Dal 13 — Pathian hruainak hmelchunhnak hna
GSAM 198.1“Pathian nih miphun dang lak chungin miphun pakhat amah caah kal i lak aa zuam bal maw? Dothlatnak, hmelchunhnak le thilmak hna, doawknak, kut thiltithei le vangkai kut, le ṭihnung thilmak tampi hmangin, nan mit hmai ah Izipt ram i Bawipa nan Pathian nih nan caah a tuahmi vialte bangin? Nangmah sinah hi thil hi langhter a si, Bawipa cu Pathian a si ti na hngalh khawh nakhnga; Amah tel loin midang a um lo.”1
GSAM 198.2Bawipa nih cun miphun pakhat cu hnamdang miphun lak chungin a lakchuah i, an sinah a phung a chim khawh nakhnga le lungto kheng i a ṭialmi in a pek khawh nakhnga a tuah. Hi thilmak hna cu an khuaruahhar duh ruangah tuahmi an si lo; asinan “Izipt ram i thil lian a tuahmi; Ham ram i thilmak a tuahmi le Tili Sen ri i ṭihnung thil a tuahmi”2 le Sinai mei alhmi tlang cungin mei le meikal lak chungin an sinah bia a chimtu cu thil vialte Sertu, a nungmi le a dikmi Pathian a si ti an hngalh taktak nakhnga a si.
GSAM 198A kangmi burbuk chungin Moses kawhnak
GSAM 198.3Moses hrimhrim nih zong Israel mi hna cu, “Ramṭi chungah tuu ka zoh lioah nan salnak kongah zaangfahnak ka ngei i atu ah Izipt ram chungin nan in hruak chuah dingah ka ra; Izipt mi ka thah hnuin Midian ram i ka tlan hlan ah tuah ka timh bangin,” tiah a chim lawngin Izipt ram chuahter khawh an si lo.
GSAM 199.1Moses zong nih a kangmi nain a rawk lomi burbuk le mei lak chungin a ra chuakmi aw a theih hnuah lawng, “miphun hna cu Izipt ram chungin kalpi chuah dingah kal” a timi pa cu amah a si ti a zumh khawh. Hi thilmak lamdang in a rianṭuannak nawl, a sang le thiangmi kawhnak a co; cucu a unau hna thinlung kha an hngawnghter i a ra dingmi kongah an ruahnak timhlamhnak pek ding, cuticun Pathian tangah an hotu ah Moses cohlan dingin a tuah.
GSAM 199.2Khamhkhotu thawhthanhnak hnu i a ngaihchiami le a hnabeidongmi zulhtu hna cu amah umpinak le a chimmi bia hngamhnak in an herh bikmi caan a um dah ahcun, 1844 i “Zanttim aunak” hnuah zumhnak fek tein an pehmi zumtu lungngai le hremnak a tuarmi cheukhat an um lio kha a si. Pathian nih zaangfahnak ruangah lungngai mi hna sinah a bia a chim dah ahcun, caan le mi phun cu hi bantuk a si ko lai tiah a lang.
GSAM 199Bawipa Umpinak Biakam
GSAM 199.3Rian a ṭuannak lam siseh, a hmanmi thil siseh ah ri a ngei lomi pa, “vancung ah a kai tikah”3 Thlarau laksawng hna cu a kawhhran ah a chiahmi nih, thawngṭha phuangnak ah a zulhtu hna he um dingin “vawlei a dongh tiang” biakam a tuah.
GSAM 199.4Bawipa nih amah a hawl taktakmi hna he lamkip ah a thiltikhawhnak le a laksawng hna a langhter dingin a timhlam tawn. Thawngṭha phuangnak nawl a pek lioah, “Hi hmelchunhnak hna nih zumtu hna cu a zulh hna lai: Ka min in khuachia an ṭhawl lai; holhthar in an holh lai; rul kha kut in an lak lai; thihnak sivai zeipauh an din hmanhsehlaw an cungah a poi lai lo; mizaw cungah an kut an chuan lai i an dam lai,” tiah a ti maw?4
GSAM 199Remhthannak Caan Lio i Thlarau Laksawng Hna
GSAM 199.5Kum zabu 16nak i remhthannak caan le cui hnu caan hna ah Bawipa thiltikhawhnak le Chimchung khawhnak laksawng langhternak lamdang tampi a um. D’Aubigné nih John Huss chimchungnak hna a rel. Charles Buck nih amah ca, Biaknak Kong Tuanbia Tawite, chungah George Wishart nih kum 1546 ah chimchungnak a tuahmi a rel. John Wesley nih zong amah ca hna chungah Jonathan Pyrah chimchungnak le a tlinhnak a rel. Upa J. B. Finley nih amah nun kong ca chungah, kum 1842 thal caan ah amah hrimhrim chung i langhnak le damternak lamdang a ummi a rel. Methodist kawhhran thawngca The Christian Advocate nih, an kawhhran i Doctor Bond sinah a rian a ṭuan lio i pek a simi langhnak lamdang le a rah kong thil lunglawi a chuah. Hi hna cu aa niamter in Bawipa a hawlmi hna caah hmelchunhnak an si: Anih cu a thleng lo, le a minung hna sinah Chimchung khawhnak laksawng hmangin a bia a chim rih lai.
GSAM 200A Tangmi Kawhhran Nih Chimchungnak Thlarau An Ngei Ding
GSAM 200.1Cathiang chungah a langfiangmi le a taktakmi bia chimhnak a um: Bawipa nih a ratnak hngaktu miphun hna lakah amah Thlarau laksawng hna, a hlei in Chimchung khawhnak laksawng, a langhter bik lai. Kan ruatpi dingmi ca hmasa cu Korin mi hna sin i ca chungah a um: “Ka Pathian cu nan kongah ka lawmhnak bia ka chim tawn, zeitintiah Jesuh Khrih thawngin Pathian zaangfahnak nan sinah pek a si; Amah ah bia chimnak le hngalhnak vialte in nan rumter an si, Khrih tehte khannak cu nan chungah fehter in a um; cuticun laksawng zeihmanh ah nan bau lo; kan Bawipa Jesuh Khrih ratnak kha nan hngah lioah, kan Bawipa Jesuh Khrih ni ah thiamlohnak nan ngei lo nakhnga, Amah nih dongh tiangin a fehter hna lai.”5
GSAM 200.2Biathlam chungah “A tangmi hna”—Thawngṭha kawhhran donghnak—kong kan siar: “Rulpi cu nu [kawhhran] cungah a thin a hung i, a tefa a tangmi, Pathian nawlbia hna a zulhmi le Jesuh Khrih tehte khannak a ngeimi hna he ral do dingin a kal.”6 “Jesuh tehte khannak” cu zei dah a si, ti kan hal: donghnak kawhhran nih a ngei dingmi le laksawng vialte a langhternak lam a timhlamhtu zei dah a si? Hi zawhnak caah Patmos tikulh ah John sinah vanmi nih a pekmi tehte khannak chungah a lehnak kan hmuh: “Amah biak dingin a ke ah ka tla. Anih nih keimah sinah, Cu tuah hlah: Keimah zong nangmah bantuk rianṭuantu ka si, le Jesuh tehte khannak a ngeimi na unau hna bantuk ka si; Pathian cu biak: zeitintiah Jesuh tehte khannak cu Chimchungnak Thlarau a si, tiah a ti.”7
GSAM 201.1Vanmi nih a pekmi hi sullamfianhnak nih, Khrih kha hngahmi kawhhran chung i langhmi “Chimchungnak Thlarau” nih laksawng vialte caah lam a timhlam ter ti le, “A tangmi hna” kawhhran cu cu laksawng an ngeih ruangah an cungah ral an do ti a langhter.
GSAM 201Laksawng Hna Kongah Paul Tehte Khannak
GSAM 201.2Paul nih Thessalonika mi hna sinah a ca chungah Bawipa ni—thu a peknak in donghnak biaceihnak ni—cu mi tampi cungah “zan i mifir bantukin” a ra lai tiah a langhter; asinan Bawipa fa zumtu hna cu “ceu fa hna le ni fa hna” an si ruangah cubangin an tlaih hna lai lo. A hngah rihmi miphun hna sinah a forh lioah, “Thlarau cu tlih hlah. Chimchungnak bia kha hmuhsawmtu si hlah. Thil vialte dothlat u law a ṭha kha fek tein tlaih u.”8
GSAM 201.3Hika Grik holh i propheteias timi, atu ah chimchungnak bia tiin lehmi kongah Greenfield nih amah Grik Holh Cauk chungah, “Hi sullam ah Chimchung khawhnak laksawng hman, 1 Thessalonika 5:20,” tiah a ti. Parkhurst, Robinson, le Liddell and Scott hna holh cauk zong hi he an i tlaih. Cucaah hi hi tehte khannak fiang taktak a si: Khrih voihnih ratnak hngahmi kawhhran he Chimchung khawhnak laksawng taktak a um lai. Hi forhhnak nih laksawng cu hmuhsawm lo ding, asinan dothlat ding, le a ṭha a langhmi kha “fek tein tlaih” ding a si tiah a ti.9
GSAM 201Biakammi A Tlinhnak
GSAM 201.4Vanmi pakhatnak biacah le Vanmi pahnihnak biacah phuan caan lioah Bawipa nih Chimchung khawhnak laksawng a langhter hramthoknak kong kan rak hmuh cang. Ni 2300 donghnak hnuah hi laksawng hi a tling deuh in a langh. Hi rian caah Bawipa nih amah hman dingmi rianṭuantu a thim: amah caah zeizong vialte a thukhlawmi lawng si loin a nun cu thih le nun karlak ah a um i “derthawm bik lakin derthawm bik” a si tu a thim.10 Caan a liak hnu thla pahnih chungin, Portland, Maine i ummi Miss Ellen G. Harmon, a kum cu 17 hrawng lawng, Bawipa sinin langhnak a co hramthok.
GSAM 202.1Langhnak hmasa a um lioah Portland i ummi hna he i ruahbiaknak tuah khawh ka ngeih ruangah, le a inn ah Miss Harmon nih langhnak hmasa a ngeihmi Mrs. Haines zong ka hngalh ve ruangah, cu mi hna nih an kan chimhmi bangin thil a thlengmi vialte ka rel lai.
GSAM 202.2Caan cu Miss Harmon ngandamnak a ṭha tuk lomi caan a si. Kar tampi chungah aw fak deuh in chim khawh lonak in aw nem tein lawng a chim khawh. Sibawi pakhat nih a zawtnak cu titsa chungah ti luhnak le lungthawhnak zawtnak a si tiah a ruat. A orhlei lungthawh cu a rawk cang, a kehlei lungthawh cu zawtnak in a khat deuh, le a thinlung zong a sih tiah a ti. A nung rei te te lai lo, caan zeipauh ah a tla thih khawh tiah a ti. A bawh tikah thaw a lak a har tuk. Zannak ah innchung i a ṭhutmi bantuk in khan chungah a cunglei a sang deuh in a chiah i lawng a cawlh khawh. Khuh tampi le lungthawh chungin thisen chuahnak nih a pumsa tha kha a tlawmpi tuk.
GSAM 202Miss Harmon Langhnak Hmasa
GSAM 202.3Amah nih langhnak hmasa a ngeih lioah Mrs. Haines innah a um. Zing caan a si i an innchungkhar Pathian an biak. Mi panga an um, zumhnak chungah unau nu hna an si. Midang nih thla an rak cam hnuah Miss Harmon nih aw nem tein thla a cam lioah Pathian thiltikhawhnak cu lamdang takin a ra tla i cu hmun i ummi vialte cu a thleng dih. Caan pakhat te ah a kiangkap thil a thlengmi vialte hngal loin langhnak chungah a luh.
GSAM 202.4Pumhnak a ra hnuah Portland i zumtu hna sinah a hmuhmi kha a rel. Annih nih cu Bawipa sinin a si tiah fek tein an zumh. Caan cu Portland ah mi sawmruk hrawng an um i cu mi hna nih cu Bawipa rian a si tiah an cohlang. Langhnak chungah siseh, a relnak ah siseh a ummi thiltikhawhnak cu Pathian sinin lawng a ra khawh. Zungzal thil herhnak kongah ṭihzah umnak cu a cungah a um peng, le a nau tuk le a derthawm tukmi amah cu a minung hna sinah ceu chimtu ah Bawipa nih a thim ti ruangah ṭihzah a khat tuk tiah a lang. Langhnak chungah vancung i nuamhnak le daihnak a khatmi inn chungah vanmi ceu phuangmi nih a kiangkap an kulh tiah a chim; cun, hi thi khawhmi nun i lungkimnak a pe lomi thil hna ah a thawh ṭhan cu ngaihchia ummi thlennak a si tiah a ti.
GSAM 203Langhnak Hmasa A Tawinak
GSAM 203.1Amah nih Portland i zumtu hna sinah a relmi langhnak hmasa a tawinak hi, langhnak vialte an ziaza cu zei bantuk dah a si ti theihternak a pek lai:—
GSAM 203.2“Thla ka cam lioah, hlan deuh i ka theih bal lomi khan Pathian thiltikhawhnak cu ka cungah a ra. Ceu nih ka kiangkap a khat i vawlei in a sang deuhdeuh in ka kai. Vawlei ah Advent mi hna ka zoh i ka hmuh khawh lo, cu caan ah aw nih, ‘Zoh ṭhan law tlawmte cunglei zoh,’ tiah a ti. Ka mit ka cunglei ka chawi tikah vawlei cung sang ngaiah a dingmi le a bimi lam pakhat ka hmuh. Advent mi hna cu hi lam cungah khuapi lamah an kal, khuapi cu lam donghnak ah a um. Lam hram ah an dunglei i ceu cangmi ceu a um; vanmi nih cucu ‘Zanttim aunak’ a si tiah a kan chimh. Hi ceu nih lam vialte a ceu i an ke caah ceu a pek, cuticun an tluk lo. An hmaiah Jesuh nih khuapi lamah a hruai lioah an mit cu Amah cungah fek tein an chiah ahcun an him. Asinan a rei lo ah cheukhat an chau; khuapi cu a hlat tuk tiah an ti, hlan deuh ah an luh cang ding tiah an ruah. Cucaah Jesuh nih a sunparnak orhlei kut a cunglei a chawi i an thinlung a hngam; A kut chungin ceu a ra chuak i Advent mi hna cungah a fawl, cuticun an au, ‘Hallelujah!’ Midang nih an dunglei i ceu kha zumhnak loin an hnawt i, ‘Pathian nih hin kan hruak chuah ti a si lo,’ tiah an ti. An dunglei i ceu cu a thi i, an ke cu thimnak taktak chungah a tla; an tluk i an mit cu hmaiton cungah an chiah lo, Jesuh an hmu lo, vawlei tang i thimnak le sualnak khatmi vawlei chungah an tla. Cui hnuah ti tampi aw bantuk Pathian aw kan theih, cucu Jesuh a ra dingmi ni le caan a kan chimh. Nungmi mithiang hna nih aw an hngalh i an theifiang; sual mi hna nih cu khuari le lihnin a si tiah an ruat. Pathian nih caan a chim tikah Thiang Thlarau kan cungah a thlah i, Moses nih Sinai Tlang in a tummi caan i a hmel a ceu bantuk in kan hmel zong Pathian sunparnak in a ceu i a tleu hramthok.”11
GSAM 204Langhnak Chung i Mrs. White Umtuning Kong
GSAM 204.1Hi Thlarau langhternak lamdang kong thuthang kan rel deuh hlanah langhnak hna kongah thil cheukhat ka chim lai. Mrs. E. G. White (hmaisa ah Miss Harmon) ka hmuh hmasa bik cu kum 1852, October thla ah a si. Cu ni ah langhnak chungah a um i suimilam pakhat hnakin a rei deuh. Cu caan hnuah langhnak chungah a ummi ka hmuhmi cu voi 50 hrawng a si. A bantuk caan ah sibawi hna nih an dothlat lioah ka um ve cang i, ka hmuhmi le ka hngalhmi kong tehte khanhnak tuah cu ka caah lunglawmhnak a si. Hi thil a taktak kong relnak hi, hi bantuk in a um lioah amah a hmu bal lomi hna i ruahnak lawng ruangah ralring lo tein hlonh a si lai lo tiah ka ruah.
GSAM 204.2Langhnak chungah a luh tikah, “Sunparnak!” tiah lawmhnak in voi pathum a au; cui aw cu a thang i a thangṭhan, voihnih le a hlei in voithumnak aw cu hmasa nakin a nem deuh nain thinlung a hngawnghter deuh, a aw cu nan sin in a hlat ngaimi, theih khawh lo dingin a hlat cangmi pakhat aw bantuk a si. Seken 4 maw 5 hrawng chung, thil a cawlhmi minung siseh, a tha hlohmi minung siseh, a tla bantuk in a lang; cun caan pakhat te ah minung tha a ngeih lomi tha lamdang a khat i, caan cheukhat ah a dir colh i inn chungah a kal lengmang. A kut le a ban nih a lu a her bangin orhlei siseh, kehlei siseh an kawh tawn. Hi cawlcanghnak vialte cu ziaza nuam tein an tuah. Kut siseh ban siseh zei bantuk in an chiah hmanhsehlaw ahohmanh nih a cawlcanghter khawh lo. A mit cu an awn peng, an khap lo; a lu cu cunglei ah a chawi i cunglei a zoh, mit in zeihmanh hmuh lomi bangin a zohmi a si lo, asinan hlat deuh i thil pakhat a zoh taktakmi bantuk a nuam. Thaw a lak lo, asinan a thinlung cu ningcang tein a thawk. A hmel cu a nuam i a taksa umtuning caan ah a hmel senmi bantuk in a sen.
GSAM 205Daniel nih a tonmi thawn a zohkhenhnak
GSAM 205.1A thawlaknak, a caknak hlohnak le Pathian vancungmi nih a tham tikah a cakter salnak cu, profet Daniel nih langhnak chungah a tonmi thawn a khat tawk tein a lungte. Amah nih hitin a rel: “Cu ruangah keimah cu ka lawngin ka tang, cule langhnak lian cu ka hmu; ka mawinak cu ka sungah siatnak ah a cang, cule caknak pakhat hman ka nei lo.” “Himi ka Bawi nih a riantuantu ka si ko ah, himi ka Bawi thawn ziangtin ka biak khawh ding? Keimah caah cun, a rang tein ka sungah caknak pakhat hman a tang lo, thaw hman ka sungah a um lo. Cule mi bantuk a langmi pakhat nih a ra sal in ka tham, ka cakternak in a ti, ‘Mi duhdawtmi, tih hlah; na hnenah remnak um seh; cak tein um, a si, cak tein um.’ A biak hnuah ka cak sal, cule, ‘Ka Bawi, biak rawh; na nih ka cakternak na si’ ka ti.”12
GSAM 205Mit hmu tehte khannak hna
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.
GSAM 205.2Pi White cu langhnak chungah a um tikih a umtuning kongah, mit hmutu hna nih an relmi tawi te hi kan tar lai. A hmasa bik cu M. G. Kellogg, M.D. nih a relmi a si; Michigan ram, Livingston County, Tyrone ah May 29, 1853 ni khawmnak i pekmi langhnak hmasa bik a rel. Amah nih hitin a ti:—
GSAM 206.1“Unau nu White cu langhnak chungah minit 20 vel asilole minit 30 vel a um. Langhnak chungah a lut tikah cu hmun i ummi hna zaten Pathian thilti le a umnak an theih; kan zapi lakah a cheu nih Pathian Thlarau kan parah thilti in a ummi kan theih taktak. Sabbath zing dar 9 velah kan thlacam khawm le kan pawl khawm. Unaupa White, ka pa, le Unau nu White nih thlacam an rak thok, cule cu caan ah keimah ka thlacam lio a si. Hmuhsaknak zong, ruahnak thinhphangnak zong a um lo. Asinain Pathian hnenah kan thlacam taktak, khawmnak cu a umnak in thlawsuah ter seh, Michigan ram i rian cu a thlawsuah ter seh kan ti. Unau nu White nih ‘Thangthatnak! g-l-o-r-y! g-l-o-r-y!’ tiin a cawi neh aw, langhnak chungah a lut tikih na theih voihnih voihnihmi, a cawi tikah Unaupa White nih a ding in mipum hna hnenah a nupi cu langhnak chungah a um ti a sim. A langhnak an umtuning le langhnak chungah thaw a lak lo ti a sim hnuah, a duhmi zokhal a ra in a zoh khawhnak dingah a sawm. Dr. Drummond, sii zoh tu le Zarh chung ni hmasa bik Adventist thu phuangtu, (a langhnak a hmu hlanah, mesmerism ruangah a si ti a rel, cule amah nih langhnak pek khawh a ti), a ra in a zoh taktak hnuah a hmel a var tuk, cule, ‘A thaw a lak lo!’ a ti.”
GSAM 206.2“Cu caanah langhnak chungah a thaw a lak lo ti ka zumh taktak; keimah ka um tikih a dang langhnak hna ah zong cu bantuk tein a si. Langhnak chungah a lutnak cu a lang tawk tein a suahnak zong a lang tawk. Langhnak a dih ti kan theihnak hmasa bik cu a thaw a lak salnak a si. A thaw hmasa bik cu a thuk, a sau, a khat tawk tein a lak, a thaw laknak thur ah thli pakhat hman a um lo dih ti a langter. A thaw hmasa a lak hnu minit tam te an liam hnuah thaw pahnihnak a lak, hmasa bik bantuk tein thur a khat; cuticun minit pahnih a cawl, cule thaw pathumnak a lak, cui hnuah thaw laknak cu a ningcang cang.” Sain, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Mich., Dec. 28, 1890.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.1Stowe, Vermont ah kum 1853 thal caan ah Pi White cu langhnak chungah a um lai sii zoh tu nih a zohmi a hmutu mi pakhat nih a relmi hi kan pek. Amah nih hitin a ti:—
GSAM 207.2“Sii zoh tu pakhat cu a um, cule a fimnak le a cawnnak nih a chimmi bantuk in, cui langhternak cu ziang ruangah a si ti hmu dingah a zoh. Phazawngdaing a kangmi cu a mit hna kha a naih tein an chiah, a mit hna cu kau tein an ong; mit tha pakhat hman a cang lo. Cule a thatur kongah le a thaw laknak kongah a zoh, asinain thaw laknak pakhat hman a um lo. Cu ruangah, sinak le fimcawnnak dawt in theih khawhmi nawl chungah a lut lo tiin a lung a kim.” Sain, “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Himi tehte khannak hna cu June 26, 1854 ni Rochester, N.Y., Monroe Street i Upa James White innah khawmnak a um tikih Pi White langhnak chungah a um lai a zohmi kong an si:—
GSAM 207.4“Cu caanah kum 17 ka si. Amah nih a cawi ‘G-l-o-r-y!’ ti aw thawngfakmi cu tu tiang ka thei rih vekin a lang. Cule lei ah a kir, a tla lo, mi pakhat nih a kut in a bawm tikah a nuam tein a kir. Sii zoh tu pahnih an lut, upa pakhat le tleirawl pakhat. Unaupa White nih Unau nu White kha an zoh taktak dingah a duh, cule an zoh taktak. Mitthlam pakhat an rak i, an lakah pakhat nih a kaa cungah a peh tikah a biak lai; asinain a rei lo teah an cawl, ‘A thaw a lak lo’ tiin an ti. Cule a biak lai ah a thial hna an zoh taktak, thaw thuk a laknak hmuhsaknak an hawl; asinain an hmuh lo. Himi zohnak cu an dih tikah, langhnak chungah a um rih ko, a ding, Baibal cu a sang tuk in a keng, cule Baibal cang pakhat in cang dang ah a thleng i a dik tein a chim, a mit cu cung lei le cauk in a hlat lei ah a zoh nain.”
GSAM 208.1“Hnu bik hremnak pasarih kong a hmu. Cule mithianghlim hna an nehnak a hmu, cule a nehnak au aw cu tu tiang ka theih rih vekin a lang. Himi thil hna kongah ka duh takin tehte ka khan.” Sain, “Upa D. H. Lamson, Hillsdale, Mich., Feb. 8, 1893.”
GSAM 208Pi Drusilla Lamson
GSAM 208.2Cui sii zohnak kongah Pi Drusilla Lamson nih zong tehte a khan; amah cu Upa Lamson i a nu unau fa asilole a pa unau fa pakhat a nupi a si i a va cu a thi cang, cule Clifton Springs, N.Y., Sanitarium i nunnu a si. June 26, 1854 ni khawmnak kongah hitin a ti:—
GSAM 208.3“Unaupa White nih voihnih voihnih a relmi, Unau nu White cu langhnak chungah a um tikah a thaw a lak lo ti zohchianh dingah zohchianhnak an tuahmi khawmnak ka vun thei. Asinain sii zoh tu a ummi hmin ka theih lo.... Sii zoh tu Fleming a si lai, a duh caan ah ruahnak caah a ko mi a si ruangah. Asinain atu cu a thi cang. Himi hi ka rel khawh: zohchianhnak cu an tuah, cule mitthlam parah thaw hmuhsaknak pakhat hman a um lo.” Sain, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, N.Y., March 9, 1893.”
GSAM 208.4A cunglei i kan relmi caan ah a ummi mi pakhat nih a relmi tehte dang pakhat zong hi a si:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“David Lamson le Pi Drusilla Lamson nih an pekmi tehte khannak hna, June 26, 1854 ni Pi E. G. White cu langhnak chungah a um lai sii zoh tu nih a relmi, ka rel dih ti hi ka tehte khan. Cu khawmnak ah ka um, cule zohmi cu ka hmu. Unaupa le Unau nu Lamson nih an relmi thawn ka lung a khat, cule Sii zoh tu Fleming le sii zoh tu tleirawl deuh pakhat nih a zohmi an si ti zong ka rel. Pi White cu an relmi bantuk in a ding hnuah, Baibal cang hna a chim lai ah, Sii zoh tu Fleming nih phazawngdaing a kangmi a hal. Amah nih a phazawngdaing cu a hmur hna a nai bik tiang, a kangter lo ding tiang, a thaw suahnak lam tawi tein a keng. Phazawngdaing me cu a cawi hmanh lo. Cule sii zoh tu nih thu thilti in, ‘Himi nih kumkhua caah a cang, a pum sungah thaw a um lo’ a ti.” Sain, “David Seeley, Fayette, Iowa, Aug. 20, 1897.”
GSAM 209Pu le Pi A. F. Fowler
GSAM 209.1Himi relmi hna cu February, 1857 thlaah Hillsdale, Mich., Waldron’s Hall ah Pi White langhnak chungah a um lai zohmi kong an si. Sii zoh tu Lord, Hillsdale sii zoh tu, kum 50 riantuannak ngeitu nih zoh taktak tukmi a tuah; cui kongah tehte khannak hna hi kan pek:—
GSAM 209.2“February, 1857 ah Unau nu E. G. White nih Waldron’s Hall, Hillsdale ah langhnak a hmuh tikah cu hmunah kan um. Dr. Lord nih zoh in, ‘A thinlung cu a thawi, asinain thaw a um lo. Nunnak a um, asinain thaw laknak thur cu a cang lo; hi umtuning hi ka theih khawh lo’ a ti.” Sain, “A. F. Fowler, Pi A. F. Fowler, Hillsdale, Mich., Jan. 1, 1891.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Himi langhnak te thawn pehtlaihnak relmi dang pakhat hi kan pek:—
GSAM 209.4“Unau nu White nih Waldron’s Hall, Hillsdale ah cui langhnak a hmuh tikah ka um. A cunglei relmi telh in, sii zoh tu nih Unau nu White cu langhnak chungah a umtuning ‘a theih khawh lonak’ a si ti ka theih. Cule, ‘Cui thil ah vawlei cung thil umtuning lengmi thil a um’ a ti zong ka theih.” Sain, “C. S. Glover, Battle Creek, Mich., Jan. 19, 1891.”
GSAM 209Pu le Pi Carpenter
GSAM 209.5Himi thil a si mi kongah relmi pathumnak hi a si:—
GSAM 209.6“February, 1857 ah Waldron’s Hall, Hillsdale, Mich., i kan um, Pi E. G. White nih langhnak a hmu, cule cui umtuning chungah Dr. Lord nih a zoh. Unaupa le Unau nu Fowler nih a cunglei an pekmi bantuk in cui thu kongah a relmi mipum hna hnenih a relmi kan theih.” Sain, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Ind., Aug. 30, 1891.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Pi White langhnak chungah a um lai Buck’s Bridge, St. Lawrence County, N.Y. ah zohchianhnak pekmi kongah na thinlung kan ko:—
GSAM 210.2“June 28, 1857 ni Unau nu Ellen G. White cu langhnak chungah a um hmasa bik ka hmu. Langhnak hi Pathian rian an si ti zumh lo mi ka si; asinain ka rel khawhmi a dang thil lakah thil pakhat nih a langhnak hna cu Pathian ta an si ti ka lung a khan. A thaw a lak maw lak lo ti ka thinlung a fianter dingah, hmasa bik a taang cungah ka kut ka pe, mithi ruang bantuk tein a thaw laknak thur a cang lo ti ka theih khawh ding tiang. Cule ka kut ka lak in a kaa cungah ka pe, a hnarkua hna cu ka kutpi le ka mehtawh in ka hrem, thaw a suah khawh lo ding le a lut khawh lo ding, a duh hmanh ah. Ka kut in minit 10 vel ka kai, umtuning ningcang ah cun a thaw a lak khawh lonak tiang; cu zohchianhnak nih amah cu zianghman in a siatsuah lo. Himi khawruahhar thil ka hmu hnuah, a langhnak hna cu Pathian hnen in an rat ti ka zumh lo dingin voikhat hman ka ruat sal lo.” Sain, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Mich., Feb. 4, 1891.”
GSAM 210Thlarau in a cawltu sii zoh tu nih langhnak a zohchianh
GSAM 210.3Parkville, St. Joseph County, Mich., Jan. 12, 1861 ah ka mit in ka hmutu sii zohnak dang pakhat ka rel lai.
GSAM 210.4Adventist khawmnak innah mipum tampi an khawmmi hna hnenah Pi White nih forhfialnak a pek dih tikah, Pathian thlawsuahnak cu a parah a hleice tein a tla, cule a tokhlo ah a to lai langhnak chungah a luhter. Sii zoh tu Brown cu cu hmunah a um, pum a cak tukmi, thlarau in a cawltu pakhat a si. Amah nih a langhnak cu thlarau in a cawltu rian bantuk an si ti le, amah a umnak ah a langhnak a hmuh asile minit khat chungah a suahter khawh ding ti a rel. Zokhal a duh asile a ra in langhnak chungah a umtuning a zoh in anmah tein an fianter khawh ding ti sawmnak a um. Sii zoh tu cu a ra, asinain a zohnak a lai hmanh a dih hlanah a hmel cu thi bantuk a var, cule theihram phaw bantuk in a hring. Upa White nih, “Sii zoh tu, a umtuning rel rawh” a ti. Amah nih, “A thaw a lak lo” a ti, cule innka lamah a rang tein a kal. Innka kiangah ummi, a porhlawtnak bia a relmi an theihmi hna nih, “Kirsal, na relmi tuah; cui nupi cu langhnak chungin suah” an ti. A thinhphang tuk ruangah innka kutthir cu a kai, asinain innka kiangah ummi nih, “Sii zoh tu, ziang a si?” tiin an hal hlanah innka a ong khawh lo. Amah nih, “Pathian lawngin a theih; hi inn chungin ka suahter aw” a ti; cule a suak.
GSAM 211.1Amah cu thlarau in a cawltu bantuk in a hruaitu thlarau cu Pi White langhnak chungah a ukmi thilti hmai ah a cawl lo ti cu a lang; Khamhbawi nunnak caanah khuachia a luhmi hna nih, “Kan hun a thlen hlanah kan hreh dingah hi hmunah na ra maw?” an ti mi bantuk an si.13
GSAM 211.2Himi thil cu profet Daniel nunnak i nganmi thawn an i zohkhenh. Bawi Thlarau in langhnak chungah a luh tikah, Chaldea mi hna cu—cui Thlarau an theih lo mi zumlo mi—an tih tuk, cule “an i thup khawhnak dingah an tlan.”14
GSAM 211Miss Harmon nih a langhnak hna rel dingah a sawmmi
GSAM 211.3A langhnak hmasa hnu zarh khat velah, a pa innah khawmnak an tuah, cu hmunah Miss Harmon nih langhnak pahnihnak a hmu i, cui langhnak chungah a hnenah langhtermi cu midang hna hnenah a phuang dingin fial a si. Bawi nih a duhmi a tuah khawh ding cu ziangtin a si ding tiin a lung a buai tuk. A ngandamnak cu a tha lo tuk, pum sinak taktak a tuar, cule hmuhtuning caah nunnak a sau lo. Kum 17 lawng a si, a te, a cak lo, mipi pawlkomnak a theih lo, cule mikhual hna a tonnak cu a ningcang tein a nawh. Ni tampi le zanta thuk tiang thlacam in, hi phurrit cu lak in a phur khawh deuhmi midang pakhat parah peh dingah a dil tuk. Asinain rian dingmi khuakhannak cu a thleng lo, vancungmi nih an relmi thu cu a thinlung chungah a ring cingcang: “Na hnenah ka langhtermi cu midang hna hnenah phuang.”
GSAM 212.1Himi lungbuai umtuning chungah Miss Harmon nih a pa innah khawmnak dang a kai. Cui khawmnak ah mipum hna zapi nih amah caah thlacam taktak an tuah, cule voi khat sal amah te cu Bawi hnenah a pek in, a sunparnak caah hman dingah a lung a kim. A thlacam lai ah a tuammi thimnak thuk cu a darh, cule a rel hnuah a ti vekin meikhuap bantuk tleunak pakhat a hnenah a ra, a parah a tla tikah a caknak a lak, cule Jesuh le vancungmi hna umnak ah a um vekin a lang. Voi khat sal, “Na hnenah ka langhtermi cu midang hna hnenah phuang” ti thu cu an rel. Bawi nih a hnenah a langhtermi cu a rel ding a si ahcun, mahni sinak in a thang deuh dingin humhim a si dingah a dil tuk ti a ti. Cule vancungmi nih a thlacamnak cu cohlan a si ti le, a thang deuh ding tih a si tikah natnak in a hrem ding ti a sim. Vancungmi nih a ti: “Na biacah cu rinum tein na phuang, cule a dih tiang na tuar ahcun, nunnak thingkung rah nan ei lai, nunnak ti tiva cu nan in lai.”
GSAM 212Miss Harmon nih Poland, Maine a tlawh
GSAM 212.2Miss Harmon cu Poland, Maine ah a kal ding le a langhnak a rel ding ti a hmuhter. Cui langhnak pathumnak a hmuh hnu a hnu ni ah, zokhal an ruat lomi in, a pa innka ah a unau nu a pasal cu a ra, Poland ah a hruai ding ti a ruat. Cu hmunah khawmnak a tuah, cule langhnak a rel. Hazen Foss,15 lungrethei tuk ruangah khawmnak ah ra dingin an forh nain a ra duh lo; asinain innka lenglamah a hna cu innka kiangah a peh in, a langhnak a relmi a theih, cule, “A relmi langhnak cu mi pahnih nih thil pakhat te an rel vekin ka hnenih a langtermi thawn a nai tuk” a ti. A hnu zing ah ruat lo in Miss Harmon a ton, cule, “Phurrit phur in rinum tein um, Bawi nih a pek dingmi tehte khannak rel, cule Pathian nih na tan lo lai” tiin a sim. Midang hna hnenah, “Himi hi Bawi nih hi phurrit a pekmi rianttuantu a si” a ti. A theih taktak ding a si, ziangahtile phurrit cu amah hnenin “lak” a si mi langhnak chungah cui mi cu a hmu zo ruangah a si.
GSAM 213.1Cui caan hnuah Miss Harmon rian cu New England ram hna chungah hmun pakhat hmun pakhat kal in, a hmuhtermi a relnak ah a si. Caan hrekkhat ah langhnak chungah khaw khat ah a kal ding ti a sim, cule a ton dingmi harsatnak zong a sim. A biacah hna cu, a hleikhun in, Khrih thlarau lam in a rat ti zumhnak lei ah a kal cuahmahmi hna caah kawhnak le thilsiat phuannak an si, cule an hlan lio nunnak tonmi cu an kaih hna dingah thazang peknak an si.
GSAM 213.2Amah nih a nunnak tonmi kongah hitin a ti: “Mi hrekkhat nih rian an ttuan ti lo dih, cule hi thil kongah an ruahmi cohlan lomi hna zapi cu khrihfabu chungin an hnawh dih. Pathian nih himi diklohnak hna cu langhnak chungah ka hnenah a phuang, cule a diklo mi a fa hna hnenah ka kal in ka phuangter; asinain an tampi nih biacah cu an cohlan lo, cule khawvel thawn ka i rem tiin an ka puh. Adventist ti hmin lawng a ngeimi hna nih cun zumhnak i hruhchihnak ka ngei tiin an ka puh, cule ka hrawh dingin rian ka ttuan taktakmi zumhnak i hruhchihnak cu a hruaitu ka si tiin a dik lo tein an ka phuang i, mi hrekkhat nih cun siatnak thinlung in an tuah.”16 Himi kong cu a hnu i a ummi dal ah kan theih deuh lai.
Notes
- Deuteronomi 4:34, 35. ↩
- Salm 106:21, 22, ↩
- Efesa 4:8-15. ↩
- Marka 16:17, 18. ↩
- 1 Korin 1:4-8. ↩
- Biathlam 12:17. ↩
- Biathlam 19:10. ↩
- 1 Thessalonika 5:5, 19-21. ↩
- Thlarau laksawng zungzal umnak kongah Cathiang tehte khanhnak vialte hngalh duh ahcun, Thawngṭha Kawhhran i Chimchungnak Laksawng timi cahmai 120 a ngeimi ca hmete, kan ca le cauk chuahnak hmun hna pakhatkhat sinah hmuh khawh a si. ↩
- Hazen Foss sinah a langhtermi. Dal 11 zoh. ↩
- Hmasa Ca Hna, cahmai 14, 15. ↩
- Daniel 10:8, 17-19. ↩
- Matthew 8:29. ↩
- Daniel 10:7. ↩
- Dal 11 zoh. ↩
- Early Writings, p. 22. ↩