Mutu 18 — Chisamaliro cha Mulungu pa ntchito yosindikiza
GSAM 281.1“Pamenepo tidzadziwa, ngati titsatira kuti tidziwe Yehova; kutuluka kwake kuli kokonzeka ngati m’maŵa.”1
GSAM 281.2Kufikira mwezi wa June, 1849, ntchito za Mkulu White ndi mkazi wake, pamodzi ndi Mkulu Bates, zinali m’zigawo za New England zokha. Panthawiyi Abiti Clarissa Bonfoey, wa ku Middletown, Conn., analowa m’banja la Mkulu White. Kanthawi kochepa izi zisanachitike, amayi ake anamwalira, n’kumusiya ali ndi zonse zofunika kusamalira nyumba pang’ono. Chifukwa cha zimenezi Mkulu White anakwanitsanso kuyambitsa kusamalira nyumba; ndipo anachita zimenezi m’mbali ina ya nyumba ya Bambo Belden ku Rocky Hill, Conn.
GSAM 281Chiyambi cha chiphunzitso cha mizimu chamakono
GSAM 281.3Pa March 24, 1849, msonkhano waukulu unachitikira ku Topsham, Maine. Pa Sabata imeneyo Mayi White anapatsidwa masomphenya; nkhani yake inali yofunika kwambiri. Mwina kumvetsa bwino masomphenyawo kungapezeke ngati tiganizira kaye mmene zinthu zinalili panthawiyo.
GSAM 281.4Chakumapeto kwa March, 1848, ku Hydesville, Wayne Co., N.Y., kunayamba “phokoso lachinsinsi,” kapena chimene pambuyo pake chinakhala “kugogoda kwa mizimu.” Izi zinayamba m’nyumba ya banja la Fox. Chakumapeto kwa chilimwe, banjalo linasamukira ku Rochester, N.Y., kumene ku Corinthian Hall anthu ankachita zionetsero poyera, ndipo atsikanawo ankafufuzidwa mosamalitsa ndi makomiti a amayi ndi amuna osankhidwa pakati pa nzika zabwino kwambiri kuti achite zimenezo. Ngakhale anthu ambiri ankawona kugogodako ngati chinyengo kapena matsenga a pamanja, ngakhale anthu okhulupirira mosavuta kwambiri sankaganiza kwenikweni kuti zikanakula mpaka kufika pa ukulu wotere.
GSAM 282Maulosi okhudza chiphunzitso cha mizimu
GSAM 282.1M’masomphenya amene tawatchula pamwambawa, Mayi White anaona kuti kugogoda kwachinsinsi ku Rochester ndi malo ena kunali mphamvu ya Satana, ndipo kuti zinthu zoterezi zidzakhala zofala kwambiri; ndiponso kuti zidzavala chovala cha chipembedzo, kuti zigoneke mtima anthu osocheretsedwa n’kuwapatsa chitetezo chachikulu, ndi kukopa maganizo a anthu a Mulungu, ngati zingatheke, ku zinthu zimenezo, n’kuwachititsa kukayikira ziphunzitso za Mzimu Woyera.
GSAM 282.2Koma anthu ochepa kwambiri, ngati analipo, pa nthawiyo anali ndi lingaliro lochepa kwambiri lakuti chiphunzitso cha mizimu chidzafalikira padziko lonse monga mmene chinaneneredwera, kapena kuti chidzadzitcha chipembedzo chokhala ndi mipingo ndi abusa okhazikitsidwa mwadongosolo.
GSAM 282Ulosi wakwaniritsidwa
GSAM 282.3Komabe, kukwaniritsidwa kwa ulosiwu kumaoneka tikaganizira chiŵerengero cha mamembala awo, chimene akuti ndi 10,000,000 ku United States kokha. Ponena za chovala chawo cha chipembedzo masiku ano, tikupereka mawu otsatirawa ochokera mu Ndemanga ndi Mthenga, Washington, D.C., Nov. 12, 1903:—
GSAM 282.4“Pa msonkhano wawo waposachedwapa wa National Association of Spiritualists, umene unachitikira mumzinda uno, anakhazikitsa mwambo watsopano. Anakonza za ‘kuikidwa’ kwa abusa kapena atumiki, ndipo gulu la okhulupirira chiphunzitso cha mizimu linazindikiridwa kukhala ‘mpingo.’ Izi zidzaoneka powerenga gawo lotsatirali la mwambo watsopano:—
GSAM 282.5“‘Palibe m’busa kapena mtumiki amene adzakhazikitsidwe pa mpingo kapena gulu popanda kaye kuikidwa mwalamulo pa udindo wake mwa utumiki umene kuyambira m’nthawi zakale kwambiri za mbiri ya chipembedzo umadziwika kuti utumiki woika manja. Palibe munthu amene angakhale wofuna kuikidwa manja mpaka atalandira kuitanidwa ku utumiki wa ubusa wa mpingo kapena gulu lina, kapena kusankhidwa kukhala mmishonale ndi bungwe lina la boma la okhulupirira mizimu, lokhazikitsidwa kukhala bungwe la chipembedzo m’boma limene lili, kapena ndi National Spiritualist Association of the United States of America. Anthu onse ofuna kukhala abusa kapena kugwira ntchito ya umishonale ayenera kuti akhale kwa zaka zosachepera zitatu mu chiyanjano chonse ndi mpingo kapena gulu lina la okhulupirira mizimu, ndipo kwa zaka zosachepera ziwiri akhale alaliki ovomerezedwa ndi bungwe la boma kapena la dziko lonse ngati olankhula oyesedwa. Abusa amene akhala pa udindo kwa zaka zosakwana chimodzi chathunthu sadzayenerera kuikidwa manja.’”
GSAM 283Mkulu White ku Oswego, N.Y.
GSAM 283.1Popeza ntchito yosindikiza inali ku Oswego, N.Y., m’dzinja la 1849 Mkulu White anasamutsira kukhala kwake kuchokera ku Connecticut kupita kumeneko, ndipo chaka chomwecho, pa November 3, kunachitikira msonkhano wa okhulupirira. Ponena za ntchito yawo yotsatira, Mayi White akunena kuti:—
GSAM 283.2“Kenako tinaganiza kuti ndi udindo wathu kugwira ntchito m’boma la New York. Mwamuna wanga anamva katundu pa iye woti alembe ndi kusindikiza. Tinabwereka nyumba ku Oswego, tinabwereka mipando kwa abale athu, ndipo tinayamba kusamalira nyumba. Kumeneko mwamuna wanga analemba, anasindikiza, ndiponso analalikira. Zinali zofunika kuti azivala zida nthawi iliyonse, chifukwa nthawi zambiri ankayenera kutsutsana ndi anthu odzitcha a Adventist, amene ankalimbikitsa zolakwa, kulalikira nthawi yoikidwiratu, ndiponso kufunafuna kusonkhezera anthu onse amene akanatha kuti adane ndi chikhulupiriro chathu.”2
GSAM 283Ndemanga ya Kudza Kwachiwiri yasindikizidwa
GSAM 283.3M’dzinja la 1850 kunaoneka kuti n’kwabwino kusinthanso; choncho Mkulu White anasamukira ku Paris, Maine, kumene buku loyamba la Ndemanga ya Kudza Kwachiwiri ndi Mthenga wa Sabata linasindikizidwa kawiri pamwezi, lili ndi manambala khumi ndi atatu, ndipo nambala iliyonse inali ndi masamba asanu ndi atatu a mizati iwiri; kukula kwa tsamba losindikizidwa kunali mainchesi asanu ndi awiri ndi gawo limodzi mwa chisanu ndi chitatu pa mainchesi khumi ndi gawo limodzi mwa magawo anayi. Nambala yoyamba inali ndi deti la November wotsatira, ndipo nambala yomaliza inali ya June 9, 1851.
GSAM 284.1Kukula kwa pepalali poyerekeza ndi Choonadi cha Nthawi Ino kunali chizindikiro chabwino kwambiri cha kufalikira kwa choonadi molingana, kuwonjezeka kwa ogwira ntchito mu uthenga, ndi kuwonjezeka kwa ochirikiza ntchitoyi. Popeza pepalali linkaperekedwa kwaulere, zinkayembekezeka kuti anzake a uthengawo athandize kusindikiza kwake, ndipo anatero. Ngakhale okhulupirirawo ambiri anali anthu a chuma chochepa, anathandiza monga Yehova anawapindulitsira, ndipo anachita monga mwa mphamvu zawo kuti ayendetse galeta la choonadi patsogolo.
GSAM 284J. N. Andrews ayamba kulalikira
GSAM 284.2Pafupifupi nthawi imeneyi J. N. Andrews, amene ankakhala ku Paris, Maine, anayamba ntchito yake poyera monga mtumiki wa uthenga wabwino ndiponso wolemba nkhani zachipembedzo. Mu Ndemanga ya May, 1851, anali ndi nkhani yoposa masamba asanu yokhudza mauthenga a angelo atatu. M’nkhaniyi anagwiritsa ntchito ulosi wa chilombo cha nyanga ziwiri wa Chivumbulutso 13 ponena za United States, akutsimikiza, pa mphamvu ya ulosi wokha, kuti kukakamiza kusunga Lamlungu kukhala Sabata kudzakhala mfundo imene pamapeto pake mgwirizano wa mpingo ndi boma udzakhazikitsidwa m’dziko lino. Mtsutso wake unakhazikika kwathunthu pa ulosi, chifukwa pa nthawiyo panalibe kayendetsedwe kalikonse kamene kanalozera mwamphamvu ku mbali imeneyo; mawu amphamvu kwambiri amene anapezeka akuchirikiza zimenezo anali mawu a Dr. Durbin, otengedwa mu Woyimira Chikhristu ndi Magazini, amene anati:—
GSAM 284.3“Chikhristu chikakhala moyo wa makhalidwe ndi wa mzimu wa boma, boma limakakamizika, kudzera mwa oweruza ake, kuletsa kuphwanya poyera Sabata yopatulika, monga njira yodzitetezera.”
GSAM 285Kugulitsa minda kuti athandize ntchito
GSAM 285.1Panali pafupifupi nthawi imeneyi pamene amuna ngati Hiram Edson wa ku New York, ndi Cyrenius Smith wa ku Jackson, Mich., anatsogoleredwa kugulitsa minda yawo, iliyonse yamtengo wa $3,500, n’kubwereka minda kuti agwiritse ntchito, kuti akhale ndi ndalama zothandizira ntchito zosiyanasiyana zimene zikanayambika pamene ntchito ya uthengawo ikupita patsogolo.
GSAM 285Kusamutsira ntchito yosindikiza ku Saratoga
GSAM 285.2Mu 1851, Mkulu White anasamuka ku Paris, Maine, kupita ku Saratoga Springs, N.Y., ndipo kumeneko kachiwiri, pogwiritsa ntchito mipando yobwereka, anayamba kusamalira nyumba, n’kusindikiza buku lachiŵiri la Ndemanga ya Kudza; nambala yoyamba inali ndi deti la August 5 la chaka chomwecho. Bukuli linali ndi manambala khumi ndi anayi ndipo linkatuluka kawiri pamwezi. Nambala yomaliza inasindikizidwa pa March 23, 1852. Dzina la pepalali linasinthidwa pang’ono kuchoka pa Ndemanga ya Kudza Kwachiwiri, monga linali mu buku loyamba, kukhala Ndemanga ya Kudza ndi Mthenga wa Sabata, dzina limene mpaka mu buku lake la makumi asanu ndi atatu ndi awiri likadali nalo. Kukula kwa magazini kunawonjezeredwa kukhala mizati itatu ndi masamba asanu ndi atatu; tsamba losindikizidwa linali mainchesi asanu ndi atatu ndi gawo limodzi mwa anayi pa mainchesi khumi ndi limodzi ndi magawo atatu mwa anayi.
GSAM 285.3Tidzaona kuchokera pa kukula kowonjezereka kwa magazini ya chipembedzo imene inali ndipo ikadali yathu, kuti kusintha kulikonse kunali kwabwino, kukusonyeza kupita patsogolo koyenera, ndi kupereka umboni wooneka kuti ntchito ya mngelo wachitatu “inali itabwera kudzakhalabe.”
GSAM 285Kusindikiza ku Rochester—Kukhala ndi makina osindikizira a pamanja
GSAM 285.4Pa May 6, 1852, nambala yoyamba ya Buku 3 la Ndemanga ya Kudza ndi Mthenga wa Sabata inasindikizidwa ku Rochester, N.Y., ndipo inasindikizidwa pa makina ndi zilembo za kusindikizira za a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri. Hiram Edson anapereka ndalama zogulira makina osindikizira a pamanja a Washington, pamodzi ndi zilembo ndi zipangizo zokonzetsera ofesi. Anayenera kulandira malipiro ake pamene zopereka zinkabwera kuchokera kwa anzake a choonadi. Makina osindikizira a pamanjawo anakhala mu ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga ku Battle Creek, Mich., mpaka anapsa ndi moto pa Dec. 30, 1902. Panthawiyo ankawaona ngati makina abwino kwambiri oyesera kusindikiza mu ofesiyo. Mu Nambala 12, Buku 3, Oct. 14, 1852, analengeza kuti mtengo wokonza ofesiyo ndi makina ndi zipangizozi unali $652.93, ndipo ndalama zimene zinalandilidwa pa cholinga chimenecho kufikira tsikulo zinali $655.84. Pa manambala khumi ndi awiri a pepalali, makope 2,000 a nambala iliyonse anali atasindikizidwa ndi kugawidwa kwaulere.
GSAM 286Mphunzitsi wa Achinyamata ayamba
GSAM 286.1Mu August, mu ofesi ya Ndemanga, anayamba kusindikiza Mphunzitsi wa Achinyamata, magazini ya mwezi ndi mwezi. Tsopano ndi ya mlungu ndi mlungu, ndipo nambala iliyonse ili ndi zowerenga zochuluka kanayi kuposa zimene inali nazo panthawiyo.
GSAM 286Uriah Smith alowa mu ofesi
GSAM 286.2Mu 1853 Mkulu Uriah Smith anayamba ntchito yake mu ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga, kumene anakhala pa udindo wodalirika kwa theka la zaka zana. M’chaka chimenecho (1853) kwa nthawi yoyamba zinalembedwa mu Ndemanga ndi Mthenga kuti anthu amene akufuna angagule zofalitsa zathu polipira mtengo wake wogulira. Kwa ena onse, zolembedwazo zinali zaulere, chifukwa chosowacho chinkaphimbidwa ndi zopereka za anthu a mtima wowolowa manja ndi wofunitsitsa. Mu 1854 analengeza kuti mtengo wa Ndemanga ya kawiri pamwezi unali $1.00 pachaka. M’chaka chomwecho, pa msonkhano wa m’chihema umene unachitikira ku Macomb County, Michigan, mu mwezi wa July, anayesa kugulitsa zofalitsa zathu. Pa msonkhanowo mabuku a mtengo wa $50 anagulitsidwa. Mkulu White, polankhula za kuyesaku, anati kudzera mu Ndemanga, “Izi zikusonyeza kuti mabuku athu angagulitsidwe.”
GSAM 286Kuitana thumba la timapepala ta uthenga la $500
GSAM 286.3Mu Ndemanga ya Oct. 12 ndi Dec. 24, 1854, anapempha thumba la timapepala ta uthenga la $500 kuti lithandize ofesi kupatsa atumiki timapepala ta uthenga kuti tigawidwe kwaulere pamodzi ndi ntchito yawo, ndiponso “thumba lothandizira la $500 la ofesi, kuti Ndemanga isindikizidwe mlungu uliwonse nthawi zonse, m’malo mosiya mlungu nthawi zina chifukwa cha kusowa ndalama.”
GSAM 287J. P. Kellogg ndi Henry Lyon agulitsa minda yawo
GSAM 287.1Panthawi imeneyi J. P. Kellogg wa ku Tyrone, ndi Henry Lyon, amene ankakhala pafupi ndi Plymouth, Mich., anagulitsa minda yawo, iliyonse yamtengo pafupifupi $3,500, ndi cholinga chokha chokhala ndi ndalama zogwiritsira ntchito kupititsa patsogolo ntchitoyo; choncho abale ena awiri a ku Michigan anapita patsogolo pa nthawi yoyenera, ali ndi ndalama zokonzeka ndi mitima yofunitsitsa kuthandiza pamene thandizo linkafunika kwambiri. Woyambayo anayamba kupanga matsache ku Jackson, Mich., pamene wachiwiriyo anasamukira ku Battle Creek ndipo ankagwira ntchito ya ukalipentala kuti asamalire banja lake.
GSAM 287Mapepala ndi mabuku athu onse pa $3.00
GSAM 287.2Kumapeto kwa Buku 6, June, 1855, munthu ankatha kupeza Ndemanga ndi Mphunzitsi kwa chaka chimodzi, komanso mndandanda wathunthu wa timabuku, timapepala ta uthenga, ndi buku la nyimbo limene linkagwiritsidwa ntchito panthawiyo—timabuku ndi timapepala ta uthenga makumi awiri ndi zisanu ndi chimodzi zonse—pa ndalama zokwana $3.00. Mtengo wokhazikitsidwa wa Mphunzitsi unali masenti makumi awiri ndi asanu pa manambala khumi ndi awiri.
GSAM 287Ofesi ya Ndemanga yapemphedwa kupita ku Michigan
GSAM 287.3M’mwezi wa April, 1855, Mkulu White ndi mkazi wake anayenderanso Michigan, ndipo anachita misonkhano m’malo angapo. Pa 28 ndi 29 za mwezi womwewo msonkhano unachitikira ku Battle Creek; pa msonkhanowo abale a ku Battle Creek anavota kuitana Mkulu White kuti asamutsire ofesi ya Ndemanga kuchokera ku Rochester kupita ku Battle Creek. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, ndi Henry Lyon anavomera kupereka $300 aliyense, popanda chiwongola dzanja, kupanga ndalama zokwana $1200 zogulira malo ndi kumanga ofesi yosindikizira. Choncho anapeza malo pa ngodya yakumwera chakum’maŵa ya West Main ndi Washington Streets, ndipo anamanga pamenepo nyumba yamatabwa ya nsanjika ziwiri, kukula kwake 20 x 30 mapazi, yokhala ndi mizati ya kutalika kwa mapazi makumi awiri.
GSAM 288Nyumba yoyamba ya misonkhano ku Battle Creek
GSAM 288.1M’nyengo yomweyi nyumba yoyamba ya misonkhano ya a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri ku Battle Creek inamangidwa, kukula kwake 18 x 24 mapazi. Nyumba yosavuta imeneyi, yokutidwa ndi matabwa kuchokera pansi kupita pamwamba ndiponso yokhala ndi matabwa ophimba mipata, inali pafupi ndi ngodya yakumpoto chakumadzulo ya Van Buren ndi Cass Streets.
GSAM 288Mu ofesi yathu yoyamba yosindikizira
GSAM 288.2Nambala yoyamba ya Ndemanga yosindikizidwa ku Battle Creek mu ofesi ya a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri inali ndi deti la Dec. 4, 1855. Panthawiyo mtengo wa pepalali unakhazikitsidwa pa $1.00 pa buku la manambala makumi awiri ndi asanu ndi limodzi; koma anapempha zopereka kuti pepalali litumizidwe kwaulere kwa osauka oyenerera. Kuyambira pamenepo, Akulu Waggoner ndi Cottrell anali othandiza pafupifupi nthawi zonse m’zolemba za Ndemanga ya Kudza.
GSAM 288.3Mu Ndemanga ya Dec. 18, 1855, komiti yosindikiza inanena mawu amene angamveke achilendo kwa ogwira ntchito masiku ano mu ofesiyi. Inati: “Sitikuwona chifukwa chimene anthu ogwira ntchito mu ofesi sayenera kulandira malipiro oyenera a ntchito yawo. Mkonzi amalandira theka lokha la zimene akanalandira kwina.” N’koyenera kunena kuti malipiro wamba panthawiyo sanali theka la amene ali masiku ano, ndipo malipiro a theka panthawiyo sanali oposa gawo limodzi mwa magawo atatu kapena limodzi mwa magawo anayi a zimene ofesiyi imalipira ntchito yofanana masiku ano. Ogwira ntchito mu ofesiyo panthawiyo anapereka theka la mtengo wa ntchito yawo kuti uthenga wa choonadi cha nthawi ino usindikizidwe.
GSAM 288Kuitana makina osindikizira amphamvu ndi injini
GSAM 288.4Mu Ndemanga ya March 19, 1857, kwa nthawi yoyamba anapereka lingaliro lakuti pakufunika makina osindikizira amphamvu ndi injini, ndipo ziyenera kupezeka kuti zisindikize mapepala, timapepala ta uthenga, ndi mabuku. Monga ananenera pa April 2, anaganiza kugula makina osindikizira amphamvu a Adams, ndipo amuna asanu ndi awiri analonjeza $100 aliyense pa kugulako. Mu kope lotsatira ananena kuti makina ndi injini zidzawononga pafupifupi $2,500, ndipo malonjezo a ndalama okwana $1,700 anali atasonkhanitsidwa kale.
GSAM 289.1M’mawu a mkonzi ochokera kwa Mkulu White mu Ndemanga ya Aug. 13, 1857, munali mawu olimbikitsa awa: “Ofesi yathu ndi yaufulu. Pali thumba la mabuku la $1,426, limene tsopano layikidwa m’mabuku. Makina atsopano osindikizira amphamvu akugwira ntchito ndipo akugwira bwino kwambiri, ndipo chiyembekezo chili chabwino chakuti posachedwapa adzayendetsedwa ndi mphamvu ya nthunzi, ndipo zonse zidzalipidwa. Ntchito zathu za m’chihema zikuthandizidwa bwino kwambiri kuposa kale.”
GSAM 289Lipoti Loyamba la Kugulitsa Mabuku
GSAM 289.2Pa 29 Okutobala 1857, mu Ndemanga ndi Mthenga munaperekedwa lipoti lakuti ndalama zochokera ku mabuku ogulitsidwa m’zaka ziwiri zapitazo zinali $1,287.91. Ili linali lipoti loyamba la mtundu umenewu kufikira nthawi imeneyo. Unali umboni wakuti ntchito inali kupita patsogolo, choncho unalimbikitsa mitima, chifukwa unasonyeza kuti choonadi chinali kulimba, ndipo ‘monga mitsinje ya kuunika, chinali kufalikira padziko lonse lapansi.’
GSAM 289Ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga Yakhala Malo Otetezeka Osungiramo Ndalama
GSAM 289.3Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 13 Ogasiti 1858, anthu athu analangizidwa koyamba kuti ofesiyo ikhale malo osungiramo ndalama zawo zotsala. Anthu amene anali ndi ndalama zimene sanafunikire kuzigwiritsa ntchito nthawi yomweyo akanatha kuzisunga ku ofesiyo, n’kuzitenga nthawi iliyonse akazipempha monga mmene anazifunira. Mwanjira imeneyi ofesiyo ikanapindula ndi kuzigwiritsa ntchito. Malangizowa atatsatiridwa, anawonjezeranso mphamvu ya ntchito pa nkhani ya ndalama.
GSAM 289.4Kuyambira nthawi imeneyo kufikira lero (1905), palibe munthu amene anataya ngakhale dola limodzi mwa ndalama zimene anakongoletsa nyumba zathu zosindikizira mabuku mwanjira imeneyi, kapena amene sanalandire ndalama zake pamene anazipempha. Anthu oona mtima ndi oganiza mozama afika poona kuti ofesi zathu zosindikizira ndi malo otetezeka kwambiri osungiramo ndalama zawo zotsala kuposa mabanki, amene nthawi zambiri amagwa. Mabanki ali ndi kudalirika kwa dziko lapansi, pamene nyumba zathu zosindikizira mabuku zili ndi mphamvu ya chipembedzo chonse monga ‘chowachirikiza.’
GSAM 290Bungwe Losindikiza Mabuku la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri Lakhazikitsidwa
GSAM 290.1Bungwe Losindikiza Mabuku la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri linakhazikitsidwa pa 3 Meyi 1861, ndipo makalata anatumizidwa opempha anthu kuti agule magawo a chuma choyendetsera bungwelo, pa mtengo wa $10 pa gawo lililonse. Patapita milungu iwiri zinalengezedwa kuti anthu anali atalembetsa kale kugula magawo okwana $4,080.
GSAM 290.2Kuyambira pa 11 Juni chaka chimenecho, Ndemanga ndi Mthenga inasindikizidwa ndi Bungwe Losindikiza Mabuku la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri. Nyumba yoyamba ya ofesi yomangidwa ndi bungwelo inali pa ngodya ya kum’mwera chakum’mawa ya misewu ya Main ndi Washington, pamalo pamene nyumba yakale ya matabwa inachotsedwa n’kusamutsidwira ku msewu wa Kalamazoo. Nyumbayi inali ya nsanjika ziwiri, yokhala ndi makoma olimba a njerwa. Inali yooneka ngati mtanda wa Chigiriki, ndipo kutsogolo kwake kunayang’ana kumpoto, ku msewu wa Main. Kutalika kwake konse kuchokera kum’mawa kufika kumadzulo kunali mapazi 44, ndipo kuchokera kumpoto kufika kum’mwera kunali mapazi 72.
GSAM 290Zofalitsa Zoyamba M’Zinenero Zina
GSAM 290.3Pang’onopang’ono uthenga unapitabe patsogolo, ndipo kuyesetsa kulikonse kuufalitsa kunathandiza kulimbitsa ndi kukhazikitsa ntchito. Panthawiyi nyumba yathu yosindikizira mabuku inatulutsa timabuku tisanu m’zinenero zakunja, titatu m’Chidanishi-Chinorowe, ndi tiwiri m’Chifalansa. Motero ntchito yosindikizira mayiko ena inayamba.
GSAM 290.4Pamene chiwerengero cha mamembala chinali kuwonjezeka mosalekeza, ndalama nazonso zinali kukula pang’onopang’ono mosalekeza. Izi zikuonekera m’lipoti la mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 16 Meyi 1863, pamene mlembi wa bungwelo anafotokoza ndalama zonse zimene zinalandiridwa motere:—
| Zolandiridwa m’magawo ndi zopereka ku Bungwe kufikira lero | $10,374.13 |
| Zolandiridwa kuchokera ku ofesi ya Rochester | 700.00 |
| Zolandiridwa zogulira zipangizo zowonjezera | 300.00 |
| Zolandiridwa m’thumba la ndalama za mabuku | 1,355.00 |
| Zolandiridwa zogulira makina osindikizira oyendetsedwa ndi injini, pamodzi ndi injini yake | 2,500.00 |
| Zonse | $15,229.13 |
GSAM 291.1Mlembiyo akunenanso kuti:
GSAM 291.1‘Poyerekezera mosamala katundu wa bungweli, mtengo wake waoneka kuti si wochepera $20,000, umene ndi pafupifupi $5,000 kuposa ndalama zimene abwenzi a ntchitoyi apereka. Izi zikuchitira umboni wabwino kuona mtima ndi kukhulupirika kwa M’bale White ndi amene akhala akugwira naye ntchito mu ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga. E. S. Walker, Mlembi.’
GSAM 291Kupereka Ndemanga ndi Mthenga ku Bungwe
GSAM 291.2Popeza ntchito yosindikiza inafika pa zotsatira zimenezi chifukwa cha ntchito yovuta ndi kudzipereka nsembe kwa Mkulu White, phindu lochokeramo linali loyenera kukhala lake; chifukwa phindulo linachokeradi ku kudzikana kwake, luso lake pa malonda, ndi kusamalira zinthu mosamala. Koma m’malo modzitengera phindulo, kapena gawo lililonse la ilo, iye analipereka lonse ku mpingo mokondwera. Ndipo kuposa pamenepo, bungwelo litakhazikitsidwa n’kuvomereza kuti iye alandire $6 pa mlungu chifukwa cha ntchito yake, iye anangovomera kulandira $4 pa mlungu.
GSAM 291Nyuzipepala pa Gombe la Pacific
GSAM 291.3Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 21 Epulo 1874 munali nkhani yochokera kwa Mkulu White. M’nkhaniyo, polankhula za ntchito ya pa Gombe la Pacific, ananena kuti posachedwa padzafunika kukhazikitsa nyuzipepala yotuluka mlungu uliwonse, yotumikira zofuna za ntchitoyo pa gombe limenelo. Patangopita nthawi yochepa, njira inatseguka yogulira zilembo zosindikizira ndi zipangizo zochepa ku Oakland. Pogwiritsa ntchito zimenezi, m’mwezi wa Juni anayamba kutulutsa chofalitsa kawiri pamwezi, chotchedwa Zizindikiro za Nthawi.
GSAM 291Kusonkhanitsa Ndalama
GSAM 291.4Atasindikiza makope a Zizindikiro za Nthawi a nthawi zisanu ndi chimodzi, Mkulu White anabwerera kum’mawa, atapempha bungwe la mipingo ya m’chigawo cha California kuti likonze zoti nyuzipepalayo ipitirize kusindikizidwa. Pa Msonkhano Waukulu wa pa 15 Ogasiti 1874, abale a kum’mawa anapatsidwa pempho lakuti asonkhanitse $6,000 zogulira makina osindikizira, injini, ndi zilembo zosindikizira za ofesi ya Zizindikiro za Nthawi, ngati abale a pa Gombe la Pacific angasonkhanitse $4,000 zogulira malo ndi kumanga nyumba yoyenera ya ofesi.
GSAM 292.1Mkulu George I. Butler, amene panthawiyo anali membala wa Komiti ya Msonkhano Waukulu, anapita ku msonkhano wa misasa ku Yountville, California, ndipo anapereka pempholi kwa abale. Pa 11 Okutobala 1874, iwo anayankha pempholi mwa kulonjeza kupereka ndalama zokwana $19,414 m’ndalama zachitsulo.
GSAM 292Nyumba Yosindikizira Mabuku ya Pacific Yakhazikitsidwa
GSAM 292.2Pa 2 Febuluwale 1875, Mkulu James White ndi mkazi wake, limodzi ndi Mkulu J. H. Waggoner ndi antchito ena aluso, anafika ku Oakland. Pa 12 mwezi womwewo, msonkhano wapadera wa bungwe la mipingo ya m’chigawo cha California unaitanidwa kuti uganizire za malo omangapo nyumba za ofesi ya Zizindikiro za Nthawi. Atakambirana mokwanira, anaganiza zogula malo kumbali ya kumadzulo kwa msewu wa Castro, pakati pa misewu ya 11 ndi 12. Tsiku lomwelo Mkulu White ndi John Morrison anagula malowo, ndipo zikalata za umwini zinalembedwa m’mayina awo. Anagwirizana kuti Bungwe likadzakhazikitsidwa, adzapereka kwa ilo mwalamulo malo ochuluka monga mmene angaonekere kukhala ofunika kuti bungwelo liwagwiritse ntchito.
GSAM 292.3Pa 1 Epulo 1875, Bungwe Losindikiza Mabuku la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri la Pacific linakhazikitsidwa ku Oakland, ndipo chuma chake cha magawo chinaikidwa pa $28,000. Monga anagwirizanirana, gawo lapakati la malo a pa msewu wa Castro linaperekedwa mwalamulo ku bungwelo. Nthawi yomweyo O. B. Jones, wa ku Battle Creek, Michigan, anamanga nyumba imene kaonekedwe ndi kukula kwake zinali zofanana ndi za ofesi yomangidwa ku Battle Creek, koma ya ku Oakland inamangidwa ndi matabwa m’malo mwa njerwa. Nyumbayi itakonzeka kugwiritsidwa ntchito, Zizindikiro za Nthawi inasamukira m’nyumba yake yatsopano pa Lachisanu, 27 Ogasiti 1875.
GSAM 293Kusamukira ku Mountain View
GSAM 293.1M’nyumba imeneyi ntchito yosindikiza magazini, nyuzipepala ndi mabuku inapitirira bwino kufikira mu 1904, pamene anakonza zosamutsira makina osindikizira ku mudzi. Woyang’anira Nyumba Yosindikizira Mabuku ya Pacific anafotokoza chifukwa cha kusamukaku m’mawu awa:
GSAM 293.1‘Kwa zaka zambiri oyang’anira Kampani Yosindikiza Mabuku ya Pacific akhala akuona kuti malo amene nyumba yawo yosindikizira mabuku ili tsopano ndi okwera mtengo kwambiri, ndiponso kuti bwalo lake ndi lopapatiza kwambiri kuti ligwiritsidwe ntchito monga fakitale, pokhala m’kati mwa mzinda waukulu, m’dera la nyumba zokhalamo anthu. Aonanso kuti kungakhale kwanzeru m’njira zambiri kufunafuna malo a kumudzi kumene nthaka si yokwera mtengo kwambiri, kumene antchito angapeze nyumba m’malo abwino a thanzi, okhala ndi malo okwanira kulima minda, kubzala mitengo ya zipatso ndi kupuma mpweya wabwino; ndiponso kumene njira zotumizira katundu zili zabwino. Malo otere apezeka ndipo agulidwa m’mudzi wa Mountain View, m’chigawo cha Santa Clara, mailosi makumi atatu ndi asanu ndi anayi kum’mwera kwa San Francisco. Malo amenewa akuphatikiza zabwino zambiri za mzinda ndi ubwino wa moyo wa kumudzi wokhala ndi thanzi labwino.’
GSAM 293Kusindikiza Kwayambika M’Mayiko Akunja
GSAM 293.2Posonyeza kufalikira kwa choonadi, tikuona kuti pakati pa 1875 ndi 1878 ntchito yosindikiza inayamba ku Basel, Switzerland, ndi ku Christiana, Norway.
GSAM 293.3M’nyengo ya kugwa kwa masamba ya 1875, mu Ndemanga ndi Mthenga munaperekedwa lipoti la ndalama zochokera ku mabuku ogulitsidwa pa ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga yokha m’zaka zisanu ndi ziwiri, kuyambira 1868 kufikira 1875. Ndalama zake zinali $85,644.54, pafupifupi kuwirikiza kasanu ndi kamodzi ndalama za zaka zisanu ndi ziwiri zam’mbuyomo. Ndipo ndalama za zogulitsidwa za ofesi zonse zinayi (Michigan, California, Switzerland, ndi Norway) m’zaka zitatu, kuyambira 1875 kufikira 1878, zinali $98,163.73.
GSAM 293.4Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 17 Okutobala 1878, munafotokozedwa kuti mabuku, timabuku ndi timapepala tonse tosindikizidwa ndi ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga chisanafike chaka cha 1864 tinali ndi masamba okwana 50,058,000. Kuyambira 1864 kufikira 1878 chiwerengero cha masamba chinali 158,130,951, kutanthauza masamba onse pamodzi okwana 208,188,951.
GSAM 294Mphunzitsi wa Achinyamata Yayamba Kutuluka Mlungu Uliwonse
GSAM 294.1Kufikira pa 1 Januwale 1879, Mphunzitsi wa Achinyamata inali kutuluka mwezi uliwonse, koma pa tsiku limeneli, pamene inayamba chaka chake cha makumi awiri ndi zisanu ndi ziwiri, inayamba kutuluka mlungu uliwonse; motero phindu lake linawonjezeka kanayi.
GSAM 294Zimene Mkulu White Anapereka ku Bungwe
GSAM 294.2Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 23 Januwale 1879 muli mawu ena a Mkulu White okhudza kugwirizana kwake ndi ntchito. Ndi bwino kuwaika pano chifukwa akutithandiza kuona bwino kudzipereka nsembe kumene kunachitika pa ntchito yosindikiza. Mawuwo amati:—
GSAM 294.3‘Pamene Bungwe Losindikiza Mabuku linakhazikitsidwa ku Battle Creek, Michigan, mu 1861, tinapereka ku bungwelo mndandanda wathu wa olembetsa kulandira zofalitsa ndi ufulu wosindikizanso zolemba zathu zonse (zimene pambuyo pake zinayerekezedwa kuti zinali za mtengo wa $10,000), n’kutisiya ndi chuma chokwana $1,000 chokha. Ndipo tinapitiriza ntchito yathu monga mkonzi, woyang’anira ndi mlaliki pa malipiro a $6 pa mlungu.
GSAM 294.4‘Mu 1866, titabwerera ku ofesi ya Ndemanga ndi Mthenga pambuyo pa kudwala kwambiri, tinapeza oyang’anira akulipira chiwongoladzanja cha khumi pa zana pa ngongole za madola zikwizikwi, ndipo chuma cha magawo chinali chitatsika kufika pa $32,000;3 Koma m’zaka zinayi, ndi dalitso la Mulungu, ngongole zinalipidwa, chuma cha magawo chinakwera kufika pa $75,000, ndipo ife [bungwelo] tinali ndi $5,000 m’mabanki.’
GSAM 294Mkhalidwe wa Nyumba Yosindikizira Mabuku mu 1880
GSAM 294.5Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 15 Januwale 1880, Mkulu Butler akuti:—
GSAM 294.6‘Nyumba yathu yosindikizira mabuku (Battle Creek) yakulitsidwa posachedwa pomanga gawo lapakati pakati pa nyumba ziwiri za kum’mawa, ndipo zimenezi zawonjezera kwambiri kuchuluka kwa ntchito imene nyumba yonse ingagwire ndi kufeŵetsa kagwiridwe kake. Pali zipangizo zopangira mbale zosindikizira mwa magetsi ndi mwa kuumba, ndiponso zomangira mabuku bwino kwambiri. Ndithudi, anthu amene ayenera kudziwa akuti iyi ndi nyumba yosindikizira mabuku yabwino koposa ndi yokhala ndi zipangizo zokwanira koposa m’chigawo cha Michigan.’
GSAM 295.1Ngakhale kuti nyumbayo inakulitsidwa motere, nyengo ya chilimwe isanathe panali pofunika kumanga nyumba yatsopano kum’mwera kwa nyumba yaikulu kuti ikhale malo a makina osindikizira. Makina asanu osindikizira a bungwelo, oyendetsedwa ndi injini, anasamutsidwira m’chipinda chimenechi. Limodzi mwa makinawa linali lalikulu kuposa onse amene anali atagwiritsidwa ntchito m’ofesiyo kufikira nthawiyo. Makina a kukula ndi mtundu womwewo anali atangoikidwanso mu ofesi ya Zizindikiro za Nthawi ku Oakland, California.
GSAM 295.2Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 17 Meyi 1881, pofotokoza za kupambana kwa ntchito yosindikiza pa nyumba yaikulu yosindikizira mabuku ku Battle Creek, Mkulu White anati:—
GSAM 295.3‘Mukachotsa ndalama zonse za ngongole za Bungwe Losindikiza Mabuku la a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri pa mtengo wa katundu wake wowerengedwa mosamala, pamatsala nyumba, malo ndi katundu wina wa mtengo wosachepera $105,000. Pa chuma chimenechi, anthu athu onse apereka ndalama zokwana $34,432.17 mwa kugula magawo, kupereka zopereka ndi kusiya chuma atamwalira. Ndipo amuna ndi akazi ochepa okhulupirika amene apereka moyo wawo ku ntchitoyi awonjezerapo $70,567.83 [mwa kudzipereka nsembe ndi kusamalira zinthu mosamala, osati mwa zopereka].’
GSAM 295Ntchito Yolalikira mwa Kugulitsa Mabuku Yakhazikitsidwa
GSAM 295.4Kuyambira m’chaka cha 1881 anthu athu anayamba ntchito yatsopano, ndipo analowa m’ntchito yolalikira mwa kugulitsa zofalitsa zathu. Popeza alaliki ogulitsa mabuku sanapereke malipoti olondola a zimene anagulitsa kufikira m’chaka cha 1884, lipoti lathu la nthawi imeneyo lapangidwa kuchokera ku malipoti a zogulitsidwa a nyumba zinayi zosindikizira mabuku. Malinga ndi ziwerengero zawo, ndalama za zogulitsidwa m’zaka zisanu zinali $221,248.69. Pamene mphamvu ya ntchito inali kufalikira kuchokera ku malo athu a umishonale ku Ulaya wapakati ndi m’mayiko a Scandinavia, zofalitsa za m’zinenero zakunja zinayamba kufunidwa kwambiri.
GSAM 296Kugulitsa Mabuku kwa Zaka Khumi
GSAM 296.1Kuyambira 1884 kufikira 1894, nthawi ya zaka khumi, kugulitsa mabuku athu aakulu omangidwa kunachitidwa makamaka ndi alaliki ogulitsa mabuku. Ndalama za zimene anagulitsa pa nthawiyi zinali $4,031,391.26. Panthawiyi ntchito yathu inafalikiranso mwa kukhazikitsa nyumba zosindikizira mabuku ku Australia; ku Tahiti, m’zilumba za Pacific; ku Helsingfors, Finland; ku Hamburg, Germany; ndi ku malo ena. Ngakhale kuti m’chaka cha 1895 zinthu zinali zovuta, ndalama za zimene alaliki ogulitsa mabuku anagulitsa m’chaka chimenecho zinali $357,467.23 malinga ndi lipoti. Izi zinapangitsa ndalama zonse pamodzi, kuphatikizapo za zogulitsidwa zimene tatchula kale, kukhala $4,816,773.73.
GSAM 296Ndalama za Zogulitsidwa kwa Zaka Makumi Asanu: $11,000,000
GSAM 296.2Kuti tidziwe ndalama zonse za zogulitsidwa kuyambira 1854 kufikira pa 1 Januwale 1896, tiyeneranso kuwonjezera ndalama za mabuku ogulitsidwa m’malo a malonda, timabuku, timapepala ndi matchati, monga mmene nyumba zonse zosindikizira mabuku zinaperekera malipoti awo a zaka khumi zimene tatchulazo. Ndalama zimenezi ndi $3,458,278.23; motero ndalama zonse za mabuku ogulitsidwa a chipembedzo m’zaka makumi awiri ndi ziwiri ndi $8,275,051.96. Kunena mwanjira ina: ndalama za zogulitsidwa m’zaka makumi atatu (1854 kufikira 1884) zinali $424,915.24, ndipo m’zaka khumi ndi ziwiri zotsatira, kufikira pa 1 Januwale 1896, zinali $7,850,136.72. Ngakhale kuti chiwerengero cha alaliki ogulitsa mabuku chakhala chikuchepa kwa zaka zisanu ndi zitatu zapitazi, tingayerekezere mosakayika kuti kuyambira 1854 kufikira nthawi ino (1905), zofalitsa za a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri za mtengo woposa $11,000,000 zagulitsidwa.
GSAM 296Kusindikiza M’Zinenero Pafupifupi Makumi Anayi
GSAM 296.3Kupita patsogolo kwa uthenga wosindikizidwa kumaonekera tikaganizira kuti ntchito yayamba kale m’zinenero zazikulu pafupifupi makumi anayi, monga Chiarabu, Chiameniya, Chisotho, Chicheki, Chibulugariya, Chibengali cha ku India, Chitchaina, Chidanishi, Chingelezi, Chiestonia, Chifinishi, Chifalansa, Chifiji, Chigiriki, Chijeremani, Chidatchi, Chihangare, Chihawai, Chitaliyana, Chiaisilandi, Chijapani, Chixhosa, Chilatvia, Chilavoni, Chimaori, Chipolishi, Chipwitikizi, Chiromaniya, Chirasha, Chiserbia, Chisipanishi, Chiswidishi, Chitahiti, Chitonga cha ku zilumba za Tonga, Chiwelishi, ndi zina zotero. M’mayiko ndi pakati pa mitundu yosiyanasiyana imeneyi muli antchito achangu amene akufalitsa choonadi cha uthenga wachitatu.
GSAM 297.1Chiwerengero cha mabuku, timabuku ndi timapepala tosindikizidwa m’zinenero zosiyanasiyana chaposa chikwi chimodzi, zana limodzi ndi makumi asanu ndi atatu mphambu zisanu ndi ziwiri. Kuti munthu apeze buku limodzi la chofalitsa chilichonse, pamodzi ndi magazini ndi nyuzipepala makumi asanu ndi atatu mphambu zisanu ndi ziwiri za chipembedzo,4 za m’zinenero zosiyanasiyana kwa chaka chimodzi, angafunike pafupifupi $340.
GSAM 297Malo Amene Nyumba Makumi Awiri Zosindikizira Mabuku Zili
GSAM 297.2Nyumba makumi awiri zosindikizira mabuku za a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri zili m’malo awa: Avondale, Australia; Battle Creek, Michigan (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, South Africa; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Germany; Helsingfors, Finland; London, England; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Sweden; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Kuwonjezera pa nyumba zosindikizira mabuku zimenezi, anthu athu akusindikiza nyuzipepala ndi timapepala ku Hong Kong, China; ku Tokio, Japan; ku Cairo, Iguputo; ku America wakum’mwera; ndi ku zilumba za Fiji.
GSAM 297Kutulutsa Kabuku Koyamba
GSAM 297.3Kwa kamphindi tidzayang’ana m’mbuyo pa zipangizo zimene apainiya ankagwiritsa ntchito. M’nyengo ya kugwa kwa masamba ya 1853, pokonza buku loyamba losindikizidwa pa makina a Washington—‘Malo Opatulika’—alongo atakumana kugwira ntchito pamodzi, anapinda ndi kusonkhanitsa magulu a masamba kuti akhale okonzeka kusokedwa. Kenako ine, wolemba buku lino, ndinawaboola ndi choboolera cha ntchito yoika zikhomo za nsapato; ndipo zikuto zitaikidwa, Uriah Smith anadula m’mbali mwake pogwiritsa ntchito cholunjikira ndi kampeni kakuthwa. Izi zinachitika chifukwa chosowa makina oyenera ochitira mbali imeneyi ya ntchito.
GSAM 298.1Ngakhale m’chaka cha 1861, zofalitsa zonse za chipembedzo zinkasindikizidwa pa makina amodzi a Adams, oyendetsedwa ndi injini ya mphamvu ya akavalo awiri. Tsopano, mu ofesi zosiyanasiyana zosindikizira muli makina osindikizira oposa makumi anayi, oyendetsedwa ndi mphamvu ya nthunzi, amene akugwira ntchito mosalekeza kusindikiza choonadi cha nthawi ino. Ofesi zimenezi zili ndi anthu onse pamodzi oposa mazana asanu ogwira ntchito, pamene mazana a alaliki ogulitsa mabuku ali m’madera osiyanasiyana kugulitsa mabuku pakati pa anthu.
GSAM 298.2M’chaka cha 1862 munthu akanatha kugula gulu lonse la zofalitsa zonse zotulutsidwa ndi a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri pa ndalama zokwana $7.50; mu 1904, monga taonera, panafunika $340 kuti munthu apeze gulu lathunthu. Ndithudi, mphamvu yoposa nzeru za anthu yagwira ntchito kuti pakhale zotsatira zimenezi.
GSAM 298.3Kukula kwa ntchito yosindikiza pakati pa a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri, monga zinanenedweratu mu 1848, kwakhaladi ngati kuyenda kwa dzuwa, ‘Limawonjezera kutentha—limatumiza cheza chake’—‘Limapitiriza njira yake ngati dzuwa, koma sililowa konse.’
GSAM 298Yendani mwa Chikhulupiriro—Umboni wa Mkulu Stone
GSAM 298.4Changu ndi kudzipereka kwa anthu amene apita patsogolo m’ntchito ya uthenga wa mngelo wachitatu zafotokozedwa bwino mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa 5 Febuluwale 1884 ndi Mkulu Albert Stone, mmodzi wa apainiya a ntchitoyi, amene anakhala ndi moyo kufikira ukalamba wa zaka makumi asanu ndi anayi:—
GSAM 298.5‘Masiku oyambirira a ntchitoyi anali masiku a zinthu zazing’ono, ndipo ndalama ndi zipangizo zimene zinkagwiritsidwa ntchito zinkaoneka ngati zosakwanira pa ntchitoyo. Koma amuna ndi akazi a chikhulupiriro akhala akudziwa kuyambira pachiyambi kuti mkono wamphamvu wa Ambuye unali nawo m’ntchito imeneyi. Iwo akhala akudziwa kuti nthawi yoikidwiratu yochitira Ziyoni chisomo inali itafika, ndiponso kuti Ambuye anali atatambasula dzanja lake kusonkhanitsa anthu ake. Anaona kuti Ambuye anali pa chiwongolero, ndi kuti Chombo cha Uthenga Wabwino, chonyamula mpingo wa otsala pamodzi ndi katundu wake wa choonadi chobwezeretsedwa, chikhulupiriro choyesedwa ndi chikondi changwiro, chidzafika bwino padoko.’