Adventist Pioneer
Library
aplib.orgCauk Inn
02 / 31

Kum 1992 cachuahmi caah biahmaitthi

John Norton Loughborough

GSAM -[CD-ROM buatsaitu pawl i chimmi: Kum 1992 cachuahmi chungah Loughborough nih a nganmi, a hlanah chuah dah lomi (Bawm ca A) an um ruangah, hi thil hna le a pehtlaihmi thuanthu le ruahnak hna zong hi cauk ah bet hi a tling ti kan ruah.]

GSAM 5Minung thuanthu tawi

GSAM 5.1John Norton Loughborough cu Ni sarihnak Adventist Khrihfabu an hramthoknak a hmuh mit te a si. A nun le a rian kong, Bawm ca A chungin lakmi, amah tein a chimmi thuanthu tawi nih hi a cauk cachuah thar caah hram a pek lai.

GSAM 5.2Victor, Ontario County, N.Y. ah Jan. 26, 1832 ni ka suak. Hi khua hi minung 200 asilole cu nak tam deuh an ummi a si i, a kiangkap mile tampi tiang a hnget tein khua a sami lo tuantu hna an umnak in a kulh. Albany in Buffalo tiang ca thlahnak lam hlun ah a um. Kum 1848 thal chuahka caan tiang Zarh chung ni hmasa bik Baibal cawnnak sianginn le mipi pumhkhawmnak ka kalnak hmun a si; cui hnuah Rochester, N.Y. khuapi cu ka umnak hmun a si. Ka pa le ka pu an pahnih in Methodist Khrihfabu i khua chung biaknak rian tuantu an si nan, anmah tein rian tuah in an nung.

GSAM 5.3... December 1843 thla i zarh netabik ah Advent biaphuangnak kong ka theih hmasa. Unaupa James Barry nih, “A Biaceihnak caan cu a thlen zo” ti thupi he a rel. Pathian thiltihtheinak lian nih a chimmi biadik cu kan thinlung chungah a luhter. Pathian biaceihnak hmai ah kan ding vekin a lang. Pastor nih a chim hnuah, midang tampi he biathlacamnak caah hmai lamah kan nawh. Cu caanah Pathian hnenah thlacam le hawlhnak ka tuah hmasa.

GSAM 5.4Kum 1852 khuasik caan ah, vancungmi pathumnak biacah ka phuang hlan, hi biacah ka phuang ding maw, kut rian tuah in ka nupi le keimah ka cawm ding maw ti ka ruah lio ah, Sabbath ni pakhat Rochester i kan pumhkhawmnak ah Unaunu White hnenah langhnak pek a si. Ka rinhlelhnak um nawn lo in, ka chuak in biacah ka phuang ding, le Bawipa nih ka cawmnak lam a onpiak lai ti tehte khannak pek a si.

GSAM 6.1Hi rian chungah ka luh hnget tikah, caan hmasa ah ka theihthiam lomi thil lang a um. Hi cu peng dang dang i Unaupa le Unaunu White an kalnak pumhkhawmnak thupi zapi ah anmah he kal dingin an ko veve. Ka thinlungah, “Ziangah hi pastor hna aiah caan tin ah keimah lawng an ko?” ka ti.

GSAM 6.2Cu bakah, kum 1853 in 1865 tiang helhnak pathum an ra tikah, helhnak pakhat cio caah ca chuahnak pathum an thok; cu helhnak tin an thok tikah keimah ka um in ka hmuhnak ding cu ziangah saw? Cu bakah, Unaunu White cu Ih lo i hmuhmi langhnak ah vo 40 hnak in ka hmuh, doctor hna nih an zohfelhnak ka hmuh, a thleng dingmi a chimchungmi ka theih—an theitu hna caah zumh har zet nan a dik tein a tlinmi thil hna. Dik tein ka chim, hi hun hna cu ka cawimawinak caan an si lo, ka theihthiam lomi thil an si. Ka thinlungah, “Hi zapi cu ziang ruangah saw?” ka ti.

GSAM 6.3... Kum 1890 ah Vawlei huap Khrihfabu khawmpi nih Rocky Mountains i nichuahnak lei ah rian tuah dingin ka ngen. Cu hnuah, O. A. Olsen Upa hnenah nganmi tehte khannak pakhat a ra; a ca pakhat cu keimah hnenah zong an thlah: “Loughborough Upa nih Khrihfabu hna chungah tuah lo in a um rihmi rian tuah seh. Bawipa nih a aw cu John aw vekin an theihterh duh; vancungmi pathumnak biacah a hramthoknak le a tthanchonak ah amah tein a tonmi thil hna rel seh. Loughborough Upa nih a dingnak dik ah, Caleb vekin hmai lamah a ra in, zumh lonak, rinhlelhnak le zumh duh lonak hmaiah tehte khannak hnget zet pek seh: ‘Kan feh in ram tha cu kan lak khawh.’ Loughborough Upa cu hmun pakhat i khar hna hlah. Peng chung Khrihfabu hna pawlkom pakhat lawng he hngat hna hlah. Hika le hika, hmun tin ah feh seh, a hmuhmi, a theihmi le a kutin a tonghmi hna cu vancungmi pathumnak biacah hramthoknak le tthanchonak ah rel seh.”

GSAM 6.4(Loughborough i nunnak chung i nithla thupi hna caah Bawm ca B zoh aw.)

GSAM 7Loughborough cauk a kau in thlah dingin kochanhnak fiang

GSAM 7.1Kum zabu thar a thlen lio ah Unaupa Loughborough nih Vancungmi pathumnak biacah i Hramthoknak le tthanchonak a ngan; cu cauk cu Khrih voihnih ratnak cawlcanghnak lianngan cauk hmasa a si. Cu caanah Ellen White nih hi bia hna a ngan:

GSAM 7.2Atu kan sining ka ruah tikah ka thinlung a fak tuk. Hlan reipi ah tuah dingmi rian kan tuah ding. Israel fale nih ramthli an kan in Jordan ram kap ah an riak tikah Bawipa nih Moses a chimh bangin kan tuah ding. Ramram i an fehnak chungah Bawipa nih an caah a tuahmi hna zapi cu an hnenah chim than dingin Bawipa nih Moses a fial. Hi hngalhternak thuanthu cu Deuteronomy cauk ah a um.

GSAM 7.3Kan rian i hramthoknak thuanthu ah Pathian minung nih an tonmi thil hna cu chuah thar ding a si. Cu hnu i biadik ah a ra mi tampi nih Bawipa nih ziangtin a tuah ti an thei lo. William Miller le a rianpi hna, Captain Joseph Bates, le Advent biacah i hmaisa lam a kalmi dang hna i an tonmi thil hna cu kan minung hmai ah ret ding a si. Loughborough Upa i cauk cu zohpiak ding a si. Kan hruaitu hna nih hi cauk a kau in thlahnak caah ziang tuah khawh a si ti zoh hna seh.

GSAM 7.4Kan rian i hramthoknak in, Khrihfabu hna kan thenhnak le Pathian nih kan caah a pekmi eng i cannak pakhat cio in kan kal hnuah, kan tonmi hna rel thar khawhnak lam tha bik hawl dingin kan cawn ding. Cu caan ah Baibal, Baibal lawnglawng, kan hruaitu a si lai ti kan pawm. Hi pawmnak in kan hlat dah lai lo. Pathian thiltihtheinak cu a mak tuk in langhter a si. Mangbang thil hna an thleng. Kan harsatnak hmunah kan tluk tikah, kan caah Pathian thiltihtheinak cu vo tampi a lang.—Ca 105, 1903 (CWE145) (thupiternak betmi).

GSAM 7Ziang ruangah chuah thar?

GSAM 7.5Hlan i tehte khannak hna eng ah, Unaupa Loughborough nih kan thuanthu relpi dingin ziangah ko a si ti le, ziangah a relmi cu mipi kut ah kan chuah thar duh ti kan ruat hna.

GSAM 8—Cinken dingin kochanhnak

GSAM 8.1Zapi lakah, thuanthu thil hna zohthar in Pathian kut rian a kan hmuhterh, a duhnak in a zohkhenhnak tehte hna a kan hmuhterh. Hi nih kan zumhnak a tthanter, hlan i thil tha le thil tha lomi hna in zirlai a kan pek. Kan Khrihfabu caah Baibal hram hna a zohthar, le kan hmaisa lam rian tuan hna i i pekchanhnak thlarau a langterh. Kan thlarau hramthoknak hna a kan cinkenterh. Unaupa Loughborough nih cahmai 33 ah a ti bangin, “Israel hna nih an lakah Bawipa nih a hruainak cinken ding cu a ṭha a si ahcun, kan caah zong a ṭha lo maw? Saam phuangtu nih lunglawm tukin, ‘Ka thlarau, Bawipa thangṭhat aw, a ṭhatnak zapi philh hlah.’ a ti.”

GSAM 8—Thuanthu i caan hleice

GSAM 8.2Ni sarihnak Adventist rian an hramthoknak kum hna cu thuanthu i caan hleice pakhat an si. Cu bantuk caan a si ti a langhtertu thil pathum tal kan ruah.

GSAM 8.3(1) Chimchungnak lian pakhat a tlin lio ah. Caan tampi ah cu thil cu a thlen lioah mipi nih a zapi le a tling tein an hngalh lo. Cu ruangah, hnu i zohthar in chimchungnak a kauhnak—cu caan i vawlei thuanthu ah Bawipa nih atu lio biadik a si dingin a ruahmi biacah hna—kan theihthiamnak caah a thupi le a ṭha tuk.

GSAM 8.4(2) Bawipa nih tuah ding a ruahmi rian hleice caah hram hna an ret lio ah. Cu bantuk caan hna kan theihthiamnak ah, tung hna cu ziangtin an ret ti, Ca Thiang i tehte hna le Bawipa hruainak in a thlenmi thil hna nih, “hmaisa lam a kalmi” hna, cu bantuk caan caah kawhmi a satu hna cu, Pathian nih an kut ah a pekmi biacah le rian kongah ruahthiamnak le biaknak dik ah an phanternak lam kan hmuh hi a thupi tuk.

GSAM 8.5(3) Hmun thiang taktak i, hmelchunhnak a tlinternak rian ah thlen danglam lian a um lio ah. Pathian lam cu “Hmun thiang chungah a um” (Saam 77:13) ruangah, sual harnak remh dingah Pathian nih a tuahmi cu zumhnak in kan theihthiam le kan zulh hi a thupi tuk. Hi thil ah, a hlan i thlen danglam lian le Advent harhnak lio i thlen danglam karlak i an i lawhnak cu a bawm tuk. Hmun thiang i leng lei hmun kau chungin hmun thiang chungah a cannak (Calvary in vancung a kai tiang) ah a thlengmi kha kan ruat seh ti Bawipa nih a duh. Cu caan i Pathian minung nih a thlenmi cu hmaisa ah an theihthiam lo, cu ruangah lungsi lonak fak zet an ton; asinan a netah Pathian ruahnak i an hmun an hmuh. An tonmi nih kum 1844 le cu hnu i zumtu hna i hmun thiang chungin Hmun Thiang Bik chungah thlen danglamnak (Nawlpiaknak in Nawlpiaknak he pehtlaimi Biaceihnak tiang) ah eng a pek.

GSAM 9.1Hi hmanmi pathum zapi cu Unaupa Loughborough i relmi thuanthu chung i hramthok caan ah kan hmuh. Biadik cu “thil thuhmi ro vekin” a hawlmi, a hmuhmi le a phuangnak caah a zapi a pekmi pawl i thlarau kan ngah le kan i tel duh.

GSAM 9—Chimchungnak Thlarau hngetternak

GSAM 9.2Loughborough i tehte khannak chuah thar dingmi caah a dang pakhat cu kan caan ah Ellen White i rian, ca nganmi, bia phuangtu le Thlarau i laksawng hleice ngahmi sining thuanthu le Baibal i hmun cu kan hngetterh thar ding a si; hi laksawng cu amah nih a biahmaitthi ah a chim.

GSAM 9—Hram i biadik hna i hmuh mit te tehte

GSAM 9.3Tehte hna nih, kum 90 vel hlanah, hi cauk cu a zapi hnenah umterh ding le rian i hram an retu hna i an bia le an tonmi hna rel thar dingin Ellen White a chimhnak caah a ruang pathum tal an um ti tehte a langterh. (1) Hi hmuh mit te hna cu an thi cuahmah, cu ruangah anmah tein an chimmi tehte khannak cu a dai cuahmah. (2) Hramthok thil hna asilole hramthok minung hna an thei lo in Khrihfabu ah a lutmi minung sang tampi nih Pathian nih a retmi hramthoknak an thei lomi Khrihfabu an tuah lai. (3) Zumhnak palhmi cawnpiaknak hna nih Khrihfabu cu an hneksak lai, a hleice in Minneapolis tonnak in a langmi le cu ruangah a ra mi mitcawknak umnak ah. Cu ruangah hi cawlcanghnak Bawipa nih a hruai ringring ti mi tampi i zumhnak cu lam tampi le thuhmi lam tampi in hneksak a si tuk lai. A kut rian i tehte hna cu a fiang le a hnget in relpi ding hi a thupi tuk.

GSAM 9Bawm ca A kong i chimmi

GSAM 9.4Hmuh mit te si lomi hna i an sutnak, an rinhlelhnak le an theih lomi cu Unaupa Loughborough a dam lio zongah a lang. Cu bantuk thil pakhat nih hika Bawm ca ah pekmi ca a nganternak a si. Hi cachuahmi ah a letnak kan telh khawhnak cu kan caah thil ropi le rian a si ti kan thei; hi caan hi an chuah hmasa bik. L. E. Froom i Chimchungnak tehte hlohmi hna hawlhnak cauk hmete ah a ummi cauk sawhpiaknak in a umnak kan thei. Bawm ca A tuahmi ca thuanthu kong Froom nih a chimmi cu hika i kan rel:

GSAM 10.1A man ngeimi kan ngahmi a dang pakhat cu J. N. Loughborough nih Blick telegraph ca tialnak hmanrua hlun pakhat in cafang ngan lawng in a tialmi ca tialmi tumpi pakhat a si. Hi cu a thi hlan kum 1918 ah a timi letnak a si; Khrih ratthannak cawlcanghnak hramthoknak kong i a cauk hlan deuh hna chungah lihchimnak, biatak merhnak le dik lonak an um tiah caan tawi a hlanah soiseltu hrekkhat nih an puhnak kha a let. Kan Ca le cauk chuahnak hmun pakhat ah chuah dingin an pek tikah, mipi zapi caah thil thupi tling tein a si lo ti a lang tuk. Cu ruangah a ngan tu hnenah an thlah kir.

GSAM 10.2A kum a reit takah Loughborough Upa nih hi ca cu Pacific Union College i thuanthu cawnpiaktu H. A. Washburn hnenah a pek; a man a ruat in a zohkhen. Ni pakhat ah cawnpiaktu i inn cu meihol in a kang dih, a cauk inn zong a kang. A cauk tangmi hna cu sianginn i a cauk cabuiah an um. An lakah “Tonmi hna hrekkhat” ti ca nganmi hi a um. Pacific Union College ah Baibal cawnnak sianginn sangdeuh an thoknak kumah Miller zultu cawlcanghnak kong ka biakhawn hmasa bik ka tuah dingin an ngen; ka biakhawn zawn i a netah Cawnpiaktu Washburn nih hi ca a ra in ka kut ah a ret, “Atu ah hi ca cu sianginn i ka cabu cabuiah a um ruangah ka cauk inn zapi chungin a tangmi thil tlawmte lak i pakhat a si awk a sinak a ruang ka theihthiam. Pathian nih hi hi hman dingin a ret. Khrih ratthannak hram ca thawl ah ret aw.”—cahmai 48, 49

GSAM 10Bawipa le minung an i ttuan ttinak

GSAM 10.3Kan thinlung chungah kan minung sining kan hmuh bangin minung hna kong kan theih, le Bawipa nih rian a tuahpiakmi lei tisa thilbui vek pawl cu kan theihthiam tuk. Bawipa nih ziangtin a rian a tuah ti kan zumhnak a hngetterh ding caah hi cauk kan pek; Amah nih a duhnak a tuahternak caah minung sining fahnak chungah zumhnak dik lomi ser ding kan duh lo. Atu kan caan i biadik lungtak in a hawltu nih hi cauk asilole cu caan thupi hna kong relnak dang a rel tikah, Pathian mi mipa le nunu hna i minung sining a langhmi lam zeihmanh caah kan sonhtar hna lo. Pathian nih minung he rian a ttuan tti ringring, minung sining le Pathian sining an i pehtlaih (Efesa 2:20). Midang i an bia a tluk hmanh ah zong Amah aw kan ngaih ringring uh. “Chimchungnak hna cu hmuhsuam hna hlah; thil zapi hneksak hna; a ṭha mi cu fek tein i tlaih u.” (1 Thessalonian 5:20, 21). (Hrilmi biacah hna 3:342-347 zoh aw.)

GSAM 11Hramthok caan cu thupi bik

GSAM 11.1Hi cauk i a thupi bik bawmnak cu kan Khrihfabu hramthoknak le caan hmasa kongah, an sutmi (an sut dah lo mi zong) bia tampi a letnak ah kan hmuh. Kum 19 zabu netabik in atu tiang Khrihfabu i thil tonmi he pehtlaihmi sutnak dang hna cu hmun dangah an rel tha deuh. Bawipa thlah nih tehte khannak hna ah cu caan i Khrihfabu sining, kum 1888 ah Bawipa nih a pek duhmi eng, le Khrihfabu nih cu biacah an hnawl ruangah cu caan ah le kan caan tiang a ra mi thil hna a relpi.

GSAM 11.2Kum zabu zapi i Pathian minung hna i an hngahmi Khrih ratnak a nai ti an ruah nan, an caan a si lo ti tehte an ngahmi, minung hngahnak a reinak le, Israel hlun he bangaw in Pathian nih kan minung sinak in Canaan ram kap ah a kan hruai in, “Lut uh,” a ti nan zumh lonak ruangah kan lut lo mi, Bawipa ruahnak a reinak karlak i danglamnak hi hmuh hi a thupi. Kan umnak hmun le ziangah hika kan um ti kan hmuh uh. Kan pu le kan pipu hna i zirlai kan cawn uh, Bawipa i thlawsuahnak le a reipi in a kan hngahnak relpi uh, le kum 100 hlanah a tuah khawh lomi cu kan chungah le kan hmangin Amah nih a tuah khawh nakhnga kan siang seh.

GSAM 11.3(Bawm ca C zoh aw)

GSAM 11Tu caan Khrihfabu caah fialnak

GSAM 11.4Unaupa Loughborough i biahmaitthi ah, caan cu Khrihfabu an si lio i Ni sarihnak Adventist 100,000 hna nih thazang le lungtthawnnak an langhter ruangah 2,000,000 vekin an lang ti a chim. Cu khan thiamthiam kan hman ahcun, tu ah kan 6,000,000 hna cu 120,000,000 vekin an lang kan ti khawh maw? A caan hmasa kong relmi nih tu caan i Khrihfabu cu ziang fialnak a pek?

GSAM 12.1Hi cauk cachuah thar nih a suakterh dingin kan thlacammi, lehnak a um rih lomi sutnak hna hrekkhat cu nan hnenah kan chiah:

GSAM 12.2(1) Cu “cawlcanghnak” cu khika ah a feh?

GSAM 12.3(2) A hram hna he a dik tein a um maw?

GSAM 12.4(3) Loughborough caan in atu tiang Khrihfabu chungah kan hmuhmi thlen danglamnak hna cu mipi nun thlen ruangah an si maw, asilole kan lakah Bawipa rian a tuah ruangah an si ti ziang tiang kan chim khawh?

GSAM 12.5(4) Cawlcanghnak nih Khrih ratnak a nai ti a phuang hramthok hnuah kum 150 vel kan um rihnak cu ziang ruangah saw?

GSAM 12.6Kan hlan i thuanthu zohthar in, atu kan dingnak tiang hmaisa cannak lam tin ka kal dih zo ti ka ruah tikah, “Pathian thangthat awk!” ka ti khawh. Bawipa nih a tuahmi ka hmuh tikah, hruaitu Khrih ah ka zumhnak he mak ka si. A ra dingmi caan caah kan tih dingmi zianghman a um lo; Bawipa nih ziangtin a kan hruai ti le kan hlan thuanthu chungah a kan cawnpiakmi hna kan philh lo ahcun.—Ellen G. White i Nunnak thuanthu tawi, 196

GSAM 12.7Na pupa hna nih an chiahmi ramri hlun cu thial hlah.—Thufim 22:28 Adventist Pioneer Library Committee, Loma Linda, California, March 1, 1992

Note

Back