yere ulaştılar. Burada kutsal Çocuğa tapındılar, O’na altın, tütsü ve mür hediyeleri sundular, ardından uzun yolculuklarına devam ederek evlerine döndüler.

GSAM 60On İki Yaşındaki Kurtarıcı

GSAM 60.3Çocukluğundan on iki yaşına kadar Kurtarıcı Mesih hakkında, bilgeliğinde ve boyunda artışı ile anne babasına karşı gösterdiği saygılı itaat dışında pek bir şey kaydedilmemiştir. Ancak on iki yaşında, yıllık bayram kutlamalarına katılmak üzere Yusuf ve Meryem’e eşlik ederek Yeruşalim’e gittiğinde, orada sorduğu sorularla ve kahinlerin çetrefilli sorunlarına verdiği cevaplarla sergilediği bilgiyle kahinleri hayrete düşürdü. Bu zamandan, halka açık hizmetlerine başlayana kadar, Meryem’in eşi Yusuf ile birlikte çalışarak mütevazı marangozluk mesleğini onurlandırdı.

GSAM 60Vaftizci Yahya’nın Görevi

GSAM 60.4Mesih’in kamuya açık hizmetine başlamasından önceki altı ay boyunca, Vaftizci Yahya O’nun misyonunun habercisiydi. Halk, Yahya’yı dinlemek ve ondan vaftiz olmak için büyük kalabalıklar halinde geliyordu. Onlar “umut içinde bekliyordu [Mesih’in gelmesini bekliyorlardı]. Yahya'yla ilgili olarak herkesin aklında [‘akıl yürütüyor ya da tartışıyorlardı,’ kenar notu], ‘Acaba Mesih bu mu?’ sorusu vardı. Yahya ise hepsine şöyle yanıt verdi: ‘Ben sizi suyla vaftiz ediyorum, ama benden daha güçlü Olan geliyor. Ben O'nun çarıklarının bağını çözmeye bile layık değilim. O sizi Kutsal Ruh'la ve ateşle vaftiz edecek. Harman yerini temizlemek ve buğdayı toplayıp ambarına yığmak için yabası elinde hazır duruyor. Samanı ise sönmeyen ateşte yakacak.’”7

GSAM 61İsa’nın Vaftizi

GSAM 61.1Yahya vaftiz törenini icra ederken, İsa’nın vaftiz olmak için kendisine doğru geldiğini gördü ve şöyle dedi: “İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu! ... Yahya tanıklığını şöyle sürdürdü: ‘Ruh'un güvercin gibi gökten indiğini, O'nun üzerinde durduğunu gördüm. Ben O'nu tanımıyordum. Ama suyla vaftiz etmek için beni gönderen, “Ruh'un kimin üzerine inip durduğunu görürsen, Kutsal Ruh'la vaftiz eden O'dur” dedi. Ben de gördüm ve “Tanrı'nın Oğlu budur” diye tanıklık ettim.’”8

GSAM 61Gökten Gelen Ses

GSAM 61.2Mesih’in Mesihliği, yalnızca Kutsal Ruh’un güvercin benzeri bir bedensel şekil içinde görünür bir şekilde inmesiyle değil, aynı zamanda gökten gelen bir sesle de teyit edildi. Matta İncili’nde şöyle okuruz: “İsa vaftiz olur olmaz sudan çıktı. O anda gökler açıldı ve İsa, Tanrı'nın Ruhu'nun güvercin gibi inip üzerine konduğunu gördü. Göklerden gelen bir ses, ‘Sevgili Oğlum budur, O'ndan hoşnudum’ dedi.”9

GSAM 61.3Her ne kadar “Yahya hiç mucize yapmadı” denmiş olsa da, halk, Mesih’in hizmetine eşlik eden o muazzam gücü gördüklerinde, “bu adam için söylediklerinin hepsi doğru çıktı” demek zorunda kaldılar.10

GSAM 61Yasaya Göre Meshedilen Mesih

GSAM 61.4Luka’nın vaftiz ve güvercin şeklindeki Kutsal Ruh aracılığıyla gerçekleşen bu meshedilme hakkındaki kaydıyla bağlantılı olarak şunu okuruz: “İsa görevine başladığı zaman otuz yaşlarındaydı.”11

GSAM 62.1Rabbimizin kırk günlük uzun orucunun ve vaftizinden hemen sonra çölde İblis’in şiddetli ayartmalarının ardından, “büyüdüğü Nasıra Kenti'ne geldiğinde her zamanki gibi Şabat Günü havraya gitti. Kutsal Yazılar'ı okumak üzere ayağa kalkınca ... Rab'bin Ruhu üzerimdedir. Çünkü O beni yoksullara Müjde'yi iletmek için meshetti ... İsa, ‘Dinlediğiniz bu Yazı bugün yerine gelmiştir’ diye konuşmaya başladı.”12

GSAM 62Zaman Doldu

GSAM 62.2Markos da aynı olayı aktarırken şöyle der: “‘Zaman doldu’ diyordu, ‘Tanrı'nın Egemenliği yaklaştı. Tövbe edin, Müjde'ye inanın!’”13 Meshedilmiş Olan’ın ortaya çıkacağı öngörülen zaman gelmişti. Kutsal Ruh tarafından meshedilme, vaftizinde gerçekleşmişti ve O şimdi, eski kutsal peygamberlerin öngördüğü zaman ve şekilde hizmetine başlıyordu.

GSAM 62Mesih’in Mesih Olduğunun Görünür Kanıtı

GSAM 62.3Mesih’in hizmetine sürekli mucizeler eşlik ediyordu; bu mucizeler, halk için, onun benzetmelerini ve sözlerini tam olarak kavrayamamış olsalar bile, onun İmanuel olduğunun, yani “Tanrı O'nunla birlikteydi” sözünün görünür bir kanıtıydı.14 Mesih, bu mucizelerle dünyaya yalnızca kendi içindeki Tanrı’nın gücünün bir kanıtını sunmakla kalmıyor, aynı zamanda Tanrı’nın karakterini ve sevgi dolu şefkatini de somut bir şekilde gösteriyordu. Filipus, Mesih’le üç yıl boyunca aralıksız birlikte bulunup O’nun muazzam mucizelerine tanık olduktan sonra, “Ya Rab, bize Baba'yı göster, bu bize yeter” dediğinde, İsa ona, “Filipus” dedi, “Bunca zamandır sizinle birlikteyim. Beni daha tanımadın mı? Beni görmüş olan, Baba'yı görmüştür. Sen nasıl, ‘Bize Baba'yı göster’ diyorsun? ... Bana iman edin; ben Baba'dayım, Baba da bendedir. Hiç değilse bu işlerden dolayı iman edin.”15

GSAM 63Yahya’nın Şaşkınlığı

GSAM 63.1Her ne kadar Yahya, Mesih’in vaftizinde Kutsal Ruh’un gözle görülür bir şekilde inişine tanık olmuş, gökten gelen ve O’nun Tanrı’nın Oğlu olduğunu ilan eden sesi duymuş ve kendisi de O’nun “dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu” olduğunu ilan etmiş olsa da, olaylar onun beklentilerinden o kadar farklı bir şekilde şekilleniyordu ki, kasvetli hapishanesinde tedirgin ve kafası karışık bir haldeydi.

GSAM 63.2“Kurtarıcı’nın havarileri gibi, Vaftizci Yahya da Mesih’in krallığının doğasını anlamamıştı. O, İsa’nın Davut’un tahtına oturmasını bekliyordu; zaman geçtikçe Kurtarıcı krallık yetkisini talep etmediğinden Yahya şaşkına dönmüş ve tedirgin olmuştu.”16 “Öğrencilerinden ikisini yanına çağıran [Yahya], ‘Gelecek Olan sen misin, yoksa başkasını mı bekleyelim?’ diye sormaları için onları Rab'be gönderdi.” “Tam o sırada [İsa], çeşitli hastalıklara, illetlere ve kötü ruhlara tutulmuş birçok kişiyi iyileştirdi, birçok körün gözünü açtı. Sonra Yahya'nın öğrencilerine şöyle karşılık verdi: ‘Gidin, görüp işittiklerinizi Yahya'ya bildirin.”17

GSAM 63.3Yahudiler ve hatta havariler bile, Kurtarıcı’nın dile getirdiği birçok gerçeği net bir şekilde anlamakta zorluk çekiyorlardı; çünkü Mesih’in, geldiğinde kendileri için çok ağır bir yük olan Roma boyunduruğunu kırıp hemen Davut’un krallığını yeniden kuracağına ve dünyevi bir kral olarak hüküm süreceğine dair inançları çok kök salmıştı.

GSAM 63.4İsa vaazına şöyle başlayarak başladı: “Tövbe edin! Çünkü Göklerin Egemenliği yaklaştı.”18 On iki havarisi gönderildiğinde, onlar da aynı mesajı, “Göklerin Egemenliği'nin yaklaştığını” duyurdular.19 Hizmetinin daha sonraki bir aşamasında, yetmiş kişi gönderildiğinde, onlara şöyle denildi: “Tanrı'nın Egemenliği size yaklaştı.”20

GSAM 64İnsanlar Mesih’in İşlerine Hayran Kaldılar

GSAM 64.1Mesih’in muhteşem sözleri ve öğretileri, halkın şöyle demesine neden oldu: “Hiç kimse hiçbir zaman bu adamın konuştuğu gibi konuşmamıştır.”21 Kör ve dilsiz adamı iyileştirdiğinde ise, “Bütün kalabalık şaşırıp kaldı. ‘Bu, Davut'un Oğlu olabilir mi?’ diye soruyorlardı.”22 Ya da başka bir deyişle, Bu, Davut’un soyundan gelen, vaat edilen Kurtarıcı değil mi? “Kendi memleketine gitti ve oradaki havrada halka öğretmeye başladı. Halk şaşıp kalmıştı. ‘Adamın bu bilgeliği ve mucizeler yaratan gücü nereden geliyor?’ diyorlardı. ‘Marangozun oğlu değil mi bu? Annesinin adı Meryem değil mi? Yakup, Yusuf, Simun ve Yahuda O'nun kardeşleri değil mi?”23

GSAM 64.2Mesih’in hizmetinin yaklaşık üçüncü yılında, tapınakta adanma bayramına katılırken Yahudiler etrafını sardılar ve O’na şöyle dediler: “Bizi daha ne kadar zaman kuşkuda bırakacaksın? Eğer Mesih isen, bize açıkça söyle.”24 Bir önceki yıl, “beş arpa ekmeğiyle iki balığı” kullanarak beş bin kişiyi doyurduğu muazzam mucizeyi gerçekleştirdiğinde, “onların gelip kendisini kral yapmak üzere zorla götüreceklerini bildiğinden [bu yüzden] tek başına yine dağa çekildi.”25

GSAM 64Mesih, Öğrencilerine Ölümünü Anlatıyor

GSAM 64.3Mesih, havarilerine öğüt verirken, hemen başlayacak dünyevi bir hükümdarlık fikrini ortadan kaldırmayı ve onlara ölmesi, yeniden dirilmesi, ayrılması ve tekrar gelmesi gerektiğini göstermeyi önemli bir nokta haline getirdi. Bu yüzden onlara şöyle sordu: “Ya İnsanoğlu'nun önceden bulunduğu yere yükseldiğini görürseniz...?”26 Onlara “kendisinin Mesih olduğunu kimseye söylememeleri” talimatını verdikten sonra şunu okuyoruz: “Bundan sonra İsa, kendisinin Yeruşalim'e gitmesi, ileri gelenler, başkâhinler ve din bilginlerinin elinden çok acı çekmesi, öldürülmesi ve üçüncü gün dirilmesi gerektiğini öğrencilerine anlatmaya başladı. Bunun üzerine Petrus O'nu bir kenara çekip azarlamaya başladı. ‘Tanrı korusun, ya Rab! Senin başına asla böyle bir şey gelmeyecek!’ dedi.”27

GSAM 65.1Aynı zamanda onlara, orada duranlardan bazılarının, İnsanoğlu’nun krallığıyla geldiğini görmeden ölmeyeceklerini söyledi.28 Yaklaşık sekiz gün sonra bu peygamberlik sözü yerine geldi; ve elçi Petrus, Mesih’in krallığıyla gelmesine dair bu “görümü”, henüz gelecekte gerçekleşecek olan Mesih’in gerçek ikinci gelişinin kanıtı olarak gösterir.29

GSAM 65.2Bir keresinde Mesih ve havarileri Celile’deyken, İsa onlara şöyle dedi: “İnsanoğlu, insanların eline teslim edilecek ve öldürülecek, ama üçüncü gün dirilecek. Öğrenciler buna çok kederlendiler.”30 Yine de onun ne demek istediğini anlamadılar, kavrayamadılar; zira o, ölümünün ve dirilişinin ciddi gerçeğiyle zihinlerini etkilemeye çalışırken bile, onlar aralarında Göğün Krallığı’nda kimin en büyük olacağı konusunda tartışıyorlardı.31

GSAM 65.3Başka bir vesileyle Petrus İsa’ya şöyle dedi: “Biz her şeyi bırakıp senin ardından geldik, kazancımız ne olacak? İsa onlara, ‘Size doğrusunu söyleyeyim’ dedi, ‘Her şey yenilendiğinde, İnsanoğlu görkemli tahtına oturduğunda, siz, evet ardımdan gelen sizler, on iki tahta oturup İsrail'in on iki oymağını yargılayacaksınız.”32 Yine de yakında kurulacak bir krallık düşüncesi zihinlerinde en ön plandaydı ve onlar da, insan doğası gereği, krallıkta en yüksek yeri aramaya başladılar.

GSAM 65.4Ardından, Zebedi’nin oğulları Yakup ve Yuhanna’nın hırslı annesi, Mesih’ten oğullarının yüksek mevkilere layık görülmesini ister — biri tahtının sağında, diğeri solunda; ya da belki biri hükümetin başbakanı, diğeri de dışişleri bakanı olsun diye. Ancak Mesih açıkça şöyle dedi: “Siz ne dilediğinizi bilmiyorsunuz.”33

GSAM 66Yeruşalim’e Zaferle Giriş

GSAM 66.1Bu olaydan çok geçmeden büyük ve şaşırtıcı bir olay meydana geldi. Dört gündür ölü olan Lazarus’un mezardan diriltilmesiydi. Böylesine muazzam bir mucize halkı o kadar heyecanlandırdı ve hayrete düşürdü ki, Ferisiler telaşlandı; onlar, kâhinlerle birlikte derhal bir konsey topladılar; ve görüşmelerinde şöyle sordular: “Ne yapacağız? Bu adam birçok doğaüstü belirti gerçekleştiriyor. Böyle devam etmesine izin verirsek, herkes O'na iman edecek. Romalılar da gelip kutsal yerimizi ve ulusumuzu ortadan kaldıracaklar.”34 Aşağıdan gelen şeytani bir güç, Mesih’i yok etmeye çalışanları bu şekilde ele geçirirken, yukarıdan gelen bir güç de kitleleri O’nu yüceltmeye ve O’nunla ilgili önceden bildirilmiş olanları yerine getirmeye yönlendiriyordu.

GSAM 66.2Yukarıda bahsedilen olayda, halk toplu halde dışarı çıktı; sadece İsa’yı görmek için değil, aynı zamanda O’nun ölümden dirilttiği Lazarus’u da görmek için. Artık onlara göre İsa’nın uzun zamandır bekledikleri kral olduğu kesindi ve bir eşek yavrusunun sırtında Yeruşalim’e doğru gelen O’nunla karşılaştıklarında, Kutsal Yazıların şu sözleri akıllarına güçlü bir şekilde geldi: “Korkma, ey Siyon kızı! İşte, Kralın sıpaya binmiş geliyor.”35 O muazzam kalabalıktan muazzam bir zafer çığlığı yükseldi; bu, soğuk kalpli, hesapçı Ferisileri büyük ölçüde rahatsız etti. Aralarında şöyle dediler: “Görüyorsunuz, elinizden hiçbir şey gelmiyor. Bütün dünya O'nun peşine takıldı.”36 Mesih’ten bu haykırışları durdurmasını istediklerinde, O şöyle cevap verdi: “Size şunu söyleyeyim, bunlar susacak olsa, taşlar bağıracaktır!”37 Rab bu olayla ilgili olarak, “Haykırın” demişti; ve eğer halk O’nun sözünü yerine getirmezse, O da sokağın taşlarına ses verecek ve onlar haykıracaktı; çünkü O’nun sözü yerine getirilmeliydi.

GSAM 66Mesih’in Gidip Tekrar Dönmesi

GSAM 66.3Kurtarıcımız, sadece havarilerinin zihinlerini, kendisinin öleceği ve yeniden dirileceği gerçeğine yöneltmekle kalmadı, aynı zamanda krallığın, kendisi gidip tekrar dönene kadar gelmeyeceğini de onlara öğretmek istedi. Çarmıha gerilmesine atıfta bulunarak şöyle dedi: “Ben yerden yukarı kaldırıldığım zaman bütün insanları kendime çekeceğim.” İsa bunu, nasıl öleceğini belirtmek için söylüyordu. Kalabalık O'na şöyle karşılık verdi: “Kutsal Yasa'dan öğrendiğimize göre Mesih sonsuza dek kalacaktır. Nasıl oluyor da sen, ‘İnsanoğlu yukarı kaldırılmalıdır’ diyorsun? Kimdir bu İnsanoğlu?”38

GSAM 67.1Krallığının yeryüzünde kurulmasından önce ayrılıp tekrar geri döneceği gerçeğini havarilerinin zihinlerine daha iyi kazımak için şöyle dedi: “Çocuklar! Kısa bir süre daha sizinleyim. Beni arayacaksınız, ama Yahudiler'e söylediğim gibi, şimdi size de söylüyorum, benim gideceğim yere siz gelemezsiniz.... Simun Petrus O'na, ‘Ya Rab, nereye gidiyorsun?’ diye sordu. İsa, ‘Gideceğim yere şimdi ardımdan gelemezsin, ama sonra geleceksin’ diye yanıtladı.”39 Ardından endişeli ve kederli kalplerini şu sözlerle teselli etti: “Yüreğiniz sıkılmasın. Tanrı'ya iman edin, bana da iman edin. Babam'ın evinde kalacak çok yer var. Öyle olmasa size söylerdim. Çünkü size yer hazırlamaya gidiyorum. Gider ve size yer hazırlarsam, siz de benim bulunduğum yerde olasınız diye yine gelip sizi yanıma alacağım.”40

GSAM 67Soylu Adamın Meseli

GSAM 67.2Kurtarıcı yine, havarileriyle birlikte Yeruşalim’e doğru giderken, krallığın hemen ortaya çıkacağına dair yanlış düşünceyi düzeltmek amacıyla şu benzetmeyi kullandı: “Soylu bir adam, kral atanıp dönmek üzere uzak bir ülkeye gitti. Gitmeden önce kölelerinden onunu çağırıp onlara birer mina verdi. ‘Ben dönünceye dek bu paraları işletin’ dedi.... Adam kral atanmış olarak geri döndüğünde, parayı vermiş olduğu köleleri çağırtıp ne kazandıklarını öğrenmek istedi.”41 Bu benzetmede Rab, kendini asilzade olarak tasvir eder. O, uzak bir ülkeye —Babasının yanına— gidip orada krallığı alacak ve ardından hüküm sürmek üzere geri dönecekti.

GSAM 68.1Havarilerin “senin gelişini ve çağın bitimini gösteren belirti ne olacak?”42 sorusuna yanıt olarak Kurtarıcı, kiliseye gelecek büyük sıkıntı boyunca gerçekleşecek olayların bir listesini ve ortaya çıkacak kesin işaretleri onlara verdi. Bunlar ortaya çıktığında, O’nun gelişinin yakın olduğunu, hatta kapıda olduğunu ve bunları gören neslin O gelene kadar sahneden çekilmeyeceğini anlayacaklardı.43

GSAM 68Tüm Havariler Tarafından Terk Edilme

GSAM 68.2Ancak Mesih’in, kendi ölümü ve aşağılanmasıyla ilgili olarak havarilere verdiği tüm talimatlara rağmen, onlar, yargılanması ve çarmıha gerilmesiyle ilgili olarak kendilerine öğrettiği gerçeği tam anlamıyla kavrayamadılar. Gerçeğe dair kavrayışları o kadar zayıftı ki, yargılama geldiğinde umutları söndü ve hepsi “O'nu bırakıp kaçtı.”44 Hatta, eğer herkes O’nu terk etse bile ben asla terk etmeyeceğim diye büyük bir güvenle beyan eden, her zaman gayretli Petrus bile, birkaç saat sonra Rabbini inkâr etti ve yemin ederek o adamı tanımadığını söyledi. Rab’bin, çarmıha gerilmesinden sonraki üçüncü günde ölümden dirileceği yönündeki sözünü kavrayışları o kadar yetersizdi ki, aralarında “Ölümden dirilmek ne demek?” diye sorgulayıp tartıştılar.45 Gerçekten de o kadar imansızdılar ki, O öldükten ve bedeni Yusuf’un yeni mezarına konulduktan sonra, O’nu mumyalama hazırlıklarına başladılar. Umut yok olmuştu — Mesih’le birlikte mezara gömülmüştü — havariler için ne kadar da hüzünlü bir Sebt günüydü! Keder ve hayal kırıklığıyla yüklü kalplerle, hayatı şefkat ve merhamet dolu, onları teselli edip güçlendirecek merhametli ve şefkatli bir Kurtarıcı olmadan, durumları ne kadar da içler acısıydı!

GSAM 69Diriliş Sabahının Heyecan Verici Olayları

GSAM 69.1Haftanın ilk gününün sabahı ağarıyor! Cennette ve yeryüzünde ne büyük bir kargaşa! Yüce bir melek, Tanrı’nın Oğlu’na dirilmesini emreden bir mesajla, görkemli alemlerden Yusuf’un mezarına iner. “Ansızın büyük bir deprem oldu. Rab'bin bir meleği gökten indi ve mezara gidip taşı bir yana yuvarlayarak üzerine oturdu. Görünüşü şimşek gibi, giysileri ise kar gibi bembeyazdı. Nöbetçiler korkudan titremeye başladılar, sonra ölü gibi yere yıkıldılar.”46 “ölmüş olan birçok kutsal kişinin cesetleri dirildi. Bunlar mezarlarından çıkıp İsa'nın dirilişinden sonra kutsal kente girdiler ve birçok kimseye göründüler.”47 Yeruşalim’de, dostlarının kapılarına gelen bu tür ziyaretçileri düşünün; çarmıha gerilen Mesih’in ölümden dirildiğini ve kendilerinin de O’nun gücüyle O’nun dirilişine tanıklık etmek üzere diriltildiklerini müjdeleyen mesajla. Havariler ve kutsal kadınlar arasında ne büyük bir hareketlilik vardı—“O ölümden dirildi, çünkü O’nu gördük ve O’nunla konuştuk!” diye müjdeyi duyurmak için oradan oraya koşuşturuyorlardı.

GSAM 69İsa Kıra Doğru Yürüyor

GSAM 69.2“Ve işte, aynı gün onlardan ikisi, Yeruşalim’den yaklaşık altmış furlong [yedi buçuk mil] uzaklıktaki, Emmaus adlı küçük bir köye gittiler. Ve aralarında olan biten her şeyi konuşuyorlardı. Ve tam aralarında konuşup tartışırken, İsa’nın kendisi onlara yaklaştı ve onlarla birlikte yürüdü. Ancak gözleri engellenmişti, onu tanıyamıyorlardı. İsa onlara, Yürürken birbirinizle ne tür konuşmalar yapıyorsunuz da bu kadar üzgünsünüz? diye sordu. İçlerinden Kleopas adında biri ona cevap vererek, Yeruşalim’de olup da bu günlerde orada olanları bilmeyen tek yabancı sen misin? dedi. İsa da onlara, Ne gibi olaylar? diye sordu. Onlar da O’na şöyle dediler: Tanrı’nın ve tüm halkın önünde, hem işlerinde hem sözlerinde güçlü bir peygamber olan Nasıralı İsa’yla ilgili; başkâhinler ve yöneticilerimizin O’nu ölüm cezasına çarptırmak üzere teslim edip çarmıha gerdikleriyle ilgili. Oysa biz, İsrail’i kurtaracak kişinin O olacağına inanıyorduk; üstelik tüm bunlara ek olarak, bugün bu olayların üçüncü günü. Evet, ayrıca aramızdan bazı kadınlar da bizi hayrete düşürdüler; onlar sabah erkenden mezara gitmişlerdi; O’nun cesedini bulamayınca geri gelip, meleklerin göründüğünü ve O’nun hayatta olduğunu söylediklerini anlattılar. Bizimle birlikte olanlardan bazıları da mezara gittiler ve kadınların söylediği gibi buldular; ama O’nu görmediler.
GSAM 70.1“İsa onlara, ‘Sizi akılsızlar! Peygamberlerin bütün söylediklerine inanmakta ağır davranan kişiler! Mesih'in bu acıları çekmesi ve yüceliğine kavuşması gerekli değil miydi?’ dedi. Sonra Musa'nın ve bütün peygamberlerin yazılarından başlayarak, Kutsal Yazılar'ın hepsinde kendisiyle ilgili olanları onlara açıkladı.”48 Onlarla birlikte yemek yemeye hazırlanırken ekmeği böldü ve şükretti; “O zaman onların gözleri açıldı ve kendisini tanıdılar.... Onlar birbirine, ‘Yolda kendisi bizimle konuşurken ve Kutsal Yazılar'ı bize açıklarken yüreklerimiz nasıl da sevinçle çarpıyordu, değil mi?’ dediler.”49

GSAM 70.2Artık, sorun onlara tam olarak açıklandıktan sonra, havariler nihayet Kurtarıcı’nın misyonuyla bağlantılı bir ölüm ve diriliş olduğunu görebiliyorlar. Peki, O’nun krallığı meselesine nasıl bakacaklar?

GSAM 70.2“O, çarmıha gerilmesinden sonra pek çok kesin kanıtla diri olduğunu gösterdi; kırk gün boyunca onlara göründü ve Tanrı’nın krallığıyla ilgili konulardan söz etti; ve onlarla bir araya geldiğinde, Yeruşalim’den ayrılmamalarını, ancak Baba’nın vaadini beklemelerini emretti; bu vaadi, dedi, benden duydunuz. Zaten Yahya suyla vaftiz etmişti; ama sizler, birkaç gün sonra Kutsal Ruh’la vaftiz edileceksiniz.

GSAM 71Şimdi Krallığı Geri Kuracak mısın?

GSAM 71.1“Elçiler bir araya geldiklerinde İsa'ya şunu sordular: ‘Ya Rab, İsrail'e egemenliği şimdi mi geri vereceksin?’ [Yani, Kutsal Yazılara göre senin çarmıha gerilmen ve ölümden dirilmen gerektiği bilgisini edindik, ama şimdi krallığı geri kurmayacak mısın?] İsa onlara, ‘Baba'nın kendi yetkisiyle belirlemiş olduğu zamanları ve tarihleri bilmenize gerek yok’ karşılığını verdi. ‘Ama Kutsal Ruh üzerinize inince güç alacaksınız. Yeruşalim'de, bütün Yahudiye ve Samiriye'de ve dünyanın dört bucağında benim tanıklarım olacaksınız.’ İsa bunları söyledikten sonra, onların gözleri önünde yukarı alındı. Bir bulut O'nu alıp gözlerinin önünden uzaklaştırdı. İsa giderken onlar gözlerini göğe dikmiş bakıyorlardı. Tam o sırada, beyaz giysiler içinde iki adam yanlarında belirdi. ‘Ey Celileliler, neden göğe bakıp duruyorsunuz?’ diye sordular. ‘Aranızdan göğe alınan İsa, göğe çıktığını nasıl gördünüzse, aynı şekilde geri gelecektir.’”50

GSAM 71İsa, Yeniden Kurulum Gerçekleşene Kadar Göklerde Kalacak

GSAM 71.2Kurtarıcı onları terk etmiş ve onlar da O’nun “daha önce bulunduğu yere yükseldiğini” gerçekten görmüş olduklarından, Krallığın ne zaman geleceği konusunda Kutsal Ruh’un kendilerine öğreteceği konusunda güvenceye sahip oldular. Bu nedenle Petrus, Ruh’u aldıktan sonra halka verdiği talimatlarda şöyle dedi: “sizin için önceden belirlenen Mesih'i, yani İsa'yı göndersin. Tanrı'nın eski çağlardan beri kutsal peygamberlerinin ağzından bildirdiği gibi, her şeyin yeniden düzenleneceği zamana dek İsa'nın gökte kalması gerekiyor.”51

GSAM 71.3Kutsal Ruh, elçi Petrus’a üç dünya ile ilgili gerçekleri de bildirdi: Birincisi, tufandan önceki ve suyla yok edilen dünya; ikincisi, ateşe ayrılmış olan şimdiki dünya —Revised Version’da belirtildiği gibi, yeryüzünün içinde depolanmış olan ateş—; bu ateş, tanrısız insanların mahvoluşuna, yıkımına ve yok oluşuna yol açacaktır; üçüncüsü ise “doğruluğun barınacağı” yeni yeryüzü; ya da bazılarının çevirisinde olduğu gibi, “doğruların yaşayacağı” yeryüzü.52

GSAM 72.1Elçi Pavlus, Tanrı’nın halkının dirilişinin ve tüm kutsallarının ölümlü olmaktan ölümsüzlüğe dönüşümünün “göz açıp kapayıncaya kadar, son borazan sesiyle” gerçekleşeceğini ortaya koydu. Korintlilere, Mesih’in şu anda Babası’nın tahtında olduğunu ve tüm düşmanları O’na boyun eğene kadar orada kalacağını belirtti. Yani, Daniel 7:13, 14; Mezmurlar 2:8, 9’da peygamberlikle bildirildiği gibi, Baba tarafından krallığı—kendi krallığı—ona teslim edilene kadar. Selanik kilisesine ise Mesih’in gelişini ve dirilişi, onların tek umudu olarak ve sevdikleri kişiler ölümün eliyle onlardan ayrıldıklarında gerçek teselliyi içeren bir şey olarak sundu.53

GSAM 72Efendinin Dönüşü Belirsiz

GSAM 72.2O zamana kadar kilise, Efendinin ne zaman geri döneceğine dair kesin bir bilgiye sahip değildi. Elçi, Selaniklilere yazdığı ilk mektubunda, “Hayatta kalan ve geride kalan bizler göğe alınacağız” dediğinde, kardeşler bunu, Mesih’in bazılarının hâlâ hayatta olduğu sırada geleceği anlamına geldiği şeklinde anladılar. İkinci mektubunda ise, mektubuna ilişkin yanlış algılarını düzeltir ve onlara şöyle der: “imandan dönüş başlamadıkça, mahvolacak olan o yasa tanımaz adam ortaya çıkmadıkça o gün gelmeyecektir. Bu adam, tanrı diye anılan ya da tapılan her şeye karşı gelerek kendini hepsinden yüce gösterecek.”54

GSAM 72Dinden Dönüş

GSAM 72.3Yine de kilise, Mesih’in ikinci gelişinin zamanı konusunda karanlıkta yolunu bulmaya çalışmaktadır. Kardeşler, bir sapma olacağını öğrenmişlerdi; ancak bunun ne kadar süreceği sorusu akıllarda kalmıştı. Daha sonra, Patmos adasındaki bir görüm sırasında Yuhanna’ya, Vahiy kitabının on ikinci ve on üçüncü bölümlerinde yer alan semboller aracılığıyla bir cevap verildi: “bir zaman, zamanlar ve yarım zaman”, “kırk iki ay”, “bin iki yüz altmış gün” (yıl); ancak o uzun dönemin başlangıcını işaret eden olay henüz gerçekleşmemişti. Bu nedenle kilise, Mesih’in ortaya çıkışının tam zamanını kesin olarak bilmeden hâlâ O’nun gelişini umut ediyor ve bekliyordu; zira o sıkıntı dönemi geçtiğinde, “kalan” kilise için hâlâ kısa bir çatışma ve zafer dönemi kalacaktı.55

GSAM 73.1Yeni Ahit kayıtlarının sona ermesiyle birlikte, Mesih’in ikinci gelişi teması açıkça önümüze serilmiştir. Her otuz ayetten yaklaşık biri, bir şekilde Rabbimiz İsa Mesih’in ikinci gelişinden bahsetmektedir. Robert Patterson, D.D., bu konu ve modern zamanlara kadar geçen çağlar boyunca kilisenin bu umuda ilişkin konumuyla ilgili olarak, “Mübarek Umut” başlığı altında, The Interior adlı gazetede şu şekilde konuşur:—

GSAM 73Dünyevi Milenyum — Patterson

GSAM 73.2“Rabbimiz, Baba’nın yanına gitmek üzere yeryüzündeki kilisesini terk ettiğinde, onu kederli bir durumda bıraktı. Beş yüz öğrencisi, en yüksek zekâlardan biri tarafından Hristiyanlık karşıtı dinler ve hükümetler şeklinde örgütlenmiş, en zehirli kinle hareket eden ve yüzyılların deneyimiyle en etkili yıkım yöntemlerini öğrenmiş düşmanlarından oluşan tüm dünya tarafından kuşatılmıştı. Rab, karşı karşıya olduğumuz tehlikeyi biliyordu; son vaazlarında da bu tehlikeyi hafifletmedi, ne de dünyanın düşmanlığının ve kilisenin sıkıntılarının azalacağına dair herhangi bir vaat vermedi. Ancak, düşmanlarını alt etmek için bizzat geri döneceğine ve o mübarek güne kadar bize destek olacağına söz verdi. ‘Dünya sizden nefret eder. Dünyada sıkıntınız olacak. Ağlayacak ve yas tutacaksınız, ama dünya sevinecek. Üzüleceksiniz, ama üzüntünüz sevinç haline dönüşecek.... Şu anda üzgünsünüz, ama sizi tekrar göreceğim ve yüreğiniz sevinecek; ve sevincinizi kimse sizden alamayacak. Eğer gidersem, tekrar geleceğim ve sizi kendime alacağım; böylece benim olduğum yerde siz de olasınız.’
GSAM 74.1“İşte bu, O’nun ayrılışında kilisesini teselli ettiği, kişisel dönüşüne dair kutsal umuttu. O’nun yokluğunun tüm süresi boyunca sıkıntı çekmemiz gerektiğini söyledi; ve öyle de oldu. Eğer O’nun yokluğunda herhangi bir dışsal barış döneminin tadını çıkaracaksak, eğer kilisesi dünyanın saldırılarından kurtulacaksa, eğer buğdayın arasında yabani otların yetişmeyeceği bir saflık çağı olacaksa, ya da O’nun gelişinde, Rab’bin ihtişamıyla dolu bir dünyanın halkı tarafından karşılanacaksa, hatta yeryüzünde iman bulabiliyorsa, bu O’nun için en beklenmedik bir sürpriz olacaktır. İsa bu bin yıllık dönemden haberdar değildi. Bundan haberdar olmadığını söylüyoruz, çünkü bize bundan bahsetmedi; ve O şöyle der: ‘Size dost dedim. Çünkü Babam'dan bütün işittiklerimi size bildirdim.’ Ancak tüm vaazlarında ve benzetmelerinde, O’nun gelişinden önce herhangi bir barış ya da ihtişam dönemi umut etmemiz gerektiğine dair en ufak bir ima bile yoktur. Havariler de Mesih’in olmadığı bir milenyumdan habersizdirler. Rabbimizin ayrılışından sonraki üç yüz yıl boyunca kilisenin kutsal umudu, O’nun geri dönüşüydü.
GSAM 74.2“Ancak, önceden bildirilen sapkınlığının ilerlemesi sürecinde, Mesih’in gelini, O’nun yokluğunda yeryüzü krallarının dostluğuyla kendini avutmaya başladığında, doğal olarak gözünü doğu gökyüzünden ve dünyevi ihtişamına son verecek olan Rabbinin dönüşünden başka yöne çevirdi. Reformcular müjde borazanını dudaklarına götürdüklerinde... Mesih’siz bir bin yıllık döneme dair hayaller anında silinip gitti... ve kilise, Mesih Karşıtı’nı yok etmek üzere Rab’bin gelişini yeniden aramaya başladı.... Reformcular, mektuplarında, vaazlarında ve iman beyanlarında, bin yıllık dönem öncesi umutlarını ilan ettiler.
GSAM 74.3“Westminster Meclisi, itirafnamelerini, premilenyalistlerin imanını tam anlamıyla ifade eden sözlerle Rab’bin ikinci gelişine olan imanlarının beyanıyla sonlandırır. Şu ağırlıklı sözlerle ilan ederler: ‘Mesih, hem tüm insanları günahtan caydırmak hem de sıkıntıları içindeki dindarların daha büyük bir teselli bulması için bir yargı günü olacağına bizi kesin olarak ikna etmek istediği gibi, o günün insanlarca bilinmemesini de ister; böylece insanlar tüm dünyevi güvenceleri bir kenara atıp her zaman uyanık kalabilirler, çünkü Rab’bin hangi saatte geleceğini bilmezler: ve her zaman Gel, Rab İsa! Çabuk gel! demeye hazır olabilirler!’56
GSAM 75.1“Reformcu atalarımız, Rab’bin gelişini bekleyerek yüreklerini güçlendirdiler ve ‘Sahayı koruyun! Çünkü O, yardım ordularıyla geliyor’ diye haykırarak birbirlerini cesaretlendirdiler. Bu duygu, son zamanlarda popüler bir canlanma ilahisinde de yer bulmuş olsa da, eski İskoç Antlaşmacıları için zaten tanıdık bir duyguydu.
GSAM 75.2“Ancak çok geçmeden, reformcu kiliseler arasında imandan ikinci bir sapma başladı. Bu akım İskoçya’da Moderatizm olarak biliniyordu; İngiltere’de Arianizm ve daha yakın zamanda Geniş Kilise Hareketi olarak; Amerika’da ise kendisine Unitarizm adı verildi; Almanya’da ise Rasyonalizm olarak anıldı. İnsan aklını yargıç, son derece sınırlı modern gözlemlerimizi ise kanıt olarak kabul eden ve herhangi bir olayın, gözlemlenen doğa kanunlarının akışı dışında gerçekleşebileceğini reddeden bu akım, İsa’yı, zamanının oldukça ilerisinde olan, ancak modern bilimden tamamen habersiz bir Yahudi haham seviyesine indirdi. Elbette, böyle bir kişinin görünmez dünyadan geri dönüp yeryüzünde hüküm sürmesi fikri, İbrani mitolojisine atfedildi.

GSAM 75Daniel Whitby’nin Milenyum Hakkındaki Görüşleri

GSAM 75.3“İkinci gelişi ve yeryüzünde hüküm sürmesi ile ilgili vaatler, basitçe O’nun müjdesinin yayılması ve dünyanın büyük bir kısmının bin yıl boyunca – ya da bazılarının düşündüğü gibi 360.000 yıl boyunca – Hristiyanlığa boyun eğmesi olarak yorumlandı; bu süre zarfında insanlık, medeniyet sanatlarında ilerleyecek ve eşi benzeri görülmemiş bir barış ve refahın tadını çıkaracaktı. Ve sıradan bir zihnin kavrayamayacağı kadar uzun olan bu döngünün sonunda, muhtemelen doğada büyük bir sarsıntı meydana gelecek ve Rab’bin gelip dünyayı yok edeceği ve insan ırkını yargıya çağıracağı söylenebilirdi. Bu teori, Whitby [Daniel Whitby 1726’da öldü] adlı bir İngiliz yorumcu tarafından detaylandırılmış ve yaygınlaştırılmıştı; yayınlanmış mektuplarından Arian olduğu kanıtlanan bu kişinin yorumları kendi sınıfı arasında popülerdi ve onun efsanevi milenyum teorisi, uzun süreli ondalık gelirleri ve şeref vaat ettiği için Avrupa’daki devlet kiliselerinden maaş alan birçok ortodoks kişi ve bu kiliselerin dostları tarafından olumlu karşılandı. Onların etkisiyle bu teori Amerika’ya da taşındı ve orada hemen kürsülerdeki basmakalıp sözler ve kapanış konuşmaları için malzeme olarak kullanıldı.”

GSAM 76.1Rab’bin gelişinin “kapının eşiğinde” olduğunu bildiren ciddi uyarısını gönderdiği zamana yaklaştığımızda, dünyanın çeşitli yerlerinde bu tür teoriler ortalıkta dolaşıyordu.

Notlar

  1. Galatyalılar 4:4, 5. ↩
  2. Romalılar 16:25-27. ↩
  3. Efesliler 3:3-9. ↩
  4. The Desire of Ages, s. 29, 30-34. ↩
  5. Luka 2:26. ↩
  6. Luka 2:28-38. ↩
  7. Luka 3:15-17. ↩
  8. Yuhanna 1:29-34. ↩
  9. Matta 3:16, 17. ↩
  10. Yuhanna 10:41. ↩
  11. Luka 3:23. ↩
  12. Luka 4:16-21. ↩
  13. Markos 1:15. ↩
  14. Elçilerin İşleri 10:38; Yuhanna 3:2. ↩
  15. Yuhanna 14:8-11. ↩
  16. The Desire of Ages, s. 215. ↩
  17. Luka 7:19-22; Matta 11:4. ↩
  18. Matta 4:17. ↩
  19. Matta 10:7. ↩
  20. Luka 10:9. ↩
  21. Yuhanna 7:46. ↩
  22. Matta 12:23. ↩
  23. Matta 13:54, 55. ↩
  24. Yuhanna 10:24. ↩
  25. Yuhanna 6:15. ↩
  26. Yuhanna 6:62. ↩
  27. Matta 16:20-22; Markos 9:31. ↩
  28. Matta 16:28; Luka 9:27. ↩
  29. 2 Petrus 1:16-19. ↩
  30. Matta 17:22, 23. ↩
  31. Matta 18:1; Markos 9:33, 34. ↩
  32. Matta 19:27, 28; Luka 22:28-30. ↩
  33. Matta 20:20-24. ↩
  34. Yuhanna 11:47, 48. ↩
  35. Yuhanna 12:15. ↩
  36. Yuhanna 12:19. ↩
  37. Luka 19:40. ↩
  38. Yuhanna 12:32-34. ↩
  39. Yuhanna 13:33-36. ↩
  40. Yuhanna 14:1-3. ↩
  41. Luka 19:11-15. ↩
  42. Matta 24:3. ↩
  43. Matta 24; Luka 21; Markos 13. ↩
  44. Markos 14:50. ↩
  45. Markos 9:10. ↩
  46. Matta 28:2-4. ↩
  47. Matta 27:52, 53. ↩
  48. Luka 24:13-27. ↩
  49. Luka 24:31, 32. ↩
  50. Elçilerin İşleri 1:6-11. ↩
  51. Elçilerin İşleri 3:20, 21. ↩
  52. 2 Petrus 3:5-13. ↩
  53. 1 Selanikliler 4:13-18. ↩
  54. 2 Selanikliler 2:3, 4. ↩
  55. Vahiy 12:17. ↩
  56. Confession of Faith, Bölüm 33, madde 3. ↩

Not

Geri