Mutu 10 — Mfuu ya pakati pa usiku
GSAM 160.1“Pakati pa usiku panamveka mfuu, Taonani, mkwati akudza; tulukani kukakomana naye. Pamenepo anamwali onsewo ananyamuka, nakonza nyali zawo.”1
GSAM 160.2Talankhula kale za nthawi yodikira imene ikusonyezedwa m’fanizo ili la “anamwali khumi,” ndipo tsopano tidzasamalira makamaka mbali yake imene yatchulidwa m’lemba lili pamwambali, imene anthu a M’Adventist anaitcha “mfuu ya pakati pa usiku.” Wolemba wodziwika pa nkhani imeneyi ananena m’magazini yotchedwa Mfuu ya Pakati pa Usiku, ya 3 Okutobala, 1844, kuti:—
GSAM 160.3“Koma kodi tinalowa bwanji mu usiku uwu wodikira? Chifukwa tinaika chiyambi cha masomphenya [masomphenya a masiku 2300] m’nyengo ya mphukira, m’malo mwa nyengo ya kugwa kwa masamba, m’chaka cha 457 Khristu asanabadwe. Tinatsala ndi miyezi isanu ndi umodzi ndi masiku ena ochepa kuti tifike ku doko loikidwiratu. Zimenezi zinatilowetsa mu usiku wodikira, wa miyezi isanu ndi umodzi.”
GSAM 160.4Wolemba wina, S. S. Snow, polankhula za masiku 2300 mu Mfuu ya 22 Ogasiti, 1844, anati:—
GSAM 160.5“Anayamba pamene lamulo lokonzanso ndi kumanga Yerusalemu linaperekedwa. Lamulolo linaperekedwa poyamba ndi Koresi, linatsimikizidwanso ndi Dariyo, ndipo linamalizidwa ndi Aritasasita Longimanus m’chaka chachisanu ndi chiwiri cha ulamuliro wake. Linalengezedwa ndi kuyamba kugwira ntchito m’nyengo ya kugwa kwa masamba ya chaka cha 457 Khristu asanabadwe, pamene Ezara, atafika ku Yerusalemu mwa dzanja labwino la Ambuye, anabwezeretsa dongosolo la mtundu wa Ayuda, anaika olamulira ndi oweruza, nayamba kumanga linga.”2
GSAM 160.6Popeza nthawi ya masomphenyawo inali zaka 2300 zathunthu, panafunika chaka chonse cha 457 ndi chaka chonse cha 1843 kuti zikwane zaka 2300; ndipo ngati lamulolo silinaperekedwe mpaka mwezi wachisanu ndi chiwiri wa 457 Khristu asanabadwe, ankaphunzitsa kuti nthawiyo siidzatha mpaka mwezi wachisanu ndi chiwiri wa 1844. Popeza kusunga tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri kunaoneka kukhala chochitika chimene chinasonyeza chiyambi cha nthawiyo, motero zinasonyezedwa motsimikiza kuti pa tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri (malinga ndi kuwerengera nthawi kwa Ayuda), pa 22 Okutobala, 1844, masiku 2300 adzatha, ndipo nthawi yoyeretsa malo opatulika idzafika. Umboni wonse umene unagwiritsidwa ntchito ponena kuti nthawiyo idzatha mu 1843 unali wamphamvu mofananamo powerengera kuti idzatha mu 1844, ndipo unawapatsa chitsimikizo chakuti apeza zimene zinaoneka kukhala yankho lodalirika la chifukwa cha kukhumudwa kwawo. Palibe njira yabwino yosonyezera mmene a M’Adventist analengezera “mfuu yeniyeni ya pakati pa usiku,” monga ankaitchulira pa nthawiyo, koposa kugwira mawu a zolemba za anthu amene anali patsogolo pa ntchitoyo m’nthawi imeneyo.
GSAM 161“Tulukani Kukakomana Naye”
GSAM 161.1Mu Mfuu ya 3 Okutobala, 1844, munali nkhani yolembedwa ndi George Storrs, ya mutu wakuti “Tulukani Kukakomana Naye,” imene ananenamo kuti:—
GSAM 161.2“Ndikutenga cholembera changa ndi kumva mumtima zimene sindinamvepo kale. M’maganizo mwanga mulibe chikaiko chilichonse chakuti pa tsiku lakhumi la mwezi wachisanu ndi chiwiri Ambuye wathu Yesu Khristu adzaonekera m’mitambo ya kumwamba. Kwatsala masiku ochepa kuti chochitikacho chifike—nthawi yoopsa kwa osakonzeka, koma ya ulemerero kwa okonzeka.
GSAM 161.3“‘Taonani, Mkwati akudza’ chaka chino; ‘tulukani kukakomana naye.’ Tatsiriza ntchito yathu ndi mipingo ya dzina chabe ndiponso oipa onse, kupatula mmene mfuu iyi ingawakhudzire. Ntchito yathu tsopano ndi kudzutsa ‘anamwali amene anatenga nyali zawo natuluka kukakomana ndi mkwati.’ Kodi tili pati tsopano? ‘Masomphenyawo akachedwa, uwadikire.’ Kodi limeneli silinali yankho lathu kuyambira Malichi kapena Epulo wapitawo?—Inde. Kodi chinachitika n’chiyani pamene Mkwati anachedwa?—Anamwali onse anawodzera nagona, sichoncho? Mawu a Khristu sanalephere; ndipo ‘Malemba sangathe kuthyoledwa.’ N’kopanda phindu kwa ife kunamizira kuti tinali maso; takhala tikuwodzera pa nkhani ya nthawi, osati pa mfundo yakuti Khristu akudza. Tinafika mu nthawi yodikira; sitinadziwe kuti adzachedwa ‘mpaka liti,’ ndipo pa mfundo imeneyo tawodzera. Ena mwa ife talankhula m’tulo mwathu kuti, ‘Musakhazikitsenso nthawi ina!’ chotero tinagona. Tsopano vuto ndi kutidzutsa. Ambuye, tithandizeni, pakuti thandizo la munthu n’lopanda pake. Lankhulani nokha, Ambuye. Ha, ‘Atate’ ‘adziwitse’ tsopano nthawiyo.
GSAM 162Pakati pa Usiku pa Uthenga
GSAM 162.1“Kodi nthawi yodikira ndi yaitali bwanji?—Theka la chaka. Mukudziwa bwanji?—Chifukwa Ambuye wathu akuti, ‘pakati pa usiku,’ pamene Mkwati anachedwa. Masomphenyawo anali a ‘madzulo ndi m’mawa 2300,’ kapena masiku. ‘Madzulo,’ kapena usiku, ndi theka la limodzi la masiku a uneneri amenewo, choncho ndi miyezi isanu ndi umodzi. Umenewo ndi utali wonse wa nthawi yodikira. Mfuu yamphamvu ya tsopano yonena za nthawi inayamba pafupifupi pakati pa Julayi, ndipo yafalikira mofulumira kwambiri ndi mwamphamvu, pamodzi ndi kuonekera kwa mphamvu ya Mzimu, kumene sindinaonepo pamene mfuu inali ya ‘1843.’ Tsopano mawu akuti, ‘Tulukani kukakomana naye,’ akuchitikadi. Anthu akusiya zonse m’njira imene sindinalotepo kuti ingaoneke. Mfuu iyi ikagwira mtima, alimi amasiya minda yawo pamodzi ndi zokolola zawo. Pali kufuula kwakukulu ndi misozi, ndi kupatulira zonse kwa Mulungu, kumene sindinaonepo. Pali kudalira choonadi ichi kumene sikunamveke motere m’mfuu yapitayo, ndi ulemerero wobweretsa misozi kapena kusungunula mtima umene sungamvetsetsedwe konse kupatula ndi amene aumvapo.
GSAM 162.2“Pa choonadi cha nthawi inochi, ine, mwa chisomo, ndili wolimba mtima kuika zonse, ndipo ndikumva kuti kulola chikaiko pa icho kungakhale kukhumudwitsa Mulungu ndi kudzibweretsera ‘chiwonongeko chofulumira.’ Ndatsimikiza kuti tsopano ‘aliyense amene adzafuna kupulumutsa moyo wake,’ kumene mfuu iyi yalengezedwa mokwanira, mwa kulola maganizo akuti ‘ngati sichichitika,’ kapena mwa kuopa kuika chikhulupiriro chake pa choonadi ichi, ‘adzataya moyo wake.’ Pamafunika chikhulupiriro chofanana ndi chimene chinatsogolera Abrahamu kupereka Isake nsembe, kapena Nowa kumanga chingalawa, kapena Loti kuchoka ku Sodomu, kapena ana a Israeli kuima usiku wonse podikira kutuluka kwawo ku Igupto, kapena Danieli kulowa m’dzenje la mikango, kapena Ahebri atatu kulowa m’ng’anjo yoyaka moto. Tinaganiza kuti tidzalowa mu ufumu popanda kuyesedwa kotere kwa chikhulupiriro, koma ndatsimikiza kuti sizidzatero. Choonadi chomaliza ichi chimabweretsa kuyesedwa kotere, ndipo palibe amene adzachidalira kupatula amene alimba mtima kuwerengedwa opusa, amisala, kapena china chilichonse chimene anthu a Sodomu a m’masiku a chigumula chisanachitike, mpingo wofunda, kapena anamwali ogona angafune kuwatcha. Ndifuulenso kuti, ‘Thawa upulumutse moyo wako;’ ‘Usayang’ane kumbuyo;’ ‘Kumbukirani mkazi wa Loti.’”
GSAM 163Thanthwe Lathyathyathya la Storrs
GSAM 163.1Mu Mfuu ya Pakati pa Usiku ya 10 Okutobala, 1844, munaonekera mawu otsatirawa olembedwa ndi George Storrs, pansi pa mutu wakuti “Chimaliziro,” koma a M’Adventist anawatcha “Thanthwe Lathyathyathya la Storrs”:—
GSAM 163.2“Kodi tidzakhala bwanji okonzeka tsiku limenelo?—Khulupirirani choonadi cha Mulungu, ndipo muchidalire ndi chikhulupiriro champhamvu chimene chimapatsa Mulungu ulemerero. Tiyenera kukhala ndi maganizo amene tikanakhala nawo tikadadziwa kuti tidzafa tsiku limenelo, kudzipatulira kwathunthu kwa Mulungu ndi kukhala akufa ku zinthu za dziko lapansi mofananamo.
GSAM 163.3“Sindingafotokoze bwino chimene ndikutanthauza koposa kuganiza za thanthwe lalikulu lathyathyathya pakati pa nyanja yaikulu. Kalonga wa ulemerero ndi wamphamvu akulonjeza kuti pa nthawi yoikika adzatumiza ngalawa yokongola yoyendetsedwa ndi nthunzi, kuti itengere ku dziko la ulemerero anthu onse amene adzawapeza pamenepo ali ndi umboni wakuti anakhulupirira kwathunthu mawu ake. Ambiri amalimba mtima kupita ku thanthwelo. Ena, akafika bwino pa thanthwelo, amadula chingwe, ndipo bwato limene anafikiramo pamenepo limayandama kuchoka kwa iwo; saliyang’ananso, koma amayang’anira kufika kwa ngalawa yoyendetsedwa ndi nthunzi. Sakayikira kuti lonjezolo n’loona, ndipo amaika zonse pa ilo. Ena amene amabwera pamenepo amaganiza kuti kungokhala pa thanthwelo n’kokwanira. Koma amafuna kukhala ‘anzeru’ ndi kusadziika pangozi yaikulu kwambiri.
GSAM 164.1“‘Kukuchitikire monga mwa chikhulupiriro chako’ anali mawu amene anamveka nthawi yoyembekezera ngalawayo isanafike. Tsikulo lifika. Anthu ochenjerawo mwina akufuna kudula zingwe za mabwato awo ndi kuwasiya ayandame, akaona ngalawayo ikubwera. Imaonekera; koma tsopano nthawi yatha yoti amasule mabwato awo popanda kudziwika; ndiponso, kuchenjera komweko kungawauze tsopano kuti asalole mabwato awo kuyandama kuchoka mpaka atatsimikiza kuti salakwitsa pa ngalawa imene ikuyandikirayo. Tsopano iyandikira kwambiri, moti sangathe konse kudula zingwe popanda kudziwika.
GSAM 164.2“Ngalawayo ifika pa thanthwelo. ‘Kodi umboni wakuti munadalira mosakayika lonjezo lakuti ngalawayo idzafika uli kuti?’—‘Zingwe za mabwato athu zadulidwa, ndipo mabwatowo ayandama kutichokera, moti sitikanatha konse kufika kumtunda, ndipo tikanawonongeka ngalawayo ikanapanda kufika, pakuti ndi thanthwe limene sipadutsa ngalawa ina iliyonse.’ ‘Zimenezo n’zokwanira,’ akufuula mkulu wa ngalawa yoyendetsedwa ndi nthunziyo; ‘kwerani m’ngalawamo; kudalira kotere sikudzakhumudwitsidwa.’
GSAM 164.3“Amene anasiya mabwato awo atamangirizidwa ku thanthwelo tsopano asonkhana mozungulira ndi kuyesetsa kukwera m’ngalawayo. Mkulu wa ngalawayo afunsa kuti, ‘Kodi mabwato amene ndikuona atamangirizidwa ku matanthwe uko, kapena amene zingwe zawo zangodulidwa ine nditaonekera, akutanthauza chiyani?’ Ayankha kuti, ‘Tinaganiza kuti tikhale ochenjera, kuti ngati ngalawayo siinafike, tikhale ndi chotibwezera kumtunda.’ ‘Motero munakonzeratu za thupi,’ akufuula mkulu wa ngalawayo, ‘sichoncho, ndipo munakayikira mawu anga? Kukuchitikire monga mwa chikhulupiriro chako. Umboni ukukutsutsani. Munakonzekera kubwerera, ndipo tsopano muyenera kukolola chipatso cha kusakhulupirira kwanu.’ ‘Chotero sanathe kulowamo chifukwa cha kusakhulupirira.’ Ha, mkhalidwe woopsa wa kusowa chiyembekezo!
GSAM 164.4“Dulani zingwe zanu tsopano, abale; lolani mabwato anu ayandame mpaka asaonekenso; inde, fulumirani ‘chizindikiro cha Mwana wa munthu chisanaoneke.’ Pamenepo nthawi idzakhala itatha. Limbani mtima tsopano, ndipo muike zonse. Ha, mtima wanga ukuwawidwa chifukwa cha inu; musazengereze; kankhirani bwatolo lichoke, apo ayi mwatayika; pakuti ‘aliyense amene adzafuna kupulumutsa moyo wake adzautaya,’ akutero Yesu Khristu, Ambuye ndi Woweruza wathu. Chotero fulumirani, ndikukupemphaninso, ha, fulumirani! Masulani bwato lililonse limene tsopano mukuganiza kuti mudzathawiramo kumtunda ‘ngati sichichitika.’ Mawu amenewo akuti ‘ngati’ adzakuwonongani. Tsopano ndi mayesero ndi kuyesedwa komaliza. Chitani monga Ambuye wathu anachitira pa kuyesedwa komaliza kwa mdierekezi—‘Choka, Satana,’ anatero. Pamenepo mdierekezi anamusiya, ndipo ‘taonani, angelo anadza namtumikira.’ Zidzakhalanso choncho ndi inu pamene mwapambana motero.”
GSAM 165Ntchito Yofulumira ya Mfuu ya Pakati pa Usiku
GSAM 165.1Za kufulumira, mphamvu, ndi zotsatira za uthenga wa “mfuu ya pakati pa usiku,” timapeza chithunzi cholondola m’mawu a N. Southard, mkonzi wa nyuzipepala imene tagwirapo mawu kale—Mfuu ya Pakati pa Usiku. M’kope la 31 Okutobala, 1844, akuti:—
GSAM 165.2“Poyamba nthawi yoikikayo inatsutsidwa ndi anthu ambiri; koma polengeza za iyo panaoneka mphamvu yosakanizika, imene inagwetsa pansi onse pamaso pake. Inafalikira m’dzikomo ndi liwiro la kamvuluvulu, ndipo inafika m’mitima m’malo osiyanasiyana ndi akutali pafupifupi nthawi imodzi, mwa njira imene ingafotokozedwe kokha poganiza kuti Mulungu anali mmenemo. Inachititsa kulikonse kudzifufuza mozama kwambiri mumtima ndi kudzichepetsa kwa moyo pamaso pa Kumwamba kwakumwambamwamba. Inachititsa kusiya kukonda zinthu za dziko lino, kuthetsa mikangano ndi udani, kuvomereza zolakwa, kudzichepetsa kotheratu pamaso pa Mulungu, ndi kumupempha mwachisoni cholapa ndi mitima yosweka kuti akhululukire ndi kulandira anthuwo. Inachititsa kudzipanga aang’ono ndi kugwetsa moyo pansi, zimene sitinaonepo kale. Monga Mulungu analamulira mwa Yoweli, pamene tsiku lalikulu la Mulungu layandikira, inachititsa kung’amba mitima osati zovala, ndi kutembenukira kwa Ambuye posala kudya, polira ndi pochita maliro. Monga Mulungu ananenera mwa Zekariya, mzimu wa chisomo ndi kupembedzera unatsanuliridwa pa ana ake; anayang’ana kwa iye amene anamulasa, ndipo panali kulira kwakukulu m’dzikomo, banja lililonse pa lokha, ndi akazi awo pa okha; ndipo amene anali kuyembekezera Ambuye anasautsa miyoyo yawo pamaso pake.”
GSAM 166Anthu Anakhudzidwa ndi Mphamvu Yoposa ya Anthu
GSAM 166.1Ponena za kulengeza kogalamutsa anthu kumeneku, akunenanso kuti:—
GSAM 166.2“Kwa ife zinaoneka kuti sikunadalire konse zochita za anthu, moti tinangoona kuti kunali kukwaniritsidwa kwa ‘mfuu ya pakati pa usiku,’ pambuyo pa kuchedwa kwa Mkwati, ndi kuwodzera ndi kugona kwa anamwali, pamene onse anayenera kunyamuka ndi kukonza nyali zawo. Ndipo ntchito yomaliza ikuoneka kuti yachitika; pakuti sipanakhalepo nthawi kale imene magulu osiyanasiyana oyembekezera kudza kwachiwiri anali okonzeka bwino chotere kudza kwa Ambuye.”
GSAM 166Anapereka Zinthu Zawo za Dziko Lapansi
GSAM 166.3Pansi pa kulengeza kogalamutsa anthu kwa chiphunzitso cha kudza kwachiwiri, ambiri anagulitsa kapena kupereka zinthu zawo za dziko lapansi, nagwiritsa ntchito chuma chawo pothandiza olankhula pagulu pa ntchito yawo, kapena pofalitsa nyuzipepala ndi timapepala ta uthenga tosindikizidwa, kapena popatsa osowa zofunika zawo, ndipo motero anapatsa dziko umboni wabwino kwambiri wa kuona mtima ndi khama lawo; pamene anthu a dziko anazindikira amene anamamatira ku zinthu zawo za dziko lapansi, osapereka nsembe yapadera pa ntchitoyo, kuti sanali kukhulupiriradi zimene ankanena kuti amakhulupirira. Monga chitsanzo ndidzapereka zochitika ziwiri, chimodzi cha mbali iliyonse ya nkhaniyi.
GSAM 166Munda wa Mbatata
GSAM 166.4Choyamba ndi cha wokhulupirira wina amene ankakhala ku New Ipswich, N.H., dzina lake Hastings, amene anali ndi munda waukulu wa mbatata zabwino kwambiri zimene anazisiya osazikumba. Anansi ake anada nkhawa nazo, ndipo anabwera kwa iye kudzipereka kuti azikumbire iye ndi kuziika m’chipinda chosungiramo zinthu chapansi pa nyumba kwaulere, ngati angawalole, “pakuti,” anatero, “mungazifune.” “Ayi!” anatero Bambo Hastings, “ndidzalola munda wa mbatata umenewo kulalikira chikhulupiriro changa chakuti Ambuye aonekera posachedwa.”
GSAM 167.1M’nyengo imeneyo ya kugwa kwa masamba, monga tingaphunzire mu Chiwombankhanga ya ku Claremont (N.H.), Dzuwa Loona ya ku New York, ndi nyuzipepala zina zosiyanasiyana, pafupifupi mbatata zonse za m’minda zinawonongeka ndi “matenda owola mbatata.” Monga zinanenedwa mu Dzuwa, “N’zowawa kwambiri kumva kuti zokolola zonse za chakudya chamtengo wapatali chimenechi zawonongedwa ndi kuwola. Wotumiza nkhani ku nyuzipepala ya ku Philadelphia akunena kuti mbatata za m’chigawo chimenecho zawonongeka. Mbali yokhayo imene sikumveka madandaulo ambiri ndi Maine, koma ngakhale kumeneko mbatata sizinapulumuke ku matendawa.”
GSAM 167.2Popeza nyengo ya kugwa kwa masamba inali yabwino, ndipo mbatata za Bambo Hastings zinasiyidwa m’nthaka mpaka Novembala, palibe imene inawola. Choncho anali ndi zochuluka zokwanira iye ndi anansi ake amene anagweredwa tsoka, amene anada nkhawa kwambiri za ubwino wake mu Okutobala wapitawo, ndipo m’nyengo ya mphukira anakakamizika kugula kwa iye mbatata zobzala, nakondwera kuzigula pa mtengo wabwino. Zimene iwo ankaganiza kuti zidzakhala tsoka lalikulu kwa Bambo Hastings, Mulungu anazisandutsa dalitso la pa moyo uno, osati kwa iye yekha, komanso kwa anansi ake.
GSAM 167Anakana Chikhulupiriro Chake
GSAM 167.3Chochitika chachiwiri chinachitika komweko kumene ndinkakhala. Chinali cha chiwalo cha mpingo chimene chinkanena zambiri pamisonkhano za kudza kwa Ambuye m’nyengo ya kugwa kwa masamba ya 1844. Anali munthu wa chuma chambiri, ndipo mwa zinthu zina, anali ndi nkhumba zambiri za msinkhu woyenerera kuti azisunge n’kuzigulitsa m’nyengo ya mphukira. Amalume anga ena, amene sankanena kuti ndi opembedza, ndipo ntchito yawo inali kugula ndi kugulitsa ziweto, anapita kwa munthu ameneyu wodzitcha M’Adventist kuti akagule nkhumba zake, koma anamva kwa iye kuti sanafune kuzigulitsa, popeza ankafuna kuzisunga mpaka nyengo ya mphukira yotsatira kuti zikhale “nkhumba zokanenepetsanso.” Amalume anabwera kwa agogo anga aamuna, amene anali wokhulupirira wa M’Adventist, nati, “Munthu ameneyo sakhulupirira zimene amanena kuti amakhulupirira.” “Chifukwa chiyani?” anafunsa agogo. “Chifukwa,” anatero amalume, “akunena kuti Ambuye akudza, ndipo dziko lidzatha m’nyengo ino ya kugwa kwa masamba, koma akufuna kusunga nkhumba zake mpaka nyengo ya mphukira yotsatira. Asalankhule nane; sakhulupirira ngakhale liwu limodzi la zimenezo.”
GSAM 168Chuma Chinaperekedwa Nthawi Itatha
GSAM 168.1Panali anthu amene anamamatira ku chuma chawo, akulimbana nthawi yonse ndi kutsimikiza mumtima kuti anayenera kuchigwiritsa ntchito kupititsa patsogolo ntchitoyo, mpaka nthawi inatha yoti achipereke pa iyo. Anthu oterewa anabwera kwa amene ankagwira ntchito yosindikiza uthenga, nawapempha ndi misozi kuti alandire ndalama zawo, koma yankho linali lakuti, “Mwachedwa! Talipira kale zolemba zonse zosindikizidwa zimene tingathe kufalitsa chimaliziro chisanafike. Talemba ganyu makina angapo osindikizira oyendetsedwa ndi mphamvu kuti azigwira ntchito usiku ndi usana; sitikufunanso ndalama zina.” Munthu wina amene anaona ndi maso ake anandichitira umboni kuti anaona anthu akuika ndalama za madola zikwi zambiri pa tebulo pamaso pa wofalitsa wa Liwu la Choonadi, ndi kumupempha ndi mtima wosautsika kuti azitenge ndi kuzigwiritsa ntchito. Yankho linali lakuti, “Mwachedwa! Sitikufuna ndalama zanu tsopano! Sitingathe kuzigwiritsa ntchito!” Pamenepo anafunsa kuti, “Kodi sizingaperekedwe kwa osauka?” Yankho linali lomwelo, “Takonzeratu zofunika za nthawi ino za anthu onse oterowo amene tingawafikire.” Ndi maganizo osautsika anthuwo ananyamula ndalama zawo, akunena kuti Mulungu anali kuwakwiyira chifukwa cha kusowa kwawo chikhulupiriro, ndi chifukwa cha kusirira chuma kumene kunawachititsa kusapereka chuma ku ntchito ya Mulungu pamene chinkafunika ndipo chikanagwiritsidwa ntchito ndi chimwemwe.
GSAM 168Anaika Oyang’anira
GSAM 168.2Khalidwe ndi mfundo za amene anasiya mbewu zawo m’minda osazikolola ndi malo awo a ntchito opanda anthu, kuti afalitse zolemba zosindikizidwa kapena kulankhula ndi kupemphera ndi anthu ku nyumba ndi nyumba, sizinali zoti munthu angazipezere cholakwa. Anthu sanakayikire kuti amuna ndi akazi oterowo ankakhulupirira liwu lililonse limene ankanena; ndiponso mphamvu yoteroyo inali nawo, moti anthu oona mtima sakanatha kutsutsa kapena kukana mawu awo. Mwa njira imeneyi anthu zikwi zambiri anatsogozedwa kukhulupirira choonadi, ndipo anafunafuna ndi kupeza chifundo cha Mulungu.
GSAM 169.1Komabe, wochimwa wonyoza ndi wodzitcha wokhulupirira wokonda dziko anaganiza kuti ntchito imeneyi yofalitsa zolemba za kudza kwachiwiri iyenera kuimitsidwa. Iwo anati anthu amene ankatenga dera la tauni kapena chigawo chonse ndi kuyenda ku nyumba ndi nyumba ndi chiphunzitsochi cha kudza kwachiwiri, osasamalira ntchito ndi mabanja awo, ayenera kuti anali amisala, ndipo chifukwa chake anayenera kuikidwa oyang’anira pa iwo. Zimene ankanena kuti zinali umboni wa kusokonezeka maganizo kwa okhulupirirawo (zimene zinali chabe kugwirira ntchito chipulumutso cha anzawo, popanda umboni wakuti mabanja awo ankavutika chifukwa chosiya ntchito zawo), sizinali umboni wokwanira wa misala; choncho anthu ochepa okha anaikidwa pansi pa oyang’anira. Tikamva mmene otsutsa a masiku ano amalankhulira mosavuta za nkhaniyi, tingaganize kuti panali zochitika zambiri; koma m’ntchito zanga zonse monga mtumiki wa M’Adventist, kwa zaka zoposa makumi asanu ndi zisanu ndi chimodzi, ndangopeza zochitika ziwiri zokha za “otsatira Miller” amene anaikidwa oyang’anira pa iwo. Sikungakhale kosayenera kunena mwachidule za zimenezi.
GSAM 169Anakhala Woyang’anira Wake Yekha
GSAM 169.2Choyamba chinachitika m’chigawo cha New York, pa mtunda wosakwana mailosi makumi atatu kuchokera kumene ndinkakhala. Munthu wina amene chuma chake chinali pafupifupi $100,000 analandira chiphunzitso cha kudza kwachiwiri. Anapereka pafupifupi theka la ndalamazo kwa mkazi wake ndi ana ake, amene sanali naye limodzi m’chikhulupiriro. Ankaona kuti zotsalazo zinali zake zoti azigwiritse ntchito monga akuona koyenera; ndipo popeza zina zinapita ku ntchito ya kudza kwachiwiri, ana ake anatsutsa, nakambirana ndi woweruza, akupempha kuti aike woyang’anira pa atate awo. Woweruzayo atawafotokozera ntchito ndi mphamvu za woyang’anira posamalira chuma, anawapempha kutchula munthu amene ankafuna kuti amuike. Atakambirana kwa kanthawi, anaganiza kuti sanadziwe munthu aliyense amene angalimbe mtima kumukhulupirira ndi chumacho, ndipo anauza woweruzayo kuti anasankha atate awo kukhala woyang’anira wake yekha. Woweruzayo anatembenukira kwa munthuyo nati, “Bambo _____, ana anu akusankhani kukhala munthu woyenera kusamalira chuma chanu. Nkhani zanu zili chimodzimodzi monga zinalili musanabweretsedwe ku khoti.”3
GSAM 170Mkhalidwe Woseketsa
GSAM 170.1Chochitika chinacho chinali cha Stockbridge Howland, wa ku Topsham, Me. Anali mmodzi wa amisiri abwino kwambiri m’dera lonselo, mmisiri waluso kwambiri pomanga mphero ndi milatho. M’gulu ili la “mfuu ya pakati pa usiku,” Bambo Howland anayenda pa kavalo m’madera a matauni angapo, akufalitsa nyuzipepala ndi timapepala ta uthenga ta kudza kwachiwiri ku nyumba ndi nyumba, zimene zinakwiyitsa kwambiri otsutsa ndi onyoza, amene anadandaula kuti pofalitsa timapepalato ankanyalanyaza ntchito yake. Chotero nthawi yomweyo anachititsa kuti aikidwe woyang’anira, amene anapeza ntchito yambiri kuposa mmene ankayembekezera, popeza Bambo Howland ankatumiza kwa iye otolera misonkho onse, ndiponso aliyense amene ankabwera ndi ngongole zoti zilipidwe; “pakuti,” anatero, “sindikuwerengedwa kuti ndili ndi nzeru zokwanira kugwira ntchito iliyonse.” Posakhalitsa chigawochi chinafuna kumanga mlatho pa Mtsinje wa Kennebec,—mlatho umene ungapirire madzi osefukira mwamphamvu ndi madzi oundana oyandama pa nthawi ya kusefukira kwa nyengo ya mphukira. Akuluakulu a boma la chigawochi ndi akulu osankhidwa a tauniyo anaganiza kuti Stockbridge Howland ndiye munthu woti agwire ntchitoyo. Atabwera ndi zofotokoza za kamangidwe ndi pangano kuti amange mlathowo, anati monyoza, “Abwana, muyenera kupita kwa woyang’anira wanga. Mukudziwa kuti sindikuwerengedwa kuti ndili ndi nzeru zokwanira kusamalira ntchito yanga, ndipo mukubwera kwa ine kuti ndimange mlatho!” Mkhalidwewu unali woseketsa kwambiri kwa anthu anzeru, ndipo uyang’anirowo unatha mwadzidzidzi. Zikwanire kunena kuti amene ankamuzunzawo pambuyo pake anavomereza modzichepetsa kwambiri kuti zochita zawo zinali zosalungama ndi zosafunikira.