Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
14 / 31
14 / 31

Mutu 11 — Uthenga wa mngelo wachiwiri

John Norton Loughborough

GSAM 171.1“Ndipo mngelo wina anamutsata, nanena kuti, Wagwa, wagwa Babulo, mzinda waukuluwo, chifukwa anamwetsa mitundu yonse vinyo wa mkwiyo wa chigololo chake.”1

GSAM 171.2“Pamenepo mwini nyumba anakwiya, nati kwa mtumiki wake, Tuluka msanga upite m’misewu ndi m’tinjira ta mzindawo, nubweretse muno osauka, ndi oduka ziwalo, ndi otsimphina, ndi akhungu.”2

GSAM 171.3Ambuye, kudzera mwa atumiki ake, anali atagwedeza dziko ndi uthenga wakuti, “Ola la chiweruzo chake lafika,”—uthenga umene anthu onse odzitcha ake akanatha kugwirizana nawo akanafuna. Uku kunali kuitana koyamba ku “mgonero” wa ukwati. Kunalengezedwa “kwa amene anaitanidwa.”3 Pamene kuitana uku kunakanidwa ndi zifukwa zosiyanasiyana, kuitana kwachiwiri kunaperekedwa, kofanana ndi uthenga wa mngelo wachiwiri.4 Mwa kuitana uku Ambuye anapatula anthu oti apite patsogolo mpaka chimaliziro cha nthawi, pamodzi ndi kuunika kowonjezereka kwa choonadi chake.

GSAM 171Kuitana Kwachiwiri ku Mgonero wa Ukwati

GSAM 171.4Uthenga wachiwiri—umene umatsatira mfuu ya ola la chiweruzo—umati, “Wagwa, wagwa Babulo, mzinda waukuluwo, chifukwa anamwetsa mitundu yonse vinyo wa mkwiyo wa chigololo chake.” Ndipo kuitana kwachiwiri ku mgonero kumati, “Tulukani msanga mupite m’misewu ndi m’tinjira ta mzindawo, mubweretse muno osauka, ndi oduka ziwalo, ndi otsimphina, ndi akhungu.” M’malemba onse awiriwa anthu odzitcha a Ambuye amatchedwa “mzinda.” Chifukwa cha zikhulupiriro zawo zotsutsana ndi zosokonezeka amatchedwa “Babulo.” Mwa lemba lina lonena za nthawi zotsiriza, tikuona kuti Ambuye atatsala pang’ono kubwera, anthu ake akuitanidwa kuti atuluke mu “Babulo:” “Wagwa, wagwa Babulo wamkulu, ndipo wasanduka mokhalamo ziwanda, ndi mosungiramo mzimu uliwonse wonyansa, ndi khola la mbalame iliyonse yonyansa ndi yodanidwa nayo.... Tulukani mwa iye, anthu anga, kuti musayanjane naye m’machimo ake, ndi kuti musalandireko miliri yake.”5

GSAM 172“Kumbukira Momwe Unamvera”

GSAM 172.1M’mawu opita kwa mpingo wa ku Sarde timawerenga kuti, “Chifukwa chake kumbukira momwe unalandirira ndi kumvera, nusunge zolimba, nulape. Chotero ngati sudzakhala maso, ndidzadza kwa iwe ngati mbala, ndipo sudzadziwa ola limene ndidzadza kwa iwe.”6 Mpingo wa ku Sarde ukuoneka kuti unabwera chifukwa cha Kukonzanso kwa Mpingo, pambuyo pa nthawi ya mdima ya ntchito ya “Yezebeli”—mpingo wopanduka. Mpingo wa ku Sarde unauzidwa kuti unali mpingo wamoyo; koma pamene unamva ndi kukana chiphunzitso cha kudza kwa Ambuye, unadziika pamalo pamene chochitikacho chikanatha kuugwera mwadzidzidzi ngati “mbala usiku.” Momwemo, monga mtumwi Paulo akunenera pa 1 Atesalonika 5:1-5, udzakhala mkhalidwe wa amene akufuula kuti, “Mtendere ndi chitetezo,” pamene kudza kwa Ambuye kwayandikira. Amene amatsatira kuunika kwa choonadi amatchedwa “ana a usana,” ndipo Ambuye sadzawadzera ngati mbala.

GSAM 172.2M’kufotokoza uku kwa uneneri wa mipingo isanu ndi iwiri, tikuona kuti kugwa kwa mpingo wa ku Sarde kumatsatiridwa nthawi yomweyo ndi mpingo wa ku Filadelfiya, kapena, monga tanthauzo la mawuwo lilili, chikondi cha pa abale. Ndithudi, oterowo anali okhulupirira 50,000 amene, mwa uthenga wa mngelo wachiwiri, anatulutsidwa m’mipingo yonse yosiyanasiyana, nagwirizanitsidwa m’chomangira chimodzi cha chikondi cha pa abale pa choonadi chachikulu chofunika kwambiri chakuti kudza kwa Khristu kunali pafupi kwambiri.

GSAM 173Mmene Uthenga Wachiwiri Unalengezedwera

GSAM 173.1Mfuu ya Pakati pa Usiku ya pa Seputembala 12, 1844, ili ndi mawu a Mkulu J. V. Himes okhudza uthenga wa mngelo wachiwiri, ndi zochitika zimene zinatsogolera ku kulengezedwa kwake. Kalata yake inalembedwa ku McConnelsville, Ohio, pa Ogasiti 29, 1844, ndipo imati:—

GSAM 173.2“Pamene tinayamba ntchito pamodzi ndi M’bale Miller mu 1840, iye anali atakhala zaka zisanu ndi zinayi akukamba nkhani. Pa nthawi yonseyo anali pafupifupi yekha. Koma ntchito zake zinali zosalekeza ndi zobala zipatso podzutsa anthu odzitcha achipembedzo kuti azindikire chiyembekezo chenicheni cha anthu a Mulungu, ndi kukonzekera koyenera kudza kwa Ambuye; komanso podzutsa anthu a magulu onse amene sanatembenuke mtima kuti azindikire mkhalidwe wawo wotayika, ndi udindo wawo wolapa nthawi yomweyo ndi kutembenukira kwa Mulungu, pokonzekera kukumana ndi Mkwati mu mtendere pa kudza kwake. Zimenezi ndizo zinali zolinga zazikulu za ntchito zake. Sanayese kutembenuzira anthu ku gulu kapena chipani chilichonse cha chipembedzo.

GSAM 173.3“Pamene tinatsimikiza kuti chiphunzitso chakuti kudza kwa Ambuye kwayandikira chinali choona, ndipo tinachivomereza poyera, tinali ndi maganizo omwewo, ndipo tinatsatira njira yomweyo pakati pa magulu osiyanasiyana a chipembedzo, kumene tinaitanidwa kugwira ntchito mwa chisamaliro cha Mulungu. Tinauza atumiki ndi mipingo kuti kuwapasula, kapena kuwagawa ndi kuwasowetsa mtendere, sikunali mbali ya ntchito yathu. Tinali ndi cholinga chimodzi chodziwika bwino, chimene chinali kufuula ‘mfuu,’ chenjezo lakuti chiweruzo chili ‘pakhomo,’ ndi kukopa anthu anzathu kuti akonzekere chochitikacho.... Atumiki ndi mamembala amene anapindula ndi ntchito zathu, koma sanalandire chiphunzitsocho ndi mtima woona, anaona kuti anayenera kutsatira chiphunzitsocho, kuchilalikira ndi kuchichirikiza; apo ayi, pa nthawi yovuta imene inali itawafikira, adzakhala ndi mavuto ndi okhulupirira otsimikiza ndi olimba mtima. Choncho anaganiza zotsutsa chiphunzitsocho, ndipo anatsimikiza mtima kuletsa nkhaniyo, ena mwa njira ina ndi ena mwa njira ina. Zimenezi zinaika abale ndi alongo athu amene anali pakati pawo m’mkhalidwe wovuta kwambiri. Ambiri a iwo ankakonda mipingo yawo, ndipo sakanaganiza zoichoka. Koma pamene anawaseka, kuwazunza, ndi kuwalanda m’njira zosiyanasiyana mwayi ndi chisangalalo chimene anali nacho kale, ndipo pamene anawamana ‘chakudya pa nthawi yake,’ ndi kumawamveketsa nyimbo yokopa ndi yonyenga yakuti ‘mtendere ndi chitetezo’ Sabata ndi Sabata, posakhalitsa anasiya kukondera magulu awo, ndipo ananyamuka ndi ulemerero wa mphamvu zawo, anachotsa goli, nafuula kuti, ‘Tulukani mwa iye, anthu anga.’

GSAM 174M’mkhalidwe Wovuta

GSAM 174.1“Mkhalidwe umenewu unatiika pamalo ovuta, (1) Chifukwa tinali kumapeto kwenikweni kwa nthawi yathu ya uneneri, imene tinkayembekezera kuti Ambuye adzasonkhanitsa anthu ake onse pamodzi; ndipo (2) nthawi zonse tinali titalalikira chiphunzitso china; ndipo tsopano pamene zinthu zinasintha, tikanati tigwirizane ndi mfuu ya kulekana ndi kupasula mipingo imene inatilandira ife ndi uthenga wathu, zikanaonedwa kuti ndife osaona mtima. Choncho tinazengereza, ndipo tinapitiriza kuchita monga mwa maganizo athu oyambirira, mpaka mpingo ndi atumiki anapititsa nkhaniyo patali kotero kuti tinakakamizika, poopa Mulungu, kutenga malo oteteza choonadi ndi ana a Mulungu oponderezedwa.

GSAM 174Chitsanzo cha Atumwi cha Njira Yathu

GSAM 174.2“‘Ndipo analowa m’sunagoge, nalankhula molimba mtima kwa miyezi itatu, nakambirana nawo ndi kuwakopa za ufumu wa Mulungu. Koma pamene ena anaumitsa mitima yawo, osakhulupirira, koma nanenera zoipa Njirayo pamaso pa khamu la anthu, anawachokera, napatula ophunzira, nakambirana nawo tsiku ndi tsiku m’sukulu ya munthu wina dzina lake Tirano.’7 Mpaka pamene ‘ena anaumitsa mitima yawo’ ndi ‘kunenera zoipa Njirayo [kudza kwa Ambuye] pamaso pa khamu la anthu,’ abale athu sanalimbikitsidwe kutuluka ndi kulekana ndi mipingo. Sanathe kupirira ‘kunenera zoipa’ uku kwa ‘atumiki oipa,’ ndipo mipingo imene ikanatha kupitiriza njira ya kupondereza ndi ‘kunenera zoipa’ anthu amene ankayembekezera ‘chiyembekezo chodala,’ kwa iwo sinali ina koma ana aakazi a Babulo wachinsinsi. Analengeza kuti mipingo imeneyo inali yotero, ndipo analowa m’ufulu wa uthenga wabwino. Ndipo ngakhale kuti mwina sitigwirizana tonse pa zimene zimapanga Babulo, timagwirizana pa kulekana msanga ndi kosabwereranso ndi onse otsutsa chiphunzitso cha kudza kwa Ambuye ndi ufumu wa Mulungu zimene zayandikira. Timakhulupirira kuti imeneyi ndi nkhani ya moyo ndi imfa. Ndi imfa kukhalabe wolumikizana ndi mabungwe amene amapeputsa kapena kutsutsa kudza kwa Ambuye. Ndi moyo kutuluka m’miyambo yonse ya anthu, ndi kuima pa mawu a Mulungu, ndi kuyembekezera tsiku ndi tsiku kuonekera kwa Ambuye. Choncho tsopano tikunena kwa onse amene agwidwa mwanjira iliyonse m’goli la ukapolo kuti, ‘Tulukani pakati pawo, ndipo patukani, atero Ambuye, ndipo musakhudze kanthu konyansa; ndipo ndidzalandira inu, ndipo ndidzakhala Atate kwa inu, ndipo inu mudzakhala ana anga aamuna ndi aakazi, atero Ambuye Wamphamvuyonse.’”8

GSAM 175Kutsutsa Kosamvetsetseka

GSAM 175.1William Miller akunena motere za mkangano umene unalipo pa nthawi imeneyo pakati pa mipingo ndi a Adventist:—

GSAM 175.2“Ndi chinthu chachilendo kwambiri ndi chosamvetsetseka kuti mipingo ya Chikhristu ikane chiphunzitso chimenechi ndi kuchotsa mamembala ake chifukwa cha chiyembekezo chodala chimenechi. Ndikudziwa kuti mipingo ina ya Abaptisti imanena kuti siiwachotsa chifukwa cha chikhulupiriro chawo, koma chifukwa cha kudya mgonero pamodzi ndi okhulupirira kudza kwa Ambuye. Ndiye ngati sichifukwa cha chikhulupiriro chawo mwa Mpulumutsi amene akubwera, n’chifukwa chiyani ine ndikuletsedwa kulalikira m’maguwa awo, pamene sindinadyepo mgonero ndi mpingo wina uliwonse koma wa Abaptisti? Chimenechi ndi chowiringula chabodza. Koma chimenechi sichingakhale chowiringula cha Amethodisti ndi Apresibeteriani; chifukwa iwo amavomereza kudya mgonero pamodzi ndi anthu a mipingo ina. Nanga amawachotsa chifukwa chiyani? Ndinamva za ena amene anachotsedwa chifukwa cha ‘kuimba’ nyimbo za kudza kwachiwiri; ena chifukwa cha misala, pamene misala yonse imene anatha kuwatsimikizira inali yakuti anali kudikira Khristu. Inu Mulungu, ‘akhululukireni, pakuti sadziwa chimene achita.’”

GSAM 176Storrs pa Maganizo a Mipingo

GSAM 176.1George Storrs ananena motere za mmene mipingo inkachitira ndi a Adventist:—

GSAM 176.2“Ndi mpingo uti mwa imeneyi umene pa nthawi ino sukunena kuti, ‘Ndakhala ngati mfumukazi’? Ndipo ndi uti umene sukudzisangalatsa ndi maganizo akuti tsiku lina udzagonjetsa dziko lonse, ndi kuti dzikolo lidzagonjera chikhulupiriro chawo? Ndi uti umene udzalola munthu kukhalabe pakati pawo mu mtendere, ngati akuvomereza poyera ndi mopanda mantha chikhulupiriro chake chakuti kudza kwa Ambuye kuli pakhomo? Kodi zofunika kuti mukhalebe pakati pawo osavutitsidwa si zakuti ‘muleke konse’ kunena poyera za chikhulupiriro cha kudza kwa Ambuye chaka chino, mosasamala kanthu kuti mwatsimikiza mtima bwanji pa nkhaniyo, komanso kuti mukuona kuti n’kofunika bwanji kufuula kuti, ‘Opani Mulungu, ndipo mpatseni ulemerero, chifukwa ola la chiweruzo chake lafika’?”

GSAM 176Umboni wa Mansfield

GSAM 176.3L. D. Mansfield, polemba kuchokera ku Oneida, N.Y., pa Marichi 21, 1844, akuchitira umboni motere:—

GSAM 176.4“Mulungu akukhudza maganizo a ana ake okondedwa amene akuyembekezera Ambuye kuchokera kumwamba, ndipo akuwatsogolera kuti asamangomvera mngelo ‘wokhala ndi uthenga wabwino wosatha kuti aulalikire, akunena kuti, Ola la chiweruzo chake lafika,’ koma kuti amverenso lamulo lotsatira lakuti, ‘Tulukani mwa iye, anthu anga!’ Ndatsimikiza kwambiri kuposa kale lonse kuti mabungwe a chipembedzo a masiku ano si mbali yaing’ono ya Babulo amene adzagwetsedwa ndi chiwawa, ndipo sadzapezekanso konse.... Komabe, kwa ine zikuoneka kuti m’mabungwe ena kufanana kwawo ndi nyanga yaing’ono n’koonekera kwambiri. Zitsanzo zina zidzamveketsa nkhaniyi.

GSAM 176Mzimu wa Chiwawa Uonekera

GSAM 176.5“M’bale wina amene anagwira ntchito yobala zipatso kwambiri m’dera lino, polalikira za kudza kwa Ambuye, anapangana kuti akambe nkhani pamalo ena pa nthawi yoikidwa. Ambuye anakonza zinthu kotero kuti iye anali pa mtunda wa mailosi khumi ndi asanu ndi limodzi kuchokera pamalo opanganidwapo, koma mtumiki wa _____ analipo, akutsogolera gulu la anthu achiwawa, ali ndi phula ndi nthenga, ndi cholinga choti apake phulalo ndi kumata nthengazo pa mtumiki ameneyo wa Mulungu Wam’mwambamwamba. Mtumiki yemweyu posakhalitsa anayamba msonkhano wa masiku ambiri, koma zonse zinali zozizira ndi zachisanu monga mtsinje wa madzi oundana wa Kumpoto—panalibe munthu amene anadzutsidwa kapena kutembenuka mtima. Pomalizira pake mtumikiyo anati ankakhulupirira kuti ‘adzayenera kukhala pa mpando wa olapa.’

GSAM 177.1“Mtsogoleri wa gulu m’mudzi uno anauza gulu lake, kuyambira pamene takhala tikuchita misonkhano kuno, kuti ngati munthu aliyense angalowe m’nyumba yake ndi kunena kuti akukhulupirira kuti Khristu adzabwera chaka chino, akanamuthamangitsa m’nyumbamo.”

GSAM 177Udindo kwa Mipingo

GSAM 177.2Pa nthawi imeneyi tiyambitsa umboni wochokera ku nkhani yoperekedwa ku msonkhano wa okhulupirira a kudza kwachiwiri amene anasonkhana ku Boston, Massachusetts, ya pa 31 Meyi 1844, ndipo inasainidwa ndi Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, ndi J. V. Himes. Iwo anati:—

GSAM 177.3“Ponena za udindo wathu kwa mipingo, tinganenenso mawu ena. Ngozi ili pano, monga m’zochitika zambiri, ikuwoneka kwa ife kuti ili m’kupitirira malire. Mtundu woyamba wa ngozi ndi kulola ulamuliro wa mpingo umene tingakhale ogwirizana nawo kutikakamiza kukhala chete pa nkhani yotere ya udindo. Sitikukayika kuti zikwi zambiri zadziika pansi pa chiweruzo pamaso pa Mulungu chifukwa chovomera zonena za mipingo yawo zosagwirizana ndi Malemba pa nkhani imeneyi; ngati akanakhala osasunthika ndi okhulupirika, tsopano akanakhala otetezeka kwambiri ndiponso othandiza kwambiri, ngakhale kuti akanaitanidwa kuvutika.

GSAM 177.4“Mtundu wachiwiri wa ngozi ndi kugonja ku mzimu wobwezera chifukwa cha kupanda chilungamo kwa mipingo kwa ife, ndi kuchita nkhondo yosasankha, yolimbana ndi mabungwe onse otero. Ponena za udindo wa a Adventist pa mipingo imene angakhale ogwirizana nayo, tikaitanidwa kunena za izi sitingapereke malangizo amene angagwire ntchito kwa onse. Ayenera kuchita moopa Mulungu, monga mmene zochitika za nkhaniyo zikufunira.

GSAM 178.1“Komabe tiyenera kukhala osasunthika pochita udindo wathu, kuchitira umboni choonadi pa nthawi zonse zoyenera ndi zoyenerera. Ndipo ngati pochita zimenezi tikukwiyitsa mipingo, ndipo itatiopseza kutithamangitsa ngati sitikhala chete (ngakhale kuti ngati tiona kuti n’koyenera kuthetsa ubale wathu ndi mpingowo mwamtendere, imeneyo ingakhale njira yabwino koposa), tiyeni tichite udindo wathu; ndipo tikathamangitsidwa, tikhale oleza mtima m’kuvutika ndi cholakwacho, ndi kukhala ofunitsitsa pamodzi ndi Mbuye wathu ‘kutuluka kunja kwa chipata, titanyamula chitonzo chake.’”

GSAM 178.2M’mawu amenewa onena za zimene mipingo inachitira amene ankapereka uthenga wa mngelo wachiwiri, zikuoneka mosavuta kuti, monga zotsatira zoyamba za kupereka kuitana kwachiwiri ku “phwando,” amene anasonkhanitsidwa m’khola limodzi lauzimu anatchulidwa kuti ndi “opunduka,” “olumala,” ndi “akhungu”; zimenezi zikusonyeza kwambiri nkhanza zimene analandira chifukwa cha “kumenyedwa” ndi “antchito anzawo,” amene anapatukana nawo.

GSAM 178Anthu Apadera Osankhidwa Kulandira Zoonadi Zatsopano

GSAM 178.3Cholinga cha Ambuye chimaoneka bwino pakubweretsa anthu apadera pansi pa kulalikidwa kwa uthenga wa mngelo wachiwiri—kuitana kwachiwiri ku “phwando”—ndi mfuu ya pakati pa usiku. Zoonadi zamtengo wapatali za masiku otsiriza zinayenera kufufuzidwa ndi kulalikidwa; ntchito imeneyi sikanakhoza kuchitika m’mipingo yomangidwa ndi “zikhulupiriro,” monganso kulengeza uthenga wabwino kwa dziko sikukanakhoza kuchitidwa ndi mpingo wa atumwi pamene unkasunga ubale ndi magulu achiyuda. Mulungu anaitanitsa kulekana kumeneko,9 ndipo anaitanitsanso okhulupirira a kudza kwachiwiri kulekana ndi amene ankafuna kuwasunga m’gulu la zikhulupiriro zawo.

GSAM 179“Maulaliki Asanu ndi Imodzi” a Storrs

GSAM 179.1Posakhalitsa pambuyo pa kutuluka kumeneku, tikuwona kuti kuunika kunafika kwa magulu a okhulupirira a kudza kwachiwiri pa nkhani ya chilango cha mtsogolo, monga chinafotokozedwa m’kabuku ka “Maulaliki Asanu ndi Imodzi,” kolembedwa ndi George Storrs. Kabukuko kanaphunzitsa kuti munthu mwachibadwa ndi wofa; kuti akufa sadziwa kanthu pakati pa imfa ndi kuuka; kuti chilango chomaliza cha oipa chidzakhala kutha kwathunthu; ndiponso kuti moyo wosafa ndi mphatso ya Mulungu, yolandiridwa kokha mwa chikhulupiriro mwa Ambuye wathu Yesu Khristu.

GSAM 179.2Zikwi za a Adventist zinavomereza chiphunzitsochi chokhudza chikhalidwe cha munthu, koma si onse. Kukana chiphunzitsochi sikunabweretse chisokonezo pakati pawo, chifukwa chinatengedwa ngati nkhani ya chikhulupiriro chabe, osati mayeso a mkhalidwe wa makhalidwe; motero khama logwirizana lochenjeza dziko za kuyandikira kwa Khristu linapitirira mosadodometsedwa. Komabe, zinayambitsa mkwiyo wa mipingo pa iwo.

GSAM 179Polephera Kutsutsa “Maulaliki Asanu ndi Imodzi”

GSAM 179.3Mtumiki wa Methodisti wa m’tauni imene ndinkakhala, amene kale anathandiza kulalikira chiphunzitso cha kudza kwachiwiri mu 1843, analandira “Maulaliki Asanu ndi Imodzi,” anawawerenga, ndipo anavomera kwa mamembala a mpingo wake kuti sakanatha kutsutsa chiphunzitsocho. Koma atazindikira kuti ambiri mwa mamembala ake ankachilandira, analangiza ena kuti asawerenge bukulo, chifukwa “akanakhulupirira chiphunzitsocho akawerenga.” Mu Seputembala 1844, mtumikiyo atabwerera kuchokera ku msonkhano wapachaka, anayimirira pa guwa lake, anakana poyera chiphunzitso cha kudza kwachiwiri, ndipo modzichepetsa anapempha chikhululukiro cha mpingo chifukwa choyitanira aphunzitsi kulankhula m’nyumbamo.

GSAM 179Kuzengedwa Mlandu Chifukwa cha Chiphunzitso Chopotoka

GSAM 179.4Zimene mtumikiyo anachita posakhalitsa zinatsatiridwa ndi kuyesa kuweruza okhulupirira a kudza kwachiwiri chifukwa cha chiphunzitso chopotoka; koma popeza analoledwa kufotokoza milandu yawo kuchokera m’Baibulo, mpingo sunapambane. Ena anachotsedwa m’mpingowu chifukwa cha khalidwe lawo losagwirizana ndi malamulo a mpingo, ndipo ena ambiri anachoka chifukwa cha kuchotsedwa kwa mamembala amene chikhulupiriro chawo sichikanasonyezedwa kuti chinali chosemphana ndi Malemba. Choncho chiphunzitso cha kudza kwachiwiri chinatsekedwa kwamuyaya m’mpingo umene anthu mazana ambiri anapezamo Mpulumutsi ndi kusangalala mwa Mulungu.

GSAM 180.1Zimene zinachitika m’tauni kwathu zinachitikanso m’mipingo mazana ambiri m’dziko lonse. Amene anachitiridwa zimenezi ndi abale awo akale analimbikitsidwa kwambiri ndi mawu a mneneri Yesaya: “Imvani mawu a Ambuye, inu amene mumanjenjemera ndi mawu ake: Abale anu amene anakudani, amene anakuthamangitsani chifukwa cha dzina langa, anati, Ambuye alemekezedwe; koma iye adzaonekera kuti mukondwere, ndipo iwo adzachita manyazi.”10

GSAM 180Mkwiyo wa Oipa Waonekera

GSAM 180.2Pamene tsiku limene Ambuye ankayembekezeredwa linayandikira, okhulupirira anakhala achangu kwambiri m’ntchito zawo, ndipo oipa anakwiya ndi kunyoza mwaukali kwambiri, monga tionere m’mawu otsatirawa olembedwa ndi mkonzi wa Mfuu ya Pakati pa Usiku wa pa 31 Okutobala 1844:—

GSAM 180.3“Zimene gulu ili linachititsa pa oipa zinatithandizanso kwambiri kutsimikiza kuti Mulungu anali m’gulu limeneli. Pamene ana a Mulungu anasonkhana kuti adzigwetse pansi ndi kudzichepetsa pamaso pake, ndi kukonzekera kuonekera kwake, monga mmene gulu la ochimwa liyenera kuchitira, amene akanatha kupulumutsidwa ndi chisomo chokha, oipa anasonyeza nkhanza yayikulu kwambiri. Pamene sitinalengeze misonkhano yathu kwina kulikonse kupatula m’pepala lathu, ndipo sitinaitanire anthu onse kumeneko, ana a Beliali anakhamukira m’misonkhanoyo, n’kuyambitsa chisokonezo chachikulu. Madzulo a Loweruka, pa 12 mwezi uno [12 Okutobala 1844], sitinachite msonkhano m’chihema, kuti wosamalira nyumbayo [wosamalira] apeze mpata woyeretsa nyumbayo chifukwa cha Sabata [tsiku loyamba la mlungu]. Koma gulu la anthu linalowa mokakamiza m’nyumbayo, ndipo linakana ngakhale mwayi umenewo. Komabe meya, popanda kuitanidwa, analowererapo mwamsanga ndi kuwatulutsa.”

GSAM 181.1“Pa misonkhano yathu ya Sabata yotsatira, chihema chitadzaza, gulu lalikulu linadzaza msewu kutsogolo kwa nyumbayo; ambiri anali atakwiya chifukwa chakuti ena ankakhulupirira kudza kwa Ambuye. Madzulo, chifukwa cha chisokonezo cha anthu, msonkhano sunachitike; komabe msewu unadzaza ndi gulu la anthu madzulowo nthawi idakali molawirira. Koma kulowererapo mwamsanga kwa meya ndi apolisi ake aluso kunayeretsa msewu, atatumiza ena ku nyumba ya alonda. Tinatha kufananiza khalidwe la gululo ndi la anthu amene anazungulira khomo la Loti madzulo asanawonongedwe Sodomu.... Kuyenda kwa gululi kunali kwadzidzidzi, kogwirizana, ndiponso kwakukulu kwambiri, moti kuonekera kwake pa tsiku loyamba la mwezi wachisanu ndi chiwiri wa Ayuda kunatilimbitsa m’maganizo kuti uwu uyenera kukhala mweziwo.”

GSAM 181Otonza Anavala Zovala Zokwera Kumwamba

GSAM 181.2Pa 22 Okutobala 1844, tsiku limene masiku 2300 anatha, ku Paris, Maine, pamene okhulupirira anasonkhana m’nyumba yopembedzera, akupemphera kwa Mulungu mwaulemu ndi kuyembekezera kuti Ambuye adzabwera tsikulo, onyoza anasonkhana mozungulira nyumbayo, akuimba nyimbo zonyoza. Anthu awiri osokoneza a m’gululo anavala zovala zazitali zoyera, anakwera pamwamba pa denga la nyumbayo, n’kuimba nyimbo ndi kunyoza amene anali m’nyumbamo akupemphera ndi kuyembekezera Ambuye kubwera.

GSAM 181.3Zikuoneka kuti bodza lofala lonena kuti a Adventist anavala zovala zokwera kumwamba linachokera pa chochitika chimenechi; chifukwa ngakhale mapepala a okhulupirira a kudza kwachiwiri anapereka mphotho zokwana $500 pa chitsanzo chimodzi chotsimikizika cha M’Adventist amene anavala chovala chokwera kumwamba mu 1844 n’kuyembekezera Ambuye kubwera, palibe mlandu umodzi umene unaperekedwapo.

GSAM 182Masomphenya a Hazen Foss, 1844

GSAM 182.1Pa nthawi imeneyi ku Poland, Maine, kunali mnyamata wina dzina lake Hazen Foss, amene ankakhulupirira kwambiri kuti Ambuye adzabwera pa tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri. Anali munthu wa maonekedwe abwino, wolankhula mokoma, komanso wophunzira bwino. Masabata angapo mfuu ya pakati pa usiku isanathe, Ambuye anayandikira kwa iye n’kumupatsa masomphenya, mmene anaonetsedwa ulendo wa anthu a kudza kwachiwiri kupita ku mzinda wa Mulungu, pamodzi ndi zoopsa zawo. Anapatsidwa mauthenga ena ochenjeza amene anayenera kuwapereka, komanso anaona mayesero ndi kuzunzidwa kumene kukanatsatira ngati akanakhala wokhulupirika pofotokoza zimene anaonetsedwa. Iye, monga Bambo Foy, anaonetsedwa masitepe atatu amene anthu a Mulungu anayenera kudutsamo kuti afike kwathunthu pa njira yopita ku mzinda wopatulika. Popeza ankakhulupirira kwambiri kuti Ambuye adzabwera “m’masiku ochepa,” monga mmene ankayimbira panthawiyo, gawo la masomphenyawo lonena za masitepe atatu olowera panjirayo linali losamvetsetseka kwa iye; ndipo chifukwa cha mtima wake wonyada, anabwerera kuchoka pa mtanda n’kukana kulifotokoza. Masomphenyawo anabwerezedwanso kachiwiri, ndipo anauzidwa kuti ngati akadakanabe kufotokoza zimene anaonetsedwa, katunduyo adzachotsedwa kwa iye n’kuperekedwa kwa mmodzi mwa ana ofooka kwambiri a Ambuye, amene adzafotokoza mokhulupirika zimene Mulungu adzaulula. Iye anakana kachiwiri. Kenako anapatsidwa masomphenya achitatu, ndipo anauzidwa kuti wamasulidwa, ndipo katunduyo wayikidwa pa mmodzi mwa ofooka kwambiri mwa ofooka, amene adzachita chifuniro cha Ambuye.

GSAM 182Foss Alephera Kufotokoza Masomphenya Ake

GSAM 182.2Zimenezi zinamudzidzimutsa mnyamatayo, ndipo anaganiza zofotokoza zimene anaonetsedwa; chotero analengeza nthawi ya msonkhano wake. Anthu anasonkhana mothithikana kuti aone ndi kumva. Iye anafotokoza mosamala zimene zinamuchitikira, mmene anakana kufotokoza zimene Ambuye anamoonetsa, ndi zimene zikanachitika chifukwa cha kukana kwake. “Tsopano,” anatero, “ndifotokoza masomphenyawo.” Koma tsoka! Nthawi inali itadutsa: anaima pamaso pa anthu ali wosalankhula ngati chifaniziro, ndipo potsiriza anati ndi zowawa zazikulu, “Sindikukumbukira mawu aliwonse a masomphenyawo.” Anapotoza manja ake m’masautso, n’kunena kuti, “Mulungu wakwaniritsa mawu ake. Wachotsa masomphenyawo kwa ine,” ndipo ndi kuvutika kwakukulu kwa mtima anati, “Ndine munthu wotayika.” Kuyambira nthawi imeneyo anataya chiyembekezo chake mwa Khristu, n’kugwera m’kusimidwa. Sanapezekenso pa msonkhano wa a Adventist, ndipo sanakhalenso ndi chidwi chaumwini pa chipembedzo. Khalidwe lake m’zinthu zambiri, kunena pang’ono, lakhala ngati la munthu amene walandidwa chikoka chofatsa cha Mzimu wa Mbuye, wa munthu “wosiyidwa kutsatira njira zake, kuti adzazidwe ndi zochita zake.” M’mkhalidwe wa maganizo umenewu anamwalira mu 1893.

GSAM 183Masomphenya a Foss Afotokozedwa ndi Wina

GSAM 183.1Patapita pafupifupi miyezi itatu kuchokera pamene analephera kukumbukira masomphenyawo, anamva kuchokera m’chipinda chapafupi masomphenya akufotokozedwa ndi munthu wina. Msonkhanowo unachitikira m’nyumba imene iye anali. Anamulimbikitsa kuti alowe m’msonkhanowo, koma anakana. Iye anati masomphenyawo anali ofanana kwambiri ndi amene anamuonetsa, ngati mmene anthu awiri angafotokozere chinthu chomwecho. Choncho zinadziwika zimene anaona koma sanathe kukumbukira pamene ankafuna kuzifotokoza. Ataona pambuyo pake munthu amene anafotokoza masomphenyawo, anati, “Ichi ndi chida chimene Ambuye wayikapo katunduyo.”

GSAM 183Kukhumudwa Kwambiri

GSAM 183.2Tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri, potengera nthawi ya Ayuda (22 Okutobala 1844), linafika potsiriza. Linapeza zikwi ndi zikwi za anthu amene ankayang’ana tsikulo kuti chiyembekezo chawo chikwaniritsidwe. Sanakonzekere chilichonse cha padziko lapansi cha pambuyo pa tsikulo. Sanasunge ngakhale maganizo akuti, “ngati sichidzachitika,” koma anakonza zinthu zawo zapadziko lapansi ngati kuti ankayembekezera kuti tsikulo lithetse nthawi ya moyo wawo wachibadwa. Anachenjeza ndi kulimbikitsa oipa kuthawa mkwiyo umene ukubwera, ndipo ambiri mwa iwo anaopa kuti uthengawo ungakhale woona. Analangiza ndi kupemphera pamodzi ndi achibale awo, ndipo anatsanzikana ndi amene sanapereke mitima yawo kwa Mulungu. Mwachidule, anatsanzikana ndi zinthu zonse za padziko lapansi mozama konse ngati munthu amene amadziona kuti watsala pang’ono kuonekera maso ndi maso pamaso pa Woweruza wa dziko lonse. Choncho, ndi nkhawa imene inawachititsa kupuma movutikira, anasonkhana m’malo awo opembedzera, akuyembekezera nthawi iliyonse kumva “mawu a mngelo wamkulu ndi lipenga la Mulungu,” ndi kuona kumwamba kukuyaka ndi ulemerero wa Mfumu yawo ikubwera.

GSAM 184.1Maola anadutsa pang’onopang’ono, ndipo dzuwa litamira kumadzulo potsiriza, tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri wa Ayuda linatha. Mithunzi ya usiku inafalitsanso chophimba chake chakuda padziko lonse; koma mdima umenewo unabweretsa kupweteka kwa chisoni m’mitima ya okhulupirira a kudza kwachiwiri, chisoni chimene chingafanizidwe kokha ndi chisoni cha ophunzira a Ambuye wathu pamene ankapita mwaulemu ku nyumba zawo usiku wotsatira kupachikidwa ndi kuikidwa m’manda kwa iye amene patangopita nthawi yochepa anali atamuperekeza mwachipambano kulowa mu Yerusalemu monga Mfumu yawo.

Notes

  1. Chivumbulutso 14:8. ↩
  2. Luka 14:21. ↩
  3. Luka 14:17. ↩
  4. Luka 14:21; Chivumbulutso 14:8. ↩
  5. Chivumbulutso 18:2-4. ↩
  6. Chivumbulutso 3:3. Kuti mupeze kufotokoza kwathunthu kwa mipingo isanu ndi iwiri, onani Malingaliro pa Danieli ndi Chivumbulutso. ↩
  7. Machitidwe 19:8, 9. ↩
  8. 2 Akorinto 6:17, 18. ↩
  9. Machitidwe 13:46; ↩
  10. Yesaya 66:5. ↩

Note

Back