Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
08 / 29
08 / 29

Qanchis ñiqin Uma — Willakuypa Usqhaylla Wiñariynin

John Norton Loughborough

GSAM 126.1"HINASPA rikurqani huk hatun atiyniyuq angelta hanaq pachamanta uraykamushaqta, phuyuwan p'achasqata: umanpitaq k'uychi karqa, uyanpas inti hina k'ancharirqa, chakinkunataq nina saywakuna hina karqa; makintapitaq huk huch'uy kichasqa liwruchata hap'irqa: paña chakintaqa mama quchapi churaykurqa, lluq'i chakintataq kay pachapi, hinaspa hatun kunkawan qaparirqa, huk leon qaparisqan hina: Pay qapariptintaq, qanchis q'aqchaykuna kunkankuta uyarichirqanku.... Hinaspataq chay angel, mayqintachus qhawarqani mama quchap hawanpi chaymanta hallp'ap hawanpi sayasqata, makinta hanaq pachaman huqarirqan, hinaspataq wiñaypaq kawsachkaqpa sutinpi jurarqan, paymi hanaq pachata kamasqa, chaypi kaqkunatapas, hinallataq hallp'ata, chaypi kaqkunatapas, mama quchatapas, chaypi kaqkunatapas, manañam pacha kanqañachu: ichaqa qanchis kaq angelpa waqyasqan p'unchawkunapi, waqyachiyta qallariqtin, Diospa pakasqa yuyayninqa tukukunqa, imaynan willasqa willakuq kamachinkunaman."1

GSAM 126Huk Angel Runa Kachakunap Unanchan

GSAM 126.2Ñawpaqtaña rikuchikusqanman hina, evangelio willakuy llamk'ayqa runamanmi qukusqa karqan, hinaspataq Apunchikqa chay llamk'aypi saminchananpaqmi rimarirqan "pachap tukukuyninkama".2 Chayrayku kay willakuyta apamuq angelqa pachamanta willakuypa rikch'ayninmi kanan, chaytaqmi hallp'api tiyaqkunaman willakunqa. Willakuyqa "kichasqa" liwrumantam willakun, chayqa sut'itam nin ñawpaqtaqa wichq'asqa kasqanta. Kay willakuqkunaqa Diospa chaninchasqanmi kanku; imaraykuchus "arquillo", Diospa rimanakuyninpa sananchan, paykunap hawanpim kachkan, hinaspam paykunaqa Diospa k'anchayninpa p'achanwan p'achasqa sayanku, hinaspam tukuy imap Kamaqninpa sutinpi willakuyta willanku. Kaypi willasqaqa pacha willakuymi, ñawpaqta "sellaykusqa", kunanñataqmi "kichasqa" liwrumanta willakun.

GSAM 127.1Ñawpaq umakunapiqa rikuchisqañam karqa Apunchik pachata churasqanmanta, maypachachus k'anchay qusqa kanan karqa hatun willakuy pachap tukukuyninman hina—iskay waranqa kimsa pachak p'unchaw—chayqa taripay maskhayman pusaq; yachay yapakunanmanta willasqapas hunt'akurqanmi chiqanllata, achka runakunata sayarichispa, paykunaman chay k'anchayta rikuchispa; hinallataq payqa churarqanmi pachata "higuerap rikch'anachiynin" yachakunanpaq, chaypachapi chaypi yachachiqninkunata sayarichispa, chay rikch'anachiyta pachantinman willaq rinankupaq. Chaynallataq chiqanpuni payqa churarqan pachatapas maypichus pachap willakuynin hatun qaparinankama wiñanan karqa, chay hinallataqmi hunt'akurqan.

GSAM 127Ñawpaq Willakuypa Kunkayuq Qaparikuynin

GSAM 127.2Kay willakuypa Kallpasapa Qaparikuynin hayk'aq ruwakunanmanta yachayqa ancha chaniyuq tapukuymi. Kaypiqa suqta kaq qanchis kaq trompetakunap waqariynin chawpipi churasqa kachkan, chaytaqa rikunalla manan Qillqapi kasqanraykullachu, aswanpas kikin willakuypipas, kaynata nispa: "Qanchis ñiqin angelpa waqachiyta qallarinan p'unchawkunapiqa, Diospa pakasqa yachayninqa tukukunqa, imaynan pay willarqa profeta kamachinkunaman." Kayqa sut'i rikuchiymi kay willakuypi willasqa pachaqa qanchis ñiqin trompeta waqachiykama mast'arikusqanmanta.

GSAM 127Kallpasapa Qapariy Pacha

GSAM 127.3Qanchis ñiqin angel waqachiptinqa, ñawinchanchik "Diospa templon hanaq pachapi kicharikusqanta, hinaspataq templonpi testamentonpa arcon rikukusqanta."3 Kay pacha santuarionpa sirwiyninpiqa, arconniyuq ukhu—aswan ch'uya kaq—watanpi huk kutillatam kicharikuq; chayqa pampachay p'unchawpim karqa, huchakunata pichanapaq—santuario ch'uyanchaypaq. Profetakunaq rimasqan pachaqa, kay ch'uyanchay ruray, Cristoq hunt'asqan hina, iskay waranqa kimsa pachak p'unchaw tukukuyninpi kananmi.4 Nillantaqmi, qanchis ñiqin angel waqachiptin, hanaq pachapi kunkakuna ninku wañusqakuna taripasqa kanankupaq pacha chayamusqanta.5

GSAM 128.1Apocalipsis 10-pi kaq kay profético rikch'anachiyqa rikuchin hayk'aqchus kay willakuy "kallpasapa qaparichiywan" lluqsinan kasqanta, hinaspataq, tukunanpaq, "huk león qaparichisqan hina". Kay willakuyman hina, willakuy "hatun qapariy"ninman wiñanan pachaqa, suqta kaq trompetap tukukuyninmantapacha, santuarion ch'uyanchayninman pusaq profecía pachap tukukuyninkama, huk rimaypiqa, iskay waranqa kimsa pachak p'unchawpa tukukuyninkama. Ñawpaq tawa trompetakunaqa Gótos, Vándalos, Hunos, hukkunap maqanakuyninkunapi hunt'akurqan, chaykunam Kunti Romata chunka rak'iykunaman utaq qhapaq suyukunaman rak'irqan.

GSAM 128Pichqa kaq Trompeta

GSAM 128.2Pichqa kaq trompetaqa Muhammadpa iñiyninpa hatariynintam rikuchin, pantayninkunap phuyunwan kuska, aswantaq chay "pichqa killa" pachata, utaq pachak pichqa chunka hunt'a watakunata, paykunap "huk qhapaqnin karqa" chay pachamanta qallarispa. 1299 watapi, Anta situwa killamanta 27 p'unchawpi, Othman, Ottoman imperiopa kamaqnin, Nicomedia llaqtap hallp'anta sat'irqan. Chay pachamantaqa Ottoman runakunaqa Inti lluqsimuy lawpi Roma imperiota q'aqcharqanku hinaspa "ñak'arichirqanku" 1449 watapi, Anta situwa killamanta 27 p'unchawkama, pichqa kaq trompeta waqyasqanmanta pachak pichqa chunka wata hunt'akunankama. Chay pachapi Turkukunaqa Constantinopla llaqtap kikinmanmi awqankunawan hamurqanku, maqanakuyninkupi illapa phatachinata llamk'achispa; hinaspataq huk llasa kañunmanta, willakuq Gibbonpa nisqanman hina suqta chunka wakakunawan aysana kasqa, Constantinoplapa pirqankunaman hatun rumikunata phatachirqanku.

GSAM 128Suqta kaq Trompetap Tukukuynin

GSAM 128.3Chay pachakunapi Juan Palleologus, willakuqkunaq qhipa kaq griego qhapaqpaq qillqasqan, wañurqan. Constantino Decozesmi qhapaq tiyanapaq chanin qatiqnin karqan, ichaqa ninku, payqa Amurathta, chay turco sultanta, manchakusqanrayku, pichus paypa contranpi chay maqanakuyta ruwachkarqan, Amurathmanta qhapaq tiyanaman wicharinanpaq saqillayta mañakusqanta. Chay hina ruwasqanqa yaqa qhapaq tiyananta turcokunaman saqipuy hinam rikch'akunman karqan. Chiqaqpuni, pisi tiempollamantam Otomanokunaqa Constantinopla llaqtata, Romaq Inti Lluqsimuy Imperio nintinpas hap'irqanku. Chaynapim (políticamente) chay imperiota "wañuchirqanku", ñawpaqta "ñak'arichisqankuta". "Huk horapaq, huk p'unchawpaq, huk killapaq, huk watapaqpas" "wañuchinankum" karqa.

GSAM 129.1Kayta profecía pacha hina hap'ispa, huk p'unchaw huk watapaq hina, ¿hayk'a unay pachataq kanman? Sasachakuyqa mana sasa yachanachu: huk wata, 360 p'unchawkuna, icha watakuna; huk killa, 30 p'unchawkuna, icha watakuna; hinaspa huk p'unchaw, huk wata,—llapanpiqa, 391 p'unchawkuna, icha, chiqanmanta, 391 watakuna. Huk hora p'unchawpa iskay chunka tawayuq patman t'aqasqan kasqanrayku, rikch'anachina hinaqa, kuskan killa kanman, utaq chunka pichqayuq p'unchaw. Chayrayku, Inti Lluqsimuy law Romano hallp'api Muhammadpa qatikuqninkunap qispisqa kamachikuyninpa tukuy pachanqa 391 wata chunka pichqayuq p'unchawwanmi kanman. Kayta 1449 watapi, Julio killamanta 27 p'unchawman yapaspaqa, 1840 watapi, Agosto killamanta 11 p'unchawmanmi chayanchik, suqta kaq trompeta nisqanman hina, Turco runakunap qispisqa kaynin pacha tukukunanpaq.

GSAM 129Yachaq Josiah Litch Otomano Hatun Llaqtap Urmayninta Willan

GSAM 129.21838 watapi, Filadelfia, Pa. llaqtamanta Yachaq Josiah Litch, William Millerpa sut'inchasqan cheqaq kayta chaskispa, chay willakuyta astawan mast'arinapaq llamk'aypi hukllawakurqan. Payqa Apocalipsis nisqap qanchis trompetanmanta runakunapaq qillqasqakunata wakichirqan. Payqa sut'ita nirqan suqta kaq trompeta waqaynin tukukunanta, hinallataq Otomano atiy 1840 watapi, agosto killap 11 kaq p'unchawninpi urmananta, chaywantaq pachantinman rikuchikunanta huk profecía simbólico nisqapi p'unchawqa huk chiqap watata ninan kasqanta.

GSAM 129.3Wakin wawqikuna, paywan kuska kay yachaypi iñiqkunapas, mancharispa katatataykurqanku, paypa nisqanman hina "mana hunt'akuptinqa" nispa. Chaywanpas, manan paytaqa mancharichirqanchu, aswanpas ñawpaqman rirqan tukuy atisqanta ruwaspa, Turco nisqamanta yuyaykusqankunata llapaman willanapaq. Llapa runapaq qillqasqakunan chay yachaysapa runap nisqanta mast'arirqan. Mana iñiq huñunakuykunataqmi huñunakuyninkupi chay tapukuymanta rimanakurqanku, hinaspataq nirqanku: "Kayqa huk runan imatapas kallpachakuspa rimaq, sichus kay nisqan hunt'akunqa chayqa, sut'inchanqa, mana iskayrayaspa, huk p'unchaw profecíapi huk watata ninan kasqanta, iskay waranqa kimsa pachak p'unchawkunapas chay hina watakuna kasqanta, chaykunataq 1844 watapi tukukunanta."

GSAM 130.1Doctor Litchpa yachachikuyninpa qillqasqan lluqsisqanqa llapantinpi hatun kuyuriyta paqarichirqan, chaynapitaq waranqa waranqa runakuna qayarisqa karqanku Egipto suyupa pashan Mehemet Aliwan, Turkiya suyupa sultanwan ima chawpipi paqariq sasachakuykunaq tukukuyninta qhawarinankupaq. Pachak-pachak runakuna nirqanku: "Kay ruray doctorpa nisqanman hina tukukuqtinqa, unanchasqa pachata 'wata-p'unchaw' yachaywan t'ikranapaq kamachikuyta takyachinqa, hinaspataq ñuqayku Adventistakuna kasaqku."

GSAM 130Turquía Sultán Egipto Pashawan Maqanakuypi

GSAM 130.21840 wata manaraq chayamuchkaptin, askha watakunaña sultanqa Egipto suyup pashan Mehemet Aliwan maqanakuypi ch'aqwasqa kachkarqa. 1838 watapitaq sultanwan Egipto suyupi kamachisqanwan ch'aqwayqa, huk tiempopaqqa hawa suyukunamanta hamuq embajadorkunap kallpanwan hark'asqa karqa. Ichaqa 1839 watapi, awqanakuykuna yapamanta qallarirqan, hinaspataq qatirqan, sultanpa Mehemetpa awqaqninkuna huk hatun maqanakuypi tarinankukama, chaypitaq sultanpa awqaqninkuna llapan ch'usaqyachisqa hinaspa wañuchisqa karqanku, hinaspataq wamp'unankunataqa Mehemet hap'ispa Egiptoman aparqan. Chaynapim sultanqa pisiyasqa karqa, chaymi, awqanakuy agosto killapi yapamanta qallariptin, paypaqa iskay hatun wamp'ukunallan, kimsa frigatekunallanña qhiparqa, ñawpaq kallpasapa Turco wamp'ukunamanta llakikuypaq puchukuna hina. Kay wamp'ukunataqa Mehemetqa manapuni sultanman kutichiyta munarqachu, hinaspam nirqa sichus atiyniyuq mama llaqtakuna paymanta qichuyta munaptinkuqa, ruphachinanta. Chay hinam imakuna kachkarqa, 1840 watapi, Inglaterra, Rusia, Austria, Prusia suyukuna chawpiman yaykuspa, chay sasachakuyta allichanankupaq yuyaymanarqanku; imaraykuchus sut'im karqa, mana pipas hark'aptinqa, Mehemetqa usqhaylla sultanpa qhapaq tiyananta hap'iq tukunanta.

GSAM 131Huñusqa Suyukunap Chawpichakuynin

GSAM 131.1"Sultánqa chay huñusqa atiykunap sat'ikuyninta chaskirqan, chaynapitaqmi kikin munayninwan chay sasachakuyta paykunap makinman qupurqan. Kay atiykunap huñunakuyninqa Londres llaqtapin ruwakurqan, chaypitaqmi sheik Effendi Bey Likgis, otomano llaqtap hunt'asqa kamachiqnin hina, chaypi karqan. Huk tukukuy willakuymi qillqasqa karqa, Egipto suyup pashanman qunapaq, chaywanmi sultanqa payman qunan karqa Egipto suyup mirayninman saqipunan kamachiyninta, hinallataq Siria suyup llapan chay t'aqanta, Golfo de Suez nisqamanta Lago de Tiberias nisqakama, Acre suyuntinpiwan kuska, kawsaynin tukukuykama; payñataqmi, sultanpa kamachiyninpi kaq llapan wakin suyukunamanta, chaypacha paypa hap'isqanmanta, lluqsinan karqa, hinaspataq Otomano wamp'ukunata kutichinan karqa. Sultánpa kay mañakuyninta mana chaskiptinqa, tawa hatun suyukunaqa kikinkumantam chay ruwayta hap'inanku karqa, hinaspataq imayna allin qhawarispankuman hina wak ñankunatawan servichikunanku karqa pay kasukunankama.
GSAM 131.2"Sut'in karqan, kay qhipa willakuy Mehemet Alipa makinman churasqa kaptinlla, chay rimaqa wiñaypaq ñawpaq kaqpa [sultánpa] kamachiyninmanta lluqsinan, hinaspataq imayna ruwayninkunaqa chay pachamanta pachapacha hawa llaqta atiykunap makinpi kananta.

GSAM 131Willakuy Hunt'akusqan—Turquía Sapan Kawsayninpa Tukukuynin

GSAM 131.3"Sultánqa Rifat Bey-ta kacharqan huk gobiernopa wamp'unpi Alejandría llaqtaman, chay tukupay willakuyta pashaman willananpaq. Chay willakuyqa paypa makinman churasqa karqan, hinaspataq payqa chaskikurqan, 1840 watapi, agosto killapa chunka hukniyuq p'unchawninpi! Chay kikin p'unchawpim sultanqa tawa hatun llaqtakunap embajadorninkunaman huk qillqata apachirqan, tapukuspa imayna ruwana kanman sichus pashaqa chay qhipa willakuypa mañakusqankunata mana hunt'ayta munaptin; paykunañataqmi kutichirqanku ñam wakichisqaña kasqanta, chayrayku mana manchakunan kasqanta ima chayamunman chaymanta. Kunan p'unchawmi tukukurqan Otomano atiypa qatinanpaq qusqa kimsa pachak isqun chunka hukniyuq wata chunka pichqayuq p'unchawpas; chayqa, maypitaq karqan sultanpa qispisqa kaynin?—Chinkapusqan!"6

GSAM 132.1Chay p'unchawmanta kunan p'unchawkamaqa, sultanqa atiyniyuq suyukunap kamachisqanman hinam purinan karqa, qhawanallanpitaqmi suyunpa t'aqanakusqanta, pisi-pisimanta paykunap allinninpaq hap'isqa kasqanta.

GSAM 132Willakuykunapi Llaqtap Munaynin Sayarichisqa

GSAM 132.2Kay willakuypa musphachikuq hunt'akuyninqa runakunap yuyayninta anchatapuni hukmanyachirqan. Runakunap munayninta astawanraq kallpancharqan hunt'asqa hunt'akushaqpas willakuykunamanta uyariypaq. Doctor Litch nirqan, 1840 watapi, agosto killamanta 11 p'unchaw qhipanpi, pisi killakunallapi, waranqamanta aswan riqsisqa mana iñiqkunamanta cartakunata chaskisqanta, wakinqa mana iñiqkunap huñunakuyninpa umalliqninkuna kaspa, chaykunapitaq willarqanku Bibliap contranpi maqanakuyta saqisqankuta, hinaspataq Diospa runaman rikuchisqan hina chaskisqankuta. Wakin kaykunamantaqa hunt'asqataña Diosman kutirqanku, hinaspataq achka paykunamantaqa hatun iskay kaq kutimuy kuyuypi allin rimaqkuna tukurqanku. Wakinqa Dr. Litch-man kay hinatam nirqanku: "Ñuqaykuqa nirqaykum, profecía sut'inchaqkunaqa ñawpa willakuykunamanta q'uyusqa rap'ikunata hurquspa profecíakuna hunt'asqanta rikuchinankupaq; ichaqa kunanqa kawsachkaq chiqapkunatam ñawiykuq ñawpaqinpi rikuchkaniku."

GSAM 132.3Imaynatas suqta kaq trompeta tukukuyllapi, hamunanmanta willakuy "kallpasapa kunkanwan" puririyta qallarisqanta rikuchinaypaq, kay willakuypi huk ruwaqpa willawasqanman hina huk willakuyta willasaq.

GSAM 132.41840 watapi, E. C. Williams, Rochester, N.Y. llaqtamanta hatun karpa chaymanta wayra watanakunata ruwaq, chay willakuyta chaskispa, Miller, Himes ministrukunata waqyarqan Rochester llaqtaman hamunankupaq chaymanta chay llaqtamanta waranqa-waranqa runakunaman rimanankupaq. Paykunaqa kutichirqanku runakunata chaskinapaq hina hatun wasita alquilanankupaq qullqi mana kapusqankuta. Payñataq kutichirqan: "Ñuqaqa kapuwan huk muyu karpa, 120 chakiyuq t'iksunpi. Ñuqa chayta sayarichisaq, tiyachisaq, qhawarisaqpas, yanqallam. Hamuychis chay willakuyta willamuychis." "Paykunaqa hamurqankum," niwanmi, "chay karpaqa manam hayp'arqanchu uyariq hamuqkunap kuskanllantapas, chaymi tawa chunka chaki suniyuq t'aqata yapaykurqani, chaynapi karpaqa 160 x 120 chaki sayayniyuqman tukuspa. Kay karpaqa sapa p'unchaw runakunawan hunt'asqa karqa, hinaspapas pachak-pachak runakuna hawapi muyupayarqanku, llapankupas Diospa siminta uyariyta munaspa."

GSAM 133Pachak-pachak Willakuyta Willarispa

GSAM 133.1Wiñaq munayta hunt'anapaq, hatun karpakunatam servichikurqanku, hinaspam ruphay mit'api sach'a-sach'a huñunakuykunata ruwarqanku. Chiri mit'apitaq, wakin aswan hatun iglesia wasikunata llapa runapaq hatun wasikunatapas servichikurqanku, hinaspam llapankupas munayniyuq uyariqkunawan hunt'a-hunt'a karqan. 1840 wata ñawpaqta willakuyta "yaqa sapallan" willaq Ministru Millerpa sayananpa rantinpiqa, yaqa kimsa pachak runakunam paywan kuska llapa runaq ñawpaqinpi iskay waranqa kimsa pachak p'unchaw pachap tukukunanta willarqanku, hinaspa qaparispa nirqanku: "Manañam pacha kanqachu", hinallataq, "Paypa taripayninpa pachanmi chayamunña". Chaynapin rikunchik imaynatas, Apunchikpa pachan chayamuptin chay willakuy tukuy pachaman mast'arikunanpaq, Paypa simin hunt'akurqan, hinaspataq hunu-hunu runakuna chay waqyayta uyarinankupaq munaywan kuyurichisqa karqanku.

GSAM 133.2Americapi chay kuyuymanta imachus chiqaq karqa, chay kikinmi huk suyukunapipas karqa. 1840 watamanta pacha, pisi runakuna qillqankunata ch'iqichinankumantaqa, achka runakunam, nisqa hina, ñawpaqman lluqsirqanku chay qapariyta willanankupaq. Inglaterrapiqa, Iglesia de Inglaterra nisqallamanta qanchis pachak serviqkuna chay willakuyta willachkarqanku, chay kikin llamk'aypi kaq achka hukkunamantaqa manaraq rimarispa. Pachantinpi aswan riqsisqa iskay chunka suyukunamanta aswanpipas, chay willakuyqa chay hina k'uchiwanmi purirqan, qhawariqkunata niykachispa: "Kay runakunaqa sinchi sunquwanmi ruranku", nispa.

Notes

  1. Apocalipsis 10:1-7. ↩
  2. Mateo 28:19, 20. ↩
  3. Apocalipsis 11:19. ↩
  4. Daniel 8:14. ↩
  5. Apocalipsis 11:18. ↩
  6. Qhaway Thoughts on Daniel and the Revelation nisqata, p'anqakuna 497, 498. ↩

Note

Back