Mutu 8 — Mgonero wa ukwati wa Mwanawankhosa
GSAM 134.1“Munthu wina anakonza mgonero waukulu, naitana anthu ambiri; ndipo pa nthawi ya mgonero anatuma kapolo wake kunena kwa amene anaitanidwa, Idzani; pakuti zonse zakonzeka tsopano.”1
GSAM 134.2“Odala ali iwo amene anaitanidwa ku mgonero wa ukwati wa Mwanawankhosa.”2
GSAM 134.3Mgonero ndi chakudya chomaliza cha tsiku. M’fanizoli muli maitanidwe atatu a ku mgonero. Fanizoli lisasokonezedwe ndi maitanidwe a ku “chakudya chamasana” otchulidwa pa Mateyu 22:1-7. “Chakudya chamasana” ndi chakudya cha pakati pa tsiku. M’fanizo la maitanidwe a ku chakudya chamasana, timaphunzira kuti amene anapita kukaitana anthu “anachitiridwa chipongwe” ndi kuphedwa, ndipo ngakhale mwana wa mfumu anaphedwa. Mfumu imene inatumiza maitanidwewo “inawononga akupha aja, natentha mzinda wawo.”
GSAM 134.4Fanizo ili la maitanidwe a ku “chakudya chamasana,” losonyeza tsoka la amene anayamba kukana kuitanako, linaimira moyenera zimene zinagweradi anthu amene anakana uthenga wabwino wa Khristu, namupha iye ndi atumwi ake. Ambuye anatumiza magulu a nkhondo kudzamenyana ndi mtundu umenewo, ndipo iwo “anawononga akupha aja, natentha mzinda wawo”—Yerusalemu.
GSAM 134Kuitanidwa ku Mgonero
GSAM 134.5Mosakayikira, kuitanidwa ku mgonero m’fanizoli kukunena za “mgonero wa ukwati wa Mwanawankhosa.” Dalitso likulengezedwa kwa iwo amene anaitanidwa ku “mgonero wa ukwati” umenewo. Mgonero wa ukwati umatsatira ukwatiwo. Ukwati wa Mwanawankhosa umachitika asanadze; pakuti, monga taonera kale, pamene Khristu adzadza potsiriza, iye “adzabwera kuchokera ku ukwati.”3
GSAM 135.1Choncho, kuitanidwa ku mgonero wa ukwati kumeneku kuyenera kukhala chimodzimodzi ndi uthenga wa mngelo woyamba wa Chivumbulutso 14, ndi kulengeza za nthawi kwa mutu wakhumi, kumene taona kale. Monga analembera Luka, kuitana koyamba ku mgonero kumeneku kumapita “kwa amene anaitanidwa.” Kodi amene anaitanidwawo anali ndani?—Iwo amene anamva ndi kulandira uthenga wabwino wa Khristu. Amati amakonda Khristu, ndiponso amakonda kuonekera kwake kwachiwiri monga kukwaniritsidwa konse kwa chiyembekezo chawo. N’chifukwa chiyani maitanidwewo sayenera kupita kwa iwo poyamba? Monga kunali koyenera kuti uthenga wabwino uyambe kulalikidwa kwa Ayuda amene anali ndi Malemba, ndipo amati amayembekezera kudza kwa Mesiya,4 momwemonso uthenga wa kudza kwachiwiri kwa Khristu unaperekedwa poyamba kwa iwo amene amati anali otsatira ake, ndiponso amakonda kuonekera kwake.
GSAM 135Kuitana Amene Anali Ataitanidwa
GSAM 135.2Kuitana koyamba ku mgonero, popeza kunali kwa amene anali ataitanidwa, kunayenera kupita ku mipingo. Ndipotu, kulengeza kuti kudza kwa Khristu kunali pafupi, kuyambira m’chaka cha 1833 kufikira nyengo ya kuphukira kwa zomera ya 1844, kunachitika m’mipingo, ndipo kunathandizidwa kwambiri ndi atumiki a mipingo imeneyo. William Miller anafalitsa koyamba maganizo ake okhudza kuyandikira kwa kudza kwa Khristu m’nyuzipepala ya Abaptisti ya ku Brandon, Vt. Kufikira mu Epulo, 1844, iye ndi anzake ankagwira ntchito yawo makamaka m’nyumba za mipingo kapena m’maholo opezeka mwa thandizo la mipingo ya nthawi imeneyo.
GSAM 135.3Mkulu Himes akufotokoza motere za ntchito za Mkulu Miller kufikira nyengo ya kuphukira kwa zomera ya 1844:
GSAM 135.3“Anagwira ntchito pakati pa magulu ndi mipatuko yonse, osalowerera m’madongosolo awo kapena m’malamulo awo a mpingo, pokhulupirira kuti anthu a mipingo yosiyanasiyana akanatha kukhalabe mamembala awo, kwinaku akukonzekera kudza kwa Mfumu yawo.”
GSAM 135.4Mkulu Himes, polankhula za ntchito imene iye ndi Mkulu Miller ankagwira pamodzi, ananenanso kuti: “Atumiki ndi mipingo yambiri imene inatitsegulira zitseko ife ndi abale athu amene ankalengeza chiphunzitso cha kudza kwachiwiri, inagwirizana nafe kufikira chaka chomaliza”—chaka cha 1844.
GSAM 136Zitseko Zotsegukira Uthenga
GSAM 136.1Ponena za ntchito yake ndi mmene inalili, Wm. Miller anati:
GSAM 136.1“Zitseko zanditsegukira kuti ndilengeze chiphunzitso ichi cha kudza kwachiwiri kwa Khristu pakati pa pafupifupi zipembedzo zonse, kotero kuti ndatha kuvomera maitanidwe ochepa chabe.... Kulikonse kumene ndapitako, anthu a m’mipingo amene ali opembedza kwambiri, odzipereka, ndi amoyo mwauzimu, amalandira mosavuta maganizo amene amalengezedwa moterowo; pamene munthu wongonena kuti ndi wokhulupirira koma wokonda za dziko, Mfarisi, woumirira maganizo ake mosalolera ena, wonyada, wodzikuza, ndi wodzikonda, amanyoza ndi kuseka chiphunzitso cha kudza kwachiwiri kwa Khristu.”
GSAM 136.2Ponena za mmene uthenga wa kudza kwachiwiri unalili, tinganene za uthengawo zimene D’Aubigné ananena za Kukonzanso kwa Mpingo,—Kuti “kunakwaniritsidwa m’dzina la mfundo yauzimu. Kunalengeza kuti mphunzitsi wake anali mawu a Mulungu; njira ya chipulumutso, chikhulupiriro; zida zake, Mzimu Woyera: ndipo mwa njira zimenezi kunakana zonse za dziko.”
GSAM 136Funde Lamphamvu la Kutsitsimuka kwa Uzimu
GSAM 136.3L. D. Fleming, m’busa wa mpingo wa Chikhristu wa pa msewu wa Casco, ku Portland, Maine, akufotokoza motere za kutsitsimuka kwa uzimu komwe kunatsatira kulengeza kwa uthenga wa kudza kwachiwiri:—
GSAM 136.4“Chidwi chimene nkhani zake [za Wm. Miller] zadzutsa n’cha kulingalira mozama kwambiri ndi mosatengeka ndi maganizo, ndipo ngakhale uku ndiko kutsitsimuka kwa uzimu kwakukulu koposa kumene ndinaonapo, kutengeka ndi maganizo n’kochepa kwambiri. Zikuoneka kuti kumakhudza amuna kwambiri. Chimene chimachititsa zimenezi ndi ichi: M’bale Miller amangotenga lupanga la Mzimu, losololedwa m’chimake ndi lopanda chophimba, naliika ndi tsamba lake lakuthwa pa mtima wopanda chophimba, ndipo limadula! basi. Pamaso pa tsamba la chida champhamvu ichi, kusakhulupirira kumagwa, ndipo chiphunzitso chakuti anthu onse adzapulumuka chimafota. Maziko onyenga amatha, ndipo amalonda a Babele amadabwa. Kwa ine, zikuoneka kuti pa zonse zimene nthawi zathu zino zaona, ichi ndicho chofanana kwambiri ndi kutsitsimuka kwa uzimu kwa nthawi ya atumwi.”
GSAM 137Chochitika ku Richmond, Me.
GSAM 137.1Monga chitsanzo cha ntchito yotsitsimutsa anthu mwauzimu imene inatsagana ndi kulalikira chiphunzitso cha kudza kwachiwiri, tidzatenga mawu m’lipoti la munthu wina amene anachita nawo ntchito ya gululo mwakhama. Polankhula za msonkhano wa miyezi itatu uliwonse umene unachitikira ku Richmond, Me., woimira mipingo makumi atatu ya Abaptisti a Ufulu wa Kusankha, iye akuti:—
GSAM 137.2“Pamene ndinalowa m’malo olambirira, Mkulu Rollins, amene anakhala pambali pa guwa kumapeto kwina kwa nyumbayo, anaimirira nati, ‘M’bale White, pali malo okhala pano pafupi ndi ine.’ Ulaliki utatha, anthu anapatsidwa mpata wonena mawu, ndipo ndinalankhula momasuka za moyo wa Chikhristu, ndi kupambana kwa olungama pa kudza kwachiwiri kwa Khristu. Anthu ambiri anafuula kuti, ‘Ameni! ameni!’ ndipo ambiri m’gulu lalikulu limenelo anali ndi misozi.... Msonkhanowo utatsala pang’ono kutha, atalandira chilolezo changa, Mkulu Rollins anaimirira nati: ‘M’bale White, amene akhala kudzanja langa lamanja, adzalankhula m’nyumba yopempherera ya Reed madzulo ano, za kudza kwachiwiri kwa Ambuye wathu Yesu Khristu. Bwerani, abale, mudzamvere nokha. Tili ndi malo okwanira kukulandirani nonse. Bwerani, abale, kumva nkhani imeneyi sikudzavulaza aliyense wa inu.... Iye ankadziwa bwino kuti abale ake ambiri adzachoka pa msonkhano wawo wa m’mudzimo, ndi kuyenda mailosi atatu kuti akandimvere, ndiponso kuti msonkhano wawo wokambirana zochita umene anaukonzeratu udzatha. Ndipo zinaterodi. Magawo atatu mwa anayi a atumikiwo ndi pafupifupi nthumwi zonse anachoka, ndipo nyumba yopempherera ya Reed inadzaza nthawi idakali yoyambirira. Nkhani yanga inali Mateyu 24. Mzimu wa Mulungu unandipatsa ufulu waukulu wolankhula. Chidwi chinali chodabwitsa.
GSAM 137.3“Pamene ndinkamaliza ndi kudandaulira Akhristu kuti adzipereke kwathunthu kwa Mulungu ndi kukhala okonzeka, ndi ochimwa kuti afunefune Khristu ndi kukonzekera kudza kwa Mwana wa munthu, mphamvu ya Mulungu inafika pa ine moti ndinafunika kugwira guwa ndi manja onse awiri kuti ndisagwe. Inali nthawi yodzaza ndi ulemu ndi mantha a Mulungu. Pamene ndinaona mkhalidwe wa ochimwa, otayika opanda Khristu, ndinawaitana ndikulira, ndikubwereza kangapo kuti, ‘Bwera kwa Khristu, wochimwa iwe, ndipo upulumutsidwe pamene adzaonekera mu ulemerero wake. Bwera, wochimwa womvetsa chisoni iwe, nthawi isanathe. Bwera, wochimwa, wochimwa womvetsa chisoni iwe, bwera.’
GSAM 138.1“Pamalo paja panadzaza ulemu ndi mantha aakulu a Mulungu. Atumiki ndi anthu analira, ena mokweza. Pamapeto pa kuitana kulikonse kwa wochimwa, kubuula kwa anthu onse kunkamveka m’gulu lonselo. Ndinali nditaima ndi kufotokoza mutuwo ndi kudandaulira anthu kwa maola oposa awiri, ndipo mawu anga anayamba kukakala. Ndinasiya kulankhula, ndipo ndinalirira mokweza anthu okondedwa aja ndi chisoni chachikulu chimene amachidziwa yekha amene Mulungu wamuitana kulalikira choonadi chake kwa ochimwa. Nthawi inali 9 koloko usiku, ndipo kupatsa ena mpata wolankhula kukanatanthauza kupitiriza msonkhanowo kufikira pakati pa usiku. Kunali bwino kumaliza pamene anthu anali adakali ndi maganizo ozama amenewo, koma osatero onse asanakhale ndi mpata wosankha kukhala ku mbali ya Ambuye. Kenako ndinapempha onse m’gulumo amene akanagwirizana nane m’pemphero, ndi amene ankafuna kuti awapereke pamaso pa mpando wachifumu wachifundo, kuti akhale okonzeka kukumana ndi Mpulumutsi ndi chimwemwe pa kudza kwake kwachiwiri, kuti aimirire. Munthu aliyense m’nyumba yaikulu ija, monga ndinauzidwa pambuyo pake ndi anthu amene anali m’malo osiyanasiyana a nyumbayo, anaimirira. Titapemphera kwa kanthawi kochepa, msonkhanowo unatha.
GSAM 138.2“M’mawa mwake ndinabwerera kumudzi, limodzi ndi anthu osachepera magawo asanu ndi awiri mwa asanu ndi atatu a msonkhano umenewo wa miyezi itatu uliwonse wa Abaptisti a Ufulu wa Kusankha. Aliyense ankafotokoza za msonkhano waulemerero umene anapezekako madzulo a tsiku lapitalo.
GSAM 138Maitanidwe Opempha Uthenga M’malo Ena
GSAM 138.3“Panthawi yopuma, nthumwi ndi atumiki anandipempha kuti tigwirizane kukonza nthawi yoti ndikaphunzitse mipingo yosiyanasiyana ya msonkhano umenewo wa miyezi itatu uliwonse, imene inali ndi nyumba zazikulu zolambirira. Panthawiyo panali pakati pa Febuluwale, ndipo tinagwirizana kuti panatsala masabata osapitirira asanu ndi limodzi abwino kuyendera ndi magaleta otsetsereka pa chipale chofewa, zomwe zinapatsa anthu mpata wabwino wopezeka pa misonkhano. Malo khumi ndi awiri ofunika kwambiri anasankhidwa kuti ndikagwireko ntchito yanga m’masabata asanu ndi limodzi. Ndinkayenera kupereka nkhani khumi, zomwe zinkafuna kuti ndilankhule maulendo makumi awiri pa mlungu. Zimenezi zinkandisiyira theka la tsiku lokha pa mlungu uliwonse, limene nthawi zambiri ndinkaona kuti linali lofunika kwambiri kuyenda mailosi khumi ndi asanu kapena makumi awiri kupita kumalo otsatira a msonkhano.”5
GSAM 139Anthu Mazana Anatembenuka Mtima
GSAM 139.1Kutsitsimuka kwa uzimu ndi kutembenuka mtima kwa anthu mazana ambiri kunkatsatira kulalikira chiphunzitso cha kudza kwachiwiri kulikonse, makamaka pamene ankayandikira kutha kwa chaka cha Ayuda cha 1843 (Marichi 21, 1844). M’nyengo yozizira imeneyo ndimo wolemba bukuli anamva koyamba za nkhaniyi m’mudzi umene anabadwiramo—Victor, N.Y.—ndipo ngakhale anali ndi zaka khumi ndi ziwiri zokha, analandira chikhulupiriro cha kudza kwachiwiri, monga mmene ankachimvetsetsera. Ndithudi, anthu anakhudzidwa kwambiri ndi ulemu ndi mantha a Mulungu, m’misonkhano komanso kulikonse. Panthawiyo Victor unali mudzi wa anthu pafupifupi mazana awiri okha, koma kumidzi yozungulira kunali anthu ambiri. Chifukwa cha misonkhano yotsatizana imene inachitikira m’mudzi waung’ono umenewo, panaperekedwa lipoti la anthu mazana asanu amene anatembenuka mtima.
GSAM 139Umboni wa Buku la Chaka la Amethodisti
GSAM 139.2Ponena za funde lamphamvu la kutsitsimuka kwa uzimu limene linkatsatira kulengeza kwa kudza kwachiwiri, timapeza m’Buku la Chaka la Amethodisti kuti “m’zaka zinayi kuyambira 1840 kufikira 1844, anthu 256,000 anatembenuka mtima ku America.” Zimene zinachitika ku America zinachitikanso m’mayiko ena kumene maitanidwewo anaperekedwa. “Mphamvu yaikulu inatsagana ndi kulalikira, ndipo anthu anatembenuka mtima kulikonse.” Popeza kuitana koyamba ku mgonero wa ukwati kunapita ku mipingo,—“amene anaitanidwa,”—kudzera mwa iwo kunafikitsidwa kwa onse amene akanabwera kudzalandira nawo chipulumutso chimene chikuyembekezera anthu a Mulungu. Kaya uthengawo unkalalikidwa, kuperekedwa m’pemphero, kapena kuimbidwa mu “nyimbo za kudza kwachiwiri,” kugwira ntchito kwamphamvu kwa Mzimu wa Mulungu kunkatsagana ndi ntchitoyo.
GSAM 140Ana Akulalikira ku Sweden
GSAM 140.1Pankhani imeneyi tiona mmene Ambuye anagwirira ntchito kuti ayambitse kulengeza kumeneku m’mayiko amene malamulo ankaletsa kulalikira chilichonse chotsutsana ndi “mpingo wovomerezedwa ndi boma.” Sweden inali limodzi mwa mayiko amenewo. Kumeneko Ambuye anagwiritsa ntchito ana aang’ono kuyambitsa ntchitoyo. Choyamba cha zochitika zimenezi chinachitika m’nyengo yotentha ya 1843, ku Eksjö, kum’mwera kwa Sweden. Mtsikana wamng’ono, wa zaka zisanu zokha, amene anali asanaphunzirepo kuwerenga kapena kuimba, tsiku lina, mwaulemu waukulu ndi poopa Mulungu, anaimba molondola nyimbo yaitali ya Alutera, ndipo kenako analengeza ndi mphamvu yaikulu kuti “nthawi ya chiweruzo chake yafika,” ndipo analimbikitsa a m’banjamo kuti akonzekere kukumana ndi Ambuye; pakuti anali kubwera posachedwa. Amene anali asanatembenuke mtima m’banjamo anapempha Mulungu kuti awachitire chifundo, ndipo analandira chikhululukiro. Zimenezi zinafalikira kuchokera ku mzinda wina kupita ku wina, ana ena akulengeza uthengawo. Zochitika zotere pakati pa ana zinaonekanso pang’ono ku Norway ndi Germany.
GSAM 140“Inde! Ndinayenera kulalikira”
GSAM 140.2Mu 1896, pamene ndinkachita misonkhano m’malo 17 osiyanasiyana a ku Sweden, ndinadutsa m’malo angapo kumene ana anali atalalikira mu 1843, ndipo ndinapeza mpata wolankhula ndi anthu amene anamva ulalikiwo, komanso ndi amuna amene analalikira ali ana. Ndinati kwa mmodzi wa iwo, “Kodi munalalikira uthenga wa kudza kwachiwiri muli mnyamata?” Iye anayankha kuti, “Kulalikira! Inde, ndinayenera kulalikira. Sindinadzikonzere ndekha kuchita zimenezo. Mphamvu inandigwera, ndipo ndinalankhula zimene mphamvuyo inandikakamiza kulankhula.”
GSAM 140Boquist ndi Walbom ku Örebro, Sweden
GSAM 140.3M’chigawo cha Örebro Län ntchito imeneyi inafalikira mpaka anthu achikulire nawonso analimbikitsidwa kulengeza uthenga. Kenako akuluakulu a boma, atasonkhezeredwa ndi ansembe a “mpingo wovomerezedwa ndi boma,” anagwira anyamata awiri, Walbom, wazaka 18, ndi Ole Boquist, wazaka 15, akunena kuti adzawalanga pamaso pa anthu kuti ena atengerepo phunziro. Anawakwapula pamsana wopanda chovala ndi ndodo za mtengo wa birichi, ndipo anawaika m’ndende ya Örebro ndi mabala awo akutuluka magazi. Mabalawo atapola, anawatulutsa m’ndendemo, n’kuwafunsa kuti, “Kodi mudzaleka kulalikira chiphunzitso chimenechi?” Ngakhale anawamenya ndi ndodo kachiwiri, n’kutsegulanso mabala awo, yankho lokhalo limene anapeza linali lakuti, “Tidzalalikira ulaliki umene Ambuye akutiuza kuti tilalikire.” Chifukwa cha kupembedzera kwa mayi wina wolemekezeka wa mu parishi ya Örebro, Mfumu Oscar I inauza akuluakuluwo kuti atulutse anyamatawo m’ndende ndi kusiya kuzunza anthu amenewo. Motero choonadi chinapambana ku Sweden.
GSAM 141Umboni wa Boquist
GSAM 141.1M’magazini ya Review and Herald ya pa 7 Okutobala 1890 muli nkhani yochititsa chidwi kwambiri yonena za kulalikira kwa ana, yolembedwa ndi O. Boquist mwiniwake. Iye akuti:—
GSAM 141.2“M’chaka cha 1843 panabuka gulu lachipembedzo pakati pa anthu a mu parishi ya Karlskoga, ku Örebro Län. Atsogoleri a gululi anali ana ndi anyamata, amene ankatchedwa ‘rapare.’ Iwo ankalalikira ndi mphamvu ya Mulungu, ndipo ankalengeza pamaso pa anthu motsimikiza kwambiri kuti nthawi ya chiweruzo cha Mulungu yafika.
GSAM 141.3“M’nyengo ya masamba ogwa ya chaka chomwecho, ine, O. Boquist, amene panthawiyo ndinali ndi zaka 15, pamodzi ndi mnyamata wina, Erik Walbom, wazaka 18, tinagwidwa ndi mphamvu yosaoneka imeneyi kotero kuti sitinathe kuikaniza m’njira iliyonse. Titangogwidwa ndi mphamvu ya kumwamba imeneyi, tinayamba kulankhula kwa anthu ndi kulengeza mokweza mawu kuti nthawi ya chiweruzo yafika, tikuwalozera ku Yoweli 2:28-32 ndi Chivumbulutso 14:6, 7.”
GSAM 141Ana ali m’masomphenya
GSAM 141.4Anthu anandiuza kuti amene ankagwidwa motero ndi mphamvu ya kumwambayi sankadziwa chilichonse chimene chinkachitika powazungulira. Iwo analidi m’masomphenya ochokera kwa Mulungu, ndipo ankalankhula ndi mphamvu imene inkakhudza anthu kwambiri ndi kuwatsimikizira za choonadi. Anati ana aang’ono amenewa, pamene anali pansi pa mphamvuyo, ankalankhula ndi mphamvu ndi ulemu wa amuna ndi akazi achikulire. Motero amene anaona zimenezi anafika pozindikira kuti anali Ambuye amene ankawagwiritsa ntchito monga aneneri kuti alankhule choonadi chofunika kwambiri chimenechi. Wolembayo akupitiriza kuti:—
GSAM 142.1“Anthu ankasonkhana ochuluka kuti atimvetsere, ndipo misonkhano yathu inkapitirira usana ndi usiku, ndipo zotsatira zake zinali kutsitsimuka kwakukulu kwa chipembedzo. Achinyamata ndi achikulire anakhudzidwa ndi Mzimu wa Mulungu, ndipo analirira kwa Ambuye kuti awachitire chifundo, akuvomereza machimo awo pamaso pa Mulungu ndi anthu.
GSAM 142.2“Koma wansembe wa mpingowo atauzidwa zimenezi, anthu anayesetsa m’njira zambiri kutiletsa kulankhula, ndi kutero kuthetsa chidwi chachikulu cha chipembedzo chimene chinali chitafalikira; koma kuyesetsa konse kunali kopanda phindu. Kenako mkulu wa apolisi anapemphedwa kuti atigwire, ndipo kwa milungu isanu ndi umodzi anatifunafuna mopanda phindu m’nkhalango kumene tinathawira kukabisala.
GSAM 142.3“Komabe, pomalizira pake tinaitanidwa kuti tikaonekere pamaso pa m’busa wa mpingowo. Chiwerengero chathu chinali chitawonjezeka moti anyamata ndi atsikana 40 anafika kunyumba ya m’busayo, kumene tinazengedwa mlandu kwa nthawi yaitali. Onse kupatulapo ine ndi Walbom analoledwa kubwerera kwawo; koma ife tinagwidwa, ndipo tsiku lotsatira tinaikidwa m’ndende ya Örebro, kumene anatisakaniza ndi akuba m’chipinda cha ndende nambala 14, ngati kuti tinapalamula mlandu waukulu.”
GSAM 142Umboni wa mlongo wake wa Boquist
GSAM 142.4Pa 22 Seputembala 1896, mlongo wake wa Boquist, wazaka 72, anafika pamsonkhano wathu ku Örebro, ndipo anatiuza zimene zinachitikira mchimwene wake; pakuti anaona kukwapulidwa kwake, kutsekeredwa kwake m’ndende, ndi kumasulidwa kwake. Anatiimbira nyimbo imene Boquist ndi Walbom anaimba pamene ankatuluka m’ndende ndi kuyenda pamlatho wodutsa ngalande ya madzi yozungulira nyumba yachifumu ya m’zaka za zana la 16, imene mu 1843 inkagwiritsidwa ntchito monga ndende. Mphamvu ya gulu la mu 1843 inali limodzi ndi umboniwo ndi kuimba nyimboyo. Nyimboyo, itamasuliridwa m’Chingelezi, ili motere:—
GSAM 143Nyimbo imene Boquist ndi Walbom anaimba
GSAM 144Mnyamata wolalikira wa ku Karlskoga
GSAM 144.4Bambo wina ku Örebro anandifotokozera zimene zinachitika ku Karlskoga, kumene ankakhala mu 1843. Anati:—
GSAM 144.5“Mnyamata wamng’ono wazaka zisanu ndi zitatu, amene anali asanaphunzire ngakhale kuwerenga zilembo, anayamba kulalikira uthenga, akutchula malemba ambiri. Anthu anati, ‘Mnyamata ameneyo wadzaza ndi Baibulo.’ Zimenezi zinachitika Mfumu Oscar italankhula mokomera amene ankazunzidwawo, motero wansembe wa kumeneko sakanatha kutengera mnyamatayo kukhoti kuti aletse ntchitoyo; koma anauza anthu kuti abweretse mnyamatayo kwa iye, ndipo adzamuulula ndi kuwasonyeza kuti sakudziwa Baibulo.
GSAM 144.6“Pamaso pa gulu la anthu wansembeyo anatsegula buku lake la nyimbo, ndipo anapempha mnyamatayo kuti amuwerengere. Mnyamatayo anayankha kuti, ‘Sindingathe kuwerenga;’ koma atatembenukira kwina n’kumupatsa wansembeyo msana, anaimba nyimboyo molondola kuyambira pachiyambi mpaka pamapeto, wansembeyo akuwerenga m’bukumo modabwa. Wansembeyo anati kwa mnyamatayo, ‘Zikuoneka kuti ukudziwa zonse.’ Mnyamatayo anayankha kuti, ‘Ayi. Sitiloledwa nthawi zonse kunena zonse zimene timadziwa.’
GSAM 145.1“Kenako wansembeyo anatsegula Chipangano Chatsopano ndipo anati kwa mnyamatayo, ‘Ndiwerengere m’menemu.’ Mnyamatayo anayankha kuti, ‘Sindingathe kuwerenga.’ Wansembeyo anafunsa kuti, ‘Nanga umadziwa chiyani za Baibulo?’ Yankho lake linali lakuti, ‘Ndikudziwa pamene pali vesi limene lili ndi mawu akuti and nthawi 14.’ Wansembeyo anati, ‘Ayi! Mulibe vesi loterolo m’Baibulo.’ Mnyamatayo anati, ‘Kodi mungandiwerengere Chivumbulutso 18:13?’ ‘Inde,’ anatero wansembeyo. Pamene ankawerenga anthu ankawerenga kuchuluka kwake, ndipo ndithudi mawu akuti and analipo nthawi 14 ndendende, ndipo pakati pa nthawi 14 zimenezo panali ‘kumanga miyoyo ya anthu.’ Anthu anafuula kuti, ‘Taonani! Taonani! Mnyamatayo akudziwa zambiri za Baibulo kuposa wansembe!’ Atachita manyazi kwambiri, wansembeyo anasiya nkhaniyo, ndipo pambuyo pake anasiya anthuwo osawavutitsa.”
GSAM 145.2Motero, m’kamwa mwa ana Ambuye amatsimikizira mawu ake, ndipo m’njira yodabwitsa imeneyi anafikitsa choonadi chake m’makutu a anthu amene malamulo awo ankaletsa kulalikira chiphunzitso chilichonse kupatulapo cha “chipembedzo chovomerezedwa ndi boma.”
GSAM 145Mphatso za Mzimu zogwirizana ndi uthenga
GSAM 145.3Si ku Sweden kokha kumene Ambuye, mogwirizana ndi gulu lolalikira za kudza kwachiwiri, analankhula kwa anthu ake kudzera mwa mphatso za Mzimu wake. Ku Scotland, ku England, komanso ku America, Ambuye waphunzitsa anthu ake mwa mavumbulutso apadera.
GSAM 145Masomphenya a William Foy
GSAM 145.4M’chaka cha 1842 ku Boston, Mass., kunkakhala mwamuna wophunzira bwino dzina lake William Foy, amene anali waluso polankhula. Anali wa mpingo wa Abaptisti, koma ankakonzekera kuikidwa kukhala mtumiki wa mpingo wa Episkopali. Mwachisomo Ambuye anamupatsa masomphenya awiri m’chaka cha 1842, amodzi pa 18 Januwale, enawo pa 4 Febuluwale. Masomphenya amenewa anali ndi umboni woonekeratu wakuti analidi mawonetseredwe enieni a Mzimu wa Mulungu. Ankaitanidwa m’malo osiyanasiyana kuti akalankhule pa maguwa a ulaliki, osati ndi Aepiskopali okha, komanso ndi Abaptisti ndi a mipingo ina. Polankhula, nthawi zonse ankavala mkanjo wa utumiki, monga umene atumiki a mpingo umenewo amavala pa mapemphero awo.
GSAM 146.1Masomphenya a Bambo Foy anali okhudza kudza kwa Khristu kumene kunali pafupi, ulendo wa anthu a Mulungu wopita kumzinda wa kumwamba, dziko lapansi latsopano, ndi ulemerero wa mkhalidwe wa owomboledwa. Popeza anali waluso polankhula ndi kufotokoza zinthu bwino kwambiri, ankachititsa anthu kudabwa ndi kukhala ndi chidwi kulikonse kumene ankapita. Poitanidwa, ankayenda mumzinda ndi mumzinda kukafotokoza zinthu zodabwitsa zimene anaona; ndipo kuti makamu ochuluka amene ankasonkhana kudzamumvetsera apeze malo, ankapeza maholo aakulu, kumene ankafotokozera anthu zikwizikwi zimene anasonyezedwa za dziko la kumwamba, kukongola kwa Yerusalemu Watsopano, ndi makamu a angelo. Pofotokoza mwatsatanetsatane za chikondi chachifundo ndi chodekha cha Khristu kwa ochimwa omvetsa chisoni, ankadandaulira osatembenuka mtima kuti afunefune Mulungu, ndipo anthu ambirimbiri ankavomera mapembedzero ake achifundo.
GSAM 146Masomphenya a masitepe atatu
GSAM 146.2Ntchito yake inapitirira kufikira m’chaka cha 1844, pafupi ndi kutha kwa masiku 2300. Pamenepo anapatsidwa chisomo cha kuonanso mawonetseredwe ena a Mzimu Woyera,—masomphenya achitatu, amene sanawamvetse. M’masomphenya amenewa anasonyezedwa njira ya anthu a Mulungu yofikira kumzinda wa kumwamba. Anaona malo aakulu okwezeka, kapena sitepe, pamene panasonkhana makamu a anthu. Nthawi zina munthu ankagwa kupyola m’malo okwezekawo n’kutha osaonekanso, ndipo za munthu woteroyo anauzidwa kuti, “Wataya chikhulupiriro.” Kenako anaona anthu akukwera kufika pa sitepe yachiwiri, kapena malo okwezeka achiwiri, ndipo ena kumeneko nawonso anagwa kupyola m’malo okwezekawo n’kutha osaonekanso. Pomaliza panaonekera malo okwezeka achitatu, amene anafikira ku zipata za mzinda woyera. Gulu lalikulu linasonkhana pamodzi ndi amene anali atafika pa malo okwezeka amenewa. Popeza ankayembekezera kuti Ambuye Yesu adzabwera posachedwa kwambiri, sanazindikire kuti uthenga wachitatu unali kudzatsatira uthenga woyamba ndi wachiwiri wa Chivumbulutso 14. Chifukwa chake sanathe kufotokoza tanthauzo la masomphenyawo, ndipo anasiya kulankhula pamaso pa anthu. Nthawi ya uneneriyo itatha, m’chaka cha 1845, anamva munthu wina akufotokoza masomphenya omwewo, ndi kufotokoza kuti “uthenga woyamba ndi wachiwiri unali utaperekedwa, ndipo wachitatu unali kudzatsatira.” Patangopita nthawi yochepa izi zitachitika, Bambo Foy anadwala ndipo anamwalira.
GSAM 147.1Ndi mawonetseredwe oterowo a mphamvu ya Mulungu ogwirizana ndi kulalikira za kudza kwake kumene kunali “pazitseko,” komanso ndi kukondwera kwa anthu zikwizikwi amene ankasiya machimo kuti atumikire Ambuye ndi kudikira kudza kwake, anthuwo anatsimikiziridwa mowirikiza kuti uwu unalidi uthenga wa Ambuye ku dziko lapansi.
GSAM 147.2Koma tsiku la 21 Malichi 1844 linafika, ndipo linapita, koma Ambuye sanabwere. Komabe, anthu odzipereka ndi olingalira mozama anali otsimikiza kuti anali atachita mogwirizana ndi maganizo a Ambuye, ndi kuti pa nthawi yake zonse zidzafotokozedwa momveka bwino.