18 Ñiqin Uma — Diospa Qhawaynin Qillqa Lluqsichiy Ruraypi
GSAM 281.1"CHAYPIN yachasunchis, Señorta reqsinapaq qatiptinchisqa; lluqsimuyninqa paqarin hinan wakichisqa kashan."1
GSAM 281.21849 watapi, junio killakama, Ministru Whitepa, warminpa, hinallataq Ministru Batespa llamk'ayninkuqa New England suyukunallapim karqa. Chay pachapim, Middletown, Conn. llaqtamanta, señorita Clarissa Bonfoeyqa Ministru Whitepa ayllunman hukllawakurqa. Chaymanta pisi tiempollaraq ñawpaqta, maman wañupurqa, huch'uy wasi apaykachanapaq tukuy imaymana kaqninkunata paypaq saqispa. Kay hinam Ministru Whiteqa yapamanta wasiyuq kayta atirqan; chaytataq Rocky Hill, Conn. llaqtapi, Wiraqucha Beldenpa wasinpa huk rakinpi rurarqan.
GSAM 281Kunan Pacha Espiritismoq Qallariynin
GSAM 281.31849 watapi, 24 p'unchaw marzo killapi, Maine suyupi, Topsham llaqtapi, huk hatun huñunakuy rurakurqa. Chay samana p'unchawpi, Sra. Whiteqa huk rikuyta chaskirqa; chay rikuypa yachachisqanqa llapamanta aswan chaniyuqmi karqa. Ichapas chay rikuyta aswan allinta hamut'asunman, chay pacha imayna kasqanmanta huk hatun yuyayta yuyaymanaspa.
GSAM 281.41848 watapi, Pawqar waray killap qhipa p'unchawninkunapi, Hydesville llaqtapi, Wayne Co., N.Y. suyupi, "mana riqsisqa ch'aqwaykuna" qallarirqan, chaykunataq qhipaman "ayap takayninkuna" nispa riqsichikurqan. Kayqa ñawpaqta Fox ayllup wasinpi karqan. Ruphay mit'ap tukukuyninpi, aylluqa Rochester, N.Y. llaqtaman astakurqan, chaypitaq, Corinthian Hall nisqapi, llapa runap ñawpaqinpi rikuchiykuna ruwakurqan, hinaspataq sipaskunataqa ancha allinta t'aqwirqanku chaypaq akllasqa allin runakunamanta warmikunawan qharikunawan huñusqa huñukuna. Aswan achka runakuna chay takaykunata llulla kasqanta, utaq makiwan pakallapi ruwasqa llulla kasqanta yuyaptinpas, aswan iñiqkunaqa pisillata yuyarqanku chay hatunman tukupunanta.
GSAM 282Espiritismomanta Ñawpaqmanta Willakuykuna
GSAM 282.1Chay ñawpaqpi rimasqa rikuypiqa, Sra. White rikurqan Rochester llaqtapi huk llaqtakunapipas chay pakasqa takaykunaqa Supaypa atiynin kasqanta, chay hina imakunataq aswan-aswan sapa kuti rikhurinanta; hinaspapas chaykunaqa iñiy p'achawan p'achakunankuta, llullasqakunata aswan waqaychasqa kasqankuta iñinankupaq puñuchinankupaq, hinaspapas Diospa runankunap yuyayninkuta, atikuqtinqa, chay imakunaman aysanankupaq, chaynataq Ch'uya Espiritupa yachachikuyninkunamanta iskayrayachinankupaq.
GSAM 282.2Ichaqa chay pachapiqa, pisi runakunallan, ichapas mana pipas, yuyaykurqanku Espiritismo nisqa tukuy pachapi mast'arikunanta, chay pachapi willasqankuman hina, nitaq hayk'aqpas huk iñiy hina kananta, allin wakichisqa iglesiankunawan, pastorninkunawan ima.
GSAM 282Willakuy Hunt'asqa
GSAM 282.3Ichaqa, chay willakuypa hunt'akusqanqa sut'inmi, paykunap miembronkunata qhawarispa, chaykunaqa willakunmi Estados Unidospi sapallanpi 10.000.000 kasqankuta. Kunan pacha iñiy p'achankumantaqa, kay qatiqta quniku Review and Herald nisqamanta, Washington, D.C. llaqtamanta, 12 p'unchaw noviembre killamanta, 1903 watapi:—
GSAM 282.4"Kay llaqtapi ruwasqa, National Association of Spiritualists nisqap qhipa huñunakuyninpi, huk mosoq yupaychay ruray kamachiy chaskisqa karqan. Pastorkunap utaq serviqkunap 'ordinacionninpaq' kamachiy ruwakurqan, hinaspataq Espiritualismapi iñiqkunap huñun huk 'iglesia' hina riqsisqa karqan. Kayqa rikukunqa mosoq yupaychay ruray kamachiymanta qatiq rak'ita ñawinchaspa:—
GSAM 282.5"'Mana mayqin pasturpas nitaq serviqpas huk iglesiamanpas utaq huñumanpas umalliq kananpaq churasqa kanqachu, manaraq ñawpaqta kamachiywan llank'ayninman churasqa kaptin, iñiypa historianpi ñawpaq pachakunamanta pacha ordenación nisqa llank'aywan riqsisqa kaqwan. Manam pipas kamachisqa kanapaq mañakuqchu kanman, manaraq huk iglesiapa utaq huñup pastornin kananpaq waqyasqa kachkaspa, utaq huk Suyu Espiritista Huñuwan misioneropaq churasqa kachkaspa, chay huñuqa mayqin suyupi kachkan chaypi iñiy huñu hina kamachisqa kachun, utaq National Spiritualist Association of the United States of America nisqawanpas. Pastor kaypaq utaq misionero llamk'aypaq akllasqa kaqkunaqa, kimsa watallapas hunt'asqa huñunakuypi huk Ispiritualista iglesiapi utaq huñupi kasqanku kanan tiyan, hinallataq iskay watallapas licenciayuq kasqanku, huk Suyu Huñumanta utaq National Association nisqamanta prueba rimaq hina kamachisqa. Huk hunt'a wata manaraq hunt'aspa pastor kaspa churasqa kaqkunaqa mana ordenasqa kanankupaq atiyniyuqchu kanqaku."
GSAM 283Ministru Whiteqa Oswego, N.Y. llaqtapi.
GSAM 283.1Oswego llaqtapi, N.Y. suyupi, qillqa lluqsichiy llamk'ay kasqanrayku, Ministru Whiteqa 1849 wata otoño mit'api Connecticut llaqtamanta kay llaqtaman tiyananta astachimurqan, hinaspataq chay kikin watapi, 3 p'unchaw Ayamarq'ay killapi, huk iñiqkunap huñunakuynin kaypi ruwakurqan. Qhipan llamk'ayninkumantaqa, Sra. White nin:—
GSAM 283.2"Chaymi chaypacha yuyaykurqayku New York suyupi llamk'ayniyku kasqanta. Qusayqa qillqanampaq chaymanta lluqsichinampaqmi hatun llakiyta sienterqan. Oswegopi huk wasita arriendarqayku, wawqenchikunamanta muebleskunata mañakurqayku, hinaspa wasipi kawsayta qallarirqayku. Chaypim qusayqa qillqarqan, lluqsichirqan, hinallataq yachachirqan. Payqa sapa ratum amachakuna p'achata churakusqa kanan karqan, imaraykuchus sapa kutim maqanakunan karqan pantayta yuyaychaq, huk p'unchawpaqña yachachichkaq, chaymanta atisqanku llapa runakunata iñiyninchikpa contranpi churayta munaq Adventista sutichakuqkunawan."2
GSAM 283Second Advent Review Qillqa Lluqsimun
GSAM 283.31850 watapi otoño mit'apiqa huk wakman t'ikray allin kanman nispa yuyaychakurqanku; chayrayku Ministru Whiteqa Paris, Maine llaqtaman astakurqan, chaypi Second Advent Review and Sabbath Herald nisqap ñawpaq kaq qillqa mayt'un lluqsirqan sapa killapi iskay kuti lluqsimuq hina, chunka kimsayuq yupayniyuq, sapa huknin pusaq iskay siq'iyuq rap'ikunayuq, ñit'isqa rap'ipa sayayninqa qanchis pulgada huk pusaq kaqniyuq anchoyuq, chunka pulgada huk tawa kaqniyuq sayayniyuq hina karqan. Ñawpaq kaq yupayqa qatiq Ayamarq'ay killapin lluqsimurqan, qhipa kaq yupayñataq 1851 watapi Inti Raymi killamanta isqun p'unchawpi.
GSAM 284.1Present Truth nisqamanta kay qillqap hatunyasqanqa allin rikuchiqmi karqan chiqaq yachaypa mast'arikuyninmanta, chay llamk'aypi llamk'aqkunap yapakusqanmanta, hinallataq chay llamk'ayta yanapaqkunap yapakusqanmantapas. Qillqa qhasilla qusqa kasqanrayku, chay ruwaypa masinkuna lluqsichinankupaq yanapanankuta suyakuq, chaytataqmi ruwarqanku. Iñiqkuna aswanta chawpi kawsayniyuq runakuna kaptinpas, Apunchikpa allin qusqanman hina yanapakurqanku, hinaspataq atisqankuman hina chiqaq kaypa karrunta ñawpaqman tanqarqanku.
GSAM 284J. N. Andrews Willakuyta Qallarin
GSAM 284.2Chay pachakunapi J. N. Andrews, Paris, Maine llaqtapi tiyaq, willakuypa serviqnin hina, hinallataq iñiymanta qillqaq hina llapa runapaq llamk'ayninkunata qallarirqan. 1851 watapi, Mayo killapaq Review nisqapi, payqa kimsa willakuykunamanta pichqa rap'imanta aswan hatun qillqasqayuq karqa. Chaypim Apocalipsis 13 nisqapi iskay waqrayuq uywaq willakuyninta Estados Unidos suyuman t'ikrarqa, chay willakuyllapi hap'ipakuspa yuyaymanarqa, Domingo p'unchawta Samana P'unchaw hina kamachiyqa kay suyupi iglesiawan estadowan huñunakunanpaq qhipa kaq tiyan kananta. Paypa yuyaychasqanqa hunt'asqata willakuypi sayasqa karqa, chay pachapi mana mayqin kuyuriypas chayman sinchita pusaqtin, chayta yanapaq aswan sinchi rimayqa Dr. Durbinpa nisqanmi karqa, Christian Advocate and Journal qillqamanta hurqusqa, kaynata nispa:—
GSAM 284.3"Cristianismo religion mama llaqtap kawsaynin, allin kawsaynin, samaynin ima kapuqtinqa, mama llaqtaqa kamachiqninkunawanmi ch'uya Samana P'unchawta sut'ita p'akiyta hark'anan tiyan, kikin waqaychananpaq hina."
GSAM 285Llamk'ayta Yanapanapaq Chakrakuna Rantikuy
GSAM 285.1Chay pachakunapim Hiram Edson, New York llaqtamanta, hinallataq Cyrenius Smith, Jackson, Mich. llaqtamanta hina runakunaqa pusasqa karqanku chakrankuta qhatunankupaq, sapa huknin 3.500 dular chaninniyuqta, hinaspataq paykunap llamk'achinanpaq chakrakunata arriendanankupaq, chaynapi willakuypa llamk'ayninta ñawpaqman apaypi paqariq imaymana ruraykunapi yanapanankupaq qullqiyuq kanankupaq.
GSAM 285Qillqa Lluqsichiy Llamk'ay Saratogaman Astasqa
GSAM 285.21851 watapi, Ministru Whiteqa Paris, Maine llaqtamanta Saratoga Springs, N.Y. llaqtaman astakurqan, chaypitaq mañakusqa wasi imakunawan yapamanta wasinta sayarichirqan, hinaspataq Advent Review nisqap iskay ñiqin t'aqanta lluqsichirqan, ñawpaq kaq yupayninqa chay kikin watap 5 p'unchaw agosto killapi lluqsisqa karqan. Kay t'aqaqa chunka tawayuq yupayniyuq karqan, hinaspataq sapa killapi iskay kutita lluqsimuq. Qhipa kaq yupayninqa 23 p'unchaw marzo killapi, 1852 watapi lluqsichisqa karqan. Qillqap sutinqa pisillata t'ikrakurqan, Second Advent Review nisqamanta, Ñawpaq Ñiqin T'aqapi hina, Advent Review and Sabbath Herald nisqaman, chay sutitataqmi pusaq chunka iskayniyuq ñiqin t'aqanpi kunankamapas apashan. Qillqap sayayninqa kimsa siq'iman, pusaq rap'imanmi hatunyachisqa karqan, chay ch'ipichisqa rap'iqa pusaq pulgada huk tawa kaq rakiyuq anchoyuq, chunka huk pulgada kimsa tawa kaq rakiyuq sayayniyuq tupuyuq karqan.
GSAM 285.3Iñiqkunap qillqasqanpa wiñasqa sayayninmantaqa, ñawpaqpas kunanpas, rikukunmi llapan hukmanyaykuna allinpaq kasqanta, allin wiñayta rikuchispa, hinaspapas sut'ita qhawarichispa kimsa ñiqin angelpa llamk'aynin "wiñaypaqña" chayamusqanta.
GSAM 285Rochester llaqtapi qillqa lluqsichispa—Makillawan ñit'ina makina kapuynin
GSAM 285.41852 watapi, 6 p'unchaw aymuray killapi, Advent Review and Sabbath Herald nisqap Kimsa kaq T'aqanpa ñawpaq yupayninqa Rochester, N.Y. llaqtapi lluqsirqan, hinaspataq Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap kapuynin kaq imprisapiwan qillqakunawanpas ñit'isqa karqan. Hiram Edsonqa Washington sutiyuq huk maki imprentata, tiponkunatawan oficinata allichanapaq imaymanakunatawan rantinapaq qullqita ñawpaqman qusqa. Payqa pagayninta chaskinan karqa chiqaq kaypa amigonkunamanta qusqankumanhina. Chay maki imprentaqa Review and Herald nisqapa oficinapi, Battle Creek, Mich. llaqtapi, sayasqa karqa, 30 p'unchaw diciembre killapi 1902 watapi nina rawraypi tukukunankama. Chay pachakunapiqa oficinapi aswan allin qhaway imprenta hina qhawasqa karqa. 12 kaq Yupaypi, 3 kaq T'aqapi, 14 p'unchaw Kantaray killapi, 1852 watapi, huk willakuymi lluqsirqan, chay willakuypim nirqan oficinapa allichanapaq kay imprentawan imaymanakunawanpas qullqi churasqa $652.93 kasqanmanta, chaypaqtaq chay p'unchawkama huñusqa qullqi $655.84 kasqanmanta. Kay qillqasqap chunka iskayniyuq yupayninkunamantaqa, sapa yupaymanta 2,000 (iskay waranqa) copiakuna mana qullqillapaq lluqsichisqa hinaspa mast'arisqa karqan.
GSAM 286Youth's Instructor Qallarirqan
GSAM 286.1Agosto killapi, Review wasipi, Youth's Instructor nisqa qillqasqap lluqsichiynin qallarirqan, sapa killa lluqsimuq. Kunanqa sapa simanañam lluqsimun, sapa lluqsimuyninpi tawa kuti astawan ñawinchanapaq qillqayuq, chay ñawpaq pachapi kasqanmantaqa.
GSAM 286Uriah Smith Oficinaman Yaykun
GSAM 286.21853 watapi, Ministru Uriah Smithqa Review and Herald wasipi llamk'ayninta qallarirqan, chaypim pichqa chunka wata hunt'a huk hatun kamachiyniyuq llamk'ayta aparqan. Chay watapim (1853) Review and Herald nisqapi ñawpaq kutita willakurqan, mayqinkunachus munanku chaykunaqa qillqasqaykuta rantiyta atisqankuta, lluqsichiyninpaq gastasqa qullqillata quspa. Wakin llapanpaqqa chay qillqasqakunaqa yanqallam karqan, pisi qullqitaqa qullqi quq allin sunquyuqkunap qusqanwanmi hunt'achikurqan. 1854 watapi willakurqa Review sapa killapi iskay kuti lluqsimuq qillqasqap chaninqa huk dular ($1.00) watanpaq kasqan. Chay kikin watapitaq, Michigan suyupi, Macomb condadopi, Julio killapi, huk karpa huñunakuypi, qillqasqanchikkunata ranqhanapaq kallpachakurqanku. Chay huñunakuypiqa pichqa chunka dular ($50) chaninniyuq liwrukuna ranqhakurqa. Ministru White, kay kallpachakuymanta rimarispa, Review nisqanpi nirqan: "Kayqa rikuchin qillqanchikkunaqa ranqhakunmanmi."
GSAM 286$500 Yachachina Qillqakunapaq Qullqi Mañakuy
GSAM 286.31854 watapi, Octubre killamanta 12 p'unchawpi, Diciembre killamanta 24 p'unchawpipas Review qillqapi, $500 yachachina qillqakunapaq qullqipaq mañakuykuna karqa, chaywan oficinaqa ministrukunaman rap'ichakunata qunanpaq, paykuna llamk'ayninkuwan kuska yanqalla rak'inankupaq, hinallataq "oficinapaq $500 yanapay qullqi, chaynapi Review sapa simana lluqsinanpaq, mana qullqi kasqanrayku mayninpi huk simana chinkananmantaqa" nisqapaqpas.
GSAM 287J. P. Kelloggwan Henry Lyonwan chakrankuta qhatunku
GSAM 287.1Chay pachapin Tyrone llaqtamanta J. P. Kellogg, Plymouth, Mich. qayllapi tiyaq Henry Lyonpas chakrankuta qhaturqanku, sapa huknin yaqa 3.500 dular chaninniyuqta, llank'ayta ñawpaqman apanankupaq qullqiyuq kanankupaqlla; chaynapin Michigan suyumanta wak iskay wawqikuna allin pachapi ñawpaqman lluqsirqanku, wakichisqa qullqiwan munay sonqokunawan ima, maypichus yanapay aswan munasqa karqan chaypi yanapanankupaq. Ñawpaq kaqqa Jackson, Mich. llaqtapi escobakunata ruwayman haykurqan, qhipa kaqñataq Battle Creek llaqtaman astakuspa, ayllunta kawsachinanpaq carpintero llamk'ayta ruwarqan.
GSAM 287Llapan Qillqanchikkuna Liwrunchikkunapas $3.00-llawan
GSAM 287.2Suqta kaq T'aqaq tukukuyninpi, 1855 watapi, Inti Raymi killapi, huk runaqa Review nisqatawan Instructor nisqata huk wata hunt'apaq chaskiyta atirqan, chaymantapas llapan p'anqa rap'ikunata, huch'uy qillqakunata, hinallataq huk takina qillqata, chay pachakunapi llamk'achisqa kaqta, chaskiyta atirqan—llapanpi iskay chunka suqtayuq p'anqa rap'ikuna huch'uy qillqakunapas—kimsa dular ($3.00) qullqiwan. Instructor nisqap churasqa chaninqa iskay chunka pichqayuq centavo karqan chunka iskayniyuq yupayninpaq.
GSAM 287Review Qillqana Wasita Michiganman Waqyarinku
GSAM 287.31855 watapi, Abril killapi, Ministru White warminwan yapamanta Michigan llaqtata watukurqanku, hinaspataq achka llaqtakunapi huñunakuykunata ruwarqanku. Chay killaq 28, 29 p'unchawkunapitaq Battle Creek llaqtapi huk huñunakuy karqan, chaypitaqmi Battle Creek llaqtamanta wayqikuna akllarqanku Ministru White-ta waqyanankupaq, Review qillqa wasita Rochester llaqtamanta Battle Creek llaqtaman astamunanpaq. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, Henry Lyonpas sapa huknin 300 dular qullqita mana interesniyuqta qunankupaq rimanakurqanku, chaywan 1200 dular hunt'aspa, huk allpata rantinankupaq chaymanta huk qillqa lluqsichina wasita sayarichinankupaq. Chayhinamanta, West Main Washington ñankunap sur-anti k'uchunpi huk allpata hap'irqanku, chaypitaq iskay patayuq k'ullumanta wasita sayarichirqanku, 20 x 30 chakiyuqta, iskay chunka chakiyuq sayayniyuq sayaq k'ullukunayuqta.
GSAM 288Battle Creek llaqtapi Ñawpaq Huñunakuna Wasi
GSAM 288.1Chay kikin pachapitaqmi Battle Creek llaqtapi ñawpaq kaq Qanchis kaq P'unchaw Adventista huñunakuna wasi sayarichisqa karqa, 18 x 24 chakikuna sayayniyuq. Kay mana sumaqchasqa wasiqa, wichaymanta urayman churasqa tablakunawan qatasqa, k'aspichakunawanpas allichasqa, Van Buren ñanpa Cass ñanpa chinchay-kunti k'uchunpa hich'anpi sayarqa.
GSAM 288Ñawpaq Qillqa Lluqsichina Wasinchikpi
GSAM 288.2Review nisqap ñawpaq kaq yupayninqa, Battle Creek llaqtapi, Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap llamk'ay wasinpi lluqsimurqa, 1855 watapi, 4 p'unchaw qhapaq raymi killapi. Chay pachaqa, qillqasqap chaninqa iskay chunka suqtayuq yupayniyuq sapa t'aqanpaq huk dular ($1.00) karqa; ichaqa mañakurqaku qullqi yanapaykunata, chay qillqasqata mana qullqiyuq allin runakunaman qhasillamanta apachinapaq. Chay pachamanta pacha, Ministrukuna Waggonerwan Cottrellwanqa yaqa sapa kutinmi Advent Review nisqap qillqana rap'inkunaman qillqamurqaku.
GSAM 288.31855 wata, 18 p'unchaw Disimri killapi Review nisqapi, qillqa lluqsichiq huñu huk willakuyta rurarqan, kunan oficinapi llamk'aqkunapaq ancha musphay hina uyarikunman. Kay hinam nirqan: "Manam hamut'aykuchu imanasqam oficinapi llamk'aqkuna mana allin chanin pagota chaskinkumanchu. Qillqa kamachiqqa huk lawpi tarinman kaqmanta kuskanllatam chaskin." Allin kanman willayqa, chay pachakunapi sapsi pagaqa manan kunan pacha pagamanta kuskanchu karqan, chay kuskan pagataq manan astawanraqchu karqan kunan chay oficinapi kaqkuna kaqlla llamk'aymanta pagasqanku qullqip kimsa patmamanta hukninmanta utaq tawa patmamanta hukninmanta. Chay pachapi oficinapi llamk'aqkunaqa llamk'ayninkumanta chaniyninpa kuskanninta qusqaku, kunan pacha chiqaq willakuymanta evangelio willakunampaq.
GSAM 288Kallpayuq imprentapaq hinallataq motorpaq mañakuy
GSAM 288.41857 watapi, 19 p'unchaw marsu killapi Review nisqa qillqapi, ñawpaq kutita yuyaychasqa karqa huk kallpayuq imprenta hinallataq huk makinapas necesitasqankuta, chaykunata rantinankupaq rap'ikunata, huch'uy qillqakunata, liwrukunatapas ñit'inankupaq. Iskay p'unchaw ayriway killapi willasqankuman hina, huk Adams sutiyuq kallpayuq imprentata rantinankupaq tanteasqa karqa, hinaspataq qanchis qharikuna sapa huk pachak dularwan ($100) chay rantinapaq yanapanankupaq rimarirqanku. Qatiqnin lluqsimuyninpi willakurqa imprisawan makinapas yaqa 2.500 dular chanin kasqanta, hinaspataq 1.700 dular qunankupaqña rimanakusqa kasqanta.
GSAM 289.11857 watapi, 13 p'unchaw agosto killapi, Review nisqapi, Ministru White-pa qillqasqan umalliq qillqapi, kay kallpanchaq willakuymi kachkan: "Oficinaykuqa mana manuyuqmi. $1,426 qullqim liwrukunapaq huñusqa kachkan, kunanqa liwrukunapim churaykusqa kachkan. Musuq kallpayuq imprentaqa llamk'achkanñam, sumaqtataqmi llamk'an, suyaytaqmi kachkan pisi tiempomanta wapsi kallpawanña llamk'ananpaq, llapanpas pagasqaña kananpaq. Carpa llamk'aynaykuqa ñawpaqmantaqa aswan allintam sayachisqa kachkan."
GSAM 289Qillqakuna Rantikusqanmanta Ñawpaq Willakuy
GSAM 289.2Octubre 29, 1857 p'unchawpi, Review nisqapi willakurqa iskay ñawpaq watakunapi liwrukuna rantikuyninqa $1,287.91 kasqanmanta, chaytaq karqa kunan p'unchawkama chay hina ñawpaq kaq willakuy. Chayqa karqa huk rikuchiy ñawpaqman puririypaq, chayrayku kallpachaypaq, rikuchisqanrayku chiqaq kayqa kallpachakusqanmanta, hinaspataq "k'anchay mayukuna hinam tukuy pachapi puririchkan."
GSAM 289Review Wasita Qullqi Waqaychanapaq
GSAM 289.31858 wata, 13 p'unchaw agosto killapi Review nisqapi, ñawpaq kutita runanchikkunaman yuyaychasqa karqa oficinata puchuq qullqikunata waqaychanapaq hina ruwanamanta. Mana usqhaylla necesitasqan qullqiyuq runakunaqa oficinata waqaychana wasita hina ruwayta atirqanku, munasqanku pachapi mañakuspa hurqunankupaq, chaynapitaq oficinapaq allin kanman karqa chay qullqiwan llamk'achisqan. Kay yuyaychasqa hunt'asqa kasqanrayku, llamk'ayqa aswan hatun qullqiyuq kallpata chaskirqa.
GSAM 289.4Chay pachamanta kunankama (1905), manan mayqin runapas chinkachirqanchu huk dularllatapas chay hina qillqa wasiykuman mañachisqanta, nitaq qullqinta mana chaskirqanchu mañakuptin. Chiqaq sonqo, yuyayniyuq runakunaqa qillqa wasiykuta aswan allin waqaychana wasi hinaña qhawarinku, puchuq qullqinkuta waqaychanankupaq, sapa kutin urmaq bancokunamantaqa. Bancokunaqa kay pachapi allin qhawarisqan kanku, qillqa wasiykunataqmi llapan iñiq huñup kallpanwan "sayachisqa" kanku.
GSAM 290Qanchis kaq P'unchaw Adventista Qillqa Lluqsichiq Huñunakuy Paqarichisqa
GSAM 290.1Qanchis kaq P'unchaw Adventista Qillqa Lluqsichiq Huñunakuyqa 3 p'unchaw aymuray killapi, 1861 watapi kamarisqa karqan, hinaspataq muyuriq qillqakunata kacharqanku qullqi churanapaq mañakuspa, sapa rakinpa chanin chunka dular kasqanman hina. Iskay simanallapi willakurqan tawa waranqa pusaq chunka dular qullqi churasqaña kasqanmanta.
GSAM 290.2Chay watap 11 p'unchaw huniyu killamanta qallarispa, Review nisqa qillqaqa Qanchis kaq P'unchaw Adventista Qillqa Lluqsichiq Huñunakuypa lluqsichisqan karqan. Huñunakuypa sayarichisqan ñawpaq kaq llamk'ana wasiqa Main ñanwan Washington ñanpa uray-inti lluqsimuy k'uchunpi tarikurqan, chay kitiqa ñawpaq k'ullu wasi Kalamazoo ñanman apasqa kasqanmantan karqan. Kay wasiqa iskay patayuqmi karqan, sinchi t'ikapu pirqayuq. Griego chakana rikch'ayniyuqmi karqan, hinaspataq Main ñanman chinchay lawman uyan karqan. Inti lloqsimuy-inti chinkaykuy lawpi sayayninqa 44 chakim karqa, chinchay-uray lawpitaq 72 chakim.
GSAM 290Huk Rimaykunapi Ñawpaq Qillqasqakuna
GSAM 290.3Pisi-pisimanta willakuyqa ñawparirqan, sapa kallpasapa ruwaytaq llamk'ayta kallpanchanapaq hinallataq takyachinapaq karqan. Chay pachakunapiqa qillqa lluqsichina wasiykuqa pichqa huch'uy qillqakunata hawa simikunapi lluqsichirqan, kimsata Danés-Noruegués simipi, iskaytataq Francés simipi; chaynapim hawa suyukunapaq qillqa ñit'iyta qallarirqanku.
GSAM 290.4Huñunakuypi kaqkunap sapa kutin yapakusqanwanqa qullqipas sapa kutin wiñarqan. Kayqa rikuchikun 16 p'unchaw Mayo killapi 1863 watapi Review nisqa qillqapi, chaypim huñunakuypa qillqaqnin llapan chaskisqakunamanta kay hinata willarqan:—
| Huñunakuyman kunan p'unchawkama accioneskunapiwan yanapaykunapiwan chaskisqa qullqi | $10,374.13 |
| Rochester llaqtapi llamk'aywasimanta chaskisqa | 700.00 |
| Yapasqa imaymanakunapaq chaskisqa | 300.00 |
| Qillqa qullqipaq chaskisqa | 1,355.00 |
| Chaskisqa kallpa ñit'inapaq hinallataq motorpaq | 2,500.00 |
| Tukuy | $15,229.13 |
GSAM 291.1Qillqaqmi nillantaq:
GSAM 291.1"Huñunakuypa kapuyninkunata allinta tupuspaqa, chaninqa mana iskay chunka waranqa dular ($20,000) uraypichu kasqan yuyaychakun, chaytaq kay ruraypa yanapaqninkunapa qusqanmanta yaqa pichqa waranqa ($5,000) dularwan aswanraqmi. Kayqa Wawqi Whitepa chaynataq paywan Review wasipi llamk'aqkunap ch'uya kayninkumantawan hunt'aq kayninkumanta allintam willan. "E. S. Walker, Qillqakamayuq."
GSAM 291Review nisqa Qillqata Huñuman Qoy
GSAM 291.2Qillqa lluqsichiy llamk'ayqa Ministru Whitepa sasa llamk'ayninkunawan hinaspa haywasqankunawan kay tukusqakunaman chayasqa kaspanqa, chaymanta paqariq gananciakunaqa yaqa paypaqmi karqan; imaraykuchus chay tarisqaqa chiqapmi paypa kikinmanta mana munakuynin, llamk'aypi yachaynin, hinaspa allin kamachiynin karqan. Ichaqa chayta, utaq huk chikanllatapas, paypaq hap'ikunanmantaqa, kusisqallan llapanta iglesiapaq qupurqan; chaymantapas, huñunakuy, kamarisqaña kaspa, qusqan llamk'ayninmanta sapa simana suqta dular ($6) chaskinanpaq akllaptinpas, payqa sapa simana tawa dular ($4)llatan chaskirqan.
GSAM 291Pacifico Qucha Patamanta Qillqa
GSAM 291.31874 watapi, 21 p'unchaw abril killapi Review nisqa qillqapi, Ministru Whitepa huk qillqasqanmi karqan, chaypim, Pacífico mama qucha patapi llamk'aymanta rimaspa, nirqan chay mama qucha patapi chay yachachikuypa allinninpaq sapa simana lluqsimuq huk willakuq qillqata qallarichinankupaq usqhaylla mañakunanta. Pisi tiempomanta chay qhipaman, ñan kicharikurqan Oakland llaqtapi pisi tipokunata imaymanakunatapas rantinapaq, chaykunawanmi, junio killapi, sapa killapi iskay kutita huk qillqasqa lluqsimuy qallarirqan, Signs of the Times sutiyuq.
GSAM 291Qullqi Huñuy
GSAM 291.4Signs nisqamanta suqta yupaykunata ñit'isqan qhipaman, Ministru White Inti lluqsimuy lawman kutipurqan, California Huñunakuyta mañakuspa chay qillqasqap lluqsinanpaq wakichinankupaq. Hatun Huñunakuypi, 15 p'unchaw agosto killapi 1874 watapi, Inti Lluqsimuy lawpi wawqikunaman huk rimay churasqa karqa 6.000 dular qullqita huñunankupaq, chaywan Signs qillqa wasipaq huk imprentata, motorta, tipokunatapas rantinankupaq, sichus Pacífico mama qucha patapi wawqikuna 4.000 dular qullqita huñunqaku huk allpa kanchata tarinankupaq hinaspa chaypi oficinapaq allin kaq wasita sayarichinankupaq.
GSAM 292.1Ministru Geo. I. Butler, chay pachapi Hatun Huñunakuypa kamachiq huñunpa huknin kaq, Yountville, California llaqtapi huñunakuy tantakuyman rirqan, hinaspa wawqikunaman chay rimayta willarqan. 11 p'unchaw octubre killapi, 1874 watapi, paykunaqa chay waqyarikuyman kutichirqanku, 19,414 dular qullqita qullqi t'aqakunapi qunankupaq rimanakuspa.
GSAM 292Pacific Press Kamarisqa
GSAM 292.21875 watapi, Febrero killapi, iskay kaq p'unchawpi, Ministru James White warminwan kuska, Ministru J. H. Waggonerwan huk allin llamk'aqkunawan ima, Oakland llaqtaman chayamurqanku. Chay killa chunka iskayniyuq kaq p'unchawpi, California Huñunakuymanta huk sapaq huñunakuy waqyasqa karqa, Signs of the Times nisqap oficinapaq wasikunata sayarichinapaq maypi kananta yuyaymananankupaq. Allin yuyaymanasqankumanta, Castro ñanpa inti chinkaykuy ladonpi, 11 kaq ñanwan 12 kaq ñan chawpipi hallp'akunata rantinankupaq tanteasqa karqa. Chay kikin p'unchawpi, Ministru Whitewan John Morrisonwan chay hallp'akunata rantirqanku, kikin sutinkuman qillqata chaskispa, kay yuyaywan: Huñunakuy paqarimuqtinqa, chayman hallp'amanta tantanakuypa llamk'ananpaq necesitasqanta qunankupaq.
GSAM 292.31875 watapi, Ayriway killa, huk ñiqin p'unchawpi, Oakland llaqtapi Pacific Seventh-day Adventist Publishing Association nisqa huñunakuy kamarikurqan, qallariy qullqinqa 28.000 dularpi churasqa kaspa. Castro ñanpi kaq allpakunap chawpi rakinqa, rimanakusqankuman hina, huñunakuyman qusqa karqa, hinaspataq chaypacha Battle Creek, Mich. llaqtamanta O. B. Jones huk wasita hatarichirqa. Chay wasip rikch'ayninpas sayayninpas Battle Creek llaqtapi hatarichisqa oficinap hinallataqmi karqa, ichaqa Oakland llaqtapi kaqqa k'ulluwan ruwasqa karqa, manataqmi ladrilluwanchu. Kay wasi tiyaykunanpaqña kachkaptin, Signs of the Times nisqaqa musuq wasinman astakurqan, 1875 watapi, Agosto killapi, 27 p'unchawpi, Ch'aska p'unchawpi.
GSAM 293Mountain View llaqtaman astakuy
GSAM 293.1Kay wasipin qillqasqa mayt'ukunapas liwrukunapas allinllata 1904 watakama lluqsichisqa karqan, chay watapin imprenta wasita llaqtamanta hawa pampaman astanapaq allichakurqanku. Kay tikrayta ruwanapaq imarayku kasqanmantaqa Pacific Press nisqap kamachiqninmi kay hinata nin:
GSAM 293.1"Watakunañam Pacific Press Publishing Company nisqap umalliqninkunaqa yuyaykurqanku, qillqa wasinkuq kachkasqan allpaqa ancha chaniyuq kasqanta, hinallataq pampaqa ancha k'ichki kasqanta, huk hatun llaqtap chawpinpi, tiyanapaq k'itillapi, fábrica ruwanapaqqa; chaymi allin yuyay kasqanmanta askha imaymanapi mask'ay huk chakra k'itita, maypichus allpaqa mana ancha chaniyuqchu, maypichus llamk'aqkuna allin qhali kawsaypi wasikunata tarinmanku, huertakunapaq, ruru sach'akunapaq, samarinapaqpas pampa kanman; hinallataq apachinapaq allin kaykuna kanman. Chay hina k'itiqa tarisqaña hinaspa hap'isqaña Mountain View llaqtachapi, Santa Clara suyupi, San Francisco llaqtamanta kimsa chunka isqunniyuq milla urayman, huk k'iti maypichus achka llaqtap allin kayninkuna hinaspa qhali chakra kawsaypa allin kayninkuna huñunakun."
GSAM 293Hawa Llaqtakunapi Ñit'iy Qallarisqa
GSAM 293.2Cheqaq kaypa mast'arikusqanta rikuchispa, qhawarinchik 1875 watamanta 1878 watakama ñit'ina llamk'ay qallarisqanta Basel llaqtapi, Suiza suyupi, hinallataq Christiana llaqtapi, Noruega suyupi.
GSAM 293.31875 watapi otoño mit'api, Review nisqapi huk willakuymi qusqa karqan, Review and Herald wasillapi qillqa mayt'u rantikuymanta, qanchis watapi, 1868 watamanta 1875 watakama, chaytaq $85,644.54 qullqiman chayarqan, qanchis ñawpaq watakunamanta yaqa suqta kuti yapakusqan, hinaspataq tawa oficinakunapa (Michigan, California, Suiza, hinallataq Noruega) rantikuyninqa, kimsa watapaq, 1875 watamanta 1878 watakama, $98,163.73 karqan.
GSAM 293.41878 watapi, 17 p'unchaw octubre killapi Review qillqapi huk willakuymi karqan, chaypim nin, 1864 watamanta ñawpaqta Review wasipi llapan ñit'isqa liwrukuna, p'anqachakuna, huch'uy qillqakunapas 50,058,000 p'anqakunaman chayasqanta. 1864 watamanta 1878 watakama p'anqakunaq yupayninqa 158,130,951 karqan, chaywantaq llapanpi 208,188,951 p'anqakunaman chayarqan.
GSAM 294Youth's Instructor Sapa Simana Lluqsimuqman Tukusqa
GSAM 294.11879 watapi, Iniru killapa huk kaq p'unchawninkama, Youth's Instructor nisqaqa sapa killa lluqsimuq, ichaqa chay p'unchawmanta, iskay chunka qanchisniyuq wataman haykuspa, sapa simana lluqsimuqman tukurqan; chaynapitaq allin kayninqa tawa kuti yapakurqan.
GSAM 294Ministru Whitepa Huñunakuyman Qusqan
GSAM 294.21879 watapi, 23 p'unchaw Iniru killapi Review nisqapiqa, Ministru Whitepa chay llamk'aywan tupasqanmanta wakin rimayninkunan kashan, chaykunatan kaypi rikuchina allin kanman, qillqa lluqsichiy llamk'aypi ruwasqa sakrifisyukunata aswan sut'ita rikuchisqankurayku. Chay nisqanqa kay hinan nin:—
GSAM 294.3"1861 watapi, Battle Creek, Mich. llaqtapi Qillqa Lluqsichiq Huñunakuy kamarisqa kaptin, ñuqaykuqa qillqa chaskiqkunaykupa sutinkuta, llapan qillqaykuta musuqmanta lluqsichinapaq hayñitapas (kunan yuyaykusqa hina $10,000 chanin kasqanta) huñunakuyman qupurqayku, ñuqaykupaqqa $1,000llataña saqispa; hinaspataq llamk'ayniykuta qillqa kamachiq, umalliq, willakuq hinapas sapa simana $6 chaskispa qatirqayku.
GSAM 294.4"1866 watapi, sinchi unquymanta kutimuspayku Review wasiman, kamachiqkunata tarirqayku waranqa waranqakunamanta chunka pachakmanta pagachkaqta, chaymanta qullqi churaypas $32,000-man urmasqata;3 ichaqa tawa watallapi, Diospa saminchanwan, manukuna pagasqaña karqa, qullqi churaypas $75,000-man wicharisqa, hinaspataq nuqayku [huñunakuyqa] $5,000 qullqiyuq karqayku qullqi wasikunapi."
GSAM 2941880 watapi Qillqa Lluqsichiq Wasipa Sayaynin
GSAM 294.51880 watapi, Iniru killamanta 15 p'unchawpi Review nisqa qillqapi, Ministru Butler nin:—
GSAM 294.6"Qillqa lluqsichina wasiyku (Battle Creek) kunanllaraq hatunyachisqa karqan, inti lloqsimuy ladopi kaq iskay wasikunap chawpinpi chawpi rak'inta sayarichispa, chaywanmi llapanpa haykuyninta hinallataq allin llamk'achinapaq kayninta anchatapuni yapaspa. Electrotypingpaq, stereotypingpaqpas imaymanakuna kan, hinallataq aswan allin qillqa mayt'u watayta ruwanapaq. Chiqapmi, yachaqkunap nisqanman hina, Michigan suyupi aswan hunt'asqa, aswan allin qillqa lluqsichina wasi kasqan."
GSAM 295.1Kay hatunyachiywanpas, ruphay mit'a manaraq tukukuchkaptin, hatun wasip urayninpi huk musuq wasita imprenta ukhupaq rurayqa ancha necesariom karqan. Chay ukhumanmi huñunakuypa pichqa kallpayuq imprentankuna astasqa karqan. Kay imprentakunamanta hukninqa oficinapi kunankama llamk'achisqamanta aswan hatunmi karqan. Chaynallataq huk kaq sayayniyuq, rikch'ayniyuq ima, Oakland, California llaqtapi Signs of the Times nisqap oficinallanpi churasqallaraqmi karqan.
GSAM 295.21881 watapi, 17 p'unchaw aymuray killapi Review nisqa qillqapi, Battle Creek llaqtapi chawpi qillqa lluqsichina wasipi qillqa lluqsichiy llamk'aypa allin lluqsisqanmanta rimarispa, Ministru White nirqan:—
GSAM 295.3"Seventh-day Adventist Publishing Association nisqap allin qillqasqa kapuyninkunamanta manunkunata qichuspa, puchun kapun mana pisichu $105,000 qullqi, allpa kaqkunapi chaymanta apaykachana kaqkunapipas. Kaymantaqa, llapan runanchikkunaqa rak'inakunapi, qoykuykunapi, saqisqa kapuykunapipas qupunku, $34,432.17 qullqita, hinaspataq pisi iñiq qharikuna warmikunapas, pikunachus kawsayninkuta kay llamk'ayman qukurqanku, yapanku [manan qoykuykunawanchu, aswanpas kikinmanta qukuywan allin kamachiywanmi] $70,567.83."
GSAM 295Qhatuy Llamk'ay Qallarisqa
GSAM 295.41881 watamanta qallaristin, llaqtanchikqa musuq llamk'ayta qallarirqan, qillqanchikkunata ranqhanapaq qhatuy llamk'ayman haykuspa. 1884 watakama qhatuqkuna mana allin willakuykunata qhatusqankumanta qusqankurayku, chay pachapaq willakuyniykuqa tawa qillqa lluqsichiq wasikunap willasqan qhatusqankumantam ruwasqa kachkan. Yupayninkuman hinaqa, pichqa watapaq qhatusqankuqa $221,248.69 karqan. Llamk'aypa kallpan Chawpi Iwrupapi chaymanta Escandinavia suyukunapi misionniykumanta mast'arikusqanman hina, hawa simikunapi qillqakunata mañakuyqa mirarqan.
GSAM 296Chunka Watapi Qillqakunaq Rantikuynin
GSAM 296.11884 watamanta 1894 watakama, chunka wata hunt'api, hatun watasqa liwrukunaykuq rantikuyninqa aswan askhatapuni qhatuqkunawan rurasqa karqan. Kay pachapi paykunap rantikuyninqa $4,031,391.26 karqan. Kay pachapi llamk'ayniykuqa aswan mast'arikurqan Australiapi; Tahiti, Pacifico wat'akunapi; Helsingfors, Finlandiapipas; Hamburg, Alemaniapipas; chaynataq huk lawkunapipas qillqa lluqsichina wasikunata sayarichispa. 1895 watapi qhatuqkunap qhatusqankuqa, chay watapi sasa kawsay kaptinpas, willasqankuman hina, llapanpi $357,467.23 karqan, chaywanqa ñawpaq willasqayku qhatuykunata yapaspa, llapan huñusqaqa $4,816,773.73 kapun.
GSAM 296Pichqa Chunka Watakunapi Rantikuykuna $11,000,000
GSAM 296.21854 watamanta 1 ñiqin Iniru killakama 1896 watakama llapan rantikuy qullqita yachanapaqqa, yapallanataqmi llapan chay chunka watakunapi llapan qillqa lluqsichiq wasikunap willasqanman hina qhatuypaq liwrukuna, p'anqa qillqakuna, huch'uy qillqakuna, siq'ikunapas rantikuyninpa qullqinta, chay qullqiqa $3,458,278.23; chaywanqa iñiq huñup iskay chunka iskayniyuq watakunapi liwru rantikuymanta llapan qullqi huñusqaqa $8,275,051.96. Huk hinata nispari: Kimsa chunka watapaq (1854-manta 1884-kama) rantikuykunaqa $424,915.24 karqan, qatiqnin chunka iskayniyuq watakunapaqtaq, 1896 watapi, qhulla puquy killa huk ñiqin p'unchawkama, $7,850,136.72 karqan. Qhipa pusaq watakunapi qhatuy kallpa pisiyasqa kachkaptinpas, allin yupaychaymi kanman 1854 watamanta kunan pachakama (1905) Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap qillqankunaqa 11,000,000 dularmanta aswan chaninniyuq qhatusqa kasqanta nispa.
GSAM 296Yaqa tawa chunka simikunapi qillqaspa
GSAM 296.3Chay willakuypa qillqasqa ñawpaqman purisqanqa sut'inmi, yuyarispa yaqa tawa chunka aswan riqsisqa simikunapi qallarisqaña kasqanta, kaykunapi hina: Árabe, Armenia, Basuto, Bohemio, Búlgaro, Bengalí-India, Chino, Danés, Inglés, Estonio, Finlandés, Francés, Fijio, Griego, Alemán, Holandés, Húngaro, Hawái, Italiano, Islandés, Japonés, Kaffir, Letón, Lavonian, Maori, Polaco, Portugues, Rumano, Ruso, Sirvio, Español, Sueco, Tahitiano, Tongan, Gales, hukkunapas. Kay tukuy suyukunapi hinallataq llaqtakunapipas kanku k'uchi llamk'aqkuna, paykunan kimsa kaq willakuypa chiqap kayninkunata ñawpaqman apashanku.
GSAM 297.1Hukniray simikunapi ñit'isqa liwrukuna, rap'i qillqakuna, huch'uy qillqakunapas yupayninqa waranqa pachak pusaq chunka qanchisniyuqmanta aswanmi. Sapa hukmanta hukta, hinallataq chay iñiypa4 nisqa pusaq chunka qanchisniyuq sapa kuti lluqsimuq qillqankunata huk watapaq hukniray simikunapi chaskinapaqqa, yaqa 340 dularmi munakunman.
GSAM 297Iskay chunka Qillqa Lluqsichina Wasikunap Tiyaynin
GSAM 297.2Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap iskay chunka qillqa lluqsichina wasinkunaqa kay hinam kachkan: Avondale, Australia; Battle Creek, Mich. (2); Basel, Suiza; Christiana, Noruega; Copenhagen, Denmark; Cape Town, South Africa; Calcutta, India; College View, Nebraska; Hamburg, Alemania; Helsingfors, Finlandia; London, Inglaterra; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Suecia; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Kay qillqa lluqsichina wasikunamanta hawaqa, runaykuqa rap'ikunata huch'uy qillqakunatapas ñit'ishanku Hong Kong, China llaqtapi; Tokio, Japón llaqtapi; Cairo, Egipto llaqtapi; Urin Abya Yala suyupi; hinallataq Fiji wat'akunapipas.
GSAM 297Ñawpaq Qillqachata Lluqsichispa
GSAM 297.3Huk ratulla ñawpaqman qhawarisun ñawpaq runakuna imayna llamk'ana kaqninkunawan llamk'asqankuta. 1853 watapi, otoño mit'api, Washington imprentapi ñawpaq kaq liwru—"The Sanctuary" sutiyuq—ruwakuchkaptin, huk "huñu" panakuna rap'i t'aqakunata siranapaq ñawpaqta pataraspa huñusqankumanta, qillqaqqa huk t'iqa t'uqsinawanmi t'uqsirqan; qatankunata churasqankumantataq, Uriah Smithqa huk chiqan k'aspiwan huk k'awchi kuchilluchawanmi kuchurqan. Kayqa ruwakurqa chay llamk'aypa huk rakin ruwanapaq allin makina mana kasqanrayku.
GSAM 298.11861 watapiraqpas, chay iñiq huñup llapan qillqankunaqa huklla Adams kallpachasqa ñit'inapim ñit'isqa karqa, chaytaq iskay kawallup kallpanwan puriq makinwan purichisqa karqa. Kunanqa, imprenta wasikunapiqa, tawa chunka masnin wapsi kallpawan puriq ñit'inakunam sapa kutin purishan, kunan pacha chiqap kaqta ñit'ispa. Kay wasikunapiqa pichqa pachakmanta aswan runakunam llamk'anku chay llamk'ayta aparinankupaq, chaykamataq pachak-pachak qhatuqkunaqa runakunap chawpinpi kashanku liwrukunata ranqhaspa.
GSAM 298.21862 watapiqa, Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap llapan qillqasqankuna huk hunt'a huñusqa $7.50 qullqiwan rantikuy atikurqan; 1904 watapitaq, rikuchisqanchik hina, huk hunt'a huñusqata tarinapaqqa $340 qullqiñam munakunman karqan. Chiqapmi, runap yuyayninmanta aswan hatunmi kaykunata rurananpi llamk'arqan.
GSAM 298.3Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunapura qillqa lluqsichiy llamk'aypa wiñariyninqa, 1848 watapi willasqa hina, cheqaqtapuni intiq puririynin hina karqan, "Aswan q'oñirun—k'anchayninkunata kachan"—"Inti hina ñanninta purin, ichaqa manan hayk'aqpas chinkanchu."
GSAM 298Iñiywan Puriy—Ministru Stonepa Willakuynin
GSAM 298.4Kimsa ñiqin angelpa willakuyninpi ñawpaqman puriqkunap k'uchi kayninpas sunquwan llamk'asqankupas, 1884 watapi, febrero killamanta 5 p'unchawpi, Review nisqa qillqapi allinmi sut'inchasqa kachkan, chaypiqa qillqan Ministru Albert Stone, payqa chay llamk'aypi ñawpaq puriqkunamanta hukninmi karqan, isqun chunka watakama kawsarqan:—
GSAM 298.5"Kay ruraypa qallariyninpiqa huch'uy imakunallam karqan, chay ruranapaq llamk'achisqa ñankunapas pisi hinam rikch'akurqan. Ichaqa iñiyniyuq qharikunapas warmikunapas qallariymantapacha yacharqanku Apunchikpa kallpasapa rikran kay llamk'aypi yanapakusqanta. Yacharqankutaqmi Sión llaqtata yanapanapaq churasqa pacha chayamusqanta, hinaspataq Apunchik runankunata huñunapaq makinta churaykusqanta. Rikurqankutaqmi Apunchik umalliq kasqanta, hinaspataq Evangelio Wamp'u, puchuq iglesiawan, kutichisqa cheqaq yachaykunawan, mallisqa iñiywan, hunt'asqa munakuywan ima q'ipichasqa, qispisqalla puertoman chayamunanta."