Mutu 22 — Kukhazikitsa dongosolo la mpingo
GSAM 343.1“Chifukwa cha ichi ndinakusiya ku Krete, kuti ukonze zinthu zosowa, ndi kuika akulu m’mzinda uliwonse, monga ndinakulamulira.”1
GSAM 343.2Pa kupita patsogolo kwa uthenga wa mngelo wachitatu, panapita zaka khumi ndi ziwiri (kuyambira 1846 mpaka 1858) anthu athu asanaone kuti panafunika mgwirizano wina wokhazikitsidwa mwadongosolo, kuposa kungokhulupirira choonadi ndi kukondana monga Akhristu. Ngakhale kuti Ambuye anali atalankhula ndi anthu ake pa nkhani imeneyi kudzera mwa mphatso ya uneneri, zinaoneka kuti panafunika kukumana ndi mavuto ena kuti azindikire bwino kufunika kokhazikitsa mabungwe a mipingo ya m’zigawo, mipingo, ndi mabungwe osamalira zinthu zakuthupi za ntchito ya Mulungu.
GSAM 343Kutsutsa Kukhazikitsa Dongosolo
GSAM 343.3M’mawu a m’munsi pa tsamba 12 la Chowonjezera pa Zokumana Nazo ndi Masomphenya, losindikizidwa mu 1854, Mkulu James White akuti:—
GSAM 343.4“Nthawi itadutsa mu 1844 panali chisokonezo chachikulu, ndipo ambiri ankatsutsa kukhazikitsa dongosolo la mtundu uliwonse, ponena kuti zimenezi sizigwirizana ndi ufulu wangwiro wa uthenga wabwino! Mayi White ankatsutsa nthawi zonse kutengeka mtima kosayenera m’chipembedzo kwa mtundu uliwonse, ndipo kuyambira kale ananena kuti panafunika dongosolo lina loletsa ndi kuthetsa chisokonezo. Ndi ochepa masiku ano amene angazindikire kulimba mtima kumene kunafunika panthawiyo kuti iye akhalebe pa maganizo akewo potsutsana ndi kusowa kwa dongosolo kumene kunafala.”
GSAM 344.1Mgwirizano umene wakhalapo pakati pa a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri walimbikitsidwa kwambiri ndi kusungidwa ndi machenjezo ndi malangizo ake operekedwa pa nthawi yoyenera.
GSAM 344George Storrs pa Nkhani ya Kukhazikitsa Dongosolo
GSAM 344.2Mawu otsatirawa a George Storrs, olembedwa mu 1844, asonyeza zimene ankaphunzitsidwa pa nkhani ya kukhazikitsa dongosolo anthu amene anachoka m’mipingo chifukwa cha kulalikidwa kwa kudza kwachiwiri:—
GSAM 344.3“Samalani kuti musafune kukhazikitsa mpingo wina. Palibe mpingo umene ungakhazikitsidwe ndi nzeru zopangidwa ndi munthu osasanduka Babulo nthawi yomweyo umene wakhazikitsidwa. Ambuye anakhazikitsa mpingo wake ndi zomangira zolimba za chikondi. Palibe zomangira zolimba kuposa zimenezo zimene zingapangidwe; ndipo ngati zomangira zotero sizingagwirizanitse anthu odzitcha otsatira a Khristu, iwo amasiya kukhala otsatira ake, ndipo amangogwa kuchoka m’thupilo.”2
GSAM 344Dongosolo M’nthawi ya Atumwi
GSAM 344.4Monga tanena kale, a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri anakhala zaka zambiri opanda dongosolo lililonse lokhazikitsidwa, ngakhale kukhazikitsa dongosolo la mpingo komwe kunalibe. Aliyense amene anali ndi kulimba mtima kolandira choonadi ndi kuchimvera ngakhale kuti panali kutsutsidwa kochokera kunja, ankaonedwa kuti anali woona mtima ndi woyenera kukondedwa ndi kulandiridwa mu chiyanjano cha Akhristu. M’masiku a atumwi inafika nthawi imene panafunika “kukonza zinthu zosowa.”3 Cha m’ma 65 A.D. Tito anapatsidwa ulamuliro “kuika akulu m’mzinda uliwonse” umene munali okhulupirira, ndipo Timoteyo analandira malangizo ambiri okwanira pa nkhaniyi.4
GSAM 344Mkulu White pa Nkhani ya Kukhazikitsa Dongosolo
GSAM 344.5Mawu otsatirawa a Mkulu James White pa nkhani ya kukhazikitsa dongosolo ndi kulanga anaonekera mu Ndemanga ndi Mthenga ya 4 Januwale, 1881:—
GSAM 345.1“Dongosolo linapangidwa kuti anthu achite zinthu mogwirizana, ndiponso kuti liwateteze kwa onyenga. Silinalinganizidwe konse kukhala chikwapu chokakamiza anthu kumvera, koma kuti liteteze anthu a Mulungu. Khristu sakakamiza anthu ake; amawaitana. ‘Nkhosa zanga zimamva mawu anga, ndipo ine ndimazidziwa, ndipo zimanditsata.’ Mutu wathu wamoyo amatsogolera, ndipo amaitana anthu ake kuti amutsate.
GSAM 345.2“Zikhulupiriro zokhazikitsidwa ndi anthu sizingabweretse mgwirizano. Kukakamiza kwa mpingo sikungapangitse mpingo kukhala thupi limodzi. Khristu sanalinganize konse kuti maganizo a anthu aumbidwe kuti akhale oyenera kumwamba ndi mphamvu ya maganizo a anthu ena. ‘Mutu wa mwamuna aliyense ndiye Khristu.’ Mbali yake ndiyo kutsogolera, kuumba, ndi kusindikiza chifaniziro chake pa olowa m’ulemerero wosatha. Ngakhale dongosolo litakhala lofunika motani poteteza mpingo ndi kuchititsa anthu kuchita zinthu mogwirizana, lisafike pochotsa chilango m’manja mwa Mbuye.
GSAM 345Mgwirizano Pakati pa Malire Awiri
GSAM 345.3“Pakati pa malire awiri a kukakamiza kwa mpingo ndi kudziimira kopanda chiyero timapezapo chinsinsi chachikulu cha mgwirizano ndi kugwira ntchito bwino mu utumiki ndi mu mpingo wa Mulungu. Taitanidwa kulingalira zimenezi m’pempho lozama kwambiri la mtumwi wolemekezeka Petro kwa akulu a m’nthawi yake: ‘Akulu amene ali mwa inu ndiwadandaulira, ine mkulu mnzawo, ndi mboni ya zowawa za Khristu, ndiponso wogawana nawo ulemerero umene udzavumbulutsidwa: wetani gulu la nkhosa za Mulungu limene lili pakati panu, ndi kuliyang’anira, osati mokakamizidwa, koma mwaufulu; osati chifukwa cha phindu lonyansa, koma ndi mtima wofunitsitsa; osati monga ochita ufumu pa cholowa cha Mulungu, koma kukhala zitsanzo kwa gulu la nkhosa. Ndipo pamene M’busa Wamkulu adzaonekera, mudzalandira korona wa ulemerero wosafota. Momwemonso, inu achinyamata, gonjerani akulu. Inde, nonsenu gonjeranani wina ndi mnzake, ndipo valani kudzichepetsa; pakuti Mulungu amatsutsa odzikuza, koma amapatsa chisomo odzichepetsa. Chifukwa chake dzichepetseni pansi pa dzanja lamphamvu la Mulungu, kuti akakukwezeni pa nthawi yoyenera.’5
GSAM 346Kuphweka ndi Maonekedwe a Dongosolo la Chipangano Chatsopano
GSAM 346.1“Anthu amene analemba dongosolo lovomerezedwa ndi a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri anayesetsa kuikamo, monga mmene akanathera, kuphweka kwa mawu ndi kwa maonekedwe kumene kumapezeka m’Chipangano Chatsopano. Pamene mzimu wa uthenga wabwino uonekera kwambiri, ndipo dongosololo likhala losavuta kwambiri, m’pamenenso limagwira ntchito bwino kwambiri.
GSAM 346.2“Msonkhano Waukulu umayang’anira ntchito yonse m’nthambi zake zonse, kuphatikizapo mabungwe a mipingo ya m’zigawo. Bungwe la mipingo ya m’chigawo limayang’anira nthambi zonse za ntchito m’chigawomo, kuphatikizapo mipingo ya m’chigawomo. Ndipo mpingo ndi gulu la Akhristu ogwirizana ndi pangano losavuta la kusunga malamulo a Mulungu ndi chikhulupiriro cha Yesu.
GSAM 346Atsogoleri a Mpingo Ndi Atumiki
GSAM 346.3“Atsogoleri a mpingo wa pamalo amodzi ndi atumiki a mpingowo, si ambuye oti awulamulire mokakamiza. ‘Wamkulu mwa inu adzakhala mtumiki wanu.’6 Atsogoleri amenewa ayenera kukhala zitsanzo za kuleza mtima, kukhala maso, kupemphera, kukoma mtima, ndi kupatsa mowolowa manja kwa mamembala a mpingo, ndipo ayenera kusonyeza kwambiri kwa amene amawatumikira chikondi chimene chimaonekera m’moyo ndi m’ziphunzitso za Ambuye wathu.”
GSAM 346Umboni Woyamba pa Nkhani ya Dongosolo
GSAM 346.4Mu Chowonjezera pa Zokumana Nazo ndi Masomphenya, losindikizidwa mu 1854, muli malangizo ena apadera pa nkhani ya dongosolo la uthenga wabwino. Pa tsamba lakhumi ndi chisanu timawerenga zotsatirazi:—
GSAM 346.5“Mpingo uyenera kuthawira ku mawu a Mulungu, ndi kukhazikika pa dongosolo la uthenga wabwino, limene lanyalanyazidwa ndi kusiyidwa. Zimenezi n’zofunika koposa kuti mpingo ufike pa umodzi wa chikhulupiriro.”
GSAM 347Dongosolo Lifunika Pamene Mapeto Ayandikira
GSAM 347.1Mu umboni woperekedwa pa 23 Disembala, 1860, timawerenga kuti:
GSAM 347.1“Pamene tikuyandikira mapeto a nthawi, Satana akutsika ndi mphamvu yaikulu, podziwa kuti nthawi yake ndi yaifupi. Makamaka adzagwiritsa ntchito mphamvu yake pa otsala. Adzawachitira nkhondo, ndi kuyesetsa kuwagawa ndi kuwabalalitsa, kuti afooke ndi kugonjetsedwa. Anthu a Mulungu ayenera kuchita zinthu mozindikira, ndipo ayenera kukhala ogwirizana m’kuyesetsa kwawo. Ayenera kukhala a mtima umodzi, ndi a chiweruzo chimodzi; pamenepo kuyesetsa kwawo sikudzamwazikana, koma kudzathandiza mwamphamvu kumanga ntchito ya choonadi cha nthawi ino. Dongosolo liyenera kusungidwa, ndipo payenera kukhala mgwirizano polisunga, apo ayi Satana adzapeza mwayi wowavulaza.”7
GSAM 347Dongosolo la Angelo Liyenera Kutsanziridwa
GSAM 347.2Mu Umboni Na. 14, wosindikizidwa mu 1868, timawerenga kuti: “Tikamatsanzira kwambiri mgwirizano ndi dongosolo la khamu la angelo, kuyesetsa kwa atumiki akumwambawa potithandiza kudzapambana kwambiri. Ngati sitikuona kufunika kochita zinthu mogwirizana, ndipo tichita zinthu mopanda dongosolo, mopanda kudziletsa, ndi mopanda kulinganiza, angelo, amene ali olinganizidwa bwino ndi kuchita zinthu mwa dongosolo langwiro, sangathe kutigwirira ntchito mopambana. Amachoka ndi chisoni, pakuti sanapatsidwe ulamuliro wodalitsa chisokonezo, kusokonekera, ndi kusowa kwa dongosolo.
GSAM 347Mulungu Akadali Mulungu wa Dongosolo
GSAM 347.3“Kodi Mulungu wasintha ndi kuleka kukhala Mulungu wa dongosolo? Ayi; ali yemweyo m’nyengo ino monga m’nyengo yakale. Paulo akuti, ‘Mulungu si woyambitsa chisokonezo, koma wa mtendere.’ Amafuna dongosolo mosamalitsa tsopano monga mmene ankafunira kalelo. Ndipo afuna kuti tiphunzire za dongosolo ndi kulinganiza kuchokera ku dongosolo langwiro limene anakhazikitsa m’masiku a Mose kuti lithandize ana a Israyeli.”8
GSAM 348Pemphero la Khristu Lopempha Dongosolo
GSAM 348.1Mu umboni wolembedwa mu 1882 tikuona maganizo omwewo akunenedwa m’mawu awa,
GSAM 348.1“Cholinga chachikulu cha pemphero lomaliza la Mpulumutsi wathu lopempherera ophunzira ake asanapachikidwe chinali chakuti mgwirizano ndi chikondi zikhalepo pakati pawo.... ‘Sindipempherera awa okha, koma nawonso amene adzakhulupirira Ine mwa mawu awo; kuti onse akhale amodzi; monga Inu, Atate, muli mwa Ine, ndi Ine mwa Inu, kuti iwonso akhale amodzi mwa Ife; kuti dziko lapansi likhulupirire kuti Inu munandituma.’”9
GSAM 348Kuopsa kwa Munthu Kudziimira Payekha
GSAM 348.2Mu 1885 umboni uwu unaperekedwa:
GSAM 348.2“Pali mfundo imodzi imene iyenera kusamalidwa, ndiyo ya munthu kudziimira payekha. Monga asilikali m’gulu lankhondo la Khristu, tiyenera kuchita zinthu mogwirizana m’magawo osiyanasiyana a ntchito.”10
GSAM 348Satana Amakondwera Kugwetsa Dongosolo
GSAM 348.3Mu umboni wapadera wosindikizidwa mu 1895 timawerenga kuti,
GSAM 348.3“Ha, Satana angakondwere kwambiri kulowa pakati pa anthu awa, ndi kusokoneza dongosolo la ntchito pa nthawi imene dongosolo lokhazikika bwino lili lofunika, ndipo lidzakhala mphamvu yaikulu kwambiri yoletsa magulu onyenga kuuka, ndi kutsutsa zonena zosachirikizidwa ndi mawu a Mulungu. Tifuna kugwira zingwe molingana, kuti dongosolo la malamulo ndi kulinganiza lisagwe.”
GSAM 348Kuvomereza Atumiki
GSAM 348.4Imodzi mwa mfundo zoyambirira zofunika kuiganizira pokhazikitsa dongosolo pakati pa anthu athu, mogwirizana ndi maumboni amene tangotchulawa, inali njira ina yovomerezera anthu amene ankalalikira uthenga. Kuyambira 1850 mpaka 1861 njira imene anatsatira inali kupatsa atumiki amene anasonyeza mphatso yawo, amene zinaonekeratu kuti Ambuye anawavomereza, ndipo anali ogwirizana ndi ntchito yonse, khadi lowavomereza kuti alandiridwe mu chiyanjano cha anthu a Ambuye kulikonse, longonena kuti anali ovomerezedwa m’ntchito ya utumiki wa uthenga wabwino. Makhadi amenewa ankalembedwa tsiku ndi kusainidwa ndi atumiki awiri otsogola, amene anthu athu ankawadziwa kuti anali atsogoleri m’ntchitoyo.
GSAM 349Kusamalira Atumiki pa Zosowa Zawo
GSAM 349.1M’nyengo yozizira ya 1858-59 panaperekedwa malangizo akuti m’Baibulo muli dongosolo lokwanira losamalira atumiki pa zosowa zawo, ndipo kuti anthu athu akaphunzira nkhaniyi motsatira Malemba adzapeza dongosololo. Choncho phunziro la Baibulo linachitika ku Battle Creek, motsogozedwa ndi Mkulu J. N. Andrews. Pambuyo pophunzira Malemba mosamala ndi kupemphera, nkhani inakonzedwa ndi kusindikizidwa mu Ndemanga ndi Mthenga ya 3 Febuluwale, 1859, yosonyeza dongosolo lokhala ndi mfundo ya kupereka chakhumi. Mawu pa nkhani imeneyi anaperekedwa kwa gulu lalikulu la anthu athu, omwe anasonkhana pa msonkhano wa onse ku Battle Creek, Mich., pa 6 Juni, 1859, ndipo anthu onse a msonkhanowo anawavomereza mogwirizana poponya mavoti.
GSAM 349Dongosolo Lokhazikitsidwa Layamikiridwa
GSAM 349.2Mu Umboni Na. 6, wa 1861, Ambuye analankhula motere kudzera mwa Mayi White, pa za dongosolo limene a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri anavomereza:
GSAM 349.2“Musabere Mulungu mwa kumumana chakhumi ndi zopereka zanu. Udindo woyamba wopatulika ndiyo kupereka kwa Mulungu gawo loyenera. Musalole wina aliyense kubwera ndi zofuna zake ndi kukutsogolerani kuti mubere Mulungu. Musalole ana anu kuba zopereka zanu pa guwa la Mulungu kuti azipindulitse okha.
GSAM 349Dongosolo la chakhumi lokulitsa khalidwe
GSAM 349.3“Ndinaona kuti dongosolo la chakhumi limeneli lidzakulitsa khalidwe ndi kuonetsa mkhalidwe weniweni wa mtima. Ngati nkhaniyi iperekedwa kwa anthu monga ilili, ndipo asiyidwe kusankha okha, adzaona nzeru ndi dongosolo m’dongosolo la chakhumi.”
GSAM 349.4M’njira imeneyi dongosolo la zachuma linakhazikitsidwa pakati pa a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri, kuti lithandize ntchito ya utumiki, ndipo tsopano likugwiritsidwa ntchito ndi anthu athu padziko lonse lapansi.
GSAM 350.1Mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa Julayi 21, 1859, chifukwa cha malangizo amene anaperekedwa kale kudzera mu Maumboni kwa Mpingo, kunaperekedwa koyamba lingaliro lakuti chigawo chilichonse chichite msonkhano wapachaka umene ntchito ikonzedwe mosamala; motero chisokonezo chimene chinkakhalapo kawirikawiri m’njira ya ntchito ya atumiki chipewedwe, ndipo dongosolo ndi njira zisungidwe m’ntchito yathu. Lingaliro limeneli linkayang’ana kwenikweni ku kukhazikitsidwa kwa mabungwe a mipingo ya m’chigawo.
GSAM 350Kusamalira katundu wa mpingo
GSAM 350.2Pamene uthenga unapita patsogolo ndipo chiwerengero chinawonjezeka, mwachibadwa katundu anasonkhana, ndipo zimenezi zinachititsa kuganizira za kusunga katundu wa mpingo mwalamulo. M’nkhani yochokera kwa Mkulu White, yopezeka mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa Febuluwale 23, 1860, timawerenga izi:—
GSAM 350.3“Komabe, tikuyembekeza kuti nthawi siili kutali pamene anthu awa adzakhala pa udindo wofunikira kuti athe kuyika inshuwaransi pa katundu wa mpingo, kusamalira nyumba zathu zolambiriramo moyenera, ndiponso kuti amene akulemba ma wilo ndi kufuna kutero athe kupereka gawo lina ku dipatimenti yosindikiza. Tikupempha alaliki athu ndi abale otsogola kuti alabadire nkhaniyi. Ngati wina akutsutsa malingaliro athu, chonde alembe dongosolo limene ife monga anthu tingatsatire?”
GSAM 350Kukhazikitsa mwalamulo kuvomerezedwa
GSAM 350.4M’nyengo ya chilimwe ya chaka chino, nkhaniyi inakambidwa mwaubwenzi pang’ono kapena kwambiri mu Ndemanga ndi Mthenga. Ndipo pa msonkhano waukulu wa oimira anthu athu ochokera ku Michigan ndi zigawo zina zingapo, umene unachitikira ku Battle Creek kuyambira pa Seputembala 28 mpaka Okutobala 1, nkhaniyi inaganiziridwa moona mtima, ndipo panali kukambirana kwathunthu ndi momasuka za kukhazikitsa mwalamulo bungwe losunga ofesi ndi katundu wina wa mpingo—nyumba zolambiriramo ndi zina zotero. Kukambiranaku kwalembedwa motalika mu Ndemanga ndi Mthenga, Vol. 16, Na. 21, 22, ndi 23, zotulutsidwa pa Okutobala 9, 16, ndi 23, 1860.
GSAM 351.1Chifukwa cha zokambirana pa msonkhanowu, anavota mogwirizana kuti akhazikitse mwalamulo bungwe losindikiza mabuku, ndipo kuti bungwe loterolo likhazikitsidwe mwamsanga, msonkhano unakhazikitsa komiti ya anthu asanu.
GSAM 351Dzina la chipembedzo
GSAM 351.2Msonkhanowu unaganiziranso za dzina limene anthu athu ayenera kutchedwa. Izi zinachititsanso malingaliro osiyanasiyana, ena kupempha dzina lina ndipo ena lina. Pamene “Mpingo wa Mulungu” unaperekedwa, anakana chifukwa sunasonyeze mbali zapadera za chikhulupiriro chathu; pamene dzina lakuti “a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri” silinangofotokoza chikhulupiriro chathu chakuti Khristu akubwera posachedwa, komanso linaonetsa kuti ndife osunga Sabata la tsiku lachisanu ndi chiwiri. Msonkhanowo unagwirizana kwambiri ndi dzina lomalizali kotero kuti litaperekedwa kuti livoteredwe, munthu mmodzi yekha anavota motsutsa, ndipo posakhalitsa anachotsa kutsutsa kwake.
GSAM 351Dzinali lavomerezedwa
GSAM 351.3Mu Umboni Na. 6, timawerenga:
GSAM 351.3“Palibe dzina limene tingatenge limene lingakhale loyenera, koma limene likugwirizana ndi kuvomereza kwathu, limafotokoza chikhulupiriro chathu, ndipo limatisiyanitsa monga anthu apadera....
GSAM 351.4“Dzina lakuti M’Adventist wa tsiku lachisanu ndi chiwiri limabweretsa patsogolo mbali zoona za chikhulupiriro chathu, ndipo lidzachititsa munthu wofufuza kuzindikira choonadi. Monga muvi wochokera mu chikwama cha mivi cha Ambuye, lidzavulaza olakwa malamulo a Mulungu, ndipo lidzawatsogolera ku kulapa kulinga kwa Mulungu ndi ku chikhulupiriro mwa Ambuye wathu Yesu Khristu.”
GSAM 351.4Zotsatira za umboniwo zinali kuthetsa kwamuyaya funso limeneli m’maganizo a okhulupirira.
GSAM 351Ntchito ya mphatso yeniyeni
GSAM 351.5Kodi uwu si udindo wapadera wa kuonekera kwa mphatso za Mzimu wa Mulungu? Paulo ananena kuti zinaikidwa mu mpingo “kuti akonzeke oyera mtima, kuti agwire ntchito ya utumiki, kuti alimbitse thupi la Khristu, kufikira tonse tifike mu umodzi wa chikhulupiriro,” ndi zina zotero.11 N’zoyenera kwambiri kuti okhulupirira atafufuza kuwala mwa pemphero ndi kudzichepetsa, Mzimu uyankhule n’kunena kuti, “Iyi ndiyo njira; mfundo zanu ndi zolondola;” ndipo kenako “ulimbitse” mpingo mopitirira, monga pa nkhaniyi, powauza tanthauzo lenileni la funsolo ndi zina mwa zotsatira zabwino zimene zidzachokera pa zosankha zawo.
GSAM 352Kukhazikitsa dongosolo la mpingo
GSAM 352.1M’mawu amene Mkulu White analankhula pamaso pa Msonkhano Waukulu ku Battle Creek mu Epulo, 1861, ndipo anasindikizidwa mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa Juni 11, 1861, anayambitsa lingaliro la kukhazikitsa dongosolo lathunthu la mipingo yathu. Mwa pempho, atumiki asanu ndi anayi anachita kalasi ya Baibulo kuti afunefune kuwala pa nkhaniyi, ndipo Msonkhano unawapempha kusindikiza mu Ndemanga ndi Mthenga zotsatira za kufufuza kwawo. Atapereka umboni wa m’Malemba wokhudza dongosolo la mpingo ndi akuluakulu a mpingo, anaganizira za kuimira mofanana kwa zigawo zosiyanasiyana mu Msonkhano Waukulu, komanso kuimira koyenera ndi kofanana kwa mipingo m’mabungwe a mipingo ya m’chigawo. Kwenikweni, uku kunali koyamba kuyambitsidwa kwa lingaliro lakuti nthumwi zisankhidwe moyenera kupita ku mabungwe akuluakulu, pa chiŵerengero chofanana chimene chingavomerezedwe.
GSAM 352Bungwe la mipingo ya m’chigawo cha Michigan lakhazikitsidwa
GSAM 352.2Pa Okutobala 6, 1861, bungwe la mipingo ya m’chigawo cha Michigan linakhazikitsidwa posankha wapampando, mlembi, ndi komiti ya akuluakulu atatu. Mwa voti ya msonkhano, analimbikitsa kuti mipingo ilowe m’bungwe, potsatira pangano la mpingo ili:—
GSAM 352.3“Ife amene tasaina pansipa tikudziphatikiza pamodzi kukhala mpingo, titenga dzina lakuti a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri; tikulonjeza kusunga malamulo a Mulungu ndi chikhulupiriro cha Yesu Khristu.”
GSAM 353Zikalata za atumiki
GSAM 353.1Pa msonkhanowu, kwa nthawi yoyamba anaganiza kuti zikalata ziperekedwe kwa atumiki onse a Adventist a tsiku lachisanu ndi chiwiri m’chigawochi amene anali ndi mbiri yabwino, ndipo atumiki azinyamula mapepala okhala ndi satifiketi ya kudzozedwa ndi zikalata zosainidwa ndi wapampando ndi mlembi wa msonkhano, zimene ziyenera kukonzedwanso chaka chilichonse.
GSAM 353.2Anavotanso kuti komiti isankhidwe yokonzekera mawu ofotokozera anthu athu njira yotsatira pokhazikitsa mipingo. Mawu amenewa anasindikizidwa mu Ndemanga ndi Mthenga ya pa Okutobala 15, 1861.
GSAM 353Zikalata za nthumwi
GSAM 353.3M’mwezi wa Seputembala, 1862, bungwe la mipingo ya m’chigawo cha Michigan linachita msonkhano wake woyamba ku Monterey. Pamenepa kwa nthawi yoyamba panaperekedwa lingaliro lolandira mipingo m’mabungwe monga mmene mamembala amavoteredwa kulowa m’mipingo. Popeza mipingo khumi ndi isanu ndi iwiri m’chigawochi inali itakhazikitsidwa kale, mwa voti inalowetsedwa m’bungwelo; ndipo mamembala onse a mipingoyi amene analipo analandiridwa kukhala nthumwi.
GSAM 353Malipiro a atumiki
GSAM 353.4Pa msonkhanowu panavomerezedwanso dongosolo lolipira atumiki ndalama inayake pa sabata chifukwa cha ntchito imene agwira. Atumikiwo ankafunika kupereka lipoti la nthawi imene anathera pa ntchito m’bungwelo, limodzi ndi ndalama zimene analandira ndi zimene anawononga; ndipo bungwe limene linalandira lipotilo linkayenera kukonza bwino mawerengedwewo.
GSAM 353Zikalata zoperekedwa ndi nthumwi kwa nthawi yoyamba
GSAM 353.5Pa Meyi 20, 1863, Msonkhano Waukulu unachitikira ku Battle Creek, Mich. Uwu unali msonkhano woyamba wa bungwelo umene nthumwi zinanyamula zikalata zochokera ku zigawo zawo. Komabe, kuimirako sikunali kozikidwa pa chiŵerengero cha anthu. Zigawo zimene zinayimiridwa panthawiyi zinali Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, ndi Ohio.
GSAM 354Malamulo a Msonkhano Waukulu ndi mabungwe a mipingo ya m’chigawo
GSAM 354.1Pa Meyi 21, Msonkhano Waukulu unakhazikitsa lamulo la bungwe, ndipo tsiku lomwelo unalimbikitsa malamulo a mabungwe a mipingo ya m’chigawo. Linakhazikitsidwa pa msonkhano wa bungwe la mipingo ya m’chigawo cha Michigan. Malamulowa anakhazikitsa chiŵerengero cha anthu monga maziko oimira nthumwi m’mabungwe a mipingo ya m’chigawo ndi mu Msonkhano Waukulu. Lamulo la bungwe la m’chigawo limene linavomerezedwa pamenepo lili pafupifupi lofanana ndi limene likugwiritsidwa ntchito tsopano ndi mabungwe athu a m’madera makumi asanu ndi awiri ndi awiri padziko lonse lapansi.
GSAM 354.2Pa nthawi ya Msonkhano Waukulu m’nyengo ya masika ya 1864, kwa nthawi yoyamba bungwe la mipingo ya m’chigawo linalangizidwa kusankha Komiti Yowunika ya anthu wamba amene sanagwire ntchito m’bungwelo m’chaka chimenecho, kuti igwire ntchito limodzi ndi komiti yayikulu poyang’ana ndi kukonza mawerengedwe ndi atumiki. Choncho, pang’onopang’ono monga kufunikira kunafunikira, dongosolo linakhazikitsidwa m’ntchito ndi m’cholinga cha Mulungu.
GSAM 354.3Motero tafotokoza mwachidule masitepe amene anatsogolera ku kukhazikitsidwa kwa ntchito mwalamulo. Izi zinachitika pamene chipembedzocho chinali chaching’ono kwambiri poyerekeza ndi mmene chilili panopa.
GSAM 354.4Pamene Msonkhano Waukulu unakhazikitsidwa mokwanira mu 1863, chiŵerengero chonse cha nthumwi sichinali chachikulu ngati chimene timakhala nacho chaka chilichonse m’mabungwe ena ang’onoang’ono a m’madera.
GSAM 354Cholinga cha kukhazikitsa dongosolo
GSAM 354.5Cholinga cha kukhazikitsa dongosolo chinali chakuti katundu wa bungwelo usungidwe ndi kusamaliridwa mwalamulo; komanso kuti ogwira ntchito m’ntchitoyo aziyenda mogwirizana, popanda chisokonezo, chifukwa zochita zawo zinali ndi uphungu, ndipo motero popanda kusokonezedwa. Mfundo zomwezi zimene zinakhazikitsidwa m’dongosolo lathu mpaka mu 1864 zinaphatikizidwa mu ntchitoyo pamene inakula ndi kufalikira ku mayiko ndi mitundu ina.
GSAM 355Mabungwe akuluakulu anakhazikitsidwa
GSAM 355.1Pamene uthenga unapita patsogolo, mabungwe akuluakulu otsatirawa anakhazikitsidwa, ndipo akuluakulu awo anasankhidwa pa misonkhano yanthawi zonse ya Msonkhano Waukulu:—
GSAM 355.2Bungwe la Msonkhano Waukulu—bungwe lovomerezeka mwalamulo la mamembala makumi awiri ndi mmodzi, losunga umwini wa katundu wa mabungwe osiyanasiyana ku America ndi m’mayiko ena.
GSAM 355.3Bungwe la Utumiki wa Kumayiko Ena—losamalira ndi kukulitsa ntchito ya umishonale kunja kwa mabungwe a mipingo okhazikitsidwa.
GSAM 355.4Bungwe la Padziko Lonse la Timapepala—lomwe ntchito yake inali kugawa zolemba zowerenga ndi kulemberana makalata, pofunafuna kutsegula mautumiki atsopano.
GSAM 355.5Bungwe la Ufulu wa Chipembedzo—malo ake apadera anali kuthandiza amene amazunzidwa chifukwa cha chikumbumtima, ndi kufalitsa zolemba za mfundo za ufulu wa chipembedzo.
GSAM 355.6Bungwe la Padziko Lonse la Sukulu ya Sabata—cholinga chake chinali kumanga ndi kupititsa patsogolo ntchito ya Sukulu ya Sabata m’madera onse.
GSAM 355.7Bungwe la Zamankhwala, Umishonale ndi Chifundo—ntchito yake inakhudza kuphunzitsa madokotala ndi anamwino, kuyendetsa zipatala, nyumba za ana amasiye, okalamba, ndi zina zotero.
GSAM 355Dera la ntchito mpaka mu 1868
GSAM 355.8Mpaka mu 1868, dera lathu la ntchito linaphatikizapo gawo la United States limene linali kum’mawa kwa Mtsinje wa Missouri ndi kumpoto kwa mzere wofanana ndi malire akum’mwera a Missouri. Panthawiyo Komiti ya Msonkhano Waukulu inali ndi mamembala atatu okha, ndipo purezidenti wa msonkhanowo anali mmodzi wa mamembalawo. Mabungwe asanu ndi atatu a m’madera anali onse pansi pa ulamuliro wa Msonkhano Waukulu, umene unali ndi likulu ku Battle Creek, Mich.
GSAM 356Chifukwa chake kukonzanso dongosolo kunali kofunikira
GSAM 356.1Pamene uthenga unafalikira ku mayiko ena, panafunika kukonzanso dongosolo la dera lonse. Choncho, mu 1897 anayamba kuchita masitepe a mbali imeneyo; koma ntchito yokonzanso yakwaniritsidwa mokwanira kwambiri m’zaka zinayi zapitazi, pamene bungwe la Msonkhano Waukulu wa ku Ulaya lakhazikitsidwa ndi komiti yayikulu ya mamembala khumi ndi anayi; ndipo Msonkhano Waukulu woyambirira, wokhala ndi likulu ku Washington, D.C., uli ndi komiti yayikulu ya mamembala makumi awiri ndi asanu ndi atatu, yoimira zokonda zonse zosiyanasiyana za uthenga, ndi kutenga malo a mabungwe ena akuluakulu amene anasiya ntchito.
GSAM 356Zokhazikitsidwa pa Januwale 1, 1903
GSAM 356.2Zotsatirazi zochokera mu Buku la Chaka la Msonkhano Waukulu la 1904 zikupereka ziwerengero zina zosangalatsa mpaka pa Januwale 1, 1903:—
GSAM 356.3Panthawiyo ntchito yathu yokhazikitsidwa inali ndi Misonkhano Waukulu iwiri, yopangidwa ndi Mabungwe a Mgwirizano khumi ndi anayi, mabungwe makumi asanu ndi awiri ndi awiri a m’madera, ndi mautumiki makumi anayi ndi awiri. Izi zinagawidwa motere: Mabungwe a m’madera ku North America, makumi anayi ndi asanu ndi anayi; kunja kwa North America, makumi awiri ndi atatu. Mabungwe a Mgwirizano ku America, asanu ndi atatu; m’mayiko ena, asanu ndi limodzi. Madera a mautumiki ku America, kuphatikizapo Alaska, Hawaii, ndi New Foundland, asanu; mautumiki kunja kwa America, makumi atatu ndi asanu ndi awiri, omwe anali motere: khumi ndi awiri ku Ulaya; anayi ku Africa; atatu ku Asia; awiri ku South America; awiri ku South Africa; ndipo otsalawo ku Central America, Mexico, West Indies, ndi zilumba za Pacific. Zogwirizana ndi mautumiki amenewa zinali atumiki oikidwa manja ndi ovomerezeka makumi asanu ndi limodzi ndi asanu ndi awiri, ndi mipingo zana limodzi ndi makumi atatu ndi imodzi.
GSAM 356Umodzi pakati pa kusiyanasiyana
GSAM 356.4Ndi chilimbikitso kudziwa kuti mabungwe osiyanasiyana amenewa m’mayiko ndi mitundu yosiyanasiyana onse ali ogwirizana polimbikitsa cholinga chimodzi chachikulu cha choonadi ndi chipulumutso cha anthu. Sitidalira makina a dongosolo okha, koma Mulungu, amene ndiye woyambitsa dongosolo. Ndi dalitso lake pa zochita zogwirizana ndi zamtendere za antchito ake, tingazindikire kuti n’zabwino ndi zosangalatsa kukhala ndi “zinthu zonse zichitike moyenera ndi mwadongosolo.”
Notes
- Tito 1:5. ↩
- Mfuu ya Pakati pa Usiku, 15 Febuluwale, 1844. ↩
- Tito 1:5-9. ↩
- 1 Timoteyo 3:1-15. ↩
- 1 Petro 5:1-6. ↩
- Mateyu 23:11. ↩
- Maumboni kwa Mpingo, Buku 1, tsamba 210. ↩
- M’buku lomwelo, masamba 649, 653. ↩
- Maumboni kwa Mpingo, Buku 5, masamba 236, 237. ↩
- M’buku lomwelo, tsamba 534 (kutsindika kwawonjezedwa). ↩
- Aefeso 4:12, 13. ↩