Bab 6 — Pesen lan Para Utusan

GSAM 108.1Tulisen wahyu iku, lan pratelakna ing papan tulis, supaya sing maca bisa mlayu. Amarga wahyu iku isih kanggo wektu sing wis ditemtokake, nanging ing pungkasan bakal kawujud lan ora goroh; sanajan suwe, enteni wae, amarga mesthi bakal teka, ora bakal telat.¹

GSAM 108.2Lan aku weruh malaikat liya mabur ing tengahing langit, kang nduwèni Injil langgeng kanggo mratelakaké marang wong-wong sing manggon ing bumi, lan marang saben bangsa, suku, basa, lan wong, kandha kanthi swara banter: "Wedi marang Gusti Allah, lan mènèhi kamulyan marang Panjenengané; awit wis teka wayahe paukumané: lan sembah marang Panjenengané kang nyipta langit, bumi, segara, lan mata banyu."²

GSAM 108.3Wong-wong sing maringi proklamasi advent ngaku manawa "panglihatan" iki karo wektu "sing wis ditemtokake", sing kasebut déning nabi Habakuk, kalebu panglihatan saka ramalan Daniel lan Sang Pamedhar Wahyu. Iki padha diterangake kanthi cetha ing bagan-bagan ramalané, supaya sapa waé sing maca tafsirane pancèn bisa "mlaku cepet" lan nyebarake informasi mau marang wong liya.

GSAM 108Pesen sing Cetha

GSAM 108.4Proklamasi déning umat Advent ora mung pangumuman sing digawe Paulus marang Felix, "Kabeneran, pangendhalèn dhiri, lan paukuman sing bakal teka;" uga ora kaya pratelan Martin Luther sawisé ngrampungaké terjemahan Kitab Suci, nalika sawatara wektu sadurungé seda, dhèwèké dilaporaké kandha, "Aku yakin yèn paukuman ora adoh manèh; malah, Gusti piyambak ora bakal ora ana luwih saka telung atus taun manèh." Uga ora kaya pratelan John Wesley, nalika dhèwèké kandha yèn dhèwèké "ngira yèn milenium bisa diwiwiti watara satus taun manèh." Para Adventis ngaku yèn padha maringi pesen sing disimbolaké ing Wahyu 14:6, 7, "Wayah paukumané wis teka," lan teriakan Wahyu 10:6, "Wayahé ora bakal ana manèh." Ramalan kaya ngono ora bisa kawujud mung kanthi pangumuman babagan prastawa sing "bakal teka," teka "sajeroning telung atus taun," utawa "sajeroning satus taun," nanging ing wektu sing cetha, "wis teka." Pesen kaya ngono, kanthi ketepatan sing padha kaya sing dituntut déning ramalan-ramalan mau, diwartakaké déning umat Advent marang saindenging donya.

GSAM 109Penghakiman Nalika Rawuhe Kristus

GSAM 109.1Nalika pisan pesen iki diwartakaké, saben denominasi Kristen pracaya yèn pangadilan bakal kelakon nalika rawuh kapindho Kristus. Mula, wong-wong ing kahanan kaya ngono, sing ngumumaké yèn jam pangadilan wis teka, nalika isih nyekel pandangan kuwi, mesthi bakal ngumumaké rawuh kapindho Kristus. Sejatine, sing maringi kekuwatan marang pesen kuwi, lan sing paling kuwat nggerakaké wong-wong, yaiku pangumuman wektu sing cetha. Kaping pisan padha ngaku yèn pungkasaning donya bakal teka ing sawijining wektu sajrone "taun Yahudi" 1843, lan yèn wektu kuwi kalebu antarané tanggal 21 Maret 1843 lan 21 Maret 1844. Sawisé wektu kuwi kliwat, kita sinau saka Midnight Cry taun 1844 yèn dina sing pasti wis ditemtokaké kanggo pungkasaning jaman nubuat. Iki yaiku dina kaping sepuluh saka wulan kapitu Yahudi, sing cocog karo 22 Oktober 1844.

GSAM 109Itungan 2300 Dina

GSAM 109.2Dasar wektu—1843—iku 2300 dina miturut Daniel 8. Diklaim manawa amarga "dina-dina" iki ana gandhèngané karo ramalan ing ngendi kéwan dipilih kanggo makili karajan, "dina" kudu digunakaké sacara simbolis kanggo makili taun, miturut panjelasan Gusti babagan wektu simbolis, kaya sing kacathet ing Bilangan 14:34 lan Yehezkiel 4:5, 6; manawa pitung puluh minggu—490 dina—ing Daniel 9 iku bagéan kapisan saka rong ewu telung atus dina, lan loro periode mau diwiwiti bebarengan. Kedadéan sing kacathet ing Daniel 9, sing nandhani wiwitan pitung puluh minggu, yaiku "metune prentah kanggo mulihaké lan mbangun Yerusalem." Prentah kuwi metu ing taun kapitu Artaxerxes Longimanus, 457 SM, kaya sing kacathet ing Ezra 7.

GSAM 110.1Menawa iki pancen tanggal sing bener kanggo wiwitan pitung puluh minggu kabuktèkaké déning kasunyatan yèn mung enem puluh sanga minggu—483 taun—saka 457 S.M., utawa ing taun 27 Masehi, Kristus dibaptis déning Yohanes lan miwiti pelayanané, ngendika, "Wayahé wis kawujud,"³ lsp. Mbukaké pelayanané Kristus ing taun 27 Masehi, panyalibané telung setengah taun saka tanggal kuwi, "ing tengah [tengah] saka [minggu kaping pitung puluh]," pungkasaning pakaryan khusus ing antarané wong Yahudi, taun 34 Masehi, lan pangowahan Saul sing cepet, rasul tumrap bangsa-bangsa liya, mbuktèkaké yèn pitung puluh minggu pancèn rampung ing tanggal kuwi, lan mulané diwiwiti taun 457 SM. Padha ngétung kaya ngéné: saka 2300 dikurangi 457, lan sing isih ana 1843. Lan amarga 457 taun iku ana sadurunge Kristus, kita tekan pungkasan 2300 dina ing pungkasan taun 1843.

GSAM 110Pangakuan saka Para Mungsuh

GSAM 110.2Wis diomongake kanthi jujur manawa "pangakuan sing ndhukung kabeneran saka barisan mungsuh dadi bukti paling dhuwur." Ora ana siji wae mungsuh pesen Advent sing nate nyebut manawa pangadilan panyelidikan tumrap umat Gusti bakal kelakon sadurunge rawuhe Kristus; nanging padha mikir babagan iki selaras karo para Adventis. Minangka bukti pratelan iki, kita nyitir saka loro mungsuh misuwur.

GSAM 110.3Bapak N. Colver, nalika khotbah ing Marlboro Street Chapel, Boston, ing taun 1842, kanggo nglawan para Adventis, ngendika:—

GSAM 111.1"Yen dina-dina iki taun, donya bakal pungkasan ing taun 1843; bocah sekolah sapa waé bisa weruh; amarga yèn 490 rampung nalika seda Kristus, 2300 dina bakal rampung ing taun 1843; lan donya kudu pungkasan, kajaba bisa dibuktèkaké yèn ana prastawa liya sing bakal kelakon, lan aku ora weruh carané kuwi bisa ditindakake."

GSAM 111.2Profesor Stuart, watara wektu sing padha, kandha:

GSAM 111.2"Iku sawijining fakta sing unik manawa akèh para panafsir ing donya Inggris lan Amerika wis pirang-pirang taun biyasa mangertèni dina-dina sing kasebut ing Daniel lan Wahyu minangka lambang utawa pratandha taun. Aku nemokake angel nglacak asal-usulé kabiasaan umum iki, sing bisa diarani meh universal."

GSAM 111Kesaksian Profesor Bush

GSAM 111.3Profesor Bush kandha: "Sapa waé sing nyerang Pak Miller bab wektu sing ditemtokaké, iku nyerang ing titik sing paling kuwat. Wektu sing ditemtokaké iku bener; nanging dhèwèké keliru babagan prastawa sing bakal kelakon." Bush iku wong sing pracaya yèn kabèh donya bakal diowahi sadurungé rawuhé Kristus. Teoriné yèn milenium bakal diwiwiti ing taun 1844.

GSAM 111.4Para pandhita kapercayan advent mulang ing ceramah umum manawa sajarah donya nuduhaké manawa manéka bangsa ana ing kahanan sing dipadhakaké karo patung ing Daniel 2, nalika watu bakal nyerang patung ing sikilé, lan Gusti Allah ing swarga ngadegaké kratoné; lan ing bab 7, nalika "kraton lan panguwasa lan kamulyan kraton ing sangisoring langit kabèh bakal diparingaké marang para wong suci kagungané Kang Maha Luhur." Padha uga ngetokake perhatian marang kasunyatan yèn pratandha—fisik, politik, lan moral—iku pancèn kaya sing wis dipratélakaké ing Kitab Suci bakal katon nalika Gusti arep rawuh.

GSAM 111Mukjizat ing Langit

GSAM 111.5Gusti lumantar nabi Yoel ngendika: "Aku bakal nampilake kaajaiban ing langit lan ing bumi, getih, geni, lan tiang-tiang asap. Srengéngé bakal dadi pepeteng, lan rembulan dadi getih, sadurunge rawuhe dina agung lan nggegirisié Gusti."⁴ Para Adventis pracaya lan mulang yèn aurora borealis ing abad-abad pungkasan (biasané diarani cahya lor) iku "geni lan tiang-tiang asap" sing cocog karo prasyarat nabi; lan saka informasi paling apik sing bisa dipikolehi saka sajarah (kita nyebut Edinburg Encyclopedia minangka bukti), iku arang banget katon sadurungé periode iki.

GSAM 112.1Mula, nalika pesen bab rawuhe Gusti sing wis cedhak nyebar nganti pojok-pojok bumi, pratandha digantung ing langit sing maringi penekanan marang bebener, lan narik kawigaten wong akèh.

GSAM 112.2Ing tanggal 25 Januari 1837, ana pameran aurora borealis sing kaya geni lan nggumunake banget, sing kayane nuntun pikiran akèh wong langsung marang ramalan nabi Yoel babagan apa sing bakal kelakon sadurunge dina agungé Gusti. Katrangan ing ngisor iki babagan pemandangan kasebut asalé saka New York Commercial Advertiser tanggal 22 Oktober 1839. Iku pas persis karo pemandangan sing disekseni panulis ing Victor, Kabupaten Ontario, N.Y.

GSAM 112Aurora Api taun 1837

GSAM 112.3"Ing sonten tanggal 25 Januari 1837, ana pameran sing nggumunake saka fenomena sing padha [tegesé aurora borealis] ing pirang-pirang panggonan ing nagara iki, kaya sing mesthi dieling-eling déning para maos. Ing panggonan sing lemahé katutupi salju, pemandangane agung lan 'nggegirisi' kanthi cara sing durung tau ana sadurungé. Ing sawijining panggonan, sing dumunung cedhak gunung, wong-wong sing nyekseni kahanan mau ngandhani kita yèn iku kaya 'ombak geni kang ngglundhung mudhun saka gunung,' lan sacara umum, miturut pangertosan, salju sing nutupi lemah katon kaya geni kang nyampur getih, déné ing dhuwur (kaya sing diandharaké rasul), 'langit kobong,' banget mirip karo gambaran prakawis dina pungkasan ing ramalan nganti akèh wong padha gumun; Anak-anak sing nyekseni padha wedi, lan padha takon apa iku rawuhe pangadilan; malah kéwan-kéwan padha gemeter amarga wedi banget."

GSAM 113.1Tandha saka nabi Yoel iki ora mung katon ing Amerika, nanging nalika ajaran rawuhe Gusti saya sumebar ing Inggris Raya, pratandha sing padha uga katon ing langit ing nagara kuwi. Koran New York Commercial Advertiser tanggal 22 Oktober 1839 nyitir saka koran-koran London babagan fenomena sing nggumunake sing disekseni ing nagara kuwi ing bengi tanggal 3 September:—

GSAM 113Aurora taun 1839

GSAM 113.2"LONDON, 5 SEPTEMBER.—Antara jam sepuluh bengi Kemis lan jam telu esuk wingi, ing langit katon salah siji conto paling megah saka fenomena luar biasa iki, lintang-lintang sing tiba lan cahya lor, sing wis suwe ora tau dideleng. Tandha wiwitan fenomena aneh iki katon sepuluh menit sadurunge jam sepuluh, nalika cahya abang enom, kaya uap, munggah saka sisih lor hemisfer, lan alon-alon nyebar nganti tengah langit, lan nalika jam sepuluh utawa jam sepuluh luwih seprapat, kabèh saka wetan nganti kulon dadi siji lembaran cahya ageng. Wujude medeni banget, lan persis kaya geni nggegirisi. Cahya iku owah-owahan banget; ing sawijining wektu katon kaya tiba, lan sakwise langsung munggah kanthi padhange banget. Ana uga lapisan-lapisan asap sing katon campur, muter-muter bola-bali, lan saben sing ndelok yakin yèn kuwi 'kebakaran gedhe banget.'

GSAM 113.3"Kejutane kutha gedhe banget; ewonan wong padha mlayu menyang arah bencana nggegirisi sing dianggep kedadeyan. Kendharaan pemadam geni saka stasiun pemadam geni ing Baker Street, Farringdon Street, Watling Street, Waterloo Road, uga saka stasiun ing sisih kulon London—sejatine saben kendharaan pemadam geni ing London—wis dipasang jaran lan ngebut ngoyak 'tempat karusakan' sing diduga kanthi semangat luwih saka biyasa, ditututi kreta jaran, wong-wong nunggang jaran, lan wong akeh. Sawetara mesin pemadam maju nganti tekan High Gate lan Halloway [kira-kira patang mil] sadurunge kaluputan kasebut dingerteni. Penampakan iki lumaku luwih saka rong jam, lan nalika esuk pemandangan mau dadi agung.

GSAM 114.1"Jam loro esuk fenomena mau nampilake pemandangan sing éndah banget, lan angel diterangake. Kabeh London padhang kaya awan, lan udarane cetha banget. Belahan langit kidul, nalika wektu kasebut, sanajan tanpa mega, peteng banget; nanging lintang-lintang sing ora kaétung padha sumunar éndah. Sisih sabaliké langit nampilaké kontras sing unik nanging megah; langité cetha banget, lan padhange sumunar cerah; ana rangkaian meteor sing terus-terusan, sing padhange béda-béda—kayaé muncul saka tengah langit, banjur nyebar nganti katon kaya njeblug. Pangrasané kaya kena arus listrik. Ewon-ewon lintang cilik sumebar ing cakrawala, banjur mabur kanthi cepet banget menyang bumi nganti mripat meh ora bisa ngetutaké jaluré; katoné padha njeblug uga, lan nyebarake uap werna abang peteng ing saindenging satengahing langit. Werna-werna mau pancen éndah banget.

GSAM 114.2"Jam setengah telu, pintonan mau malih dadi peteng, kang nalika buyar nampilaké pelangi padhang ing pucuk langit, lan ngubengi pucuk pepeteng sing nggelayuti sisih kidul nagara. Ora suwe sawisé kuwi, ana kolom-kolom cahya pérak sumebar saka kana. Cahya kuwi saya tambah akèh kanthi nggumunake, nyawiji karo uap abang sing uga muncul bareng, lan nalika wis tekan pucuké, pemandangan kuwi ngluwihi imajinasi. Lintang-lintang mabur ing kabèh arah, lan kahanané terus nganti jam papat, banjur kabèh sirna."

GSAM 114Penampilan Aneh ing Srengéngé

GSAM 114.3Nalika para pengkhotbah sing isih urip nyatakake kabeneran rawuhe Gusti, akèh kaajaiban sing manéka warna ing langit katon ing pirang-pirang panggonan ing donya. Saka kabèh mau, papan kita mung ngidini nampilake penampakan srengéngé ing Norwich, Inggris, ing Desember 1843. Kedadéan sing padha uga kelakon ing New Haven, Conn., tanggal 9 September 1844, suwéné rong jam sadurungé lan sawisé tengah dina, lan disekseni déning ewonan wong.

GSAM 115Penampilan Anehé Srengéngé

GSAM 115.1Lingkaran cilik ing njero makili srengéngé. Werna oranye padhang. Bagéan njaba saka loro lingkaran sing jaraké ora padha saka srengéngé lan ngubengi srengéngé katon werna sing padha; nanging bagéan njero saka lingkaran-lingkaran iki werna kuning tua, langit ing jeroné katon werna coklat legam, lan telung lingkaran gedhé sing liwat lan ana ing ngisor srengéngé katon minangka cahya padhang sing cetha.

GSAM 115.2Babagan kedadeyan ing Inggris, kita maca ing layang saka E. Lloyd, London, tanggal 3 Januari 1844, kaya ing ngisor iki:—

GSAM 115.3Ana pratandha 'tandha ing srengéngé' sing nggumunaké, sing dideleng déning para warga utama Norwich lan tlatah sakupengé, sing durung tau katon ing Inggris sadurungé. Iki katon ing wulan Désèmber kepungkur, watara jam rolas awan, lan lumaku rong jam. Iki banget medeni para warga. Kedadeyan iki pas sadurungé Mas Winter, Burgess, lan Routon mbukak misiné ing kutha kuwi. Kaya-kaya iku nyiapake dalan kanggo kabeneran, supaya padha nemu kasil apik ing kana."

GSAM 116.1Cathetan babagan fenomena sing kedadeyan ing New Haven, Conn., kasebut ing Midnight Cry tanggal 10 Oktober 1844, lan dijupuk saka New Haven Palladium tanggal 10 September 1844. Ing cathetan ing Cry, panyunting kandha, "Ora ana filsuf sing bisa menehi panjelasan babagan sabab fenomena iki sing nyenengake atine dhewe."

GSAM 116.2Cathetan bab paningal iki sing muncul gegandhengan karo srengéngé ing New Haven, Conn., tanggal 9 September 1844, uga diterbitaké ing Hartford Courant tanggal 12 September 1844, lan isiné kaya ing ngisor iki:—

GSAM 116.3"Cincin-cincin ing sakubengé srengéngé ing dina Senin, 9 September 1844, sajrone rong jam sadurungé lan sawisé tengah dina, katon wis diamati sacara umum déning warga kita kanthi minat gedhé, lan wis mbangkitaké rasa penasaran sing cerdas kanggo sinau luwih akèh babagan penampakan sing padha lan sababé.

GSAM 116.4Halo saiki iku luar biasa amarga suwene lan maringi kasempatan sing apik kanggo pengamatan. Watara tengah dina, halo iku utamané dumadi saka loro cincin lengkap, siji ambané watara patang puluh lima derajat, ngubengi srengéngé ing tengahé, lan sijiné ambané watara pitung puluh loro derajat, kanthi pusaté ana ing zenit, déné kelilingé liwat srengéngé. Cincin sing luwih cilik iku digandheng karo elips kanthi sumbu utama lan eksentrisitas sing cilik. Ing sisih sing pas ngelawan srengéngé, lan 36° ing lor zenit, bunderan gedhé kuwi dipotong déning loro bunderan liya sing diameterné meh padha utawa persis padha, sing ing titik potongan mbentuk titik padhang, kaya asil saka gabungan cahya telung bunderan padhang. Bunderan sing ngubengi srengéngé nampilaké warna-warna pelangi, asring kanthi padhange lan kaéndahané sing nyenengaké. Cincin-cincin liyane warnane putih lan luwih samar, amarga luwih adoh saka srengenge. Nanging, ana potongan-potongan cilik bunderan sing nduweni warna prismatik [pelangi] sing muncul ing wektu-wektu beda, loro ing wetan lan kulon.... Keseragaman struktur kaya ngono mesthi gumantung marang sawijining hukum sing ngatur pambentukan halo; nanging sifat hukum kuwi durung dikembangake kanthi tuntas.... Ora akèh kesulitan sing dialami kanggo nerangake pambentukan cincin sing ngubengi srengéngé, amarga sababé meh padha karo sing ngasilaké pelangi, nanging nerangake asal-usulé cincin sing kelilingé ana ing tengah srengéngé kabuktèn luwih angel.

GSAM 117Mukjizat sing Nglakoni Ramalan Kitab Suci

GSAM 117.1Bab panggunaan sing ditindakake, loro ing Inggris lan Amerika, saka kaajaiban sing katon ing langit iki, kita bisa sinau kanthi maca saka Exposition of the Twenty-fourth of Matthew, déning Sylvester Bliss, sing diterbitake ing Boston taun 1843. Sawisé nyebutaké sawatara cathetan ing ndhuwur, dhèwèké kandha:—

GSAM 117.2"Mangkono 'tandha ageng' lan 'pemandangan kang medeni' sing diramalake ing Kitab Suci kang sejati, katon wis kabèh kelakon, uga sing diandharake Sang Juruwilujeng bakal ndhisiki rawuhé.

GSAM 117.3"Kaya mesthine thukulé godhong wit dadi pratandha mangsa panas, mangkono uga nalika pratandha-pratandha iki kacumponi, para wong Kristen kudu mangertèni yèn rawuhé Kristus wis cedhak, malah ana ing lawang. Iki dudu mung idin kanggo mangertèni, nanging Juruwilujeng kita mréntah supaya padha mangertèni."⁵

GSAM 117SURUHAN

GSAM 117.4Sawise narik kawigaten marang sawetara ciri utama saka pesen rawuhe Kristus kapindho, kaya sing sepisanan diwartakake, mesthine menarik kanggo nyumurupi sawetara wong sing nduweni peran wigati ing proklamasi ageng. Kita wis menehi jeneng akèh wong sing kalebu pandhita paling trampil ing jaman kuwi ing nagara manca sing nyebarake panggilan kuwi. Nalika kita nggatekake sawetara wong sing mimpin ing Amerika, sing Gusti Allah pasrahaké beban pakaryan iki, iku bakal luwih nerangake manawa pancèn tangané Gusti Allah ana ing gerakan kuwi.

GSAM 118William Miller

GSAM 118.1Kaping pisan kita bakal nyathet kasus William Miller, sing misuwur banget ing gerakan advent ing Amerika Serikat nganti akèh wong mung ngerti gerakan kuwi minangka "Millerisme."

GSAM 118.2William Miller lair ing Pittsfield, Massachusetts, ing wulan Februari taun 1782. Ing jaman ciliké, pratandha kekuwatan lan kagiatan intelektual sing luwih saka lumrah wis katon. Sawisé sawetara taun, pratandha iki saya katon marang sapa waé sing ana ing sacedhaké. Dhèwèké duwé awak sing kuwat, akal sing aktif lan wis maju sacara alami, lan watak moral sing ora ana cacaté. Dhèwèké mung nampa kauntungan winates saka sekolah distrik, nanging sawisé sawetara taun kabèh padha ngakoni yèn prestasiné ngluwihi para guru sing biyasané diangkat.

GSAM 118.3Pak Miller nikah ing taun 1802, lan mapan ing Poultney, Vt. Wong-wong sing asring kumpul karo dhèwèké wiwit pindhah menyang Poultney, lan sing maringi dhèwèké pitulungan donya, padha kena pengaruh prinsip skeptis lan teori deistik. Wong-wong mau dudu wong sing ora nduwé moral, nanging minangka golongan padha dadi warga sing apik, lan umume tumindak serius, welas asih, lan loman. Nanging, padha nolak Kitab Suci minangka patokan kabeneran agama, lan nyoba ndadekake panolakan mau katon masuk akal kanthi pitulungan saka tulisan-tulisan Voltaire, Hume, Volney, Paine, Ethan Allen, lan liya-liyané. Pak Miller sinau karya-karya mau kanthi teliti, lan pungkasane ngakoni yèn dhèwèké iku deis. Dhèwèké wis nyatakake yèn uripé minangka deis lumaku rolas taun, diwiwiti watara taun 1804.

GSAM 118.4Sawisé nampa pangkat kapten, dhèwèké mlebu tentara ing taun 1810. Nalika bali saka tentara, dhèwèké nggawa kulawargané menyang Low Hampton, N.Y., kanggo miwiti nyambut gawe tani ing taun 1812. Minangka petani, dhèwèké nduwé luwih akèh wektu luang kanggo maca. Dhèwèké nyadari yèn pandangan deistiké ora maringi jaminan kabagyan sawisé urip iki. Sawisé pati kabèh peteng lan suram. Miturut tembungé dhéwé:

GSAM 118.4"Musna sakabehé iku pikiran sing adhem lan medeni, lan tanggung jawab iku karusakan sing mesthi tumrap kabeh. Langit kaya tambaga ing ndhuwuré sirahku, lan bumi kaya wesi ing sangisoring sikilku. Keabadian!—apa kuwi? Lan pati!—ngapa ana? Luwih akèh aku mikir, luwih adoh aku saka kabuktèn. Luwih akèh aku mikir, luwih sumebar kesimpulanku. Aku nyoba mandheg mikir, nanging pikiranku ora bisa dikendhalèkaké. Aku pancen sengsara, nanging ora mangertos sababé.... Ora suwe sawisé kuwi, dumadakan wataké Sang Juruwilujeng kenceng banget nyanthel ing pikiranku. Kayane ana sawijining makhluk sing becik lan welas asih banget nganti piyambaké gelem nebus kaluputan kita, lan kanthi mangkono nylametaké kita saka paukuman dosa. Aku langsung ngrasa sepira endahé makhluk kaya ngono; lan mbayangaké yèn aku bisa nyemplung ing pangkuané, lan percaya marang welas asihé, makhluk kaya ngono."

GSAM 119Pambalikan William Miller

GSAM 119.1Panjenengané uga ngendika:

GSAM 119.1"Aku weruh yèn Kitab Suci pancèn ngetokaké Juruwilujeng sing pas kaya sing tak butuhaké; lan aku gumun kepiyé buku sing ora diilhami bisa ngemukakaké prinsip-prinsip sing sampurna cocog karo kabutuhan donya sing wis tiba. Aku kapaksa ngakoni yèn Kitab Suci mesthi wahyu saka Gusti Allah. Kitab Suci dadi kabungahan atiku; lan ing Gusti Yesus aku nemokaké kanca.... Kitab Suci saiki dadi pelajaran utamaku, lan aku bisa kanthi jujur ngomong, aku nyinaoni kanthi kabungahan sing gedhe. Aku krasa separo saka isine durung tau diterangake marang aku. Aku gumun kenapa sadurunge aku ora weruh kaendahan lan kamulyane, lan aku kaget yen aku tau nolak."

GSAM 119.2Cara William Miller sinau Kitab Suci diterangake déning dhèwèké kaya mangkéné:

GSAM 119.2"Aku mutusaké nyisihaké kabèh prasangka, mbandhingaké Kitab Suci karo Kitab Suci kanthi tuntas, lan nerusaké panlitené kanthi cara sing teratur lan metodis.... Saben aku nemokake bab sing samar, kebiasaanku yaiku mbandhingake karo kabeh ayat sing gegandhengan; lan kanthi pitulungan Cruden, aku mriksa kabeh teks Kitab Suci sing ngemot tembung-tembung wigati saka bagean sing samar.... Kanthi cara iki aku nerusake sinau Kitab Suci, nalika pambacaan kapisan, watara rong taun, lan aku yakin tenan manawa Kitab Suci iku nerangake dhéwé.

GSAM 120.1"Nalika sinau kaya ngono, aku yakin manawa ramalan-ramalan sing wis kawujud ing jaman kepungkur iku dadi patokan kanggo ngadili cara kawujudé ramalan-ramalan sing isih bakal teka, manawa pandangan umum babagan pamaréntahan rohani Kristus—yèn ana jaman sewu taun ing donya iki sakdurungé pungkasaning donya lan balié bangsa Yahudi—ora didhukung déning sabda Gusti.... Aku nemokake kanthi cetha ing Kitab Suci manawa Yesus Kristus bakal mudhun maneh menyang bumi iki, rawuh ing mega-mega ing swarga, kanthi kabèh kamulyané Rama.

GSAM 120.2Aku rumangsa seneng banget nalika sinau Kitab Suci, sing sadurunge aku ora nyangka bisa dijupuk saka piwulangé. Aku miwiti sinau tanpa pangarep-arep bakal nemokake wektu rawuhe Juruwilujeng, lan ing wiwitan aku meh ora precaya karo asil sing tak temokake; nanging bukti-bukti kuwi nyerang aku kanthi kiyat banget nganti aku ora bisa nolak keyakinanku. Aku meh yakin karo kesimpulanku, banjur miwiti ngenteni, waspada, lan ndedonga kanggo rawuhe Juruslamet."

GSAM 120.3Manèh dhèwèké kandha:

GSAM 120.3"Aku pracaya; lan langsung kawajiban kanggo nerbitake piwulang iki, supaya donya pracaya lan siyap ngadhepi Hakim lan Panganten lanang nalika rawuhe, kenceng mlebu ing pikiranku. Aku ora perlu nerangake kanthi rinci babagan cobaan dawa lan abot sing tak alami. Cukup diomongake, sawisé pirang-pirang taun aku kapaksa déning Rohé Gusti Allah, kakuwatan kabeneran, lan katresnan marang nyawa manungsa, kanggo nggawa salibku lan ngumumake bab-bab iki marang donya sing lagi sekarat lan bakal binasa."

GSAM 120.4Pak Miller, kaya wong-wong sing kapengaruh pesen iki ing negara liya, sepisanan mikir nepaki tugasé kanthi nulis lan nerbitaké ing jurnal umum lan ing pamflet. Panjenengané pisanan nerbitaké panemuné ing Vermont Telegraph, sawijining koran Baptist sing dicithak ing Brandon, Vt. Iki dumadi ing taun 1831. Panjenengané pisanan nyarios ing ngarep umum babagan prakawis iki ing taun 1832. Panjenengané ngendika bab patemon iki, "Gusti Allah nyawuraké sih-rahmaté marang jamaah, lan akèh sing pracaya nganti kaslametan nyawané."

GSAM 121.1Ing taun 1836 kuliahé dicithak ing sawetara jurnal umum wektu kuwi. Ing mangsa adhem taun 1837–38 kuliahé diterbitaké ing sawijining pamflet. Ing taun 1838 pamflet kapindho kang dumadi saka 204 kaca dicetak, lan ing pamflet iki Pak Miller nyatakake manawa kekuwatan Ottoman bisa ambruk ing taun 1839 utawa 1840. Kuliah kapisané ing kutha-kutha gedhé ana ing taun 1836. Banjur piyambakipun nyarios ing kutha-kutha Randolph, Lowell, Groton, lan Lynn, Mass.

GSAM 121.2Nganti taun 1840, Pak Miller meh piyambak dadi pambicara umum babagan rawuhe Kristus sing cedhak. Ing taun iku, dumadakan atusan wong gabung karo dheweke kanggo nyebarake pesen mau. Apa sing nyebabake owah-owahan gedhe iki bakal dicathet ing bab sabanjure. Ing mangsa adhem taun 1839–40, Pak Miller maringi sawetara ceramah ing Exeter, New Hampshire. Ing kono dhèwèké pisanan ketemu karo Pendeta J. V. Himes, sing wektu kuwi nampa iman, lan wiwit kuwi padha jejeg bareng karo Pendeta Miller minangka penerbit lan pangkotbah semangat saka pesen rawuhe Kristus kapindho sing ageng.

GSAM 121Joshua V. Himes

GSAM 121.3Babagan pekerja sing tekun ing gerakan ageng iki, kita ora bisa nemokake cara sing luwih apik tinimbang nyitir saka panulis biografiné, sing kandha:—

GSAM 121.4"Joshua V. Himes lair ing Wickford, R.I., tanggal 19 Mei 1805. Bapakne kondhang minangka pedagang West India, lan misuwur minangka anggota Gréja Episkopal St. Paul ing Wickford. Ibuné nduwèni watak sing ramah lan katresnan marang Sang Juruwilujeng, sing disaluraké marang kuping putrané sing gelem nampa.

GSAM 121.5"Niyat bapaké yaiku ngedidik anaké, Joshua, dadi pelayan gréja sing dhèwèké dhéwé dadi anggotané, nanging kahanan ora ngidini. Gusti Allah wis nyedhiyakake pakaryan liya kanggo anak mau, lan Panjenengané ngatur kabèh supaya asil sing dikarepake bisa kelakon. Ing taun 1817 bapaké ngirim muatan barang berharga sing diawasi déning Kapten Carter, karo Alexander Stewart dadi superkargo. Para wong mau kabukti ora setya, lan sawisé tekan pelabuhan ing Karibia, padha adol kapal lan muatané banjur mlayu. Kedadeyan iki ngganti kabèh rencana sing wis digawe kanggo masa depan Joshua enom, sing sakjane arep dikirim menyang Universitas Brown ing Providence, R.I. Nanging, ing April 1821, dhèwèké digawa menyang New Bedford, Mass., lan dipasrahake marang William Knights kanggo sinau pakaryan tukang kayu kabinet.

GSAM 122.1"Sawisé tekan omah anyaré, dhèwèké langsung nyemplung ing pakaryan sing diparingaké, kanthi tekad dadi ahli ing pakaryané. Nanging ora suwé dhèwèké nyadari yèn kahanan agama ing saubengé ora sakabèhé cocog karo selerané. Dhèwèké kandha, 'Majikanku iku Unitarian, lan dhèwèké ngajak aku menyang gréjané. Pendeta Orville Dewey dadi pastorné. Dhèwèké iku wong sing anyar pindhah saka ortodoksi.' Panggulawenthahku ing sangisoré Uskup Griswold lan Pendeta William Burge, rektor St. Paul's, Wickford, lan kerep krungu Dr. Crocker sing fasih saka St. John's, ing Providence, R.I., ndadèkaké aku ora bisa nampa panyangkalan fasihé Pak Dewey marang piwulangé Kristus lan para rasulé.'

GSAM 122.2"Amarga wektu kuwi durung ana gréja Episkopal ing New Bedford, dhèwèké mutusaké rawuh ing Gréja Kristen Kapisan [dudu Disciple] lan sakbanjuré gabung karo badan kuwi. 'Ing kéné,' ujare, 'aku nemokaké Kitab Suci sing kabuka lan kabebasan mikir, lan migunakaké loro-loroné kanthi becik.' Gereja iki ana ing pangayoman pastoralé Pendeta Moses Howe. Pendeta Clough ngabaptis Joshua V. Himes tanggal 2 Februari 1823. Kanthi ati kang kobong semangat kanggo Gustiné, dhèwèké langsung miwiti, nalika umuré wolulas taun, nyritakaké crita salib lan ngajak manungsa supaya tobat. Dhèwèké kandha bab dhèwèké dhéwé:—

GSAM 122.3"'Aku ora suwe banjur dadi pangajak, lan aku diparingi ijin kanggo ngembangake bakatku.... Aku ngrampungake masa magang kanthi nyenengake, lan nampa pujian. Nanging sajrone limang utawa enem taun aku kebiasaan kerja kakehan lan mula entuk siji utawa rong dina saben minggu kanggo sinau lan pakaryan misionaris ing lingkungan mlarat, asile tak paringake marang pastorku.'

GSAM 123.1"Ing taun 1825 piyambakipun diutus dados misionaris déning konferènsi gréja Kristen ing kidul Massachusetts. 'Ora ana rencana utawa sarana kanggo nyokong para misionaris,' kandha Pendeta Himes, 'lan kula mutusaké mlebu ing bisnis kanggo nyukupi panguripan kula, lan nginjili sak kiyaté.'

GSAM 123.2Ing taun 1828 dhèwèké ninggalaké New Bedford, ora amarga ragu-ragu utawa kurang semangat, nanging kanthi tekad sing mesthi bakal menang, lunga menyang Plymouth, ing kono dhèwèké nginjili sabda Gusti ing omah-omah sekolah, ing kamar dadakan, lan ing endi waé sing gelem ngrungokaké. Ing taun 1829 piyambakipun nerusaké pakaryan ingkang sami ing Fall River ngantos taun 1830, nalika piyambakipun pindhah dhateng Boston dados pandhita ing Greja Kristen Kapisan lan Kapindho; lan ing kono piyambakipun manggon salami telung dasa telung taun. Ing taun 1839 piyambakipun dados penganut gerakan Advent, kados ingkang dipunpratelakaké déning Pendeta William Miller ingkang misuwur. Piyambakipun mlebet ing gerakan anyar punika kanthi kabèh semangat ingkang dipunpunyani, lan pangabdianipun kebak geni lan kakuwatan. Ing taun 1840, piyambakipun miwiti nerbitaké Signs of the Times, mbela ajaran ingkang sampun dipunparingi manahipun sakabehe. Kabèh artanipun, kabèh pakaryanipun, kabèh kakuatanipun dipunparingaké dhumateng ajaran punika, lan ewonan tiyang sami kaparingan pitados.

GSAM 123Gaweyan Gabungan Miller lan Himes

GSAM 123.3Saka taun 1840 nganti mangsa gugur taun 1844, pakaryané Para Pendeta Miller lan Himes akèh digawé bebarengan nalika padha lelungan saka kutha siji menyang kutha liyané, ing mangsa panas nganggo tenda ageng, ing mangsa adhem ing gréja-gréja lan balé umum. Kekuwatan fisiké Pendeta Himes sing gedhé njaga uripé nganti mlebu taun uripé kaping sangang puluh loro. Kamampuan akalé tetep waras nganti pungkasan. Ing taun 1894, tanggal 28 September, piyambakipun maringi khotbah ingkang nggeloraké semangat dhumateng pasamuwan ingkang cacahipun langkung saking telung ewu Adventis Dina Kapitu ing papan kemah ing Lansing, Michigan. Piyambakipun katingalipun wicara kanthi kathah kasungguhan lan semangat kados ing jaman rumiyin. Menika pancèn nggumunaké tumrap tiyang ingkang yuswanipun sampun mlebet telung wulan ing taun kaping sangang dasa satunggal, lan ingkang nandhang lara ingkang boten saged mari, ingkang nyebabaké piyambakipun séda ing taun candhakipun.

GSAM 124.1Para Pendeta Miller lan Himes, kaya-kaya, ana ing "barisan ngarep perang" ing gerakan advent kapindho ing Amerika, lan mung loro saka pirang-pirang wong sing makarya bareng karo dheweke ing ngumumake doktrin rawuhe Kristus, sing ciri utamane yaiku tekad sing teguh lan integritas sing luhur. Para priya iki umume kalebu golongan sing diarani donya "wong sing mandhiri,"—wong-wong sing wis ngembangaké awake dhéwé liwat paprangan karo kasunyatan urip sing atos, sing wis sinau mutusaké bab pantesé sawijining prakara adhedhasar prinsip, ora adhedhasar kapentingan. Padha kagolong wong-wong saka gréja-gréja sing miturut Pendeta Miller biasané nampa piwulang mau, "anggota sing paling taat, setya, lan urip." Kasunyatan iki dikonfirmasi dening para pandhita saka maneka gréja, sing kandha sawisé pamisahan pungkasan para Adventis saka gréja-gréja mau, "[Doktrin iki] wis njupuk krim saka kumpulan umat kita."

GSAM 124Pangkotbah Adventis Liyane sing Misuwur

GSAM 124.2Mbok menawa migunani nyebutake jeneng sawetara priya sing nduweni peran wigati bebarengan karo Pendeta Miller lan Himes ing gerakan jaman awal kuwi. Sing kapisan ing dhaptar yaiku Charles Fitch, saka Cleveland, Ohio, sing ing taun 1842 ngusulake gagasan kanggo nggawe bagan-bagan sing nerangake visi-visi ing kitab Daniel lan Wahyu. Asal-usulé pamikiran iki adhedhasar Habakuk 2:2, 3. Pati Charles Fitch kelakon tanggal 10 Oktober 1844.

GSAM 124.3Dr. Josiah Litch, saka Philadelphia, sing, kaya sing bakal kita deleng ing bab sabanjure, digerakake dening Gusti kanggo ngumumake kabeneran sing nalika kasampurnane nyebabake tuwuhé minat kanthi cepet lan mendadak marang pesen advent.

GSAM 124.4Elon Galusha, saka Lockport, N.Y., sawijining pendeta Baptis kondhang, sing tulisan lan pelayanané babagan rawuhé Gusti sing cedhak ngundang geger gedhé ing denominasi kuwi.

GSAM 125.1E. R. Pinney, saka Seneca Falls, N.Y., sawijining pandhita Baptis sing setya, sing pelayanan lan tulisané dadi daya gedhé ing pakaryan. Dhèwèké pantes diarani "Garamé bumi."

GSAM 125.2Geo. Storrs, saka Kutha New York, sing sadurunge tobat marang doktrin advent iku sawijining juru kotbah kebangunan rohani kondhang. Tulisan-tulisane nduweni pengaruh gedhe kanggo nyurung wong-wong supaya luwih nyawisake awake dhewe lan bandha kanggo pakaryan kasebut; utamane ing minggu-minggu pungkasan saka 2.300 dina. Dheweke sing sawisé kuciwa nggawa marang umat Advent lan donya enem khotbahé bab hakikat manungsa, kahanan wong mati, lan paukuman ing tembe.

GSAM 125.3Pendeta Stockman, saka Portland, Maine, iku salah siji pekerja tekun liyane ing kebangunan rohani William Miller ing kutha kuwi. Panjenengané séda sawetara minggu sadurungé pungkasan taun Yahudi 1843, nalika umat Advent padha ngarep-arep lan ngenteni Gusti bakal rawuh ing wektu kuwi.⁶

GSAM 125.4Ana priya pinunjul liyane sing amarga winates papan mung bakal kasebut, kaya N. N. Whiting, sing nerjemahake Prajanjian Anyar menyang basa Inggris, sing dikenal minangka Whiting’s Translation; S. S. Snow, F. G. Brown, Apollos Hale, L. D. Mansfield, Geo. Needham, O. R. Fassett; George, Wesley, lan Edwin Burnham (telu sedulur), kabèh padha dadi pekerja sing trampil ing pesen.