25 ñiqin Uma — Yachachina Wasikuna
GSAM 391.1"Yachayta tariy, hamut'aytapas tariy; ama qunqaychu, nitaq simiypa nisqankunamantapas t'ikrakuychu. Ama saqiychu, hinaptinmi payqa qhispichisunki; munakuytaq, hinaptinmi payqa waqaychasunki. Yachayqa aswan chaniyuqmi; chayrayku yachayta tariy: llapan tarisqaykiwanpas hamut'ayta tariy."1
GSAM 391Yachachiq G. H. Bellpa Yachay Wasin
GSAM 391.2Kay huñup yachachiy llamk'ayninqa kunan pachakunapiqa aswan hatunmanñam wiñan. Ñawpaqpi rikusqa kay llamk'aypa huk k'allman hina, ancha huch'uyllamantam qallarirqan. 1868 watapi Yachachiq G. H. Bell huk yachay wasita kicharqan, Battle Creek llaqtapi, Kalamazoo Washington ñankunap chinchay-anti k'uchunpi kaq mawk'a llamk'ay wasipi. Chaymantapas, 1871 watap pawqar waray pachapi, Hatun Huñunakuy tukukuptin, tawa simana unayniyuq serviqkunapaq yachachiy huñunakuy rurakurqan, serviq llamk'aypi iglesiap llamk'ayninpipas kaqkunata yanapanapaq.
GSAM 391Huk Iñiypaq Yachay Wasipaq Wakyay
GSAM 391.31872 watapi, 16 p'unchaw Abril killapi Review nisqa qillqapi, "Huk Iñiypaq Yachay Wasichu Kanqa?" sutiyuq qillqasqa rikhurirqan, chaypim sut'ita willakurqan chay hina yachay wasipaq imakuna ancha chaniyuq kasqanmanta. 16 p'unchaw Julio killapi Review nisqapitaq willakurqan yachay wasi chunka iskayniyuq yachaqkunawan qallarisqanmanta, chay yupaytaq, iskay simana qhipaman, iskay chunka pichqayuqman yapakurqan, hinaspataq pichqa chunka runayuq ch'isi simi kamachiy yachaypas qallarichisqa karqan. Yachay wasip iskay ñiqin mit'anqa 16 p'unchaw sitwa killapi 1872 watapi qallarirqan, tawa chunka yachaqkunawan. Qhapaq raymi killa 16 p'unchawpaqqa yachay wasiqa ancha hatunña karqan, chaymi huñunakuna wasiman astasqa karqan, chaypitaq iglesiapi tiyanakunap qhipanman kicharina qillqana hamp'arakunata churasqaku. Hinallataq, suqta chunka kimsayuq yachaqkunayuq qallariy yachay wasipas iglesiap galerianpim aparikurqan.
GSAM 392Hatun Yachay Wasipaq Qullqi Huñusqa
GSAM 392.11873 watapi, Pawqar waray killapi, Hatun Huñunakuyqa unayta yuyaymanarqan, huk sectapaq yachay wasipi yachachinapaq allin wasikunata sayarichinapaq qullqita huñuy allinchus kanman chayta, chaypi llamk'aqkuna imaymana llamk'ana pampakunaman yaykunankupaq wakichisqa kanankupaq. Chay yuyay allin kasqanmanta t'aqwirikuspa, huk huñu kamachisqa karqan chay munasqa qullqita huñuyta qallarinankupaq. Chay watapi, Review nisqa qillqapi, mayninpi mayninpi, kay yachaymanta kallpasapa ancha chaniyuq qillqasqakuna rikhurirqan, Ministrukuna Butler, White, hukkunap qillqasqan, hinaspataq Ministrukuna Butler, Haskellpa kallpachakusqanwan imaymana karpa huñunakuykunapi, chay yuyaykusqa yachay wasipaq ancha askha qullqi huñusqa karqan.
GSAM 392.2Huñunakuypa huk huñunakuyninqa 16 p'unchaw, Ayamarq'ay killapi, 1873 watapi ruwakurqan, chaypachataq willakurqan 52.000 dularña Qanchis kaq P'unchaw Adventista yachachiy qullqipaq arí nisqa kasqanta, hamuq watapi hallp'akunata tarinapaq hinallataq allin wasikunata sayarichinapaq llamk'achinapaq. Chay kikin huñunakuyllapitaq, akllaywan, qanchis runamanta huk huñu akllasqa karqan huk yachachiy tantanakuyta paqarichinankupaq hinallataq wasikunapaq huk kitita tarinankupaq.
GSAM 392.3Chay ñawpaq rimarisqa huñunakuypi, Geo. I. Butlerqa Huñusqa Tantanakuypa Umalliqninpaq akllasqa karqan, Sidney Brownsbergerñataq Qillqaqpaq. Huñusqa Tantanakuypa akllasqan huñuqa karqanku: Geo. I. Butler, S. N. Haskell, chaymanta Harmon Lindsay. James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, Uriah Smith sutikunapas yapasqa karqan, Hatun Huñunakuypa Huñunwan kuska llank'anankupaq, Qanchis Runayuq Huñu hina, paykunam "Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap Yachachiy Huñun" nisqata kamarirqanku. Chay pachamanta, Yachachiq Brownsbergerqa Battle Creek Yachay Sunturpi llank'arqan, Healdsburg, California llaqtapi kicharikunanpaq kaq yachay sunturta umallinanpaq waqyasqa kanankama.
GSAM 393Hatun Yachay Wasipaq Chunka Iskayniyuq Acre Allpa Rantisqa
GSAM 393.131 p'unchaw diciembre killapi 1873 watapi, kay huñuqa chunka iskayniyuq acre allpata rantirqan Battle Creek llaqtap inti chinkaykuy ladonpi, chaymanta qanchis acreqa Battle Creek Yachay Sunturpa kanchanta rurarqan.
GSAM 393.2Battle Creek iñiy yachay wasiqa chiri mit'a yachayninta qallarirqan 15 p'unchaw diciembre killapi 1873 watapi, kimsa kaq oficina wasip ukhunpi, pachak chunka yachakuq qillqasqawan.
GSAM 393Huñunakuypa Yachaywasikunaq Necesitasqanmanta
GSAM 393.3Huk iñiy hina allin yachachina wasikunata necesitasqanchikmanta, Sra. Whiteqa 1873 watapi kay hinata qillqarqan:—
GSAM 393.4"Yuyaypa llapan atiyninkunaqa llamk'achisqa hinaspa wiñachisqa kananmi, qharikunapas warmikunapas allin tupuyniyuq yuyayniyuq kanankupaq. Kay pachaqa huk ladollaman sayasqa qharikunawan warmikunawan hunt'asqam kachkan, paykunaqa chayna tukusqam kanku, imaraykuchus huk atiyninkunalla wiñachisqa karqan, wakinkunataq mana llamk'asqanrayku huch'uyyachisqa karqan. Aswan achka wayna sipaskunap yachachiyninqa mana allinchu tukun. Paykunaqa nishuta yachaqanku, kawsaypi ruwana llamk'aykunata qunqaspa....
GSAM 393Allin Tupuyniyuq Yachachiy Munakun
GSAM 393.5"Kunan yachay wasikuna hina, mana sayk'uspa yachaqanallanqa, wayna-sipaskunata mana allintachu kawsaypaq wakichin. Runap yuyayninqa llamk'ananmi. Sichus mana allin ñanpi llamk'anchu chayqa, mana allin ñanpim llamk'anqa. Yuyaypa chimpapurayninta waqaychanapaqqa, yachay wasikunapi llamk'aypas yachaqaypas huñusqa kananmi.
GSAM 393.6"Ñawpaq miraykunapiqa yachachiy aswan hatun kananpaq wakichiy kanan karqa. Yachay wasikunawan kuskataq chakra llamk'aykunapas, imaymanakunata ruwana wasikunapas kanan karqa. Wasi llamk'ay yachachiqkuna kanan karqa, sapa p'unchawpitaq huk chhika pacha llamk'ayman qusqa kanan karqa, kurkupapas yuyaypapas atiyninkuna kaqlla llamk'achisqa kanankupaq. Yachay wasikuna ñuqanchikpa nisqanchik yuyayman hina sayarichisqa kaspaqa, kunanqa manan chay hina achkha mana allin yuyayniyuq runakuna kanmanchu."2
GSAM 394Battle Creek Yachay Suntur
GSAM 394.11874 watapi, ruphay mit'api otoño mit'apipas, Battle Creek Yachay Sunturpa wasin sayarichisqa karqa. Chayqa ladrilluwan ruwasqa wasi karqa, sótanop patanpi kimsa pisuyuq, 75 x 75 chakikuna sayayniyuq, Griego cruz hina rikch'ayniyuq. Tukusqa kaspa, allin ruwaykunawan qukusqa karqa 4 Iniru killa, 1875 watapi. Yachay wasiqa kay wasipin kicharikurqan, pachakmanta aswan yachakuqkunawan, qanchis allin yachachiqkunawanpas imaymana rak'inakunapaq. 1877 watapi yachay wasi watanpi hatun yachay wasi kicharikusqanwan, willakurqan iskay pachak yachakuqkuna hamusqankuta. Yachachiy Huñup willakuynin, 1880 watapi Kantaray killapi Hatun Huñunakuypi qusqa, rikuchirqan 1873 watamanta 1880 watapi Qhapaq raymi killakama Waranqa Tawa Pachak yachakuqkuna Battle Creek Hatun Yachay Wasiman qillqachikusqankuta.
GSAM 394Huk Iskay Yachaywasikuna Kicharikun
GSAM 394.21882 watapi, Qhapaq raymi killapi, Qhapaq Tantanakuypi, willakurqa chay watapi tantanakuypa yanapayninwan iskay iñiy yachaywasikuna kichasqa kasqanmanta, hukninqa Healdsburg Yachay Suntur, Healdsburg, California llaqtapi kaq, 11 p'unchaw Ayriway killapi kichasqa; huknintaq, South Lancaster Yachay Wasi, South Lancaster, Massachusetts llaqtapi kaq, 19 p'unchaw Ayriway killapi kichasqa.
GSAM 394Healdsburg Yachay Suntur
GSAM 394.31884 watapi, 15 p'unchaw Iniru killapi Review nisqa qillqapi, kay qatiq ancha allin willakuymi rikhurirqan Pacífico Qucha patapi iñiy yachay wasimanta:—
GSAM 394.4"1881 watapi, Tarpuy killapi, California Huñunakuyqa huk iñiy yachay wasita kichayta kamachirqan, hinaspataq chay rurayta hunt'ananpaq huk huñuta churarqan. 1882 watapi, Ayriway killapaqqa, hatun pampakunata, chunka kwartuyuq allin wasiwan kuska, rantikusqaña karqan, iskay yachachiqkunata llamk'achisqaña karqan, hinaspataq kimsa chunka kimsayuq yachaqniyuq yachay wasi qallarisqaña karqan. Hatun yachay wasi watapi (29 p'unchawmanta, anta situwa killapi, 1882 watapi qallarispa), yachay wasiqa kamachiyman hina hatun yachay wasi hina riqsisqa karqan, pichqa acre allpa yapasqa rantisqa, huk hatun wasi [yachaqkunap wasinpaq] sayarichisqa, suqta yachachiqkunamanta huk huñu huñusqa, hinallataq 152 yachaqkuna qillqachisqa karqan. Kicharikusqanmantapacha yaqa 27,000 dular qullqita kay ruraypaq qunankupaq runakuna arí nisqaku, chaymanta aswan askha California llaqtap runankunap pagasqan karqan."
GSAM 395South Lancaster Yachaywasi
GSAM 395.1New England llaqtayuqkunaqa yachay wasinkuta South Lancaster, Massachusettspi, iñiy wasipi qallarirqanku. Ministru S. N. Haskellpa mana sayk'uq kallpachakuyninwan, hinallataq New Englandpi kaq llaqtanchikpa haywasqankunawanpas, 1884 watapi otoño mit'api yachay wasikunapaq huk huñu wasikuna ch'uyanchaypaq wakichisqaña karqa. Chaypacha South Lancaster Academy Associationpa kapuyninpi kaq wasikunaqa pichqa karqa, iskaynin hunt'asqa musuq. Academia wasiqa 60 x 65 chakikunayuqmi karqan, huk musuq wasitaq, yachaqkunap wasin, 36 x 88 chakikunayuq. Kaykunaqa 19 p'unchaw, Kantaray killapi, 1884 watapin ch'uyanchasqa karqan.
GSAM 395.2Kay yachay wasiqa, iskay chunka hukniyuq wata allin llamk'asqan qhipamanpas, kunankamapas wiñashanmi, hinaspam Apunchikpaq sinchi llamk'aqkunata pachantinpa imaymana k'uchunkunaman kacharqan. Kunanqa yachay wasip umalliqninqa Frederick Griggsmi, paymi hinallataq Hatun Huñunakuypa Yachachiy Rak'inpa qillqakamayuqnin hina llamk'an.
GSAM 395Londres (Inglaterra) Yachachina Wasi
GSAM 395.3Londres, Inglaterra llaqtapi llamk'ayqa ñawparispa kallpachakuspa wiñasqanman hina, 1887 wata ruphay mit'api allin yuyaychasqa karqa Biblia llamk'aqkunapaq huk yachachina wasita kichay, chaywan kuska kallpasapa Biblia llamk'ayta t'inkispa. Kay yachay wasimantaqa llamk'aqkunatam kacharqanku Hukllachasqa Qhapaq Suyup huk k'itinkunapi chaymanta Colonias nisqakunapi llamk'anankupaq. Kunan pachaqa huk allin wiñaq yachay wasim Duncombe Hallpi, Chinchay Londonpi, kachkan, chaytaqa Yachachiq H. R. Salisburymi qhawarin, payqa ñawpaq yachaynintaqa Battle Creek, Mich. llaqtapi kaq hatun yachay wasipim chaskirqan.
GSAM 396Battle Creek Yachay Suntur Hatunyachisqa
GSAM 396.1Battle Creek Yachay Sunturpi astawan wasi kananpaq mañakusqankuqa ancha hatunmi karqan, chayrayku 1886 watapi ruphay mit'api yachay suntur wasiman hatun yapayta ruwana karqan, hinaspataq qatiqnin watapi (1887), sipas yachaqkunapaq puñuna wasita (West Hall sutiwan riqsisqa) sayarichina karqan. West Hallqa 150 yachaqkunapaq puñuna wasikunayuqmi, hinaspapas 225 yachaqkunaqa mikhuna wasipi chaskisqa kayta atinku; South Halltaq, 1884 watapi hatarichisqa, yachay wasi kanchap urayninpi, qharikuna yachaqkunap puñuna wasin karqan. 1886-87 watakunapi chiri mit'a yachay qallariypiqa, 568 yachaqkuna yachay wasiman hamurqanku.
GSAM 396.21885 watapiqa, Yachachiq W. W. Prescott sutiyuqmi Battle Creek Yachay Sunturpa umalliqninman churasqa karqan, chaymantataq pisi tiempomantaqa chay iñiq huñupaq Yachachiy Qillqakamayuq kananpaq churasqa karqan. Kayqa yachaysapa ruway kasqan rikuchikurqan. Manam Battle Creek Yachay Sunturllachu allincharikurqan, aswanpas chay hina kamayuqpa llamk'asqanwan, Dyuspa saminchanwan, llapan iñiq huñunchikpa yachay wasinkunapi aswan hukllachakuy, aswan allin llamk'ay ima paqarichisqa karqan.
GSAM 396Emmanuel Missionary College
GSAM 396.3Battle Creek Yachay Sunturqa 1901 watakama allin llamk'ayta qaran, chay watapin allpankunata wasinkunatawan American Medical Missionary College Association nisqaman rantikurqanku, hinaspataq yachachiy huñunakuyqa wich'usqa karqan. Chaypachallanmi huk musuq yachay suntur huñu kamarirqanku, Emmanuel Missionary College sutiyuq. Berrien Springs qayllapi, Michigan suyup uray-kuntinpi, huk chakranta tarirqanku, chaypin yachakuqkuna wasikunata sayarichirqanku, hinaspataq huk allin wiñaq yachay wasita purichinku. Kay yachay wasip takyasqa yuyayninqa "tukuy imaymana yachachiy" qoymi, kay capitulup ñawpaq rak'inpi nisqa yachachiywan tupachispa. Diospa kamachiyninwan maypipas llamk'anankupaq waqyasqa kaqtinku, tukuy pachapi maypipas llamk'anankupaq allin wakichisqa llamk'aqkunata ruwayqa, Emmanuel Missionary College nisqap yachachiqninkunap hatun munaynin hinaspa yuyayninmi.
GSAM 397Chawpi Biblia Yachay Wasi, Chicago, Ill.
GSAM 397.11887 watapi, Pawqar waray killapi, huk Review qillqapi, Ministru Geo. I. Butler huk yuyayta churamurqa Chicago, Ill. llaqtapi huk mision wasi sayarichinapaq, chay wasiqa Bibliapi llamk'aqkunata yachachinapaq chawpi Biblia Yachay Wasi hina kananpaq, chayllapitaq llaqta ukhupi runanchikunapaq huk kapilla hinallataq mision wasi hina llamk'achisqa kananpaq. 1888-89 watakunapi, otoño mit'api chiri pachapipas, chay wasiqa sayarichisqa karqa. Chaninqa, hallp'akunata, wasita, imaymanankunatawan yapaspa, yaqa 28.000 dular karqan. Kamachisqa hina kicharikurqan 4 p'unchaw ayriway killapi 1889 watapi, huk qhatuqkunap yachachikunan huñunakuyninwan. Chay kichariy pachapi willakurqan llaqtanchik runakuna yachasqankuta waranqa runakunatapas, mayqinkunachus ñawpaqmantaña chaskisqaku kunan chiqap kaqta suyuq imaymana k'uchunkunapi, Biblia llamk'aqkunap kallpachakusqanwan.
GSAM 397.2Kay yachay wasiqa Ministru Geo. B. Starr-pa allin pusasqan karqan 1891 watapi pawqar mit'akama. Chaymanta, Huñusqa Tantanakuypa Huñunpa churasqan yachachiqkunawan, llamk'ayninta 1893 watakama qatichirqan, chay watapitaq tarirqanku wasiqa mana aypachisqanta Biblia yachachiypaq astawan mañakusqankuta. Imaynan huk Biblia yachay wasita Battle Creek Yachay Sunturwan t'inkichinapaq wakichikuchkaptin, Chicago llaqtapi kaq wasiqa Medical Missionary and Benevolent Association nisqaman rantikusqa karqan. Chay wasiqa hatunyachisqa hinaspa huch'uy hampina wasipaq allichasqa karqan, kunantaq Battle Creek Hampina Wasipa Chicago Ramasnin sutiwan riqsisqa kachkan.
GSAM 397Union Yachay Suntur, Nebraska
GSAM 397.31889 watapi Hatun Huñunakuyqa yuyaymanachkarqa huk hatun yachay wasita ruwanapaq rimayta, kay qatiq isqun Suyu Huñunakuykunapaq allin kaqpi: Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, hinallataq Arkansas. Chayrayku, huñunakuyqa huk huñuta churarqa, paykunap ruwananqa karqa yachay wasipaq huk munay allpa akllay. Des Moines (Ia.), Fremont, Lincoln (Neb.) hinallataq huk llaqtakunap runankuna ima ruwanaykuta yachaspankuqa, chay rurayman yanapanankupaq qullqi qoypi atipanakurqanku, sapa llaqtamanta runakuna wasikuna llaqtankupi kananpaq ancha munasqankurayku. Lincoln (Neb.) llaqtataq aswan allin qullqi qoyta qusqanrayku, hinallataq aswan allin ruwanapaq hina kasqanrayku, chay yachay wasiqa chaypi churakurqa.
GSAM 398.1Hatun wasiqa, Union College kikinqa, 141 x 84 chakikuna sayayniyuq wasim. Pampamanta q'umpuq patankama sayayninqa pachak chakim. Kay wasimantaqa kanmi iskay puñuna wasikuna, sapa huk 104 x 104 chakiyuq, kimsa patayuq. Yuyaychakurqa qukusqa hallp'akunamanta hamuq qullqiqa, huñup chawpi yachay wasinta allichanapaq gastukunamanta, ichapas kuskanllatapas, hunt'ananta. Chay yachay wasipitaqmi yachachiqkunaqa llamk'aqkunata yachachinanku karqa sapaq rak'iykunapi inglés, escandinavo, alemán simikunapi, kikin siminkupi.
GSAM 398.2Wasikunaqa 24 p'unchaw, Tarpuy killapi, 1891 watapi saminchasqa karqan, yachay wasitaq 30 p'unchaw, Tarpuy killapi kicharikurqan. Ñawpaq watapaq qillqachikuqkunaqa 301 karqanku. 1892 watapi yachay wasiqa 222 yachaqkunawan kicharikurqan, chay watapaqtaq 553 qillqachikuqkuna karqan. Paykunamanta qanchis chunka hukniyuqqa Aleman simi rak'iypi karqanku, pusaq chunka pichqayuqñataq Escandinavo simi rak'iypi.
GSAM 398.3Hatun yachay wasiwanqa huk chakra t'inkisqa kachkan, chaypim chakra llamk'ayta munaq yachaqkuna llamk'anku. Hinallataq hatun yachay wasiqa huk t'anta ruwana wasiyuqmi, chaypim huk chhikallata allin qhali kaypaq mikhunakuna ruwakun. 1903 watapim huk huñunakuy kamarirqaku, Alemán, Sueco, Danés-Noruego simikunapi qillqakunata liwrukunatawan lluqsichinankupaq. Kay huñunakuymi kikinpa imprenta wasiyuq, hinallataq kay llaqtakunapaq chay iñiypa llapan Américapi ñit'ina llamk'ayninta kapuqnin. Kay llamk'ayqa aswantaqa yachakuqkunap rurasqanmi. Manam ñit'ina llamk'ayllapichu yachachisqa kanku, aswanpas kaypiqa misionero llamk'ayta kikin ruraspa yachayninkuta yapanku.
GSAM 398.4Hampina llamk'aypas kay yachay wasiwan kuska kachkan. Kitita allinta llamk'achispa yacharqanku yachay wasiqa huk hatun puñuna wasinta manaña necesitasqanta, chaymi, pisi qullqiwan, huk qhaliyanapaq wasita kicharqanku, kunantaq ancha allin llamk'ayta ruwashan.
GSAM 399Walla Walla Yachay Suntur
GSAM 399.1Kay yachay wasiqa Walla Walla llaqtap hichpanpi, Washington suyupi kachkan, hinaspataq 8 p'unchaw diciembre killapi 1892 watapi Diosman qusqa karqan. Yachay wasiqa ñawpaq p'unchawpi kicharikurqan, 101 yachakuqkunawan. Kay yupayqa watantinpi 185-man mirarqan. Huk huch'uy chakrapas hukkuna llamk'ay ruraykunapas kay yachay wasiwan t'inkisqa kachkan. Allin wiñaypi kachkan, hinaspataq allin llamk'ayta rurachkan. Yachachiq J. L. Kay kunan yachachiqkunap umalliqnin kachkan.
GSAM 399Australia Yachaywasi
GSAM 399.21892 watapi, Awustu killamanta 24 p'unchawpi, Melbourne llaqtapi, Australia suyupi, huk yachay wasi kicharikurqan, alquilasqa wasipi, pichqa yachachiqniyuq. L. J. Rousseau, Battle Creek llaqtamanta (Mich.) Hatun Yachay Wasimanta hamuq, chay yachay wasip ñawpaq umalliqnin karqan. 1894 watapi, kay yachay wasipiqa 89 yachaqkuna qillqachikurqanku.
GSAM 399Avondale llaqtaman astakuy
GSAM 399.3Yachay wasita qallarichiqkunaqa llamk'ayta yachaywan t'inkiyta munaspa, huk llaqtaman astakuy allin kasqanta yuyaykurqanku, chayrayku Melbourne hatun llaqtamanta Avondale, Cooranbong, New South Wales nisqaman astakurqanku, huk chakra suyuman, chaypi huk chakrata hap'ispa, allin wasikunatapas sayarichispa. Kunan pachaqa yachay wasiqa allinllam purichkan llamk'ay yachay ñanpi.
GSAM 399Avondale Manta Ñawpaq Willasqa Hunt'akusqan
GSAM 399.4Yachay wasita paqarichisqankupipas kamachisqankupipas, kamachiq huñup munayninqa karqa, industria yachay wasikuna kamachikunapaq kamachikuykunaman hina, atikuqman hina, purichisqa kananpaq. Kayqa huk "qhawana yachay wasi" kanan karqa, hinaspataq kutin kutita sut'incharqaku allin kamachisqa kaqtinqa allin lluqsinanpaq, manan yachay wasillachu, aswanpas chay mana chaninpaq qhawarisqa allpa kikinpas ruruq kananpaq. Pachaqa, Apunchikpa saminchanwan, chay watuypa chiqap kasqanta rikuchinña. Askha wata qatiqnin sinchi ch'akiy kaptinpas, chaymi chakra llamk'aykunaman llakiyta apamurqa hinaspa muyuriqninpi tarpuykuna ch'usaqyaptinpas, Avondale chakraqa q'umirllaraq hinaspa rurayniyuq karqa. Kayqa ancha musphaypaq karqa, chaymi kamachikuqpa umalliqninkuna hamurqaku tapukamunankupaq imayna chakra llamk'aspa kay hatun allin rurayta tarisqankumanta.
GSAM 400.11903 watapi yachay wasipa rurayninkunamanta willakuyninqa, yachaqkuna hamuynin pichqa chunka pachakmanta (50%) yapakusqanta rikuchin. Qullqipas allinllam karqan—llapan gastukuna hunt'asqaña, hinaspataq yachay wasipa allinninpaq $1,500 qullqi waqaychasqa karqan. Yachachiq C. W. Irwinqa yaqa tawa watamantam yachay wasipa kamachiqnin umalliqninpas karqan.
GSAM 400Mt. Vernon Yachay Suntur
GSAM 400.2Tukuy Huñunakuyqa, 1893 watapi, huk kamachikuyta churarqan Mt. Vernon, Ohio llaqtapi huk hatun yachay wasita kicharinapaq. Kay yachay wasiqa wakin llamk'ay yachaykunayuqmi, hinaspataq allin llamk'asqanmanta willakun. 1894 watapaq qillqachisqakunaqa 140 karqanku. Yachachiq J. W. Loughheadqa achka watakunañam kay yachay wasipa umalliqnin karqan, Washington, D.C. llaqtaman waqyasqa kanankama. Yachay wasipa tiyayninqa Academia, Ohio llaqtapim kachkan.
GSAM 400Keene Industrial Yachaywasi
GSAM 400.31893 watapi Hatun Huñunakuyqa Texas suyupi, Keene llaqtapi, huk industria yachay wasi kicharikunanta allinpaq qhawarirqan. Pachak kinsa chunka acre masnin chakrata tarirqanku, wasikunata sayarichirqanku, hinaspataq yachay wasita kicharqanku Yachachiq C. B. Hughespa chaynataq yanapaqninkunap kamachiyninpi. Kay yachay wasiqa llamk'ayta yachaywan huñuspa purin. 1894 watapiqa pachak suqta chunka yachaqkuna qillqachikurqanku. Kay yachay wasipas ancha allinmi kasqa.
GSAM 400Claremont Huñusqa Yachay Suntur
GSAM 400.4Kay yachay wasiqa Kenilworth llaqtapim kachkan, Sudáfrica suyupi, Cape Town llaqtapa hichpanpi. Yachachiqninkunaqa aswantaqa Battle Creek Hatun Yachay Wasimanta akllasqa karqanku. 1894 watapim kicharikurqan, isqun chunka yachakuqniyuq qillqayukuspa. Ñawpaq yachay wata tukukuptinqa, yachakuqkuna ancha yapakusqanrayku, yachay wasi wasita hatunyachispa astawan pampa qunapaq wakichina karqan. Kunan p'unchawqa, chay hatun yachay wasiqa Yachachiq C. H. Haytonpa qhawapayayninpim kachkan.
GSAM 401.1Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunaqa Claremont llaqtapipas huk huch'uy yachay wasita (qallariy yachay wasita) purichirqanku, qanchis chunka yachaqniyuqta, hinallataq Beaconsfield llaqtapipas huk iglesia yachay wasita, chaymanqa 1894 watapi kimsa chunka yachaqkuna qillqachikurqanku.
GSAM 401Yachachiy Llamk'aymanta Pisichasqa, 1895
GSAM 401.2Kay qatiq willakuytaqa yachachiy kamayuqmi Hatun Huñunakuyman qusqa, 1895 watapi, Hatun Puquy killapi:—
GSAM 401.3"Kay huñup yachachinapaq wasinkunaqa kay hinam: Pichqa hatun yachay wasikuna kachkan kay llaqtakunapi: Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; hinallataq Kenilworth, South Africa. Kay suyupiqa tawa academiakuna, utaq yachay wasikuna kanku, chaykunam academiakunap ñiqikunapaq llamk'ayta ruwanku, kay llaqtakunapi: South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; hinallataq Graysville, Tenn.... Kaykunamantaqa kantaqmi Australiapi Biblia Yachay Wasi; Mexico llaqtapi hampina llamk'aywan t'inkisqa huk yachay wasi; Pitcairn wat'api llaqta wawakunapaq yachay wasi; Raiatea llaqtapi, Sociedad huñumanta; Urin Pacífico mama quchapi; Caribe mama quchapi, Bay wat'akunapi Bonacca llaqtapi; kay suyupi hawa suyukunapipas chunka pichqayuq hina iglesia yachay wasikuna; iskay Conferencia Generalpa Biblia Yachay Wasinkuna; hinallataq achka qhatuqkunapa chaymanta conferencia local nisqakunapa mana kamachikuyman hina huñuchasqa yachay wasinkuna."
GSAM 401.4Huñup sapa kuti yachay wasinkunapi yachaqkunap yupayninta pisichaspa, qillqaq nin: "Allin yupayman hinaqa, kunan pachapiqa kimsa waranqamanta aswan yachaqkuna tukuy watayuqkuna qillqachisqa kachkanku Qanchis kaq P'unchaw Adventista yachay wasikunapi."
GSAM 402Yachachiy Wasikunamanta Pisichasqa, 1903
GSAM 402.1Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunapura yachachiy llamk'aypas yachay wasikunapas willakuypa huk rak'inkuna hina wiñarun. 1904 watapaq General Conference Year Book nisqanpi rikuchikusqanman hina, kunan p'unchawqa isqun hatun yachay wasikuna hinaspa academias nisqakuna Americapi kan, pichqataq huk suyukunapi. Hawa llaqtakunapi kaqkunaqa kay hinam kachkanku: Avondale, New South Wales llaqtapi; Kenilworth, Claremont, Cape Town qayllapi, South Africa llaqtapi; Holloway, London, North, England llaqtapi; Nyhyttan, Järnboås, Sweden llaqtapi; Friedensau, Magdeburg qayllapi, Germany llaqtapi.
GSAM 402.2Américapiqa, chawpi yachay wasikuna chunka tawayuqmi kanku; huk suyukunapitaq, pichqa. Kay qhipa kaqkunaqa kaykunapim tarikunku: Copenhagen, Dinamarcapi; Honolulu, Hawái suyupi; Diamante, Entre Ríos, Argentina República, Urin Américapi; Curityba, Brasil, Urin Américapi; Brusque, Brasil, Urin Américapi.
GSAM 402.3Chay ñawpaqpi rimasqa yachay wasikunamanta yapaspaqa, kinsa pachak pichqa chunka qanchisniyuq (357) llaqtapi iglesiap yachay wasinkuna kanku, chay huñup purichisqan. Kaykunamantaqa, kimsa pachak chunka qanchisniyuq (317) Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kanku, tawa chunka (40) wak suyukunapitaq. Kunan p'unchawkama chiqan yupaykuna kapuwanchikman karqa chayqa, kay yupaykunaqa aswan hatunraqmi kanman karqa. 1902 wata tukukuymanta pacha achka yachay wasikuna kicharikun. Qhawarinapaq, Nebraska Huñunakuy willarqan chunka iglesiap yachay wasikunayuq kasqanta. 1904 watapi, 1 p'unchaw febrero killapi, willakuyninku rikuchin "iskay chunka tawayuq iglesiap yachay wasikuna" kasqanta, huk huñunakuyllapi chunka tawayuqwan yapasqa.
GSAM 402.4Chiqapuni Apunchikpa pusaq makiqa sumaqllata pusasqa, kicharisqataq ñanta kay runakunapura yachachiy llamk'aypaq. Pay qunachun yachayta paypa llamk'ayninpa kay rak'inta kamachinankupaq waqyasqa kaqkunaman, imaynan paypa qillqasqan yuyayman hina imaymana yachay wasikuna purichisqa kanankupaq. Chaypachan kanqa achka allin llamk'aqkuna, allin wiñasqa, Apunchikpaq, manataq yachayninpi, kawsayninpipas "huk ladollaman sayapakuq" qharikuna warmikunapas. "Apu Yayam rimarirqan," nin Salmistaqa, "hatunmi karqan chay willaq huñu [ejército, patanpi]."