Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
28 / 31
28 / 31

Mutu 25 — Mabungwe a maphunziro

John Norton Loughborough

GSAM 391.1“Tenga nzeru, tenga luntha; usaiwale, ndipo usapatuke pa mawu a m’kamwa mwanga. Usamusiye, ndipo adzakusunga; umukonde, ndipo adzakuteteza. Nzeru ndizo chinthu chachikulu; chifukwa chake tenga nzeru, ndipo pa zonse zimene uzitenga, tenga luntha.”1

GSAM 391Sukulu ya Pulofesa G. H. Bell

GSAM 391.2Ntchito ya maphunziro ya chipembedzo chathu pakali pano yafika pamlingo waukulu ndithu. Monga nthambi zina za ntchito zimene tatchula kale, inayamba pang’ono kwambiri. Mu 1868 Pulofesa G. H. Bell anatsegula sukulu m’nyumba yakale ya maofesi, pa ngodya ya kumpoto chakum’mawa pamene misewu ya Kalamazoo ndi Washington imakumana, ku Battle Creek. Kuwonjezera pa izi, m’nyengo ya masika ya 1871, pamene Msonkhano Waukulu unatha, panachitika maphunziro a masabata anayi a abusa, operekedwa mwa nkhani, kuti athandize amene ankagwira ntchito ya ubusa ndi ya mpingo.

GSAM 391Pempho la Sukulu ya Chipembedzo Chathu

GSAM 391.3M’kope la Ndemanga ndi Mthenga la pa 16 Epulo 1872 munatuluka nkhani ya mutu wakuti, “Kodi Tidzakhala ndi Sukulu ya Chipembedzo Chathu?” M’nkhaniyi anafotokoza momveka bwino chifukwa chake sukulu yotereyi inkafunika. M’kope la Ndemanga ndi Mthenga la pa 16 Julayi analengeza kuti sukuluyo inayamba ndi ophunzira khumi ndi awiri; patapita masabata awiri chiwerengerochi chinakwera kufika pa makumi awiri ndi asanu, ndipo kalasi ya galamala ya madzulo ya anthu makumi asanu inayambitsidwa. Chigawo chachiwiri cha chaka cha maphunziro a sukuluyi chinayamba pa 16 Seputembala 1872 ndi ophunzira makumi anayi. Pofika pa 16 Disembala sukuluyi inali itakula kwambiri moti anaisamutsira m’nyumba ya misonkhano, mmene anamangirira matebulo opindika ku misana ya mabenchi a tchalitchi. Gawo la pulayimale la ophunzira makumi asanu ndi limodzi mphambu atatu linkachitikiranso pamalo okwera okhala anthu m’tchalitchimo.

GSAM 392Ndalama Zosonkhanitsidwa Zomangira Koleji

GSAM 392.1Msonkhano Waukulu wa mu Malichi 1873 unathera nthawi yochuluka poganizira ngati kunali koyenera kusonkhanitsa ndalama zomangira nyumba zoyenera za sukulu ya chipembedzo chathu, mmene antchito akanakonzedwa kuti akalowe m’magawo osiyanasiyana a ntchito. Atavomereza nkhaniyi, anasankha komiti yoyang’anira kusonkhanitsa ndalama zofunikazo. M’nyengo imeneyi nkhani zolembedwa mwaluso ndi zofunika pa nkhani imeneyi zinkatuluka nthawi ndi nthawi mu Ndemanga ndi Mthenga, zolembedwa ndi Akulu Butler, White, ndi ena. Ndipo mwa khama la Akulu Butler ndi Haskell pa misonkhano yosiyanasiyana ya misasa, anasonkhanitsa ndalama zambiri za sukulu imene ankafuna kuyambitsayo.

GSAM 392.2Msonkhano winanso unachitika pa 16 Novembala 1873. Pamenepo panaperekedwa lipoti lakuti anthu anali atalonjeza kale kupereka $52,000 ku thumba la maphunziro la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri, zogulira malo ndi kumanga nyumba zoyenera m’nyengo yotsatira. Pamsonkhano womwewo anavotera kusankha komiti ya anthu asanu ndi awiri kuti ikhazikitse bungwe la maphunziro ndi kupeza malo omangapo nyumbazo.

GSAM 392.3Pamsonkhano umene tangotchulawo, George I. Butler anasankhidwa kukhala Purezidenti wa Msonkhano Waukulu, ndipo Sidney Brownsberger anasankhidwa kukhala Mlembi. Anthu a komiti imene inasankhidwa ndi Msonkhano Waukulu anali George I. Butler, S. N. Haskell, ndi Harmon Lindsay. Anawonjezerapo mayina a James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, ndi Uriah Smith, kuti agwire ntchito limodzi ndi Komiti ya Msonkhano Waukulu monga Komiti ya Anthu Asanu ndi Awiri. Iwo analembetsa mwalamulo bungwe lotchedwa “Bungwe la Maphunziro la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri.” Kuyambira nthawi imeneyi Pulofesa Brownsberger anagwira ntchito pa Koleji ya Battle Creek mpaka pamene anaitanidwa kukayang’anira koleji imene inali pafupi kutsegulidwa ku Healdsburg, California.

GSAM 393Maekala Khumi ndi Awiri Agulidwa a Koleji

GSAM 393.1Pa 31 Disembala 1873, komiti imeneyi inagula malo a maekala khumi ndi awiri kumadzulo kwa Battle Creek. Maekala asanu ndi awiri mwa amenewo anali malo a Koleji ya Battle Creek.

GSAM 393.2Sukulu ya chipembedzo chathu ya ku Battle Creek inayamba chigawo chake cha maphunziro cha nyengo yozizira m’zipinda za nyumba yachitatu ya maofesi pa 15 Disembala 1873, ndi ophunzira zana limodzi ndi khumi olembetsa.

GSAM 393Kufunika kwa Masukulu a Chipembedzo Chathu

GSAM 393.3Ponena za kufunika kwa masukulu oyenera a maphunziro kwa ife monga chipembedzo, Mayi White analemba mu 1873 motere:—

GSAM 393.4“Mphamvu zonse za maganizo ziyenera kugwiritsidwa ntchito ndi kukulitsidwa, kuti amuna ndi akazi akhale ndi maganizo okula moyenerera m’mbali zonse. Dziko ladzaza ndi amuna ndi akazi amene akula m’mbali imodzi yokha, chifukwa luso lina lawo linakulitsidwa pamene lina linafooka chifukwa chosagwiritsidwa ntchito. Maphunziro a achinyamata ambiri sakukwaniritsa cholinga chake. Amaphunzira mopitirira muyeso pamene amanyalanyaza zinthu zokhudza ntchito zenizeni za moyo....

GSAM 393Kufunika kwa Maphunziro Okulitsa Mbali Zonse

GSAM 393.5“Kuthera nthawi yonse pa kuphunzira, monga masukulu akuchitira masiku ano, kukulepheretsa achinyamata kukonzekera ntchito zenizeni za moyo. Maganizo a munthu ayenera kugwira ntchito. Ngati sakugwira ntchito m’njira yabwino, adzagwira ntchito m’njira yoipa. Kuti maganizo akhale okula moyenerera m’mbali zonse, ntchito ya manja ndi kuphunzira ziyenera kuphatikizidwa m’masukulu.

GSAM 393.6“M’mibadwo yakale akanayenera kukonza njira zoperekera maphunziro pamlingo wokulirapo. Masukulu akanayenera kukhala ndi minda ndi malo opangira zinthu. Akanayenera kukhala ndi aphunzitsi a ntchito zapakhomo, ndipo gawo la nthawi tsiku lililonse likanaperekedwa ku ntchito ya manja, kuti mphamvu za thupi ndi za maganizo zigwiritsidwe ntchito mofanana. Masukulu akanakhazikitsidwa motsatira dongosolo limene tatchulali, sipakanakhala anthu ambiri chotere amene maganizo awo sanakule moyenerera m’mbali zonse.”2

GSAM 394Koleji ya Battle Creek

GSAM 394.1M’nyengo ya chilimwe ndi ya kugwa kwa masamba ya 1874, nyumba ya Koleji ya Battle Creek inamangidwa. Inali nyumba ya njerwa, ya nsanjika zitatu pamwamba pa chipinda chapansi pa nthaka, yotalika mapazi 75 ndi kufalikira mapazi 75, yooneka ngati mtanda wa Chigiriki. Inamalizidwa ndipo inapatulidwa ndi mwambo woyenera pa 4 Januwale 1875. Sukulu inayamba m’nyumba imeneyi ndi ophunzira oposa zana limodzi ndi aphunzitsi asanu ndi awiri oyenerera a magawo osiyanasiyana. Kolejiyi itatsegulidwa m’chaka cha maphunziro cha 1877, panaperekedwa lipoti lakuti ophunzira mazana awiri anali kuphunzira kumeneko. Lipoti la Bungwe la Maphunziro loperekedwa pa Msonkhano Waukulu mu Okutobala 1880 linasonyeza kuti ophunzira 1400 anali atalembetsa pa Koleji ya Battle Creek kuyambira mu 1873 mpaka mu Disembala 1880.

GSAM 394Masukulu Enanso Awiri Atsegulidwa

GSAM 394.2Pa Msonkhano Waukulu wa mu Disembala 1882, panaperekedwa lipoti lakuti m’chaka chimenecho masukulu awiri a chipembedzo chathu anali atatsegulidwa moyang’aniridwa ndi msonkhanowo. Imodzi inali Koleji ya Healdsburg, ku Healdsburg, California, imene inatsegulidwa pa 11 Epulo; ina inali Sukulu Yapamwamba ya South Lancaster, ku South Lancaster, Massachusetts, imene inatsegulidwa pa 19 Epulo.

GSAM 394Koleji ya Healdsburg

GSAM 394.3M’kope la Ndemanga ndi Mthenga la pa 15 Januwale 1884 munatuluka mawu otsatirawa ochititsa chidwi onena za sukulu ya chipembedzo chathu ya ku Gombe la Nyanja ya Pasifiki:—

GSAM 394.4“Mu Seputembala 1881, bungwe la mipingo ya m’chigawo cha California linaganiza zotsegula sukulu ya chipembedzo chathu, ndipo linasankha komiti yoti ikwaniritse ntchitoyi. Pofika mu Epulo 1882, anali atagula malo aakulu okwanira okhala ndi nyumba yoyenera ya zipinda khumi, atalemba ntchito aphunzitsi awiri, ndi kuyambitsa sukulu ya ophunzira makumi atatu ndi atatu. M’chaka cha maphunziro cha kolejiyo (choyambira pa 29 Julayi 1882), sukuluyi inalandira chilolezo chovomerezeka kukhala koleji, anagula malo enanso a maekala asanu, anamanga nyumba yaikulu yokhala ndi malo okwanira [yokhala ophunzira], analemba ntchito aphunzitsi asanu ndi limodzi, ndipo ophunzira 152 analembetsa. Kuyambira pamene inatsegulidwa, anthu anali atalonjeza kupereka pafupifupi $27,000 pa ntchitoyi, ndipo anthu a ku California analipira kale ndalama zambiri mwa zimenezi.”

GSAM 395Sukulu Yapamwamba ya South Lancaster

GSAM 395.1Anthu a ku New England anayamba sukulu yawo m’nyumba yopempherera ku South Lancaster, Massachusetts. Chifukwa cha khama losatopa la Mkulu S. N. Haskell ndi kudzipereka kwa anthu athu a ku New England, nyumba zingapo za sukulu zinali zitakonzeka kupatulidwa m’nyengo ya kugwa kwa masamba ya 1884. Nyumba za Bungwe la Sukulu Yapamwamba ya South Lancaster panthawiyo zinali zisanu, ndipo ziwiri zinali zatsopano ndithu. Nyumba ya sukulu inali yotalika mapazi 60 ndi kufalikira mapazi 65, ndipo nyumba ina imene inangomangidwa kumene, yokhala ophunzira, inali yotalika mapazi 36 ndi kufalikira mapazi 88. Nyumbazi zinapatulidwa pa 19 Okutobala 1884.

GSAM 395.2Bungwe limeneli, litatha zaka makumi awiri ndi chimodzi likugwira ntchito moyenera, likupitirizabe kuyenda bwino, ndipo latumiza antchito achangu a ntchito ya Ambuye kumadera osiyanasiyana a dziko lapansi. Mphunzitsi wamkulu wa sukuluyi pakali pano ndi Frederick Griggs, amenenso amagwira ntchito monga mlembi wa Gawo la Maphunziro la Msonkhano Waukulu.

GSAM 395Sukulu Yophunzitsira Antchito ya ku London (England)

GSAM 395.3Pamene ntchito ku London, England, inkapitirirabe kupita patsogolo ndi kulimba, m’nyengo ya chilimwe ya 1887 anaona kuti kunali koyenera kutsegula sukulu yophunzitsira antchito a Baibulo, ndipo maphunzirowo ankayenera kuphatikizidwa ndi ntchito yeniyeni yophunzitsa Baibulo. Kuchokera m’sukulu imeneyi antchito atumizidwa kukagwira ntchito m’madera ena a Ufumu Wogwirizana ndi m’mayiko amene unkawalamulira. Pakali pano pali sukulu yoyenda bwino ku Duncombe Hall, kumpoto kwa London, yoyang’aniridwa ndi Pulofesa H. R. Salisbury, amene analandira maphunziro ake oyambirira ku koleji ya ku Battle Creek, Michigan.

GSAM 396Koleji ya Battle Creek Yakulitsidwa

GSAM 396.1Kufunika kwa malo owonjezera pa Koleji ya Battle Creek kunali kwakukulu moti m’nyengo ya chilimwe ya 1886 panafunika kuwonjezera kwambiri nyumba ya kolejiyo, ndipo m’chaka chotsatira (1887), kumanga nyumba yogona ya ophunzira achikazi (yotchedwa Nyumba ya Kumadzulo). Nyumba ya Kumadzulo ili ndi zipinda zokwanira ophunzira 150, ndipo anthu 225 akhoza kukwanira m’chipinda chodyera; pamene Nyumba ya Kumwera, yomangidwa mu 1884 kumwera kwa malo a kolejiyo, inkagwiritsidwa ntchito ngati nyumba yogona ya ophunzira achimuna. Kolejiyo itatsegulidwa pa chigawo cha maphunziro cha nyengo yozizira cha 1886-87, panali ophunzira 568.

GSAM 396.2Mu 1885 Pulofesa W. W. Prescott anaikidwa kukhala mtsogoleri wa Koleji ya Battle Creek, ndipo patangopita nthawi pang’ono anasankhidwa kukhala Mlembi wa Maphunziro wa chipembedzo chathu. Zotsatira zinasonyeza kuti ichi chinali chisankho cha nzeru. Koleji ya Battle Creek inapindula, ndiponso mwa ntchito za mlembi wotereyu, ndi dalitso la Mulungu, panakhala mgwirizano wolimba ndiponso ntchito yogwira bwino kwambiri m’masukulu athu onse a chipembedzo.

GSAM 396Koleji ya Umishonale ya Emmanuel

GSAM 396.3Koleji ya Battle Creek inagwira ntchito moyenera mpaka m’chaka cha 1901, pamene malo ndi nyumbazo zinagulitsidwa ku Bungwe la Koleji ya Umishonale wa Zachipatala ya ku America, ndipo Bungwe la Maphunziro linathetsedwa. Nthawi yomweyo anakhazikitsa bungwe latsopano la koleji lotchedwa Koleji ya Umishonale ya Emmanuel. Anapeza famu pafupi ndi Berrien Springs, kum’mwera chakumadzulo kwa Michigan, kumene ophunzira amanga nyumba, ndipo sukulu ikuyenda bwino. Cholinga chokhazikika cha sukulu imeneyi ndi kupereka “maphunziro a mbali zonse,” mogwirizana ndi malangizo amene tawagwira mawu m’mbali yoyambirira ya mutu uno. Kukonzekeretsa antchito mokwanira kuti agwire ntchito m’dera lililonse la dziko lapansi limene angaitanidwe kupitako mwa chisamaliro cha Mulungu, ndicho chikhumbo chachikulu ndi cholinga cha aphunzitsi a Koleji ya Umishonale ya Emmanuel.

GSAM 397Sukulu Yapakati ya Baibulo, Chicago, Illinois

GSAM 397.1M’kope la Ndemanga ndi Mthenga la mu Malichi 1887, Mkulu George I. Butler anapereka lingaliro lakuti amange nyumba ya umishonale ku Chicago, Illinois. Nyumbayi inkayenera kukhala sukulu yapakati ya Baibulo yophunzitsira antchito a Baibulo, ndiponso inkatha kugwiritsidwa ntchito ngati nyumba yopempherera ndi nyumba ya umishonale ya anthu athu mumzindawo. M’nyengo ya kugwa kwa masamba ndi ya kuzizira ya 1888-89, nyumbayi inamangidwa. Mtengo wake, kuphatikiza malo, nyumba, ziwiya zake, ndi zina zotero, unali pafupifupi $28,000. Inatsegulidwa mwamwambo pa 4 Epulo 1889 ndi maphunziro a alaliki ogulitsa mabuku. Pa nthawi yopatulira nyumbayi, pananenedwa kuti anthu athu ankadziwa anthu osachepera chikwi chimodzi amene anali atalandira kale choonadi cha nthawi ino m’madera osiyanasiyana a dzikolo, chifukwa cha khama la antchito a Baibulo.

GSAM 397.2Sukulu imeneyi inayendetsedwa mwaluso ndi Mkulu George B. Starr mpaka m’nyengo ya masika ya 1891. Kenako, ndi aphunzitsi amene anasankhidwa ndi Komiti ya Msonkhano Waukulu, inapitiriza ntchito yake mpaka m’chaka cha 1893, pamene anaona kuti nyumbayo sinalinso yokwanira kukwaniritsa kufunika kokulirakulira kwa maphunziro a Baibulo. Popeza anakonza zoti sukulu ya Baibulo iphatikizidwe ndi Koleji ya Battle Creek, nyumba ya ku Chicago inagulitsidwa ku Bungwe la Umishonale wa Zachipatala ndi Zachifundo. Nyumbayi yakulitsidwa ndi kuikidwamo zipangizo kuti ikhale chipatala chaching’ono chosamalira ndi kuchiritsa odwala, ndipo tsopano imatchedwa Nthambi ya ku Chicago ya Chipatala Chosamalira ndi Kuchiritsa Odwala cha Battle Creek.

GSAM 397Koleji ya Mgwirizano, Nebraska

GSAM 397.3Msonkhano Waukulu wa mu 1889 unkaganizira lingaliro lomanga koleji pamalo oyenera mabungwe a mipingo ya m’zigawo zisanu ndi zinayi izi: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, ndi Arkansas. Choncho msonkhanowo unasankha komiti imene ntchito yake inali kusankha malo abwino a sukuluyo. Anthu a m’malo monga Des Moines, Iowa, Fremont ndi Lincoln, Nebraska, ndi m’malo ena, atamva zimene tinkafuna kuchita, anayamba kupikisana polonjeza zopereka zothandizira ntchitoyi. Anthu a kumalo alionse ankafunitsitsa kwambiri kuti nyumbazo zimangidwe m’tauni yawo. Popeza anthu a ku Lincoln, Nebraska, analonjeza zopereka zambiri koposa, ndiponso popeza anaona kuti malowo anali oyenera kwambiri, sukuluyo inaikidwa kumeneko.

GSAM 398.1Nyumba yaikulu, imene ndiyo Koleji ya Mgwirizano kwenikweni, ndi nyumba yotalika mapazi 141 ndi kufalikira mapazi 84. Kutalika kwake kuchokera pansi mpaka pamwamba pa denga lozungulira ndi mapazi 100. Kuwonjezera pa nyumbayi pali nyumba ziwiri zogona, iliyonse yotalika mapazi 104 ndi kufalikira mapazi 104, za nsanjika zitatu. Ankaganiza kuti ndalama zochokera ku malo amene anaperekedwa zidzalipira osachepera theka la ndalama zokonzera koleji yapakati imeneyi ya chipembedzo chathu. Mmenemo antchito ankayenera kuphunzitsidwa m’magawo osiyana a Chingelezi, zinenero za ku Scandinavia, ndi Chijeremani, ndi aphunzitsi ophunzitsa m’zinenero za kwawo.

GSAM 398.2Nyumbazo zinapatulidwa pa 24 Seputembala 1891, ndipo sukulu inatsegulidwa pa 30 Seputembala. Ophunzira amene analembetsa m’chaka choyamba anali 301. Mu 1892 sukuluyi inatsegulidwa ndi ophunzira 222, ndipo chiwerengero cha olembetsa m’chaka chimenecho chinali 553. Mwa amenewa, makumi asanu ndi awiri mphambu mmodzi anali m’gawo la Chijeremani, ndipo makumi asanu ndi atatu mphambu asanu anali m’gawo la zinenero za ku Scandinavia.

GSAM 398.3Kolejiyi ili ndi famu imene imapereka ntchito kwa ophunzira amene amafuna kugwira ntchito zaulimi. Kolejiyi ilinso ndi malo ophikira buledi, kumene amapanganso zakudya zina zopatsa thanzi. M’chaka cha 1903 anakhazikitsa bungwe ndi cholinga chosindikiza manyuzipepala ndi mabuku m’zinenero za Chijeremani, Chiswidishi, ndi Chidanishi-Chinoroweji. Bungweli lili ndi nyumba yake yosindikizira ndi ntchito yonse yosindikiza ya chipembedzo chathu ku America ya anthu a mitundu imeneyi. Ntchitoyi imagwiridwa makamaka ndi ophunzira. Sikuti amangophunzitsidwa ntchito yosindikiza, koma apa amapezanso chidziwitso mwa kugwiradi ntchito ya umishonale.

GSAM 398.4Ntchito ya zachipatala nayonso imachitika mogwirizana ndi koleji imeneyi. Mwa kugwiritsa ntchito malo mosamala, anaona kuti sukuluyo ikhoza kukhala popanda nyumba imodzi mwa nyumba zake zazikulu zogona. Motero, ndi ndalama zochepa, anatsegula chipatala chosamalira ndi kuchiritsa odwala, ndipo chikugwira ntchito yabwino kwambiri.

GSAM 399Koleji ya Walla Walla

GSAM 399.1Sukulu imeneyi ili pafupi ndi Walla Walla, m’chigawo cha Washington, ndipo inapatulidwa pa 8 Disembala 1892. Sukuluyo inatsegulidwa tsiku lapitalo ndi ophunzira 101. Chiwerengerochi chinakwera m’chaka chimenecho kufika pa 185. Sukuluyi ili ndi famu yaing’ono ndi ntchito zina zopanga zinthu. Ikuyenda bwino ndipo ikugwira ntchito yabwino. Pulofesa J. L. Kay ndiye mtsogoleri wa aphunzitsi pakali pano.

GSAM 399Sukulu ya ku Australia

GSAM 399.2Pa 24 Ogasiti 1892, anatsegula sukulu ku Melbourne, Australia, m’nyumba yochita lendi, yokhala ndi aphunzitsi asanu. L. J. Rousseau, wochokera ku Koleji ya ku Battle Creek, Michigan, anali mphunzitsi wamkulu woyamba wa sukuluyi. M’chaka cha 1894 sukuluyi inali ndi ophunzira 89 olembetsa.

GSAM 399Kusamukira ku Avondale

GSAM 399.3Popeza amene ankatsogolera sukuluyi ankafuna kuphatikiza ntchito ya manja ndi kuphunzira, anaona kuti kunali koyenera kusintha malo. Choncho anasamuka mumzinda waukulu wa Melbourne kupita ku Avondale, Cooranbong, New South Wales, dera lakumidzi, kumene anapeza famu ndi kumanga nyumba zoyenera. Pakali pano sukuluyi ikuyenda bwino motsatira dongosolo la kuphunzira ndi kugwira ntchito ya manja.

GSAM 399Ulosi Wokhudza Avondale Wakwaniritsidwa

GSAM 399.4Poyambitsa ndi kuyang’anira sukuluyi, cholinga cha komiti chinali chakuti iyendetsedwe mogwirizana kwambiri, monga momwe zikanathekera, ndi malangizo operekedwa okhudza masukulu ophunzitsa ntchito ya manja. Imeneyi inkayenera kukhala “sukulu yachitsanzo,” ndipo anatsimikiziridwa mobwerezabwereza kuti ngati iyendetsedwa bwino idzapambana, osati monga sukulu yokha, komanso kuti nthaka yake, imene anaiona ngati yopanda pake, idzabala zipatso. Patapita nthawi, ndi dalitso la Ambuye, zasonyezeka kuti ulosiwo unali woona. Ngakhale panali chilala chachikulu kwa zaka zingapo zotsatizana, chimene chinawononga ntchito zaulimi ndi kulepheretsa mbewu kubala m’malo onse owazungulira, famu ya Avondale inali yobiriwira ndi yobala zipatso. Ichi chinali chodabwitsa kwambiri, moti akuluakulu a boma anabwera kudzafunsa njira zaulimi zimene anagwiritsa ntchito kuti apeze zotsatira zabwino zodabwitsa zoterezi.

GSAM 400.1Lipoti la ntchito ya sukuluyi la m’chaka cha 1903 likusonyeza kuti chiwerengero cha ophunzira chinawonjezeka ndi makumi asanu pa zana. Ndalama nazonso zinali bwino—zolipira zonse zinalipidwa, ndipo munatsala $1,500 m’thumba kuti zigwiritsidwe ntchito pothandiza sukuluyi. Pulofesa C. W. Irwin wakhala woyang’anira ndi mphunzitsi wamkulu wa sukuluyi kwa zaka pafupifupi zinayi.

GSAM 400Sukulu Yapamwamba ya Mt. Vernon

GSAM 400.2Msonkhano Waukulu wa mu 1893 unavomereza chigamulo chothandiza kutsegulidwa kwa sukulu yapamwamba ku Mt. Vernon, Ohio. Sukuluyi ili ndi ntchito zina zopanga zinthu zogwirizana nayo, ndipo malipoti akuti ikugwira ntchito yabwino. Chiwerengero cha olembetsa mu 1894 chinali 140. Pulofesa J. W. Loughhead anali atatumikira zaka zingapo monga mphunzitsi wamkulu wa sukuluyi mpaka pamene anaitanidwa kupita ku Washington, D.C. Adiresi ya sukuluyi ndi Academia, Ohio.

GSAM 400Sukulu Yophunzitsa Ntchito ya Manja ya Keene

GSAM 400.3Msonkhano Waukulu wa mu 1893 unavomereza kutsegulidwa kwa sukulu yophunzitsa ntchito ya manja ku Keene, Texas. Anapeza famu ya maekala oposa 130, anamanga nyumba, ndipo sukulu inatsegulidwa motsogoleredwa ndi Pulofesa C. B. Hughes ndi omuthandiza. Imayendetsedwa mogwirizana ndi dongosolo lophatikiza ntchito ya manja ndi kuphunzira. Ophunzira olembetsa mu 1894 anali 160. Sukulu imeneyinso yapambana kwambiri.

GSAM 400Koleji ya Mgwirizano ya Claremont

GSAM 400.4Sukulu imeneyi ili ku Kenilworth, pafupi ndi Cape Town, ku Afrika ya Kumwera. Aphunzitsi ake ambiri anasankhidwa kuchokera ku Koleji ya Battle Creek. Inatsegulidwa mu 1894 ndi ophunzira makumi asanu ndi anayi olembetsa. Pofika kumapeto kwa chaka choyamba cha maphunziro, chiwerengero cha ophunzira chinali chitakwera kwambiri moti panafunika kuwonjezera malo mwa kukulitsa nyumba ya sukuluyo. Pakali pano kolejiyi ikuyang’aniridwa ndi Pulofesa C. H. Hayton.

GSAM 401.1A Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri ankayendetsanso sukulu ya m’mudzi (ya pulayimale) ku Claremont yokhala ndi ophunzira makumi asanu ndi awiri, ndiponso sukulu ya mpingo ku Beaconsfield, imene mu 1894 inali ndi ophunzira makumi atatu olembetsa.

GSAM 401Chidule cha Ntchito ya Maphunziro, 1895

GSAM 401.2Lipoti lotsatirali linaperekedwa ndi mlembi wa maphunziro ku Msonkhano Waukulu mu Febuluwale 1895:—

GSAM 401.3“Zinthu zimene chipembedzo chathu chili nazo popereka maphunziro tingazifotokoze mwachidule motere: Pali makoleji asanu m’malo awa: ku Battle Creek, Michigan; College View, Nebraska; Healdsburg, California; College Place, Washington; ndi Kenilworth, ku Afrika ya Kumwera. Pali masukulu apamwamba anayi, kapena masukulu ophunzitsa makalasi a maphunziro apamwamba m’dziko lino, ku South Lancaster, Massachusetts; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; ndi Graysville, Tennessee.... Kuwonjezera pa amenewa pali Sukulu ya Baibulo ya ku Australia; sukulu ya ku Mexico yogwirizana ndi umishonale wa zachipatala; masukulu a ana a kumeneko pa Chilumba cha Pitcairn; pa Raiatea, chimodzi mwa Zilumba za Society, kum’mwera kwa Nyanja ya Pasifiki; pa Bonacca, chimodzi mwa Zilumba za Bay m’Nyanja ya Caribbean; masukulu a mipingo pafupifupi khumi ndi asanu m’dziko lino ndi m’mayiko ena; masukulu awiri a Baibulo a Msonkhano Waukulu; ndiponso masukulu angapo ndithu a alaliki ogulitsa mabuku ndi a mabungwe a mipingo ya m’zigawo, amene sanakhazikitsidwe mwadongosolo.”

GSAM 401.4Popereka chidule cha chiwerengero cha ophunzira a m’makoleji ndi masukulu okhazikika a chipembedzo chathu, mlembiyo akuti: “Tikayerekezera mosamala, pakali pano pali ophunzira oposa 3,000 a misinkhu yonse olembetsa m’masukulu a a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri.”

GSAM 402Chidule cha Mabungwe a Maphunziro, 1903

GSAM 402.1Ntchito ndi mabungwe a maphunziro pakati pa a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri zakula mofanana ndi nthambi zina za uthenga. Monga momwe Buku la Pachaka la Msonkhano Waukulu la 1904 likusonyezera, pakali pano pali makoleji ndi masukulu apamwamba asanu ndi anayi ku America, ndi asanu m’mayiko ena. A m’mayiko ena ali m’malo awa: ku Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, pafupi ndi Cape Town, ku Afrika ya Kumwera; Holloway, kumpoto kwa London, England; Nyhyttan, Järnboås, Sweden; Friedensau, pafupi ndi Magdeburg, Germany.

GSAM 402.2Ku America kuli masukulu a pakati khumi ndi anayi; m’mayiko ena, asanu. Masukulu a m’mayiko enawa ali ku Copenhagen, Denmark; Honolulu, M’dera la Hawaii; Diamante, Entre Rios, ku Ripabuliki ya Argentina, ku America ya Kumwera; Curityba, Brazil, ku America ya Kumwera; Brusque, Brazil, ku America ya Kumwera.

GSAM 402.3Kuwonjezera pa mabungwe a maphunziro amene tawatchulawa, pali masukulu a mipingo ya m’malo osiyanasiyana okwana 357 oyendetsedwa ndi chipembedzo chathu. Mwa amenewa 317 ali ku United States, ndipo makumi anayi ali m’mayiko ena. Tikanakhala ndi ziwerengero zolondola mpaka lero, ziwerengerozi zikanakwera kwambiri. Masukulu ambiri atsegulidwa kuyambira kumapeto kwa 1902. Mwachitsanzo, bungwe la mipingo ya m’chigawo cha Nebraska linapereka lipoti lakuti linali ndi masukulu khumi a mipingo. Pa 1 Febuluwale 1904, lipoti lawo likusonyeza “masukulu makumi awiri ndi anayi a mipingo,” kuwonjezeka kwa masukulu khumi ndi anayi m’bungwe limodzi la mipingo ya m’chigawo.

GSAM 402.4Ndithudi dzanja lotsogolera la Ambuye latsogolera modabwitsa ndi kutsegula njira ya ntchito ya maphunziro pakati pa anthu awa. Apatse nzeru amene akuitanidwa kuyang’anira nthambi imeneyi ya ntchito yake, kuti masukulu osiyanasiyana ayendetsedwe mogwirizana ndi dongosolo limene iye wapereka. Pamenepo padzakhala antchito ambirimbiri a Ambuye, aluso ndi okulitsidwa bwino m’mbali zonse, osati amuna ndi akazi okula “m’mbali imodzi yokha” pa maphunziro ndi khalidwe. “Ambuye anapereka mawu,” akutero wamasalimo, ndipo “gulu [ankhondo, monga kwalembedwa m’mbali] la amene anawalengeza linali lalikulu.”

Notes

  1. Miyambo 4:5-7. ↩
  2. Maumboni kwa Mpingo, Buku 3, masamba 152, 153. ↩

Note

Back