Bab 1 — Pambuka

GSAM 21.1NALIKA kita nyarios bab rawuhe Kristus kaping kalih, kita nyentuh tema ingkang sejatinipun sampun dados pangajeng-ajengipun umat Gusti wiwit para tiyang sepuh kita kapisan dipunusir saking taman Eden. Ing pangandika dhumateng ula, bilih keturunanipun wanita badhe ngremuk sirahipun, punika dados prajanji bilih ing pungkasanipun badhe rawuh satunggaling pangbalèkaken, ingkang badhe ngalahaken pangrebutanipun Setan, lan ngleksanani karsa Gusti ing bumi. Anggapané yèn Adam lan Hawa mikir yèn pakaryan iki bakal rampung kanthi cepet, lan yèn keturunan langsung saka wong-wong mau bakal dadi pemenang. Nanging ing rencana Gusti, janji Sang Juruwilujeng saka karusakan sing katon iku nyakup kabèh sing wiwit kuwi wis dikembangaké kanggo nglaksanakaké "tujuan lan sih-rahmaté dhéwé, sing wis diparingaké marang kita ing Kristus Yesus sadurungé donya diwiwiti."¹

GSAM 21.2Yen Adam lan Hawa langsung diparingi pandelengan bab kasangsaran lan sangsara sing bakal ngisi donya sajrone jaman-jaman dawa antara karusakan lan pamulihane, sedhihé mesthi ora bisa ditampa. Gusti Allah swarga, kanthi welas asih lan welas asung sing loman, nyumputake pandelengan iki saka wong-wong mau, ninggalake supaya padha ngreksa pangarep-arep manis bakal cepet dibebasake menyang kamardikan kang mulya minangka anak-anaké Allah. Ngerteni manawa panyelamatan wis cedhak mesthi bakal nyurung wong-wong mau supaya luwih tekun nyiapake dhiri kanggo ngadhepi prastawa iku.

GSAM 22.1Kanthi cara kang sami, kados makaten kahananipun umat Allah ing saben generasi wiwit jamanipun Adam. Padha yakin menawa sawijining prastawa ageng lan wigati bakal kelakon ing tembe—menawa Kristus bakal rawuh pungkasanipun lan ngadegake kratonipun. Padha ugi, kados Adam lan Hawa, pracaya menawa prastawa punika sampun cedhak, lan, kados piyambakipun, boten mangertos apa ingkang bakal kelakon antawis jamanipun lan prastawa punika; menawi boten mekaten, mbok menawa padha bakal kuciwa nalika ngupaya nggayuh tujuan kanggo éntuk ganjaran.

GSAM 22.2Pikiran iki bisa digambaraké nganggo kedadeyan-kedadeyan babagan panemuan-panemuan ageng. Wong-wong sing miwiti panemuan-panemuan mau, sanadyan ora nyadari, sejatine lagi nepaki kersaning Gusti; nanging padha digerakké déning gagasan-gagasan sing ora kabèh cocog karo teori-teorié dhéwé sing nyurung tumindak.

GSAM 22Pangaruh Jauh Penemuan Columbus

GSAM 22.3Montgomery, ing American History-e, edisi² taun 1902, kaca 8, 9, nalika nyritakaké teori sing nyurung Columbus miwiti pelayarané, lan ngleksanani rencanané kanggo tekan Hindia Wétan kanthi layar menyang kulon, kandha:—

GSAM 22.4"Columbus mikir yèn dhèwèké bisa nyampurnakaké proyek Raja Portugal. Dhèwèké yakin yèn ana dalan sing luwih cendhak lan luwih apik kanggo tekan Indhia tinimbang jalur sing wis ditandhani Diaz. Rencana pelaut Genoa [Columbus] iku wani banget lan asli. Tinimbang layar menyang wétan, utawa kidul lan wétan, dhèwèké ngajokaké layar langsung menyang kulon. Miturut pracaya dhèwèké, ana telung alesan sing kuwat lan pasti kanggo tumindak kaya ngono: Kaping pisan, kaya ing geografi paling apik ing jamane, Columbus yakin yèn bumi ora rata, kaya sing disangka akèh wong, nanging wanguné kaya bal. Kapindho, dhèwèké nganggep yèn bumi iki luwih cilik banget tinimbang ukurané sing nyata, lan bagéan paling akèh iku daratan tinimbang banyu. Katelu, amarga dhèwèké ora ngerti apa-apa lan ora nyangka ana benua Amerika utawa Samodra Pasifik, dhèwèké mbayangaké yèn pesisir Asia utawa Indhia ana persis adhep-adhepan karo Spanyol lan pesisir kulon Éropa. Dhèwèké ngira yèn sakabèhé jarak nyabrang tekan Cipango, utawa Jepang, mbok menawa ora luwih saka watara patang ewu mil.

GSAM 23.1Rencanane kaya ngene: dhèwèké bakal miwiti saka Éropah; ngarahaké kapale menyang kulon tumuju Jepang, lan ngetutaké lengkungan bumi nganti tekan apa sing digoleki. Miturut pikirane, iki katon mesthi lan prasaja kaya lalat mlaku ngubengi apel.

GSAM 23.2"Yen kasil ing ekspedisi, dhèwèké bakal nduwèni kauntungan gedhé iki: Dhèwèké bakal mlebu Hindia langsung saka lawang ngarep, tinimbang tekan kono kanthi muter-muter lan liwat lawang sisih, kaya sing kudu ditindakake wong Portugis.

GSAM 23.3Kita weruh yèn wong iki, sing paham matematika praktis, geografi, lan navigasi kaya sapa waé ing jamane, bener ing bab pisanan—bentuk bumi—nanging salah total ing loro bab liyane.

GSAM 23Kleru sing Begja

GSAM 23.4"Nanging, kanthi cara sing aneh, kesalahane malah dadi pitulungan ing sawijining bab kanggo dheweke. Kesalahan sing digawe babagan jarak iku pancen begja banget. Yen Columbus ngetung kanthi bener ukuran bumi lan dawa sejati pelayaran kaya ngono, mesthine dheweke ora bakal mangkat, amarga dheweke bakal langsung weruh yen rute Portugis sing diusulake luwih cekak lan luwih murah. Manèh, yèn dhèwèké bisa mbayangaké utawa kanthi cara apa waé prédhiksi yèn bawana Amérika ana persis ing ngarep dalané, kuwi dhéwé mbokmenawa ora bakal nyurung dhèwèké miwiti pelayaran panemuan, amarga tujuwané dudu golek nagara anyar, nanging golek dalan anyar menyang nagara lawas.

GSAM 23Pengarep-arep Agunging Jaman

GSAM 23.5Mula, umaté Gusti Allah, lumantar jaman-jaman, wis nduwé pangarep-arep rawuhé Kristus ing ngarepé "kaya jangkar jiwané, sing mantep lan ajeg."³ Sanadyan asring ana ing antaraning sedhih lan sangsara, padha njerit kanthi lara ati, "Sak suwéné pira, ya Gusti, sadurungé panyelamatan teka?" nanging padha tetep maju, lan kaya Paulus wis kandha lan isih kandha, "Apa pangarep-arep, kabungahan, utawa mahkota kabungahan kita? Apa dudu kowé kabèh ing ngarsané Gusti kita Yesus Kristus nalika Panjenengané rawuh?"⁴

GSAM 24Paulus sing Didhukung dening Pangarep-arep

GSAM 24.1Sawetara conto daya panglipur pangarep-arep iki ing konteks iki wis cukup. Nalika Paulus diadili ing ngarsané Felix, lan diparingi idin kanggo mbela dhiri, dhèwèké kandha, "Miturut dalan sing padha sebut sesat, aku nyembah Gusti Allahé para leluhurku, pracaya marang kabèh sing kacathet ing Kitab Torèt lan Kitab Para Nabi; lan aku nduwèni pangarep-arep marang Gusti Allah, sing uga diaku déning wong-wong mau, yèn bakal ana tangi saka pati, kanggo wong sing bener lan sing salah."⁵

GSAM 24.2Ing pangandikane sing pinter nalika digawa ngadhepi Agrippa, Paulus kandha, "Saiki aku ngadeg lan diadili amarga pangarep-arep marang janji sing wis diwenehake Gusti Allah marang para leluhur kita; marang janji iku, rolas suku kita, sing sregep ngabdi marang Gusti Allah awan lan bengi, padha ngarep-arep bakal teka. Kanggo pangarep-arep iku, Raja Agrippa, aku dituduh déning wong Yahudi. Napa kowe nganggep mokal yèn Gusti Allah bisa nguripaké wong mati?"⁶ Nalika pungkasané dhèwèké ana ing Roma kanggo ngadhepi Kaisar, dhèwèké kandha marang wong Yahudi, "Amarga pangarep-arep Israel aku diiket nganggo ranté iki."⁷

GSAM 24.3Paulus ngandika kanthi bébas bab pangarep-arep iku ing suraté marang Titus: "Amarga sih rahmaté Gusti Allah sing maringi kaslametan wis katon marang kabèh manungsa, mulangaké kita supaya nolak tumindak ora ngabekti marang Gusti Allah lan napsu donya, urip kanthi wicaksana, adil, lan saleh ing donya saiki, ngentèni pangarep-arep sing rahayu lan rawuhé kang mulya saka Gusti Allah Agung lan Juruwilujeng kita, Yesus Kristus."⁸

GSAM 24Petrus Bungah ing Pangarep-arep

GSAM 24.4Petrus nyritakaké pangarep-arep sing padha kaya mangkéné: "Pinujia Allah lan Bapaé Gusti kita Yesus Kristus, sing miturut sih-rahmaté sing ageng wis nglairaké kita manèh marang pangarep-arep sing urip lumantar wunguné Yesus Kristus saka pati, marang warisan sing ora bisa rusak, ora kena nodha, lan ora layu, sing disimpen ing swarga kanggo kowé, sing dijaga déning kakuwatané Allah lumantar pracaya nganti kaslametan sing wis siap diwahyukaké ing jaman pungkasan. Ing ngendi kowe padha bungah banget, sanadyan saiki, menawa perlu, kowe nandhang sangsara sawatara wektu amarga maneka cobaan: supaya ujian imanmu, sing luwih ajiné tinimbang emas sing bakal musna—sanadyan diuji nganggo geni—bisa ditemokaké dadi pujian, pakurmatan, lan kamulyan nalika rawuhe Gusti Yesus Kristus."⁹

GSAM 25Tujuané Gusti ing Pangriptaan

GSAM 25.1Kitab Suci mbukak tujuané Gusti Allah nalika nyipta donya; lan saka sabda ramalan kita uga sinau rencana Panjenengané babagan mangsa ngarep: "Mangkéné pangandikane Sang Yehuwah sing nyipta langit, Gusti Allah piyambak sing mbentuk bumi lan nggawe; Panjenengané wis netepaké, ora nyipta kanthi sia-sia, mbentuk supaya dienggoni."¹⁰ Sawisé Panjenengané mbentuk bumi, Panjenengané maringi marang manungsa. Panulis Mazmur kandha, "Langit, malah langit-langit, kagungané Gusti; nanging bumi wis diparingaké marang anak-anaké manungsa."¹¹ Nanging nalika Panjenengané maringi marang manungsa, manungsa iku lurus, kaya sing diandharaké wong wicaksana, "Mung iki sing tak temokaké, yèn Gusti wis nggawe manungsa iku lurus; nanging padha ngupaya akèh rékadaya."¹²

GSAM 25.2Kita maca babagan tumindaké Gusti marang umat manungsa, yèn "nalika Panjenengané misahaké putra-putrané Adam, Panjenengané netepaké wates-wates bangsa manut cacahé putra-putrané Israèl,"¹³ yaiku miturut cacahé Israèl sejati sing pungkasané bakal dikumpulaké ing bumi dadi warga kratoné ing tembe. Iki diungkapake dening Paulus ing tembung-tembung iki: "Gusti Allah ... wis gawe saka getih siji kabèh bangsa manungsa kanggo manggon ing saindenging bumi, lan wis netepake wektu-wektu sing wis ditemtokake sadurunge, lan wates panggonané; supaya padha nggoleki Gusti, menawa bisa nggrayang nggoleki Panjenengané lan nemokake Panjenengané, sanadyan Panjenengané ora adoh saka saben kita; amarga ing Panjenengané kita urip, obah, lan ana."¹⁴ Nalika tujuan asli babagan bumi iki kasampurnakake, "umat panjenengan uga bakal padha bener kabèh."¹⁵ Maneh ana pangandikane babagan kahanan mau, "Wong sing manggon ing kono ora bakal kandha, 'Aku lara:' wong-wong sing manggon ing kono bakal diparingi pangapura saka kaluputane."¹⁶ Wektu kuwi bakal dadi wektu nalika "wong alus bakal nduwèni bumi; lan bakal seneng ing katentreman sing lubèr."¹⁷

GSAM 26Datengé Kristus Kapindho Ora Crita Karangan

GSAM 26.1Ing surat kapindho Petrus kasebut manawa "kita ora ngetutake dongeng-dongeng sing dirancang kanthi licik nalika kita ngandhani kowe babagan kuwasa lan rawuhe Gusti kita Yesus Kristus, nanging kita dadi saksi mata kamulyane. Amarga Panjenengané nampa saka Gusti Rama pakurmatan lan kamulyan, nalika ana swara marang Panjenengané saka kamulyan sing luhur, 'Iki Putraku sing tak tresnani, kang marang Panjenengané Aku seneng banget.'" Lan swara iki sing muni saka swarga kita krungu, nalika kita ana bebarengan karo Panjenengané ing gunung sing suci. Kita uga duwé sabda ramalan sing luwih tetep, lan kowe padha nindakake becik menawa merhatosi sabda mau kaya marang padhang sing sumunar ing panggonan peteng, nganti esuk sumunar lan lintang esuk munggah ing atimu."¹⁸

GSAM 26.2Ing Kitab Suci iki rasul nyebutake pangowahan wujud ing gunung minangka pratandha rawuhe Kristus kaping pindho. Sadurunge adegan iki Juruwilujeng kita wis ngendika marang para rasule, "Ana sawatara wong sing ngadeg kene, sing ora bakal ngrasakake pati nganti padha weruh Putraning Manungsa rawuh ing kratoné"¹⁹ —kaya sing kacathet dening Lukas, "Ana sawatara wong sing ngadeg kene, sing ora bakal ngrasakake pati nganti padha weruh kratoné Gusti Allah."²⁰

GSAM 26.3Janji iki pancen kawujud kanthi nyata ing pangowahan wujudé Sang Kristus. Ing "pamandangan" ing pucuk gunung mau, padha weruh Gusti Yesus dimulyakaké, kaya déné Panjenengané bakal katon nalika rawuh ing kratoné. Padha weruh Élias (Éliya), sing dijupuk menyang swarga tanpa ngrasakaké pati, makili wong-wong sing bakal diowahi—saka fana dadi langgeng—"ing sedhela, ing kedhip mripat," nalika Gusti rawuh.²¹ Ana uga Musa, sing wis seda, makili wong-wong sing bakal dibangkitake saka pati kanggo ketemu Gusti. Mangkono ing "pamandangan" iki padha weruh Kristus rawuh ing kratoné, kaya sing wis dijanjèkaké marang wong-wong mau.

GSAM 27Ramalan: Tembung sing Luwih Pasti

GSAM 27.1Sanadyan para rasul wis nyekseni pemandangan kamulyan iki ing gunung pangrobahan, lan wis krungu swara persetujuané Gusti Allah, rasul Petrus negesake: "Kita nduwé sabda ramalan sing luwih mesthi." Kanthi pratelan iki dhèwèké ora ngremehake apa sing wis dideleng lan dirungokaké ing kedadéan sing kelingan kuwi. Banjur padha krungu swara Gusti Allah sapisan, nanging ing garis-garis agung ramalan sing nganti rawuhé Kristus kapindho, kita kerep krungu swara Gusti Allah bola-bali. Sejatine, saben ramalan nubuat sing cetha sing wis kawujud utawa kacathet ing sajarah iku swara Gusti kanggo kita. Mesthi ing teges iki tembung nubuat iku "luwih mesthi." Revised Version nerjemahake dadi "digawe mesthi." Nubuat iku digawe mesthi dening saben rincian sing kawujud. Saben kedadeyan sing diramal, nalika kawujud, iku dadi pranyatan manawa kedadeyan-kedadeyan liyane sing diramal mesthi bakal kelakon.

GSAM 27Sifat Ramalan

GSAM 27.2Testimonial ing ngisor iki saka para ahli Kitab Suci kondhang babagan hakikat nubuat kuwat:—

GSAM 27.3Thomas Newton ngandharake panemune manawa "ramalan iku sajarah sing wis dicritakaké sadurungé kelakon lan diringkes; sajarah iku ramalan sing wis kelakon lan dijlentrehake. Pramonana palsu wis ana ing donya; nanging kabèh kapinteran lan niat ala manungsa lan setan ora bisa ngasilake ramalan kaya sing kacathet ing Kitab Suci."

GSAM 27.4Sir Isaac Newton nyatakake yèn "ngrungokaké para nabi iku ciri dhasar saka gréja sing sejati."

GSAM 27.5Dr. A. Keith ngendika manawa "ramalan iku padha karo mujijat apa wae, lan pancen mujijat.... Mung swara Sang Maha Kuwasa sing bisa nimbali wong mati metu saka kuburan,—mung swara Sang Maha Ngerti sing bisa nyritakake kabeh sing didhelikake ing mangsa ngarep sing peteng, sing kanggo manungsa kaya ora bisa ditembus kaya panggonane wong mati,—lan loro-lorone iku padha swara Gusti Allah."

GSAM 28.1Matthew Henry ngendika manawa "ing wektu Gusti, kang paling becik, lan ing dalan Gusti, kang paling becik, ramalan mesthi bakal kawujud. Saben tembung Kristus murni banget, mula mesthi bisa dipercaya."

GSAM 28Tujuan Ramalan

GSAM 28.2Kita bisa sinau saka tembungé Kristus marang para rasulé babagan salah siji tujuané Gusti maringi prakandha. Nalika ngandika kanthi prakandha babagan apa sing bakal kelakon ing uripé Yudas, Panjenengané kandha, "Aku ngandhani kowe sadurungé kelakon, supaya nalika wis kelakon, kowe padha pracaya yèn Aku iku."²²

GSAM 28.3Gusti uga ngendika lumantar nabi Yesaya, "Aku iki Gusti Allah, lan ora ana sing padha karo Aku, sing ngandharake pungkasan wiwit wiwitan, lan wiwit jaman mbiyen bab-bab sing durung kelakon, kandha, 'Rancanganing Aku bakal lestari, lan Aku bakal nindakake kabeh karsaning Aku.'"²³

GSAM 28.4Manèh, "Aku wis ngumumaké bab-bab biyèn wiwit wiwitan, lan kabèh mau metu saka lambéku, lan aku wis nampilaké; aku nindakaké kanthi dumadakan, lan kabèh mau kelakon.... Aku malah wiwit wiwitan wis ngandhani kowé; sadurungé kelakon aku wis nampilaké marang kowé; supaya kowé ora ngomong, 'Berhalaku sing nindakaké kabèh mau, lan arca sing tak ukir, lan arca sing tak tuang, sing maréntahaké kabèh mau.'" Kowe wis krungu, delengen kabèh iki; apa kowe ora bakal nyatakake? Aku wis nampilake marang kowe bab-bab anyar wiwit saiki, malah sing didhelikake, lan kowe durung ngerti. Bab-bab mau saiki digawé, dudu wiwit wiwitan; malah sadurunge dina nalika kowe durung krungu, supaya kowe ora bakal ngomong, 'Delengen, aku wis ngerti.'²⁴

GSAM 28.5Saka basa iki katon kekuwatan kasampurnan ramalan minangka pratandha asal ilahi saka ramalan, uga minangka pameran kakuwatan Gusti ing ndhuwur kabèh déwa bangsa kafir. Uga katon saka tembung-tembung iki yèn ramalan nduwèni panggonan sing wigati banget ing Kitab Suci kabeneran. Amarga fakta-fakta iki bener, kaget tenan yèn akèh wong sing sithik utawa malah ora maringi perhatian marang sinau pérangan ramalan ing Kitab Suci.

GSAM 29Ramalan Ora Disegel

GSAM 29.1Wong sing ora ngerti kandha yèn dhèwèké ora sinau, mula ora bisa mangertèni ramalan-ramalan. Ing sisih liya, akèh wong sing wis sekolah, kalebu sawatara saka kalangan pelayanan, kandha: "Ramalan-ramalan iku wis disegel, lan ora bisa dipahami. Kita kabèh ngerti yèn Kitab Wahyu iku kitab sing disegel."

GSAM 29.2Ing Kitab Wahyu, Yohanes sing dikasihi diparingi dhawuh khusus supaya ora nyegel buku iku.²⁵ Uga ing buku iki ana berkah sing diucapake marang wong-wong sing "krungu tembung-tembung prakiraan iki, lan netepi apa sing ditulis ing kono."²⁶ Kepiye bisa bab-bab sing ana ing buku sing disegel ditetepi yèn ora dipahami lan ora bisa dipahami? Gusti Allah ngandika lumantar Musa, "Bab-bab sing rahasia iku kagungané Gusti Allah, Allah kita; nanging bab-bab sing wis kawahyukaké iku kagungané kita lan anak-anak kita salawas-lawase, supaya kita bisa nindakake kabèh sabdaning hukum iki."²⁷

GSAM 29.3Yen Gusti ngrancang ramalan-ramalan Daniel supaya bisa dipahami, iku cetha saka pangandikane marang para muridé bab ramalan-ramalan mau. Kita maca: "Mula, nalika kowe bakal weruh bab nistha sing njalari karusakan sing dijlentrehake déning nabi Daniel, ngadeg ing panggonan suci (sapa waé sing maca, mangerténi),"²⁸ sing meh padha kandha, "Pahamana nabi Daniel."

GSAM 29.4Gusti mbukak kabohongan saka klaim manawa ramalan ora bisa dipahami, ing tembung-tembung iki: "Kabèh sesanti iku tumrap kowé wis dadi kaya tembung-tembung ing buku sing disegel, sing diwenehake marang wong sing pinter, kandha, 'Waca iki, aku nyuwun,' lan dhèwèké mangsuli, 'Aku ora bisa, amarga disegel:' lan buku iku diwenehake marang wong sing ora pinter, kandha, 'Waca iki, aku nyuwun,' lan dhèwèké mangsuli, 'Aku ora pinter.' Mulane Gusti Allah ngandika, "Amarga bangsa iki padha nyedhaki marang Aku nganggo cangkemé, lan nganggo lambéné padha ngajeni marang Aku, nanging atiné adoh saka Aku, lan wediné marang Aku diwulang miturut paugeran manungsa; mulane, delengen, Aku bakal nindakake pakaryan éndah ing antarané bangsa iki, ya pakaryan éndah lan kaajaiban: amarga kawicaksanané para wicaksana bakal sirna, lan pangertené para wong wicaksana bakal kasembunyi."²⁹ Yen wong-wong sing dadi sasaran nabi ing kéné manut marang tembung prakiraan sing mesthi, mesthiné padha ora bakal nyimpang saka paugerané Gusti Allah lan nggantèkaké paugerané Gusti karo prentahé manungsa.

GSAM 30Ramalan Ora Kanggo Interpretasi Pribadi

GSAM 30.1Ora amarga ramalan nduwé makna jero, ndhelik, utawa misterius nganti akèh wong ora bisa mangertèni. Rasul Petrus wis kandha bab iki, "Kaping pisan, ngerti yèn ora ana ramalan ing Kitab Suci sing dadi interpretasi pribadi." Amarga ramalan iku ora teka ing jaman biyen miturut karsa manungsa; nanging para wong suci saka Gusti Allah ngandika miturut pituduh Roh Suci."³⁰ Saka basa iki cetha yèn sing wigati kanggo mangertèni ramalan yaiku nampa roh sing wis ngandika lumantar para nabi. Bab roh kuwi, sing dijanjèkaké marang sapa waé sing ngupaya, katulis, "Panjenengané bakal nuntun kowe menyang kabèh kabeneran."³¹

GSAM 30Ramalan Kasampurnakake

GSAM 30.2Ing panaliten prakiraan ana sawetara fakta sing kudu tansah dielingi: Gusti Allah, sing ora bisa kliru, iku pangripta prakiraan, lan nalika wayahe nepaki prakiraan teka, prastawa sing wis diprakirakake pancen bakal kelakon. Sabanjure, amarga Gusti duwe kuwasa kanggo ndeleng sadurunge apa sing bakal ditindakake manungsa, nalika Panjenengané nemtokake wektu nalika sawijining prastawa bakal kelakon, nalika wayahe teka, prakiraan iku bakal kasembadan kanthi sejati. Tembung liya, panggenapan palsu saka ramalan ing wektu sing wis ditemtokake kanggo sing sejati iku mokal. Miturut aksioma iki, kita bisa ngomong, nalika wayahe Gusti teka kanggo maringi pesen kabeneran marang donya, pesen iku mesthi muncul saben wektu.

GSAM 30.3Ing sawijining wektu, nalika panulis wis maringi ceramah babagan kasampurnan ramalan, ana wong sing ora pracaya sing rawuh banjur kandha, "Aku kudu ngucapake sugeng marang kowe para juru tafsir ramalan amarga kowe kabegjan banget. Ing panliten sejarahmu, kowe katon gampang banget nemokake sing pas persis karo ramalan." "Inggih," wangsul kula, "iku pas amarga pancen digawe supaya pas. Yen panjenengan menyang toko sarung tangan kanggo tuku sarung tangan, mesthi panjenengan ngarep-arep nemokake sing pas karo tangan panjenengan?" Panjenengané mangsuli, "Mesthi kula, amarga iku digawe supaya pas." "Dadi," pangandikane panulis, "Gusti Allah sing ngerti persis apa sing bakal ditindakake manungsa, wis nggawe ramalan babagan wong-wong mau, lan nalika wong-wong mau mlebu ing panggung tumindak, lan nindakake persis apa sing diramalake, sejarawan sejati nyathet tumindak-tumindak mau, sing, yen dibandhingake karo ramalan, pas tenan."

GSAM 31Ramalan minangka Cahya ing Pepeteng

GSAM 31.1Rasul Petrus kandha yèn kita kudu merhatosaké ramalan kaya pepadhang sing sumunar ing panggonan peteng. Tanpa lentera ramalan, masa ngarep bakal dadi peteng legam. Tujuan pepadhang yaiku ngusir peteng—nalika lelungan ing panggonan peteng, kanggo nuntun dalan, lan nuntun kanthi cetha, supaya sing lelungan bisa, saben langkah, ndeleng lan milih dalan. "Sabda Panjenengan," panganggit mazmur kandha, "iku minangka lentera tumrap sikilku, lan pepadhang tumrap dalanku."³² Wong wicaksana kandha, "Lampahé wong sing bener kaya padhang sumunar, saya suwe saya padhang nganti tekan dina sing sampurna."³³ Mangkono katon, nalika kita lumaku ing aliran wektu, yèn sabda Gusti, utamané ing panggenapan nubuaté, bakal mbukak saya akèh lan saya akèh, ndadékaké luwih cetha lan luwih cetha marang murid Kitab Suci yèn dhèwèké pancèn ana ing dalan sing nuntun marang padhang langgeng lan dina langgeng.

GSAM 31Telung Kedadeyan Penting Saka Eden Nganti Pungkasan

GSAM 31.2Nalika nimbang dalan umat Gusti saka Eden nganti pungkasan, miturut pepadhanging Kitab Suci, ana telung prastawa sing katon kanthi wigati. Sing kapisan yaiku rawuhe Kristus kapisan, inkarnasi, rawuhe Immanuel, Gusti Allah sing kawujud ing daging; sing kapindho, Reformasi Agung sawisé Zaman Peteng—1260 taun panganiayaan, nalika sabda Gusti meh kabèh dipunlarang saka wong umum—rawuhe gréja metu saka kahanan ing ara-ara samun, lan nyelehake Kitab Suci ing panggonan sing kabèh bisa maca lan mangertèni kersané; kang katelu, rawuhe Gusti kita kaping pindho kanggo ngeterake jaman pamulihan kabèh prakara sing wis diomongaké lumantar cangkemé kabèh nabi suci wiwit donya diwiwiti; iki kanggo nutup "konflik jaman," konflik antarané dosa lan kabeneran, kanggo ngeterake jaman kamulyan, sing dadi tujuan kabèh jaman.

GSAM 32Ramalan Maringi Tandha-Tandha Dalan Nganti Pungkasan

GSAM 32.1Nalika merhatosake tembung prakiraan sing mesthi kaya pepadhang sing nuntun langkah kita, sing mbukak dalan sing bener liwat pepeteng, mesthi kita bakal nemokake dalan sing cetha ditandhani ing tembung prakiraan nganti tekan ngendi wae aliran wektu nganti rawuhe Kristus kaping pindho. Kanthi kahanan kaya ngono, wong-wong sing ngetutake padhangé ramalan kanthi tliti ora mung bakal ngenali pratandha lan pratandhane yèn dina agung wis cedhak, nanging uga bakal ngenali pakaryané Gusti nalika lumaku ajeg ing pesen kabeneran sing arep nyiapake umat kanggo nampani Panjenengané kanthi tentrem nalika rawuh.

GSAM 32.2Nalika Kitab Suci nyatakake yèn dinaé Gusti bakal teka tumrap akèh wong kaya "maling ing wayah bengi,"³⁴ nanging uga kandha marang wong-wong sing ngadeg ing pituturé Gusti, "Kowe, sedulur, ora ana ing pepeteng, supaya dina iku ora nyerang kowe kaya maling. Kowe kabèh anaké pepadhang, lan anaké dina."³⁵

GSAM 32Elinga Pandhuané Gusti

GSAM 32.3Nalika ngeling-eling pituduhé Gusti ing gerakan advent, becik yèn kita nyathet yèn mesthi wis dadi rancangané Gusti supaya umaté éling marang pratandha pangayoman lan kuwasa Panjenengané kanggo wong-wong mau. Nalika nerangaké sabab-sebab Israel mbalik mbrontak marang Gusti, pemazmur kandha, "Padha lali marang Gusti Allah, Juruwilujengé, kang wis nindakake bab-bab ageng ing Mesir; pakaryan-pakaryan kaelokan ing tanah Ham, lan bab-bab nggegirisi ing sacedhake Segara Abang."³⁶ Yen iku apik kanggo Israel kanggo ngeling-eling pituduhé Gusti marang wong-wong mau, apa ora apik uga kanggo kita? Ing kahanan ekstasi, pemazmur maneh kandha, "Pujia Gusti, he nyawaku, lan aja lali marang kabecikané kabèh."³⁷

GSAM 33.1Ing saben jaman Gusti Allah wis paring bebener wigati, kang diatur miturut sih-rahmaté, kanggo mimpin umat metu saka perbudakan dosa lan nyiapaké supaya bisa mlebu ing Kanaan swarga; lan migunani kanggo merhatiin cara Gusti Allah tumindak marang wong-wong sing wis ngumumaké bebener mau.

GSAM 33Asil Agung Saka Sarana Paling Cilik—Kesaksian D'Aubigné

GSAM 33.2D'Aubigné, ing bukune History of the Reformation, kandha, "Gusti Allah, sing nyiapake pakaryané liwat pirang-pirang abad, ngrampungake pakaryané liwat piranti sing paling ringkih, nalika wayahe wis teka. Kanggo ngasilake asil gedhe kanthi cara sing paling cilik, kuwi pranataning Gusti Allah. Pranatan iki, sing ana ing saindenging alam, uga ditemokake ing sajarah."³⁸

GSAM 33.3Nalika Gusti Allah ing jaman biyen miwiti milih sawijining bangsa khusus kanggo netepake minangka bangsa sing beda kanggo piyambakipun, punika lumantar nimbali siji tiyang—Abraham—sing manggon ing antaraning bangsa-bangsa kafir, ing Ur bangsa Kasdim. Saka dhèwèké lair keturunan sing akèh; nanging saka wong-wong mau, nalika diunggahaké dadi sawijining bangsa, Gusti Allah ing swarga ngandika: "Pangéran nresnani lan milih kowe dudu amarga kowe luwih akèh tinimbang bangsa liya; amarga kowe iku sing paling sithik saka kabèh bangsa."³⁹

GSAM 33.4Mangkono uga, nalika Panjenengané arep nylametaké umaté saka perbudakan ing Mesir, Panjenengané milih minangka pamimpin sawijining wong sing, nalika isih bayi, didhelikaké telung wulan ing omahé ibuné, lan sakbanjuré dilebokaké ing prahu prasaja sing digawe saka glagah lan dilapisi damar, lan diserahaké marang pangreksané Kali Nil. Musa sing padha kuwi, nalika wis diwasa lan nduwé akal, milih dalan andhap asor nandhang sangsara bebarengan karo umaté Gusti tinimbang nikmat sing ana ing "kesenengan dosa sakwentar."⁴⁰

GSAM 34Kamenangan Gideon

GSAM 34.1Sawisé kuwi, nalika Gusti Allah arep nylametaké Israèl saka wong Midian lan Amalek, sing teka ing tanahé kaya belalang akèh lan ngrusak asil bumi, nganti ora ana panganan kanggo Israèl, ora ana wedhus, sapi, utawa keledai, Gusti Allah ngutus malaikat marang Gideon. Putrané Joas iki nganti kudu ngirik gandum sithik lan ndhelikaké saka mungsuhé. Nalika malaikat ngandhani yèn dhèwèké bakal nylametaké Israèl, Gideon kanthi gumun takon, "Kanthi apa aku bisa nylametaké Israèl? Delengen, kulawargaku miskin ing suku Manase, lan aku sing paling cilik ing omahé bapakku."⁴¹ Wong andhap asor lan mlarat iki banjur metu karo telung atus prajurit, nggawa lentera lan kendi prasaja (tindakan sing katon kaya kabodhoan miturut pertimbangan manungsa), lan nganggep Gusti minangka kekuwatané, padha nggayuh kamenangan ageng. Sadurunge panyelamatan mau, Gideon bisa uga ngucapake ratapan kaya nabi Amos nalika pitakon, "Sapa sing bakal mbangkitake Yakub? Amarga dheweke cilik."⁴²

GSAM 34Bocah Cilik ing Palungan

GSAM 34.2Ing wektu sing wis ditemtokake Gusti, Juruwilujenging manungsa lair, lan para panggembala nemokake Panjenengané lagi nggladrah ing palungan. Sedulur-seduluré ing donya ngetutaké pakaryan urip sing andhap asor nanging ajiné. Bab kamlaratan donyané, Juruwilujeng ngendika, "Rubah duwé liang, lan manuk-manuk ing langit duwé sarang; nanging Putraning Manungsa ora duwé panggonan kanggo nyelehake sirahé."⁴³ Panjenengané milih para rasul "saka golongan ngisor, sing sanadyan ora paling cilik nanging ora tekan tingkat kelas menengah. Kabeh mau dimaksudaké supaya donya weruh yèn pakaryan iki dudu saka manungsa, nanging saka Gusti Allah."

GSAM 35Ora Akèh Wong Pinter Sing Ditimbali

GSAM 35.1Paulus ngendika bab pakaryan ing jaman gréja primitif: "Kabodhoané Gusti luwih wicaksana tinimbang manungsa; lan kalemahé Gusti luwih kuwat tinimbang manungsa. Amarga kowe weruh panggilanmu, sedulur, carané ora akèh wong pinter miturut daging, ora akèh wong kuwat, ora akèh wong bangsawan sing diundang; nanging Gusti milih bab-bab bodho ing donya kanggo gawe isin wong-wong pinter; lan Gusti Allah wis milih sing ringkih ing donya kanggo gawe isin sing kuwat; lan sing asor ing donya, lan sing diremehake, wis dipilih Gusti Allah, malah uga sing ora ana, kanggo nggawe ora ana gunane sing ana; supaya ora ana daging sing bisa gumunggung ing ngarsane."⁴⁴

GSAM 35Wong-wong Andhap Asor ing Reformasi

GSAM 35.2Kita nemokake prinsip sing padha sing diwujudake ing gesangé para Reformator agung abad kaping nem belas. Sejarawan kandha: "Reformator Zwingle muncul saka gubug penggembala ing Alpen; Melanchthon, teolog Reformasi, saka bengkel tukang gawé gegaman; lan Luther saka pondhok tukang tambang sing mlarat." Bab dhèwèké dhéwé, Luther kandha: "Wong tuwaku biyèn mlarat banget. Bapakku biyèn tukang tebas kayu sing mlarat (banjur dadi penambang), lan ibuku asring nggawa kayu ing punggungé supaya bisa nyukupi kabutuhan ngopeni anak-anaké. Wong loro mau nahan pakaryan abot banget kanggo kapentingan kita."

GSAM 35.3Rasul Yakobus, nalika nyarios bab panggilan umat marang pangabdian marang Gusti, kandha, "Rungokna, sedulur-sedulurku sing tak tresnani, apa Gusti ora milih wong mlarat ing donya iki, sing sugih iman, lan ahli waris kraton sing wis dijanjekake marang wong-wong sing tresna marang Panjenengané?"⁴⁵

GSAM 35Metodis Wiwitan

GSAM 35.4Nalika ndeleng barisan para pembaharu sing terus maju nganti tekan jaman awal Metodisme, nalika ajaran rahmat gratis kanthi tekun diwartakaké, kita weruh kuwi diancani déning kuwasa Gusti Allah. Amarga ajaran kuwi diparingaké kanthi setya marang wong akèh, kanthi katresnan alusé Kristus, lan ditampa déning iman sing urip, para pracaya ora mung éntuk pangapura dosa-dosa biyèn, nanging uga kuwasa sing nyucèkaké supaya bisa nglakoni urip ing kasuciyan. Metodisme nduwé wiwitan sing andhap asor, lan kaberkahan miturut iman lan kapitadosan prasaja saka para pelayan lan umat.

GSAM 36.1Nalika nglacak kedadeyan lan pengalaman sing ana gandhengane karo gerakan advent, kita nemokake manawa, kaya ing saben pakaryan Gusti sing manungsa dadi agen ing ngleksanani, asal-usulé ana ing antarané wong mlarat lan sing ora kondhang; nanging aja ana sing mutusaké nentang amarga iku sadurungé mriksa kanthi teliti bukti-bukti sing dadi dhasar pakaryan ageng iki, supaya ora kapanggih ing kahanan wong-wong sing Gusti takon, "Sapa sing ngremehake dina prakara-prakara cilik?"⁴⁶

GSAM 36Balesan Eck marang Luther

GSAM 36.2Kanggo kapentingan wong-wong sing bisa waé condhong mutusaké apa sawijining prakara doktrinal iku bener utawa salah adhedhasar sethithik utawa akèhé wong sing nampa, kita nyantumaké, sacara ringkes, kontrovèrsi antarané Luther lan Eck. Amarga Luther njupuk posisi adhedhasar Kitab Suci, lan wani mbantah hak manungsa kanggo nempataké panemuné luwih dhuwur tinimbang sabda Gusti, Eck mbales nganggo tembung ironis kaya ngéné: "Aku gumun marang andhap asor lan santuné sang Doktor kinurmatan sing wani nentang piyambakan akèh bapa-bapa agung, lan ngaku luwih ngerti tinimbang para paus, majelis, para sarjana, lan universitas! ... Mesthi bakal nggumunaké, ora ana sangsi, yèn Gusti Allah ndhelikaké kabeneran saka akèh wong suci lan martir nganti rawuhé sang Bapa kinurmatan."

GSAM 36.3Balesan iki bisa uga diwangsuli nganggo balesané Zwingle marang John Faber ing Zurich, nalika Faber nyatakake "kageté marang kahanan sing wis tekan ngéné, nalika adat kuna sing wis lumaku sewu rong atus taun ditinggalake, lan kanthi cetha disimpulake yèn jagad Kristen wis kliru sewu papat atus taun." Zwingle kanthi cepet mangsuli manawa "kaluputan ora dadi luwih bener mung amarga kapercayan marang iku wis suwé patbelas atus taun, lan ing ibadah marang Gusti, kabiasaan kuna ora ana gunané kajaba ana dhasar utawa jaminan ing Kitab Suci."⁴⁷

GSAM 37Tembungé Gusti vs. Kawicaksanan Manungsa

GSAM 37.1Bebaya ngandelake panemu manungsa, tinimbang netepake pitakon, "Apa iku kabeneran?" lumantar sabda Gusti, diterangake kanthi cetha dening nabi Hosea nalika piyambakipun ngendika, "Kowe wis mluku kabejatan, kowe wis ngundhuh kaluputan; kowe wis mangan woh goroh; amarga kowe wis percaya marang dalanmu, marang akèh prajuritmu sing gagah."⁴⁸ Kecenderungan manungsa tansah ngandelaké manungsa liya; nanging nalika kita nyedhak wektu nalika Gusti bakal "ngadeg lan nggeteraké bumi kanthi medeni," nabi Yesaya ngélingaké, "Aja padha ngandelaké manungsa, sing ambegané ana ing irungé; awit apa paédahé manungsa kuwi?"⁴⁹

GSAM 37.2Kanthi diwanti-wanti kaya ngono ing Kitab Suci bab bebaya ing babagan iki, aja ana sing buru-buru ngukum gerakan advent, kaya ora pantes digatekake amarga wiwitané prasaja, utawa amarga wong-wong sing diarani gedhé ing paningal donya durung ndhukung perjuangan iki. Nanging, kabèh padha timbangna kanthi tliti klaim-klaimé. Kabeneran iku regané ora kaétung, dibandhingaké karo mung panemu manungsa sing ora ana regané kaya brambut.