Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Mutu 15 — Kuunika kowonjezereka ndi zozizwitsa zazikulu kwambiri

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“Kumbukirani masiku akale, pamene mutaunikira, munapirira nkhondo yaikulu ya masautso; mbali ina, pamene munapangidwa kukhala chowonetseredwa ndi zitonzo ndi masautso; ndipo mbali ina, pamene munakhala anzawo a iwo amene anachitidwa motero.”1

GSAM 235.2Nthawi kuyambira kukhumudwa kwa 1844 mpaka kuunika koonekeratu ponena za malo opatulika ndi uthenga wa mngelo wachitatu kubvumbulutsidwa, inali nthawi ya mayesero apadera. Anthu a Adventist amene anapitirizabe kukhulupirira kuti anali olondola m’gulu lakale lija, anali ndithudi “chowonetseredwa” kwa iwo amene ankaganiza kuti uthengawo unalephera kotheratu; chifukwa cha zimenezi ananyozedwa kwambiri. Iwo ankatha kupirira zimenezi mosangalala pamene anagwiritsitsa Ambuye mwa chikhulupiriro ndi kugawana nawo kukhalapo kwa Mzimu wake Woyera.

GSAM 235Mfundo Ziwiri Zapadera Zowukira

GSAM 235.3Satana anali ndi mfundo ziwiri zapadera zoyesera anthu a Adventist. Yoyamba inali kuchititsa amene anali olimba m’chikhulupiriro chakuti nthawi ya uneneri inatha, kukhulupirira kuti kudza kwachiwiri kwa Khristu kunali kwa uzimu, ndi kuti mwanjira ina iye anachita kudza kumeneku pamapeto pa masiku 2300. Yachiwiri inali kukopa amene anali kukayikira pa zimene anakumana nazo kale kuti asiye zonse. Choncho, pamene choonadi chokhudza malo opatulika ndi uthenga wa mngelo wachitatu chinkafotokozedwa pang’onopang’ono m’Malemba, mauthenga a Mzimu wa Mulungu, kudzera mu mphatso ya uneneri, anatsimikizira gulu lakale lija, nalitcha “kuunika kowala” kumene Mulungu anakhazikitsa pamutu pa njira kuti kuunikire njira yonse mpaka ku mzinda, ndipo anasonyeza maumboni a m’Malemba kuti kudza kwachiwiri kwa Khristu kudzakhala kwenikweni ndipo iye mwini adzabwera, choncho sikukanakhala chochitika cha pamapeto pa “masiku.”

GSAM 236Mawonetseredwe Odabwitsa

GSAM 236.1Ngati Ambuye akanalankhula ndi anthu ake mwa masomphenya m’masiku otsiriza ano, kodi sitikanayembekezera kuti m’mawonekedwewo pawokha padzakhala zizindikiro zoonekeratu za umulungu? Zizindikiro zimenezi zimaoneka m’masomphenya a Mayi White. Chochitika cha masomphenyawo, monga chasonyezedwera m’Mutu 13, n’chozizwitsa chabe; koma pali zinthu zambiri zodabwitsa zokhudzana ndi masomphenya ake oyambirira, zimene mudzaona pamene mupitiriza kuwerenga buku ili; ndipo kodi tikanayembekezera kuti zinthu zikhale zosiyana ndi zimenezi pa mphatso ya mtundu umenewu, yokonzedwa ndi Mulungu kuti ikope chidwi cha anthu ndi kuwatsogolera kunena monga Mose, “Ndipatukire, ndikaone chooneka chachikulu ichi”? Mawu osavuta a mtsikana wosauka, wodwala ndi wofooka, wooneka ngati ali m’mphepete mwa manda, oti Ambuye anam’patsa masomphenya, sakanakhala okwanira kuchita zimenezi. Mawonetseredwe odabwitsa okhudzana ndi masomphenya anapangitsadi anthu kukhala ndi chidwi nawo, ndipo kunaitanidwa kuti mtsikanayo apite malo ndi malo kukafotokoza zimene Ambuye anamuuza kuti adziwitse ena.

GSAM 236Mawonetseredwe Odabwitsa mu Masomphenya Achitatu

GSAM 236.2Pano ndifotokoza mfundo zina zokhudza masomphenya ake achitatu, amene anapatsidwa m’nyumba ya bambo ake, otchulidwa m’Mutu 13, tsamba 212, monga ndinafotokozedwera ndi bambo ndi mayi a Mayi White, mlongo wake Mayi Sarah Belden, ndi ena.

GSAM 236.3M’chipinda chimene masomphenyawo anaperekedwa, pa kabati panali Baibulo lalikulu kwambiri la banja. Linali la kope losindikizidwa ku Boston ndi Joseph Teale m’chaka cha 1822. Bukulo linali mainchesi khumi ndi asanu ndi atatu m’litali, khumi ndi limodzi m’lifupi, mainchesi anayi makulidwe, ndipo linkalemera pang’ono kuposa mapaundi khumi ndi asanu ndi atatu. Ali m’masomphenya, ananyamuka n’kutenga Baibulo lolemerali pa dzanja lake lamanzere, bukulo litatseguka, n’kuligwira litatambasuka pa ngodya ya madigiri 90 poyerekeza ndi thupi lake; ndipo kwa theka la ola loposa, ndi dzanja lake lamanja, ankatembenuza masamba kuchokera malo kupita malo ndi kuloza malemba osiyanasiyana a m’Malemba, amene ankabwereza pamene maso ake anayang’ana m’mwamba ndi mbali yosiyana ndi bukulo. Mlongo wake Sarah (pambuyo pake mkazi wa Stephen Belden), kapena nthawi zina munthu wina amene analipo, ankayang’ana lemba lililonse limene chala chake chinaloza, ndipo anaona bwino kuti nthawi iliyonse ankabwereza lemba limene chala chake chinali pa ilo. Mayi Harmon anati mwana wake Ellen, ali m’chikhalidwe chake chachibadwa, “sanathe, chifukwa cha kusowa mphamvu, kukweza Baibulo lolemerali pa kabati; koma m’masomphenya analigwira mosavuta, monga ngati linali Chipangano Chatsopano cha m’thumba.”

GSAM 237.1Apa panalidi chozizwitsa!—mtsikana wofooka, wolemera mapaundi makumi asanu ndi awiri okha, akugwira Baibulo lolemera kwa theka la ola loposa m’malo amene mwamuna wamphamvu sakanatha kuligwira kwa mphindi ziwiri; kenako akutembenuza masamba kuchokera malo kupita malo ku malemba a m’Malemba amene nthawi iliyonse anali lemba limene ankabwereza, pamene maso ake anayang’ana m’mwamba ndi mbali yosiyana ndi bukulo; ndipo potsiriza, mawu akutuluka mwa munthu wopanda kuyenda kwa mapapo kapena mpweya m’thupi, n’kubwereza molondola malemba osankhidwawo—ndithudi zimenezi n’zoposa kunenedwa kuti zinapangidwa ndi mphamvu ya munthu kapena kuti zinali zotsatira za matenda. Amene anaona zimenezi anaziona momveka bwino ngati mawonekedwe a Mzimu wa Iye amene analankhula kuchokera m’chitsamba choyaka moto. Mawonetseredwe otere m’masomphenya achitatu a Abiti Harmon, pamene ankadziwika, anapereka umboni wokhutiritsa kuti m’masomphenyawo munali mphamvu yoposa yaumunthu.

GSAM 237Masomphenya a ku Topsham

GSAM 237.2Posakhalitsa pambuyo pa chochitikachi, gulu la anthu a Adventist ku Topsham, mtunda wa pafupifupi mailosi makumi atatu kumpoto chakum’mawa kwa Portland, Maine, litamva za mmene Ambuye ankachitira ndi Abiti Ellen G. Harmon, linamuitanira kumeneko. Anavomera kuitanidwako, ndipo ulendo wake woyamba ku Topsham unachitika choncho. Misonkhano ya a Adventist panthawiyo inkachitikira m’nyumba ya Bambo Curtiss. Mayi Frances Lunt (poyamba Abiti Frances Howland), wa ku Oakland, Cal., anandipatsa mawu otsatirawa, olembedwa pa Jan. 19, 1890:—

GSAM 238.1“Ine, limodzi ndi banja la bambo anga, tinapita ku misonkhano ya Mlongo Harmon ku Topsham m’chaka cha 1845, ndipo pa misonkhanoyo anali ndi masomphenya. Unali nthawi yoyamba kumuona ali m’masomphenya. Limodzi mwa Mabaibulo akale aja [Baibulo la Banja la Teale, lolemera mapaundi khumi ndi asanu ndi atatu] linali la M’bale Curtiss. Baibulo lalikululi linatengedwa pa kabati ndi Mlongo Harmon ali m’masomphenya, ndipo ankaloza malemba pamene ankatembenuza tsamba ndi tsamba, maso ake ali m’mwamba ndi kutali ndi bukulo. Malemba amene ankabwereza anali mawu a malangizo, chilimbikitso, kapena chidzudzulo. Chinthu china chapadera cha mawonekedwewo panthawiyo chinali mmene bukulo linalili. Analigwira pa dzanja lake lotseguka lili pa ngodya ya madigiri makumi anayi ndi asanu, ndipo palibe wina amene akanatha kugwira buku pa ngodya yofanana popanda kuti ligwere m’manja mwake nthawi yomweyo; koma Mlongo Harmon anagwira Baibuloli pa ngodyayo kwa mphindi zingapo, molimba ngati kuti linamamatira pa dzanja lake, iye akudutsa kuchokera kwa munthu mmodzi kupita kwa wina m’chipindamo.”

GSAM 238Umboni wa Mayi Truesdail

GSAM 238.2Mawu ena okhudza masomphenya omwewa anachokera kwa Mayi M. C. Truesdail, wa ku Trenton, Mo., olembedwa pa Jan. 27, 1891. Iye anati:—

GSAM 238.3“Ndinali ndi zaka khumi ndi zisanu m’chaka cha 1845, ndipo ndinalipo pa nthawi ya ulendo woyamba wa Mlongo Harmon ku Topsham, pamene anali ndi masomphenya m’nyumba ya M’bale Curtiss, kumene anatenga Baibulo lalikulu la banja n’kuligwira m’malo amene palibe ena akanatha kugwira buku m’manja popanda kuti ligwere nthawi yomweyo.”

GSAM 238.4“Mlongo Harmon anakhala m’masomphenya kwa maola oposa awiri. Unali mawonekedwe odabwitsa kwambiri a mphamvu ya Mulungu amene ndinawawonapo, ndipo ndinamuwona ali m’masomphenya nthawi zoposa khumi ndi ziwiri. Nthawi zonse zinali nthawi za ulemu waukulu ndi kudzifufuza, koma uwu unaziposa zonse. O! tinanjenjemera bwanji pamene Ukulu wa kumwamba unatilangiza kudzera mwa chida chake chofooka; pamene anatiwerengera ndime zotonthoza ndi zoyenera pa mkhalidwe wathu woyesedwa, monga Ahebri 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Ahebri 10:35, 39; 1 Petro 1:7; Luka 12:32-37, kuphatikiza zina zambiri, akugwira Baibulo lalikulu la banja pamwamba kwambiri kotero kuti ndinayenera kuima pa mpando kuti ndiwerenge pamene ankaloza. Sindikuganiza kuti Mlongo Harmon anali wamtali kuposa mainchesi awiri kuposa ine.”

GSAM 239.1Mawonetseredwe oterewa anatsimikizira anthu owona mtima kuti mphamvu ina yoposa yaumunthu inkalamulira chida chodzichepetsachi, ndipo kuitanidwa kunabwera kuchokera kumadera osiyanasiyana a New England kuti apite kukapereka umboni wake.

GSAM 239Ntchito Yamanja Ndi Tchimo

GSAM 239.2Posakhalitsa pambuyo pake Abiti Harmon analangizidwa m’masomphenya kupita ku Paris, Maine, kumene kunali anthu amene ankakhulupirira kuti kugwira ntchito yamanja kunali tchimo. Mkulu Stephens wa ku Woodstock, Maine, ndiye anali mtsogoleri wa kulakwitsa kumeneku ndipo ankakhudza kwambiri ena. Poyamba anali mlaliki wa Methodist, ndipo ankayesedwa ngati Mkhristu wodzichepetsa ndi wokhulupirika. Anapeza chidaliro cha ambiri chifukwa cha changu chake pa choonadi ndi moyo wake wooneka ngati woyera, zimene zinachititsa ena kukhulupirira kuti Mulungu ankamutsogolera mwapadera. Ambuye anapatsa Abiti Harmon chidzudzulo cha iye. Iye ananena kuti Stephens ankatsutsana ndi mawu a Mulungu mwa kupewa ntchito, kukakamiza ena kulandira zolakwa zake, ndi kudzudzula onse amene sanazilandire. Iye anakana maumboni onse amene Ambuye anapereka kuti am’tsimikizire za kulakwa kwake, ndipo anakana kuvomereza zolakwa zake. Anatsatira malingaliro ake ndipo anayenda maulendo otopetsa, akuyenda mtunda wautali kumene ankangolandira chipongwe, n’kuganiza kuti m’zonsezi ankavutika chifukwa cha Khristu. Nzeru ndi chiweruzo chake anazisiya pambali.

GSAM 239.3Ponena za umboni wa Abiti Harmon ndi zotsatira za nkhaniyi, ndigwira mawu m’kalata imene ndinalandira kuchokera kwa Mayi M. C. Truesdail, amene panthawiyo ankakhala ku Paris, Maine. Atapereka mfundo zina zogwirizana ndi zimene zili pamwambapa, iye anati:—

GSAM 240.1“Kuvomereza kunabwera kuchokera kwa onse kupatula mtsogoleri wawo, Jesse Stephens. Mlongo Harmon anamuchenjeza kuti ngati sadzichepetsa mwa kuvomereza zolakwa zake, posachedwapa ntchito yake idzatha. Onse anamvetsa kuti zimenezi zinali ulosi wakuti mwanjira ina adzadzipha.”

GSAM 240.2Zotsatirazi ndi zimene zinachitika pa nkhani yake:—

GSAM 240.3“Gulu lake laling’ono litamusiya, anayamba kukhala wachisoni, ndipo posakhalitsa anataya nzeru zake, nakana kudya chilichonse chophikidwa ndi oipa. Iye sanamve kuti ndabwerera kuchokera ku Massachusetts pamene ndinam’pitsera chakudya chake cha masana. Pamene anatambasula dzanja lake longa mafupa kudzera pa kabowo kakang’ono ka zenera, anafunsa kuti, ‘Kodi Mulungu wakutumiza ndi ichi, Mlongo Marion?’ Poona kuti ndinazengereza kuyankha, anakana kulawa. Mkhalidwe wake womvetsa chisoni, atatsekeredwa m’chipinda chaching’ono cha kwa mchimwene wake (wosakhulupirira), unandikumbutsa chenjezo limene anatumizidwa mwachifundo kuchokera kumwamba, limene iye anakana mouma khosi. Patapita masiku awiri kuchokera pa ulendo wachisoniwu anatengedwa kupita kwa banja lake, kumene posakhalitsa anathetsa moyo wake podzipha, napanga chingwe ndi zovala za pa bedi lake.”2

GSAM 240Ulosi Wokwaniritsidwa

GSAM 240.4M’chilimwe cha 1845, ataitanidwa ndi Otis Nichols, Abiti Harmon anapita ku Massachusetts, mlongo wake Sarah akumuperekeza. Anakhala kunyumba kwa banja la Bambo Nichols. Iye ndi mkazi wake ankakwera ngolo yawo n’kupita nawo kumalo osiyanasiyana kukachititsa misonkhano, kumene Abiti Harmon ankakapereka maumboni ake. Choncho anatha kupita ku Boston, Roxbury, ndi Carver. Pa ulendo wawo wachiwiri ku Boston, Mass., panachitika chochitika chosangalatsa kwambiri.

GSAM 240.5Ku Boston ndi m’madera ozungulira kunali gulu la anthu okonda kutengeka maganizo amene nawonso ankati kugwira ntchito kunali tchimo; uthenga wawo waukulu unali wakuti, “Gulitsani zimene muli nazo ndi kupereka zachifundo.” Iwo ankati anali m’chaka cha Jubile, kuti dziko liyenera kupuma, ndipo osauka ayenera kuthandizidwa popanda kugwira ntchito. Sargent, Robbins, ndi ena anali atsogoleri. Iwo ankadzudzula masomphenya kuti anali a mdierekezi, chifukwa zolakwa zawo zinali zitasonyezedwa. Ankakhala ankhanza kwa onse amene sanakhulupirire nawo.

GSAM 241.1Pamene Abiti Harmon ndi mlongo wake ankachezera kunyumba kwa Bambo Nichols, Sargent ndi Robbins anachokera ku Boston kudzapempha chisomo kwa iye, n’kunena kuti abwera kudzacheza ndi kugona naye usiku. Bambo Nichols anayankha kuti anali okondwa kuti abwera, chifukwa Abiti Sarah ndi Ellen Harmon anali m’nyumbamo, ndipo ankafuna kuti adziwane nawo. Iwo anasintha maganizo nthawi yomweyo, ndipo sanathe kukakamizidwa kulowa m’nyumbamo. Bambo Nichols anafunsa ngati Ellen akanatha kufotokoza uthenga wake ku Boston, ndipo ngati iwo akanamvetsera kenako n’kuweruza. “Inde,” iwo anati, “bwerani ku Boston Sabata yamawa [akutanthauza Lamlungu, chifukwa anali asanalandire Sabata]; tikufuna mwayi womumvetsera.”

GSAM 241.2Bambo Nichols anandifotokozera zimenezi kunyumba kwake ku Dorchester m’chaka cha 1858. Iye anati anakonza zonse kuti apite ku Boston m’mawa wa Sabata ndi ngolo yake kukatenga Abiti Harmon kupita naye ku msonkhano wokonzedwayo. Madzulo amenewo, pa pemphero la banja, iye anatengedwa m’masomphenya. Atatuluka m’masomphenyawo, anati, “M’bale Nichols, sindikupita ku Boston mawa; Ambuye andionetsa kuti ndiyenera kupita ku Randolph. Ali ndi ntchito yoti ndichite kumeneko.” Bambo Nichols anali wolemekeza kwambiri mawu ake. Analonjeza kumutengera ku Boston tsiku lotsatira, ndipo anafunsa mwachidwi kuti, “Ndichite chiyani ndi mawu anga kwa Sargent ndi Robbins?” “Osadandaula nazo,” anatero Abiti Harmon, “Ambuye andiuza kuti ndipite mbali inayo.” “Chabwino,” anatero Bambo Nichols, “sindikuzimvetsa.” “Ambuye anandionetsa kuti tidzamvetsa tikafika kumeneko,” anatero Abiti Harmon. “Chabwino,” anatero Bambo Nichols, “palibe njira yoti mukafike kumeneko pokhapokha tipite n’kukutengani, koma sindikudziwa mmene ndidzafotokozere nkhaniyi kwa abale ku Boston.”

GSAM 241.2Bambo Nichols anapitiriza kundiuza kuti “Mlongo Harmon anaona chinyengo chawo m’masomphenya, kuti sipadzakhala msonkhano ku Boston pa Sabata, kuti Sargent, Robbins, ndi ena otsutsa adzakumana ndi gulu lalikulu ku Randolph (mailosi khumi ndi atatu kuchokera ku Boston) pa Sabata; ndipo kuti tiyenera kukumana ndi otsutsawo ku Randolph, pa msonkhano wawo wa Sabata, ndipo kumeneko iye adzapatsidwa uthenga woti awauze, umene udzatsimikizira owona mtima ndi opanda tsankho ngati masomphenya ake anali ochokera kwa Ambuye kapena kwa Satana.” M’malo mopita ku Boston kenako ku Randolph, mtunda wa mailosi makumi awiri ndi awiri, anapita molunjika ku Randolph ndipo anafika pafupi ndi nthawi ya msonkhano. Kumeneko anapeza anthu omwewo amene anavomera kukumana nawo ku Boston. Pamenepo Bambo Nichols anati, “Tsopano ndikumvetsa.”

GSAM 242.1Kuyesayesa kwa Sargent ndi Robbins kuthawa umboni wa Abiti Harmon, komanso mmene iye anatsogoleredwera kuti akumane nawo, kunakhudza kwambiri maganizo a ena amene analipo. Ponena za msonkhanowo, ndigwira mawu nkhaniyo monga inafotokozedwera ndi Bambo Nichols:—

GSAM 242Zisonyezero Zodabwitsa

GSAM 242.2“Mlongo Ellen anatengedwa m’masomphenya ndi mawonetseredwe odabwitsa, ndipo anapitiriza kulankhula ali m’masomphenya ndi mawu omveka bwino, amene aliyense amene analipo ankawamva bwino, mpaka pafupi ndi kulowa kwa dzuwa. Sargent, Robbins, ndi French anakwiya kwambiri komanso kusokonezeka atamva Mlongo Ellen akulankhula ali m’masomphenya, ndipo ananena kuti zimenezo zinali za mdierekezi; anagwiritsa ntchito mphamvu zawo zonse za chikoka ndi za thupi pofuna kuwononga mphamvu ya masomphenyawo. Iwo ankagwirizana kuimba mokweza kwambiri, kenako ankasintha kulankhula ndi kuwerenga m’Baibulo mokweza, kuti Ellen asamveke, mpaka mphamvu zawo zinatha ndipo manja awo anayamba kunjenjemera moti sanathenso kuwerenga m’Baibulo. Koma pakati pa chisokonezo ndi phokoso lonselo, mawu omveka ndi okwera a Ellen, pamene ankalankhula ali m’masomphenya, anamveka bwino kwa onse amene analipo. Kutsutsa kwa amuna amenewa kunapitirira malinga ngati akanatha kulankhula ndi kuimba, ngakhale anzawo ena omwewo anawadzudzula ndi kuwapempha kuti asiye. Koma Robbins anati, ‘Mukugwada pamaso pa fano: mukulambira mwana wa ng’ombe wagolide.’”

GSAM 243.1“Bambo Thayer, mwini wa nyumbayo, sanakhutire kwathunthu kuti masomphenya ake anali a mdierekezi, monga Robbins ananenera. Ankafuna kuti ayesedwe mwanjira inayake. Anamva kuti masomphenya a mphamvu za Satana amayimitsidwa potsegula Baibulo ndi kuliyika pa munthu amene ali m’masomphenya, ndipo anafunsa Sargent ngati angayese mwanjira imeneyo, koma iye anakana. Pamenepo Bambo Thayer anatenga Baibulo lalikulu lolemera la banja, losindikizidwa pa mapepala opindidwa kawiri, limene linali patebulo ndipo sankagwiritsa ntchito kawirikawiri, analitsegula n’kuliyika lotseguka pachifuwa cha Ellen pamene anali m’masomphenya, pamene panthawiyo anali atatsamira kumbuyo pa khoma pakona ya chipindacho. Nthawi yomweyo Baibulo litaikidwa pa iye, anayimirira ndi kuyenda kupita pakati pa chipindacho, atagwira Baibulo lotseguka m’dzanja limodzi ndi kulikweza pamwamba momwe akanathera, maso ake akuyang’anabe m’mwamba, ndipo ananena mwaulemu kuti, ‘Umboni wouziridwa wochokera kwa Mulungu,’ kapena mawu a tanthauzo lomwelo. Kenako, pamene Baibulo linali litakwezedwa m’dzanja limodzi ndipo maso ake akuyang’ana m’mwamba, osati pa Baibulolo, anapitiriza kwa nthawi yaitali kutembenuza masamba ndi dzanja lina, n’kuloza ziganizo zina, ndi kunena molondola mawu ake ndi mawu aulemu. Ambiri amene analipo ankayang’ana ziganizo zimene chala chake chinaloza kuti aone ngati ankazinena molondola, chifukwa nthawi yomweyo maso ake anali akuyang’ana m’mwamba. Zina mwa ziganizo zimene anatchulazo zinali ziweruzo zotsutsana ndi oipa ndi onyoza Mulungu; zina zinali machenjezo ndi malangizo okhudza mkhalidwe wathu wa panopa.”

GSAM 243Masomphenya Ake Aatali Koposa, Oposa Maola Asanu ndi Limodzi

GSAM 243.2“M’khalidwe umenewu anapitiriza masana onse mpaka pafupi ndi kulowa kwa dzuwa, pamene anatulukamo m’masomphenya. Ellen ali m’masomphenya anayimirira ndi Baibulo lolemera lotseguka m’dzanja lake, n’kuyenda m’chipindacho akulankhula ziganizo za Malemba, ndipo Sargent, Robbins, ndi French anatonthola. Kwa nthawi yotsalayo iwo anasautsika, pamodzi ndi ena ambiri; koma anatseka maso awo n’kupirira popanda kuvomereza mmene ankamvera.”3

GSAM 244Ukwati wa Abiti Harmon

GSAM 244.1Pa Ogasiti 30, 1846, Abiti E. G. Harmon ndi Mkulu James White anakwatirana, ndipo pamodzi anagwira ntchito kuti uthenga upite patsogolo. M’chaka cha 1847 ntchito zawo zinali makamaka ku Maine ndi Massachusetts.

GSAM 244.2Pa Sabata yoyamba ya Epulo, Mayi White anapatsidwa masomphenya ochititsa chidwi kwambiri kunyumba kwa Stockbridge Howland ku Topsham, kumene misonkhano inkachitikira kawirikawiri panthawiyo. Masomphenyawa ndi amene anatchulidwa m’Zolemba Zoyambirira, pamene anaona malo opatulika ndi zipangizo zake, nthawi ya masautso, oyera akuthawa m’mizinda, oipa akuwazungulira, kupulumutsidwa kwawo pa mawu a Mulungu, chaka cha chisangalalo, kudza kwa Ambuye m’galeta la mitambo, ndi zina zotero. Kungakhale kwabwino kuzindikira zina mwa mayendedwe ake pamene anali m’masomphenyawa.

GSAM 244Ma Baibulo Ambiri Ogwiritsidwa Ntchito M’masomphenya

GSAM 244.3Mayi Frances Lunt (mwana wamkazi wa S. Howland), pa Januwale 19, 1890, anandiuza kuti:

GSAM 244.3“Pambali pa chipinda chimene misonkhano inkachitikira panali tebulo limene linali ndi mabuku osiyanasiyana, ndipo pakati pawo panali ma Baibulo angapo a kukula kwachibadwa. Ali m’masomphenya, Mayi White anayimirira, anapita patebulopo, anatenga Baibulo limodzi osakhudza buku lina lililonse, ndipo analigwira lotseguka pamwamba pa mutu wake ndi dzanja lamanzere. Chala cholozera cha dzanja lamanja chinali kuloza pa lemba la Malemba limene ankabwereza, pamene anaimirira pamaso pa munthu amene lembalo linali lake; kenako anaika buku lotsegukalo pachifuwa cha munthu amene ankamubwerezera lembalo. Atabwerera patebulo, anatenga Baibulo lina ndipo mwanjira yomweyo anabwereza lemba lina la Malemba, n’kuika Baibulo lotseguka pachifuwa cha munthu amene ankalankhula naye. Anachita zimenezi kwa anthu pafupifupi asanu ndi limodzi; kenako, mwachisomo, anakhala pampando, pamene maso ake nthawi yonse ankayang’ana m’mwamba ndi kutali ndi bukulo.”

GSAM 245.1Pa nkhani imeneyi, Mayi Truesdail akunena kuti:

GSAM 245.1“Ndinalipo [Epulo, 1847] pamene Mlongo White anapita patebulo n’kutenga Baibulo limodzi pambuyo pa lina pakati pa mabuku amene anali patebulopo, n’kuliika pa chifuwa cha munthu amene anali ndi lemba la Malemba loperekedwa kwa iye. Zimenezi zinachitika pamene maso ake anali atakwezedwa kulinga kumwamba. Pa nthawi imeneyi anagwira Baibulo pamwamba pa mutu wake akulankhula nane; kenako analiika pachifuwa changa. Lemba limene ndinapatsidwa linali 2 Akorinto 6:17.”4

GSAM 245.2M’kalata yochokera kwa Mayi Frances Lunt, anapereka mayina a anthu atatu amene analipo pa nthawi imeneyi, ndipo ma Baibulo anaikidwa pa zifuwa zawo pamene Mayi White ankawalankhula za lemba la aliyense; pakati pa mayinawo panali a Mayi Truesdail.

GSAM 245Ntchito Yoyamba Inali Pakati pa Okhulupirira za Kudza Kwachiwiri

GSAM 245.3Ntchito ya Abiti Harmon, motsogozedwa ndi mphatso ya uneneri, kuyambira Januwale, 1845, mpaka m’masika a 1846, pafupifupi miyezi khumi ndi isanu ndi itatu, inali pakati pa “okhulupirira” za kudza kwa Khristu kwapafupi, amene anali nawo kale. Pambuyo pa kutha kwa masiku 2300 (Okutobala 22, 1844), kufikira chifukwa cha kukhumudwa kwawo ndi chikhalidwe cha chochitika chimene chinachitika panthawiyo zitamveka, okhulupirirawo akanakhala pa ngozi yosochera n’kulowa m’maganizo olakwika, kapena kusiya kwathunthu zimene anakumana nazo kale. Uthenga wake unali kwa anthu oterowo: “Gulu limene linachitika kale linali la Mulungu. Gwiritsitsani chikhulupiriro chanu. Ambuye akadali ndi ntchito kwa anthu ake. Phunzirani Baibulo. Fufuzani mawuwo, ndipo mudzapeza kuunika.”

GSAM 245.4Malangizo amenewa akugwirizana ndi dongosolo la Ambuye. Cholinga chake chakhala nthawi zonse chakuti mauthenga ake apadera kwa anthu ake, pa nthawi yawo, atulutsidwe m’mawu ake; kenako mphatso ya uneneri imabwera “monga chachiwiri” kuti itsimikizire ndi kulimbikitsa okhulupirira.

GSAM 246.1Chitsanzo chochititsa chidwi cha mfundo imeneyi chikupezeka pa nkhani ya Korneliyo, monga zalembedwera m’Machitidwe a Atumwi. Mngelo wa Mulungu anaonekera kwa iye n’kum’patsa masomphenya m’nyumba yake. Mngeloyo ankadziwa bwino choonadi cha uthenga wabwino ndipo akanatha kuchiphunzitsa Korneliyo, koma anatumidwa kukatumikira munthu amene anali wolowa cholowa cha chipulumutso, mwa kum’patsa Korneliyo masomphenya. Anamutsimikizira kuti mapemphero ake ndi kudzipereka kwake zinalandiridwa ndi Ambuye. Mngeloyo sanamulalikire uthenga wabwino, koma anangomuuza kuti aitane Petro, amene anali kukhala kwa Simoni wofufuta zikopa ku Yopa. Petro anabwera ndipo, kuchokera m’Malemba, analengeza kwa Korneliyo uthenga wabwino wa Khristu.

GSAM 246Udindo wa Mphatso ya Uneneri

GSAM 246.2Pa mfundo imeneyi, ndi bwino kuzindikira dongosolo limene mphatso zinakulira, monga Ambuye analifotokozera m’mawu ake. Paulo akunena za zimenezi m’kalata yake kwa Akorinto, pamene akuti, “Mulungu waika ena mu mpingo, choyamba atumwi, chachiwiri aneneri.”5

GSAM 246.3Tikayang’ana mawu a mtumwiyo okhudza ubale wa mphatso zimenezi pa ntchito ya uthenga wabwino, timazindikira nthawi yomweyo chifukwa chake dongosololi limatsatiridwa. Poyerekezera mphatso zimenezi, Paulo akuti: “Chifukwa chake malilime ali chizindikiro, osati kwa iwo akukhulupirira, koma kwa osakhulupirira; koma kunenera sikuli kwa iwo osakhulupirira, koma kwa iwo akukhulupirira.”6 Dongosolo la Ambuye ndi lakuti mauthenga ake apadera kwa dziko atulutsidwe m’mawu ake; choncho amatsogolera anthu kufufuza Malemba ndi kupita ngati atumwi, atanyamula mauthenga a Ambuye, kuwalengeza kuchokera m’Baibulo limene layesedwa kwa mibadwo yambiri. Pamene anthu akukhala okhulupirira, mphatso ya uneneri imabwera “monga chachiwiri,” ikukwaniritsa gawo lake “kuti oyera mtima akhale angwiro, kuti agwire ntchito ya utumiki, kuti thupi la Khristu limangidwe.”7

Notes

  1. Ahebri 10:32, 33. ↩
  2. Kuchokera m’kalata ya Mayi M. C. Truesdail, Jan. 27, 1891. ↩
  3. Mphatso Zauzimu, Voliyumu 2, tsamba 79 ↩
  4. Kalata ya Mayi M. C. Truesdail, pa Januwale 27, 1891. ↩
  5. 1 Akorinto 12:28. ↩
  6. 1 Akorinto 14:22. ↩
  7. Aefeso 4:12. ↩

Note

Back