Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
24 / 29
24 / 29

Yachay T'aqa 23 — Qhali Kay Wasikuna

John Norton Loughborough

GSAM 358.1"MUNASQAY, llapan imaymanamanta aswanmi munani allin puririyniyuq kanaykita, qhali kanaykitapas, imaynan almayki allin puririchkan hinata."1

GSAM 358.2Samana P'unchawpi, 6 p'unchaw junio killapi, 1863 watapi, Ministru White warminwan kuska Otsego, Mich. llaqtapi Ministrukuna Cornell, Lawrence sutiyuqkunap ruwasqan karpa huñunakuyman rirqanku. Chaypi, Sra. Whiteqa huk rikuyta chaskirqan, chaytaq paypa ñawpaqinpi qhali kay allichay yachayta kicharqan. Chay p'unchawmantapacha, qhali kaymanta, allin kawsaymantawan qillqasqakunaqa Review nisqa qillqapi lluqsirqan, hinaspataq payqa qhali kaymanta payman rikuchisqankunata qillqayta qallarirqan. Kaykunamanta wakinqa Testimony No. 11 nisqapi, hinallataq How to Live sutiyuq qillqapipas rikhurirqan.

GSAM 358.3Allin kawsaymanta, chaypa kurku, yuyay, hinallataq espiritu wiñariywan allin tupayninkunamantawan yachayqa, runakunapaq sut'ita rikurichisqa karqan. 1864 watapi, 25 p'unchaw octubre killapi Review qillqapi, Ministru J. N. Andrews kay yachaymanta kay ancha chaniyuq yuyaychaykunata qillqarqan:—

GSAM 358J. N. Andrews: Allin Kawsaymanta

GSAM 358.4"Tukuy mana allin mikhunakunata saqipuy, hinaspa Diosman sunquyuq allin yachachikuywan sunqupa kamachiyninwanpas kikinta kamachikuywan kawsayta apay, chaykunaqa allin qhali kaypaq ancha chaniyuqmi. Kurkunchikqa Ch'uya Espiritupa wasinmi. Payta chiqamanta kurkunchikpi hinallataq espiritunchikpipas hatunchananchikpaqqa, ¡may ancha chaniyuqmi kurkunchikpa tukuy kallpankunata hunt'asqata hap'inanchikqa! Yupaychasun Diosta, kay yachay kunan astawan runanchikman churasqa kasqanmanta. Qhali kaywan kallpasapa kayqa ancha chaniyuqmi ñuqanchikpaq, aswan chaniyuqtaqmi llakiy pachapi hatun ruwaykunata rikukuqkunapaq."

GSAM 359.1Bibliapi nisqa qhali kaymanta, hinallataq cristiano kawsaypi kikinta kamachikuymantapas rimarirqanku, manan Review qillqasqallapichu, aswanpas serviqninchiskunapas.

GSAM 359.2Hatun Huñunakuypi, 20 p'unchaw aymuray killapi, 1866 watapi, kay qatiq yachachikuymi Sra. White-pa rurayninwan qusqa karqan (chay kikinmi Testimony No. 11 nisqapi tarikun):—

GSAM 359Hampina Wasi Wakichisqa Kanqa

GSAM 359.3"Rikuchiwarqanku ñak'ariqkunapaq huk wasita wakichinanchik kasqanta, chaynataq kurkunkuta imayna qhawanankuta yachay munaqkunapaqpas, unquykunata hark'anankupaq....
GSAM 359.4"Iñiq mana kaqkunaqa unquykunata allinta hampinapaq wasimanmi hamunqaku, chaytaq Samana P'unchawta hunt'aq hampiqkunap pusasqan kanqa, chaymi chiqap kaqpa atiyninman chiqanllata apamunqa. Runaykuta chiqap iñiyniykutapas riqsispaqa, ñawpaqmanta yuyaykuyninku atipasqa kanqa, allin yuyaywanmi qhipanqaku. Chaynata chiqap kaqpa atiyninman churasqa kaspaqa, wakinkunaqa manan aychankup unquyninkunamanta alliyayllatachu tarinqaku, aswanpas huchamanta unquq nunankupaq hampiq misk'itaraqmi tarinqaku.

GSAM 359Lluqsinankunamanta Willakuy

GSAM 359.5"Unquqkunap qhali kaynin allin hampiywan allinyaptin, hinaspa kawsayta kusikuywan qallariptinku, paykunaqa qhali kayman kutichisqankumanta yanapaqkunapi iñiyniyuqmi kanku. Sunqunkunqa añaychaywan hunt'asqa kachkan, chaymi chiqaq kaypa allin muhunqa aswan utqaylla chaypi tiyananta tarinqa, wakin kutitaqmi uywasqa kanqa, wiñanqa, hinaspa Diospa hatun kayninpaq rurunta qunqa. Huk chay hina ancha chaniyuq almaspa qispichisqa kasqanqa, aswan chaniyuqmi kanqa chay hina wasita sayarichinapaq tukuy imaymanakunamantaqa....
GSAM 359.6"Wakin allinyaspa kutipuqkunaqa, utaq anchatapuni yanapasqa kaqkunaqa, iñiyninchikta musuq llaqtakunaman apamunqaku, hinallataq chiqaq kaypa unanchanta hoqarinqaku, maypichus mana haykuy atina kanman karqa, sichus ñawpaqta mana huk runapura yuyayninkumanta pantay yuyaykuna qichusqa kanmanchu karqa, qhali kayta tarinankupaq kay runanchikpura qhipakuspa."

GSAM 360.1Huñunasqa llaqtanchikpa huk sunqulla akllayninwanmi kamachikurqa, atikusqanman hina usqhaylla huk qhali kay wasi kicharikunanpaq Battle Creek llaqtapi utaq qayllanpi, chay wasitaq Hampiq H. S. Laypa kamachiyninpi kananpaq, payqa ñawpaq hampi yachayninman yapaspa, huk watamanta aswan Inti lloqsimuy lawpi yakuwan hampiy wasipi kasqa, unquykunata yakuwan hampiy yachaykunata yachananpaq.

GSAM 360Hampina Wasi Ruranapaq Pampa Rantisqa

GSAM 360.2Chay pachapiqa, chay hina wasita sayarichiyqa ancha hatun ruray hinam rikch'akurqan; chay tukusqanmanta kay kallpanchaq willakuy mana kaptinqa, llamk'ayta qallarinapaqqa huk unayachaymi kanman karqan. Ichaqa, unayachaymantaqa, huñunakuy tukusqanmanta pisi p'unchawkuna qhipallamanmi, Kamachikuq Gravespa pusaq acre allpayuq hatun wasin, West Battle Creek llaqtapi sumaq tiyanapaq allpantin, rantikusqa karqan. Kay wasimanqa utqaylla iskay patayuq yapasqa wasi ruwasqa karqa, armakuna wasikuna kananpaq. Kay wasikunapim Qhali Kay Allinchanapaq Yachaywasi kicharisqa karqa.

GSAM 360.319, huniyu killapi 1866 watapi Review nisqa qillqapi, institucionpaq qullqi churanapaq ñawpaq kaq llapanpaq waqyakuy ruwakurqa. Chay kikin qillqap yupayninpi willakurqa Battle Creek (Mich.) hinallataq Olcott (N.Y.) llaqtamanta iglesiakunaqa $2,625 qullqita churanankupaqña arinisqankuta, chaytaq 105 rak'iykunaman t'aqasqa karqa, sapa huknin $25 chaninpi. Michigan suyupi mana kamachikuy kasqanrayku, mayqinwanpas qhali kay wasikunata kamachiq huñuta kamachiy atikunman karqa, kapuyninkunaqa huk pachapaq waqaychasqa karqa, huk huñu kamachisqa ruwakunankama.

GSAM 360Hampikamay Qillqasqa Qallarichisqa

GSAM 360.4Agosto killap huk ñiqin p'unchawninpi kamachiqkunaqa qallarirqankutaqmi sapa killa lluqsimuq huk qhali kaymanta qillqata, chunka suqtayuq rap'iyuqta, qatanpiwan, revistahina. Kaypa sutinqa karqa Health Reformer. Kay qillqaqa kunankamapas lluqshillanmi, Good Health sutichasqa, kunantaq pachantinpi aswan riqsisqa qhali kaymanta revista. Kay qillqasqaqa manan qhali kaywan kikinta kamachikuy yachaykunamantallachu rimarqan, aswanpas qhali kay wasimanta willanapaq huk ñanmi karqan, chay wasitaq 1866 watapi, tarpuy killa pichqa p'unchawpi, unquqkunapaq chaypi tiyaqkunapaqwan kamachiywan kicharikurqan. Chaynapin chay wasiqa, rantikusqa, allichasqa, llamk'ashanña, runanchikman kay yuyay ñawpaqta willasqamanta tawa killa manaraq hunt'akuspa; hinaspapas $11,000 qullqi rak'iykunapaq qillqasqa karqan, chaymantaqa ancha askhan ñan pagasqaña karqan.

GSAM 361Hampiqkunap Huñunakuynin Paqarichisqa

GSAM 361.11866-67 watakunapi chiri mit'api, Michigan Kamachikuqkunap Huñunakuynin huk kamachikuyta churarqan, chaywanmi chay qhali kay wasita kamachinapaq huk huñu kamarikunman karqan. 1867 watapi, 17 p'unchaw aymuray killapi, kay ruwayta rurarqanku, ukhu kamachikuykunata chaskirqanku, hinaspataq allpakunata wasikunatapas wak kapuyninkunatapas allin akllasqa qhawaqkunaman qusqaku. Chay p'unchawkama llapan qillqasqa qullqiqa $26,100 karqan; chaymantaqa $18,264.87 pagasqaña karqan. Chay wasiqa allin yachayniyuq hampiqkunamanta yanapaqninkunamantawan huñuta kapurqan, wasikunataq yaqa hunt'a unquqkunawan karqan, paykunamanta wakinkunataq ñuqaykuq iñiyniykuta chaskirqankuñam, ñuqaykumanta huk llaqta kasqaykumanta chaymanta chiqaq kaqmanta yachaspa, chay wasiman hamuspa.

GSAM 361Qhali P'achakuna

GSAM 361.2Tukuy pachakunapi, tukuy suyukunapipas, runap sunqunqa kay pachap kallpachayninman atipachikunmi, kawsayninpi hatun tukuq kayninwan, upa kayninkunawan, p'achakuna modankunawan ima. 1863 wataqa, kikin llaqtanchikpi, Sra. White-man qhali kaymanta p'achamantawan rikuchisqa kaptinpas, manan hukniraychu karqan, imaynan warmikunaq sinchi munasqanmanta rikukun, chay pachapi anillu hina p'achakunata qatipaspa, chaykunap hatun kayninmi achkata paykunamanta huk tikrasqa phukupi puriqkunata hina rikuchirqan. Chay kikin pachallapitaqmi iskay hukniray ancha tukusqa p'achakuna rikhurirqan, chaykunamanta sinchita rimanakurqanku. Kaykunamanta pisillata willakuyqa, ichapas, ñawiriqta allichanqa Sra. Whitepa p'achamanta qusqan willakuyta aswan allinta hamut'ananpaq, chayqa tarikun Testimony for the Church, No. 10 nisqapi.

GSAM 362P'achakunapi Ancha Tukusqakuna Huchachasqa

GSAM 362.1Ñawpaq kaq sinchi p'achakuyqa karqa, p'achap qhipanpi qatiqniyuq, chunka pulgadamanta kuskan yardakama utaq aswan suni, p'achakuqpa munayninman hina. Kaykunataqa sapa kutin pampapi aysakachikuq, hinaspataq qharikunaqa "ñan pichaqkuna" nispa suticharqanku. Iskay ñiqin niraq p'achakuyqa chaypa hunt'asqa waklawninmi karqan, hinaspataq qharikunap p'achakusqanman ancha rikch'akuqmi karqan. Kay p'achakuytaqa señorita Bloomerpa qhipanta puriqkunam chaskirqanku, chayraykum "bloomer p'acha" sutiwan riqsisqa karqan. Qhipamanqa sutinta "Americano P'acha" nisqamanmi t'ikrarqanku. Kay p'achata amachaqkunaqa maypipas huñunakuykunatam ruwarqanku, hinaspataq achka pananchikkunam chayta chaskinankupaq munarqanku. Wakinkunaqa chaytam p'achakurqanku.

GSAM 362P'achamanta Willakuy

GSAM 362.2P'acha yachaymanta Sra. White-man rikuchisqamantaqa, Testimony No. 11 nisqamanta wakin t'aqakunata qillqamusaq:—

GSAM 362.3"Diospa hunt'aq runankunaqa pachap k'anchayninmi, hallp'ap kachinmi kanku, chayrayku hayk'aqpas yuyarinanku kallpanku ancha chaniyuq kasqanta. Ancha suni p'achankuta ancha pisi p'achawan cambiaspankuqa, kallpankutaqa anchatam chinkachinmanku. Mana iñiqkunaqa, Diospa runankunap yanapananku hinaspa Diospa Uñanman pusamunanku kaqkunaqa, millakunkumanmi. Warmi runakunap p'achankupiqa achka allinchaykunatam ruwakunman qhali kaypaq, ichaqa manam chayna hatun t'ikraykunatachu, qhawaqta millachinapaq hina.

GSAM 362Allinchasqa P'acha

GSAM 362.4"Kurkuqa manam pisillatapas ñit'isqa kananchu wiqawta ñit'iq p'achakunawan nitaq ballenap tullunkunawanpas. P'achaqa ancha qasi kananmi, surq'anpas sunqupas allin llamk'anankupaq. P'achaqa botiq patanmanta pisillata urayman chayanman, ichaqa makiwan hoqarisqa mana kananpaq hina pisi sayayllam kanan, chaynapi k'ikllupi ñanpipas kaq q'upawan mana tupananpaq. Kaymanta aswan pisi sayayniyuq p'achaqa allinmi, hawka llamk'anapaq hinallataq qhali kaypaqpas warmikunapaq, wasi llamk'ayninkuta ruwaspa, aswantaq asllata utaq askhata hawa llamk'aykunata ruwananku kaqkunapaq.

GSAM 363Kurkuqa Kuskalla P'achasqa Kanqa

GSAM 363.1"P'achap sayaynin imaynaña kachunpas, paykunap chankankunaqa qharikunap hina hunt'asqatam p'achawan qatachisqa kanan. Kayqa ruwakunmanmi ukhu qatayuq warata churakuspa, chayta huk watanawan chaki muqupi wataspa, utaq hatunta ruwaspa, uranpitaq k'ichkiyachispa; chaykunataqmi hayk'aqpas zapatuwan tupanankama sunita uraykunanku. Chaynata p'achasqa chankakunapas chaki muqukunapas wayramanta amachasqam kanku. Sichus chakikunapas chankakunapas q'uñi p'achawan allin hap'isqa kanku chayqa, yawar puriyqa kuskachasqam kanqa, yawartaq ch'uya qhali qhipanqa, mana chirichisqa nitaq hark'asqa kaspa kurkup ukunpi puriyninpi."

GSAM 363.2Kay p'achap suniyninqa rikuchisqa karqa allin chawpichasqa hina, qhipanta aysakuq p'achawan chaymanta Americano p'achawan. Manam nirqachu pipas chayta churakunan kasqanta, aswanpas atiyninta chinkachiq, yanapananku runakunatapas millachiq ñanta mana qatinanku kasqantam nirqa. Manam nirqachu chaki muqunkuta kaypi willasqa hina p'achachanankupaq, aswanpas chay hinapas ruwakunmanmi nirqa. Chay kikin yuyay hunt'akunman hukniraqmantapas, suni ukhu p'achakunawan, awasqa chaki p'achakunawanpas, chay willakuywanqa allin tupasqam kanman.

GSAM 363Allin Qhali Kaypaq P'achakunapi Pichqa Ancha Chaniyuq Imakuna

GSAM 363.3Rikukunqa, kay yuyaychasqa p'achakunapiqa, qhali kaypaq p'achakunapi pichqa ancha chaniyuq yuyaykuna kasqan, kaykunam:—

GSAM 363.41. Wiqawta ñit'iq p'achakunata chaymanta llapan wiqaw ñit'iykunata saqiy.

GSAM 363.52. Makikunapi chankakunapipas llapan watakunata qichuy, yawarpa qasi puririyninta hark'aqkunata.

GSAM 364.13. Kurkup llapan rak'inkunata kaqlla p'achawan p'istuy, aswantaqa chakikunata chaki muqukunatawan.

GSAM 364.24. Pollerakunata rikrakunamanta warkhuna, manataq hayk'aqpas waskhakunawan chakakunaman warkhukunanchu.

GSAM 364.35. P'achap suniynin.

GSAM 364.4Ñawpaq tawa yuyaychaykunataqa kunanqa llapan yachayniyuq hampiqkunan amachanku, pichqa kaqmantataq, qhipanpi qatiqniyuq p'achapas ancha pisi p'achapas kunanqa iskayninkun saqisqaña kanku.

GSAM 364Sra. Jenness-Millerpa P'achamanta Yuyaychasqan

GSAM 364.51890 watapi, New York llaqtamanta Sra. Jenness-Miller, chay pachapi aswan yachayniyuq qhali kawsaymanta p'achakunamanta qillqasqa mayt'upi, warmikunata amacharqan p'achankuta pisimanta pisi huch'uyachinankupaq, ama sinchi utqaylla hukmanyanankupaq, huk warmip butinpa hawanman hina chayanankama — chay hinapuni Testimony No. 11 nisqanpa amachasqan sayaynin.

GSAM 364Hampiq Trallpa Kallpanchaynin

GSAM 364.61868 watapiqa allichasqa karqa Dr. R. T. Trall, Florence Heights, N.J. llaqtamanta Hygieotherapeutic Yachay Wasimanta, huk simana yachachikuykunata qunanpaq ñuqanchikpa serviqninchikkunaman Battle Creek, Mich. llaqtapi, Mayo killapa tukukuyninpi. Chay yachachiykuna pachapiqa, hampiqqa Ministru Whitepa wasinpi qurpachasqa karqan. Sra. Whiteqa manan yachachiykunaman rirqanchu, ichaqa hampiq sapa p'unchaw Ministru Whitewan, warminwan, Ministru J. N. Andrewswan ima karrupi puriqtin, hamut'asqan karqan paypa yuyayninkunata uyarinanpaq kasqanta, ch'uya kawsaymanta, unquykunamanta imarayku paqarisqanmanta, hampikunap imayna kasqanmanta, hukkunamantawan. Payqa rikuyninpi rikuchisqankunallatan rimarqan, ichaqa manan willarqanchu maymanta chay yachayninta chaskisqanta. Hampiq yachaqmi nirqan, hampina yachayqa paypa nisqan yuyaykunawan hunt'asqa kasqanta. Ministru Andrewsmi willawarqan, iskay kaq p'unchawpi rimanakuy tukukuptin, hampiq yachaqqa Sra. White-ta tapusqanta maypi hampina yachayninta tukusqanmanta. Payqa musphasqam karqan yachaspa mana hayk'aqpas chaykunata yachaqasqanta, aswanpas Otsego, Mich., llaqtapi, 6 p'unchaw Inti Raymi killapi 1863 watapi, payman rikuchisqankumanta willashasqanta. Payqa paymanmi nirqan yuyaychayninkunaqa kurku yachaywan ch'uya kawsaywanpas ancha allin tupasqa kasqanta, hinaspapas achka yachaykunamanta payqa paymanta aswan ukhumanraq yaykusqanta. Pichqa p'unchaw hina chay hina puriykunapi rimanakuykunapipas qhipaman, hampiqqa Ministru White-ta tapurqan imanasqa yachay wasinta saqinanpaq waqyasqa kasqanmanta, Battle Creek llaqtapi serviqkunaman yachachinanpaq. Paymi nirqan: "Sra. Whiteqa ch'uya kawsaymanta paykunaman necesitasqan yachachiyta qunanpaqqa ñuqahina allin wakichisqam kachkan."

GSAM 365Hampina Yachay Allinpaq Qhawan

GSAM 365.1Paypa achka qillqasqankunaqa, imaymana allin kawsay yachaypa t'aqankunamanta, achka watakunañam runakunapaq kachkan, chaykunamantataq askhaqa kunan huk liwrupi huñusqa kachkan, Christian Temperance and Bible Hygiene sutiyuq. Wakin aswan allin yachachisqa hampiqkunaqa, kay qillqasqakunata allinta qhawarispa, willarqanku hampiy yachayqa paykunawan hunt'asqata tupasqanta. Paypaqqa manam yachay mask'aypa ruruyninchu, aswanpas Apunchikpa rikuypi payman rikuchisqanta qillqayllam.

GSAM 365Hampiq Kelloggpa Willakuynin

GSAM 365.2Hampina yachaypa mask'asqankuna 1863 watapi Sra. Whitepa ñawpaqinpi rikuypi rikuchisqawan imaynatas tupasqanmanta huk rikuchiy hina, J. H. Kellogg, M.D.pa, Mich. suyupi, Battle Creek llaqtapi pachantinpi riqsisqa hampina wasipa umalliqninpa, Christian Temperance nisqa liwrupa qallariyninpi qillqasqan simikunata ayparisaq. Pay nin:—

GSAM 365.3"1. Chay qillqasqakuna ñawpaqta rikhurimuptin, qhali kay yachayqa yaqa llapanpi qunqasqam karqa, manam chay qillqasqakuna apachisqa runakunallachu, aswanpas llapan pachantinpi runakunapas.
GSAM 365.4"2. Kurku kawsay yachaykunapi allinchanapuni kasqanta pisillan runakuna rimarichkaptin, chiqaq allinchanapaq yachaykunata mast'arirqanku, chaywan kuska aswan sut'i, wakinpiqa millay pantaykunatapas willaspa.
GSAM 366.1"3. Manam maypipas nitaq pi runapas ch'uya kawsaymanta chiqaqkunata allin wakichisqata, t'inkisqata, sut'i pantaykunamanta qispisqata, Bibliamanta hinallataq Cristianu iñiypa yachachikuyninkunamantawan tupaqta rikuchirqachu.
GSAM 366.2"Kay hina kachkaptinmi, chay qillqasqakunaqa rikhurirqan. Yachachisqa yachaykunaqa manan hamut'ay kamachikuywan kallpachasqachu karqan, aswanpas huk runap ch'uyalla, chiqan ñanpi rikuchisqanmi karqan, payqa manan hamut'ay yachayniyuq kasqanta ninchu, aswanpas Dyuspa k'anchayninpa yanapayninwan atiyninwanpas qillqasqanta ninmi.

GSAM 366Kamachikuykunaqa Allinmi Kasqa

GSAM 366.3"Imaynatan kay sapaq kawsaykunapi, chay hina hatun nisqakunawan rikuchisqa yachaykunaqa pachap, kawsaypa yachayninpi sayarqan? nisqaqa allin tapukuymi. Chaypa kutichiyninqa tarikun ancha allinta chiqapchasqa kayta atiq ruwakusqakunapi.... Iskay chunka pichqayuq wata ñawpaqta llapanmanta qunqasqa utaq asipayasqa kasqa yachaykunaqa, ch'inllamantam runakunap iñiyninman chaynataq yupaychayninmanpas haykurunku, pachantin qunqapuqtinña mana sapa kutichu chaynata chaskisqa kasqankuta. Yachay t'aqwiypi musuq taripaykuna, ñawpa imakunamanta musuq hamut'aykunapas sapa kutim takyachina rikuchiykunata yaparqanku, kunan pachakama iskay chunka pichqayuq watamanta aswan ñawpaqta amachasqa sapa yachayqa yachay t'aqwiy rikuchiykunawan atikuqman hina aswan sinchita takyachisqa kachkan.

GSAM 366Rikuykunap Dyusmanta Paqarisqanmanta Sut'inchay

GSAM 366.4"Chiqapuni huk ancha musphaypaq kaq hina qhawarisqa kanan, hinaspapas mana iskayrayaspa Dyuspa yachayninmanta pusayninmantawan rikuchikuq, chayqa kaymi: ch'aqwasqa, churanakuq yachachikuykuna chawpipi, ciencia yachaypa, ruwasqakunapa atiyninwan rimarikuqkuna, ichaqa sinchi yuyaykunawan q'iwisqa, hinaspapas hatun pantaykunawan chaqrusqa kaspa allinpaq mana atiyniyuqña kapuqkunapi—chaskisqa kananmi huk ancha musphaypaq kaq hina, ciencia yachayniyuq utaq yachaysapa kasqanta mana niq huk runa qhali kaymanta qillqaq, yuyaymanakuq pisi runakunap riqsichisqan ch'aqwasqa, pantay-pantasqa yuyaykunamanta, huk huñusqa yachaykunata kamarichisqa, chaykunataq allin kawsaypaq kamachikuykuna hina, ancha t'inkisqa, mana ch'aqwayuq, chiqap kaqpas, chaynapim iskay chunka pichqayuq wata hunt'a rimanakuykuna, mask'aykuna, taripaykuna, hinallataq ruwasqakunapas mana huk kamachikuytapas urmachirqachu, aswanpas yachachisqa yachaykunata takyachinallapaqmi karqan." Qillqasqan pacha: "Battle Creek, Mich., 1890."

GSAM 367Qhali Kay Wasi Hatunyachisqa

GSAM 367.1J. H. Kellogg, M.D.pa kamachiyninpi, payqa 1876 watapi umalli hampiq hina institucionwan hukllawakurqan, tarisqa karqan hampichikuypaq mañakuy ancha hatun kasqanta, chayrayku 1877 wata pawqar waray pachapi aswan hatun wasikunata wakichina karqan. 1876 watapi chay wasip sutinqa Qhali Kay Allichay Yachay Wasimanta Hampina hinallataq Kuchuspa Hampina Qhali Kay Wasiman t'ikrakurqa, hinaspataq 1878 watapi huk musuq hatun wasi sayarichisqa karqa.

GSAM 367.2Kay wasiqa 136 x 46 chakikuna sayayniyuqmi karqan, pampap uranpi kaq patamanta tawa pata wichaypi. Llapan wasi ukhupiqa wapsiwanmi q'uñichisqa karqan, gaswanpas k'anchachisqa. Kichasqa kasqanmanta pisi tiempollamantam, yaqa hunt'a unquqkunawan chaypi qurpachasqakunawanpas hunt'arqan.

GSAM 367.3Chay pachakamaqa, 1866 watapi Sra. Whitepa kay wasimanta willasqan, ancha musphaypaq hinam hunt'akusqa karqa. Achka runakunañam chaskisqaku kunan chiqaqpa k'anchayninta, paykunap yuyaynintaqa kay runakunamanmi ñawpaqta pusasqa karqa, kay wasiman qhali kayta maskhaspa hamusqankurayku.

GSAM 367Pampa Suyu Qhalikay Samana Wasi

GSAM 367.4Signs of the Times nisqa qillqapi, 22 Ayamarq'a killa 1877 watapi, M. G. Kellogg, M.D., J. H. Kelloggpa chawpi wawqinmi, willarqan Howell Orqoq kinrayninpi hallp'akunata tarisqanta, St. Helena llaqtamanta, Napa County, Cal. suyumanta, iskay milla kuskan inti lluqsimuy chincha lawman, hinaspataq huk wasita sayarichinankupaqña kasqanta, "Rural Health Retreat" sutichasqa kanqa, Crystal Springspa waqtanpi tarikuq. 1877-78 watakunapi chiri mit'api huk wasi sayarichisqa karqa, hinaspataq 1878 wata qallariypi unquqkunata hampinapaq kicharisqa karqa. Kay Qhali Kay Samana Wasiqa, taytan hina kaq Battle Creek llaqtapi Hampina Wasimanta, manan sayayninpi wiñasqallachu, aswanpas achka runakuna willakuyta riqsinankupaq chaskikunankupaqpas huk kiti kasqa.

GSAM 368The Pacific Health Journal

GSAM 368.11885 wata ruphay mit'aqa kimsa ñiqin angelpa willakuyninpaq ancha hatun wiñariy pacha karqan. Mayo killapa huk ñiqin p'unchawninpi, St. Helena llaqtapi Chakra Suyu Qhali Kay Samana Wasiqa huk kamachisqa yachayniyuq hampiqpa qhali kay kamachiyninman churasqa karqan. Junio killapin qallarirqan iskay killamanta huk kuti lluqsimuq Pacific Health Journal and Temperance Advocate nisqap lluqsichiynin, huk iskay chunka tawayuq rap'iyuq qillqasqa, Ministru J. H. Waggonerpa qillqa kamachiyninpi. Kay ruraykunawanmi chay hampina wasiqa musuq kawsayta chaskirqan, ñawpa watakunapi chinkachisqanmantaqa, sapa wata llamk'ayninpi $2,000manta $4,000kama qullqita mirachiyta qallarirqan, 1891 watapi Abril killapi tukukuq watakama, chay watapiqa $12,000manta aswan qullqita mirachispa rikuchirqan.

GSAM 368.21887 watapi, St. Helena llaqtapi, Rural Health Retreat Association nisqap huñunakuyninpi, kay wasip qullqinmanta kay hinatam nirqanku: 1885 wata, 1 p'unchaw aymuray killapi, kay wasip kapuyninqa $5,322.76llam karqa, chayqa chay p'unchawkama lluqsichisqa llapan qullqi churaymanta $2,547.24 pisim. Huk simikunapi nispaqa, chay tantanakuyqa llapan ganancianta tukurqunña, hinallataq $2,547.24 accionkunapi churasqa qullqinmantapas. 1 ñiqin Ayriway killapi, 1887 watapi, llapan manu qhipanmanta chay tantanakuypa chaninqa $21,372.64 karqan, chayqa iskay chunka kimsayuq killakunapi $16,049.88 miraymi karqan. Kay qullqimantaqa, $5,280 chaninniyuq accionkunata chaskisqa karqan, hinallataq institucionmanqa $2,497.60 chaninniyuq yanapaykunata qusqa karqan; chayrayku institucionpa llamk'ayninpiqa $8,272.28 ch'uya gananciayuq karqan. Chay pachakunapi, Pacific Health Journal nisqa qillqa lluqsimurqan, sapa killa lluqsiq, kimsa chunka iskayniyuq rapiyuq, qatayuq ima, hinaspataq tarisqa karqan institucionpa allinninkunata yuyayninkunatapas ñawpaqman apanapaq aswan hatun yanapayniyuq kasqanta.

GSAM 369Khuyapayakuy Llamk'ay

GSAM 369.1Medical Missionary nisqa qillqapi, 1891 watapi, Iniru killapi, Battle Creek Sanitariummanta rimaspa, Hampiq J. H. Kellogg nirqan:—

GSAM 369.2"Kay institucion iskay chunka pichqayuq wata kawsasqan pachapi qusqa khuyapayay hampiyqa pachak waranqa dular ($100,000) ancha masninmi, qallariypi churasqa qullqimanta achka kutin astawanraqmi.
GSAM 369.3"Chay rimasqa khuyapayay llamk'aymanta yapaspaqa, kay wasiqa kacharqan rimapayaqkunata, unquqkunata qhawaqkunata, yanuy yachay wasikunapi yachachiqkunata, chaynataq huk runakunatapas, imaymana misionero llamk'aykunapaq yachachisqakunata."

GSAM 369Wakchakunapaq Mañakuy

GSAM 369.4Hatun Huñunakuypi, 8 p'unchaw marsu killapi, 1891 watapi, Dr. Kelloggqa waisa wawakunapaq ancha sunqumanta mañakurqan. Pay nirqan: "Nuqaqa 'llapanpaq kachasqa' hina churasqa kani, hinaspataq mana sayapakuqniyuqkunata sayapakusaq—waisa wawakunata, paykunata qhawaqninku mana kapuqkunata."

GSAM 369Sra. Haskellpa 30.000 Dular Qusqan

GSAM 369.5Home Missionary nisqa qillqapi, 1892 watapi, Iniru killapi, wakcha wawakunapaq wasita ruwanapaq qullqita mañakuspa sinchita rimarqanku. Chay qillqapiqa karqanmi chay wasipaq $17,716 qullqi qunankupaq rimarisqanku runakunap sutin—chay qullqiqa ancha pisillam karqan, chay rurayta qallarichiqkuna yuyasqankuman hina, chayna hatun ruraypaqqa, chayraykum mancharikurqanku llank'ay mana usqhaylla hunt'akunanmanta. Ichaqa Qallariymantapacha Tukukuyta Rikuq, chaynataq "waranqa urqukunapi uywakunayuq" kaqmi, imaymanata chaynata ruwachirqan, huk qhapaq warmi, mana iñiyniykumanta kaq, Sra. Caroline E. Haskell, Chicago llaqtamanta, Wiraqucha Frederick Haskellpa viudan, kay ruwanapaq yuyaykusqa khuyapayaymanta uyarispalla, chaylla 30.000 dular qullqita wasi ruwaq huñuman qupurqan, kay huch'uy kamachikuyllawan: llapan qullqiwan wakcha wawakunapaq wasita ñawpaq rikuchisqa siq'ikunaman hina ruwanankupaq, hatun sunquwan, mana mich'akuq sunquwan purichinankupaq, chay wasitaq wañusqa qusanpa yuyarinanpaq Haskell Yuyarina Wasi sutichasqa kananpaq.

GSAM 370.1Kay qullqiwanmi, Medical Missionary and Benevolent Association nisqa tantanakuyqa, chay watapi, wasita sayarichispa kichariyta atirqan, wakcha wawakunap wasin kananpaq. Kay wasiqa 25 p'unchaw Iniru killapi, 1894 watapi saminchasqa karqan. Chay p'unchawmantapachaqa, yaqa llapan pachapi, chay aylluqa, wakcha wawakunamanta, yanapaqkunamanta, yachachiqkunamantawan huñusqa, pachak runayuq hina karqan.

GSAM 370James White Yuyarina Wasi

GSAM 370.2Kay waisa wawakunata qhawarispa yanapaspaqa, kay huñunakuyqa huk khuyapayakuq wasitapas kamachinmi, James White Yuyarina Wasi sutiyuqta, chaypim iskay chunkamanta aswan machu runakunata, mana wasiyuqkunata qhawarinku allinlla kanankupaq.

GSAM 370Hampiq Misionerokuna

GSAM 370.3Kay llamk'ay ñanpiqa, huk kallpasapa thaskiytawanmi ruwarqanku hampiq misionerokunata yachachiyta qallarichkaspa. Runa llaqtata hatarichinapaq kay kallpachakuymanta allinpaq qhawarispa, Sra. Whiteqa, Preston, Australia llaqtamanta qillqaspa, 16 p'unchaw sitwa killapi, 1892 watapi, nirqan:—

GSAM 370.4"Munaymanmi pachak runa yachachisqa kachun, kunan huklla kachkaptin. Chayna kananmi. Qharikunapas warmikunapas aswan allinmi kanmanku hampiq misionerokuna hina, mana hampiy yachayniyuq misionerokuna kasqankumantaqa."

GSAM 370.5Kay qillqasqa qhipamanqa, kay hina kawsaypaq llamk'ayman haykunapaq ñawpaq yachachikuyta chaskiqkunaq yupayninqa anchatam yapakurun.

GSAM 370Qhali Kay Llamk'aypa Wiñaynin

GSAM 370.6Medical Missionary nisqa qillqapi, 1894 watapi, Iniru killapi, huk pisi willakuymi kachkan, chaypim willakun kay qhali kay llamk'aypa wiñayninmanta ancha allin kaqkunata. Kay hinam nin:

GSAM 371.1"Qhali Kay Allichay Yachaywasiqa 1866 watapi kamarisqa karqan.... Huk huch'uy k'ullu wasi rantikusqa karqan, huk sapaq tiyana wasi, Battle Creek llaqtap hanaq pampankunapi, huk sumaq qhali kaq k'itipi, Michigan suyupi wiñaq llaqtakunamanta huknin. Iskay hampiqkuna, iskay armakunata qhawaqkuna, huk unquqkunata qhawaq (mana yachachisqa), kimsa icha tawa yanapaqkuna, huk unquq, imaymana sasachakuykuna, chaymantapas hatun iñiy chay wasichaypa hamuq pachanpi chaynataq sayarichisqa kasqan yachaykunapipas — kaymi karqan kunan ruraypa qallariynin. Qhali Kay Allinchanapaq Yachaywasi sutiwanmi riqsisqa karqan.
GSAM 371.2"Ñawpaq wasichap kasqanpi kunanqa sayan huk wasi, 312 chakiyuq suni, 100 chakiyuq ukhu, suqta pata altuyuq, chaypim kimsa pachak runakuna qurpachakun, llapan kunan pacha yachaypa qusqanwan wakichisqa, unquqkunata qhawanapaq hinaspa allinchanapaq. Chunka hampiqkuna, paykunamanta aswan askha sapaq yachayniyuqkuna, hampiqkunap huñun kanku. Unquqkunata qhawaqkuna huk yanapaqkunapas kimsa pachakmanta aswan runayuq ayllutam ruwanku, chay wasitaqmi Hukllachasqa Suyukunapi sapa suyumanta, hinallataq huk mama llaqtakunamantapas achka watukuqkunata chaskin. Punkunkunaqa wiñaymi kichasqa kachkan ima sutiyuqpas kikin suyupi utaq huk suyupi llamk’aq misioneropaq, chay ayllupitaqmi yaqa sapa kutin huk icha aswan chay watukuqkunamanta kan.

GSAM 371Sanitarium Hampina Wasi

GSAM 371.3"Hampina wasiqa 1888 watapi sayarichisqa karqan, pachak x suqta chunka chakiyuq, pichqa pata altuyuq wasi. Wasipa hawa patankunamanta kimsanmi sanatoriyupa cirugía rak'inpaq, unquqkunap puñuna wasinkunapaq, hinallataq hampina ukukunapaqpas llamk'achikun. Kaypiqa tarikullantaqmi institucionpa khuyapayay llamk'ayninpaq oficinakunapas. Iskay chunka huch'uy wasikuna, chaykunamanta wakinkuna wapsiwan q'uñichisqa, hatun wasi hinataq illariwan k'anchasqa kanku, chaypa muyuriqninpi huñusqa kachkanku, hinaspataq unquqkunawan utaq yachaqkunawan hunt'a kanku. Hampiq misionero unquqkunata qhawaqkunata yachachinapaq yachay wasiqa 1884 watapi, 1 ñiqin anta situwa killapi kamarirqan. Qallariq suqta killakunapiqa kimsa chunka pichqayuq yachaqkuna qillqachikurqanku."

GSAM 372Llamk'aqkunaq Lluqsispa Riyninmanta Willakuy

GSAM 372.1St. Helena, California llaqtapi kaq hampina wasimanta rimaspa, Sra. Whiteqa, Tramelan, Suiza llaqtamanta 6 p'unchaw febrero killapi 1887 watapi qillqasqan willakuypi, kaynata nin:—

GSAM 372.2"Diosmi nisqa, sichus kay wasiwan tinkuq runakuna k'umuykukuqlla, kasukuqllata purinqaku, Diospa munayninta hunt'aspa, chayqa kawsanqa, wiñanqataqmi; hinaspataq chaymanta misionerokuna kacharisqa kanqaku, hukkunata Diospa qusqan k'anchaywan saminchanankupaq. Paykunaqa Jesuspa Espiritunwanmi hanaq k'itikunapi waka rumikunata thuñichinqaku; mana allin iñiykunata q'alanchaqta rikuchinqaku, hinaspa chiqap kayta, ch'uya kayta, ch'uya kawsaytapas tarpanqaku, maypichus kunanqa pantayllata, kikillanpa munayninta, kikinta mana kamachikuyta, huchallikuyllatapas uywasqallaña kachkan."

GSAM 372.3Kay simikunataqa ninchik, huk kaqniraq chay hina tantanakuykunamanpas kaqlla kallpawan chayasqanrayku.

GSAM 372Qhali Kay Llamk'aypi Atipay Ñanmanta Willasqa

GSAM 372.41891 watapi iglesiaman qusqa huk sapaq willakuypin kaynata ñawinchanchik: "Diospa saminqa qhali kawsay allichaypi sunqukunata rikch'arichinapaq tukuy kallpachakuykunapim kanqa; imaraykuchus chayqa tukuy lawpim munakun. Kay ruraymanta huk musuq kawsariymi kanan; imaraykuchus Diosqa kay llamk'aywan achkata rurayta munan."

GSAM 372American Medical Missionary College

GSAM 372.5Pisi-pisimanta k'anchayqa unquykunata yuyaywan hampinapaq ñanpi ñawparirqan, 1895 watapi, Inti Raymi killakama, huk hampina yachay wasita sayarichinapaq mañakuy paqarimunankama. Chay mañakuyta hunt'aspa, American Medical Missionary College nisqa sayarichisqa karqan, sapaq yuyaywan hampiqkunata yachachinapaq, paykunaqa Seventh-day Adventist Medical Missionary and Benevolent Association nisqap kamachiyninpi llamk'anankupaq, llaqtankupi hinallataq karu suyukunapipas. Kichariy raymikunaqa Battle Creek llaqtapim aparikurqan, 1895 watapi, 30 p'unchaw sitwa killapi, hinaspam yachay wasiqa qhipan p'unchaw, 1 p'unchaw kantaray killapi, kicharikurqan, tawa chunka yachaqkunayuq ñawpaq huñuwan.

GSAM 372.6Kulluriypa willakuyninpiqa kay hinatam ñawinchanchik:

GSAM 372.6"Yachay wasiqa Chicago llaqtapi kamachisqa kachkan, Illinois suyup kamachikuyninkunaman hina. Yachay ñanqa Estados Unidospi aswan allin hampi yachay wasikunap hina hunt'asqa kanqa. Yachachikuyqa huk chikan Chicago llaqtapi, huk chikanñataq Battle Creek, Mich. llaqtapi qusqa kanqa."

GSAM 373.1Hampiq misionero llamk'ayman wakichikuqkunamantaqa, kay hinatam ñawinchanchik Medical Missionary nisqa qillqapi, 1895 wata, Agosto killapi:

GSAM 373.1"Kunanqa Battle Creek Sanitarium Unquqkunata Qhawaqkunapaq Yachay Wasipi yachachkasqa unquqkunata qhawaqkunap huñunqa 250-manta aswanmi; kaykunamanta mayqinpas hampiq misionero llamk'ayman yaykunankupaq atiqña kaqkunamanqa huk llamk'aymi qusqa kachkan. Unquqkunata qhawaqkunatam munakun Urin Qucha Wat'akunapaq, Indiapaq, West Indiespaq, Urin Americapaq, Estados Unidospa Urin Suyunkunapaq iskay chunka pichqayuq utaq kimsa chunka, hinallataq hatun llaqtakunanchikpaqpas."

GSAM 373Hampiq Misionero Llamk'aypa Wiñaynin

GSAM 373.2Sanitarium Misionero Unquqkunata Qhawaqkunap yachay tukusqan raymipi, Tabernaculopi, 5 p'unchaw Ayamarq'ay killapi 1895 watapi, Doctor Kellogg nirqan:—

GSAM 373.3"Chunka iskayniyuq wata ñawpaqta, kay hina huñunakuypi, iskay unquqkunata qhawaqkuna yachayninkuta tukurqanku. Kunan pachataq kimsa pachakmanta tawa pachakkama unquqkunata qhawaqkuna huñu kan. Sanitarium wasipi chunka isqunniyuq hampiqkuna kanku, iskay chunka iskayniyuqtaq chayman rikch'akuq wasikunapi, sanitariumwan asllata t'inkisqa, Medical Missionary and Benevolent Association nisqap qhawasqan. Pichqa chunka kimsayuq unquqkunata qhawaqniykuqa hukniray karu llaqtakunapim kachkanku,—Sueciapi, Mawk'a Mexicopi, Africapa Quri Qucha Patanpi, Australiapi, Uralan Africapi, Dinamarcapi, Indiapipas, Musuq Zelandiapipas, Samoapi, Británico Guayanapipas. Kunanqa suqta chunka kimsayuq hampikamayuq yachaqkunam yachachkasqaku. Kaykunamanta tawa chunka hukniyuqmi kaypi kachkanku, iskay chunka iskayniyuqtaq Michigan Hatun Yachay Wasipi huk yachay wasikunapipas. Kunan tutam iskay chunka iskayniyuq unquqkunata qhawaqkuna tukuchinku, paykunaqa hunt'asqam kachkanku allin qhawarisqa unquqkunata qhawaqkuna hina lluqsinankupaq."

GSAM 373.41902 watakama qhali kay wasinchikkunap wiñayninta qatipaspaqa, tarinchik Battle Creek Sanitarium nisqata, hampina yachay wasinwan, enfermerakunapaq yachachina wasinwan ima, kay pachapi Qanchis kaq P'unchaw Adventistakunap kapuyninpi kaq, chay hina wasikunamanta aswan hatun kasqanta.

GSAM 374Hatun Wasikuna Kañakusqa

GSAM 374.11902 watapi, 18 p'unchaw febrero killapi tutapi, hatun wasi, sumaq imaymanayuq, hinallataq hatun hampina wasipas, ninawan ruphaspa tukusqa karqan. Chay pachapiqa chay wasikunapi tawa pachak unquqkuna chaymanta watukuqkunapas karqan, ichaqa hampiqkunap, unquqkunata qhawaqkunap, yanapaqkunappas qhari sunqu kallpachakusqankuwan, hinallataq Apunchikpa sapaq amachayninwanpas, llapankun mana sinchi k'irisqa wasikunamanta horqosqa karqanku.

GSAM 374Musuq Hampina Wasi

GSAM 374.2Ñawpaq wasikunaq kasqanpiqa, ñawpaq kaqmanta aswan hatun, aswan sinchi wasi sayarichisqa kachkan. Kunan kaq wasiq tiyan qallariyninqa 1902 watapi, 12 p'unchaw aymuray killapi churasqa karqan, hinaspataq wasiqa 1903 watapi, 31 p'unchaw aymuray killapi saminchasqa karqan. Kay wasi kamachiqkunaqa musuq wasimanta ninku: "kayqa fierro, rumi, t'ika, simintumanta ruwasqa wasikuna hina sinchi, unaysapaqmi.

GSAM 374.3"Kay wasichaypa imaymanankunaqa llapan imapipas aswan musuq, hunt'asqa, ch'uya, allin llamk'anapaq, hinallataq sinchi kaqmi, tarinalla kaqkunamanta; hinaspataq iñikun, kunan hunt'asqaña kaspa, Battle Creek Sanitarium wasiqa unquqkunapaq mana pipas atipanman hina allin kaqkunata qusqanta.
GSAM 374.4"Kay wasip umalliqninkunap yuyayninqa karqan huk cheqallapi, allin kawsaykunapiwan huñuy, yuyaywan hampiypi riqsisqa llapan musuq unquqkunata hampinapaq ñankunata hinaspa imaymanakunata, chaykunatataq allin yuyaywan, yachaywanpas llamk'achiy."

GSAM 374Achka Sanatorionkuna Sayarichisqa Kanqa

GSAM 374.5Kay runakunaman willasqa k'anchayqa kaymi: Apunchik munasqanmi achka hampina wasikuna, mana ancha hatunkuna, tukuy pachapi ch'iqisqa kanan, pisi ancha hatun wasikunata hap'inamantaqa. Kusikuywanmi qhawanchik qallariy ruwasqaña kasqanta, huch'uy hampina wasikunata kicharinapaq tukuy pachapi, aswantaqa qhipa chunka watakunapi. 1904 watapaq General Conference Year Book nisqa qillqapiqa, pichqa chunkamanta aswan kay huch'uy wasikunamanta huk lista kachkan.

GSAM 375Sanatorionkunap Sutin Qillqan

GSAM 375.1Kaykunap kamarikunanpaq imayna kasqankunamanta willay munapayaypaqña kanman chaypas, pisi qillqana pampallanchikpiqa, maypi kasqankumanta suyukunap sutinwan, sapa suyupi hayk'a kasqanwanpas kusikunanchikmi. Hukllachasqa Suyukunapi 35; Hatun Britaniapi 3; Alemaniapipis 1; Suizapipis 1; Dinamarcapipis 1; Noruegapipis 1; Sueciapipis 1; Sudáfricapipis 1; Australiapipis 2; Musuq Zelandiapipis 1; Samoa wat'apipis 1; Mawk'a Mexicopipis 1; Indiapipis 1; Japónpipas 1 tarinchik.

GSAM 375Hampina Ukhukunaq Sutin T'aqa

GSAM 375.2Kay sanatorionkunamanta hawaqa, iskay chunka iskayniyuq hampina ukukuna kan, chaykunamanta chunka qanchisniyuq Estados Unidospi kachkan; huk Jaffapi, huk Jerusalenpi, Palestinapi; huk Guadalajarapi, Mawk'a Mexicopi; huk Kimberleypi, Uralan Africapi; hinallataq huk Rockhamptonpi, Australiapi. Kaykunamanta yapaspaqa, iskay chunka suqtayuq yuyu mikhuna wasikuna kan, chaykunapi runakuna ch'uya, qhali kawsaypaq mikhunata tarinkuman, hinallataq allin kawsay ñanmanta aswan achkhata icha as pisi yachachiyta chaskinkuman.

GSAM 375.3Kay yupaykunaqa, qhali kay allichay yachaykunap ñawpariyninmanta, rikuchin imaynatam Apunchikqa "kay ruraywan hatun llamk'ayta hunt'anman", 1866 watapi Dyuspa nisqanman hina; hinallataq rikuchillantaqmi, 1863 watapi willasqa kasqanman hina, imaynatam "qhali kay allichay yachaykunaqa" yanapanman "runakunata wakichinapaq Apunchik hamuqtin apasqa kanankupaq". Chhaynaqa kay qhali kay wasikuna pachak kutiman mirachun, hinaspa usqhaylla hunt'achun imapaqchus churasqa karqanku chayta.

Notes

  1. 3 Juan 2. ↩

Note

Back