Pene 12 — Te Inoino — Te Buka Oona
GSAM 185.1“Ua rave ihora vau i te buka iti i roto i te rima o te melahi, e ua amu pau ihora i te reira; e mai te meli ra te monamona i roto i tōʻu vaha; ia oti râ i te amuhia e au, ua oona tōʻu ʻōpū. Ua parau maira oia iaʻu, E tohu faahou â oe i mua i te mau hui taata e rave rahi, e te mau nunaa, e te mau reo, e te mau arii. Ua horoahia maira iaʻu te hoê aehō mai te raau ra te huru; e ua tia maira te melahi, na ô maira, A tia, e a faito i te hiero o te Atua, e te fata, e te feia e haamori ra i roto.”1
GSAM 185.2I roto i te reo o te mau Papai, te “amuraa” i te hoê buka, o te fariiraa ïa i te parau mau no te faaite atu i te tahi atu mau taata. Te itehia ra te reira i roto ia Ezekiela, i reira i faaitehia ai i te peropheta “te hoê buka otaro”, e ua parauhia ia na, “A amu i teie otaro, e a haere e parau atu i te utuafare o Iseraela.” I muri aʻe i te amuraa i te otaro, ua na ô oia, “Ua amu ihora vau i te reira; e mai te meli te huru i roto i tōʻu vaha i te monamona.”2
GSAM 185.3Ua faaohipa atoa te peropheta Ieremia i taua hohoʻa ra: “Ua itea mai tā oe mau parau, e ua amu ihora vau i te reira; e ua riro tā oe parau ei oaoaraa e ei rearearaa no tōʻu aau.”3 Na roto i teie mau parau e taa ai ia tatou e te “monamona” o te buka i te taime e amuhia ra, o te oaoa ïa e te mauruuru o te feia e faaamu nei ia ratou iho i te parau a te Fatu.
GSAM 185Te Buka Monamona, e Oona i Muri Iho
GSAM 185.4Te buka i faahitihia i roto i te Apokalupo 10, o tei parauhia e mea monamona mai te meli no te taata i amu i te reira, ua riro râ ei mea “oona” ia oti i te amuhia (aore ra, mai te huriraa a te tahi pae, “ia oti i te tatarahia e tōʻu ʻōpū, ua riro ei pikera i roto i tōʻu ʻōpū”4), o taua buka ïa i porohia mai ai e te melahi, ma te mana o tei hamani i te raʻi, te fenua, e te miti, e, “E ore roa te tau e vai faahou.” No reira, te amuraa i taua buka ra, o te fariiraa ïa ma te oaoa i te pororaa no te tau. Te oonaraa taue o te maa no te feia i amu i te reira, o te tauiraa peapea ïa i roto i tō ratou oraraa i muri aʻe i te hopearaa o te tau o te buka, ia ite ratou e aita roa te mea i tiaturihia e ratou i tupu mai.
GSAM 186Te Pororaa no te Tau, e Maa Monamona ïa
GSAM 186.1E parau oaoa mau te pororaa no te tau i te matahiti 1844 no te feia i faaroo, e o tei tiai ma te feaa ore i te faaoraraa mure ore, fatata roa, i te mau ino atoa, te mau ati, e te mau oto o teie nei ao hara. Ua faaitoito mau te manaʻoraa e i roto i te tahi noa mau hepetoma e faahanahanahia ratou, e horoahia ia ratou te ora e ore roa e pohe, e e parahi ratou e tō ratou Arii i roto i te oire auro o te Atua. Ua faaite te hoê o tei ite i taua mau mea ra e: “E nehenehe te feia e here mau ra ia Iesu e taa i te mau manaʻo o te feia i tiai ma te hinaaro rahi roa i te taeraa mai o tō ratou Faaora.... Ua fatata matou i taua hora ra ma te hau e te manaʻo tura. Ua faaea te feia faaroo mau i roto i te hoê taairaa au mau e te Atua, ei haapapuraa no te hau e noaa ia ratou i roto i te ao maramarama a muri atu. E ore roa e moʻe i te feia i ite i teie tiaturiraa e teie faaroo taua mau hora faufaa ra o te tiairaa.”
GSAM 186.2I te ahuru ma hoê o te mahana o te hitu o te avaʻe, ua ite taua feia ra e te vai noa ra ratou i roto i teie ao pouri o te tamataraa e te faahemaraa. E mea fifi roa tō ratou huru, no te mea e faaruru ratou i te vahavaha, te mau parau tâhitohito, e te faaooo a te feia ta ratou i aʻo i te tahi noa mau hora na mua iho ia faaineine no te farerei i tō ratou Fatu. Ua hohoʻa maitai te reira i tei tupu ia Maria, a “tia noa ai oia i rapae i te menema, ma te taʻi”; e ia ui mai te mau melahi ia na, “E teie nei vahine, eaha oe e taʻi ai?” ua parau atura oia ia raua, “No te mea ua hopoi ê ratou i tōʻu Fatu, e aita vau i ite i te vahi i tuuhia ai oia e ratou.”5
GSAM 187Ua Inoino, Ua Vai Itoito Noa Râ
GSAM 187.1Ua na ô te feia i faaruru i teie tamataraa fifi e:
GSAM 187.1“Ua peapea tō matou manaʻo e ua inoino matou, aita râ matou i faarue i tō matou faaroo. Ua manaʻo matou e ua rave matou i tā matou hopoia; ua ora matou ia au i tō matou faaroo faufaa; ua inoino matou, ua vai itoito noa râ. Ua hinaarohia te faaoromai rahi roa, no te mea e rave rahi te feia faaooo. Mea pinepine matou i te faaroo i te mau parau vahavaha no tō matou inoino i mua ra. ‘Aita â outou i reva i nia; afea outou e tiaturi ai e reva i nia?’ E mau parau tâhitohito mai teie tei tuuhia pinepine mai i nia ia matou e tō matou mau hoa o teie nei ao, e e te tahi atoa mau taata e parau ra e e Kerisetiano ratou, o tei farii i te Bibilia, aita râ i haapii i tōna mau parau mau rahi e te faufaa. Tei nia noa â ia matou te huru taata e pohe; tei pihai iho ia matou te mau faahopearaa atoa o te tuhiraa. E mea fifi ia amo faahou i te mau peapea haapeapea o te oraraa, o tā matou i manaʻo e ua vaiihohia e a muri noa atu.”
GSAM 187Faaauhia i te mau Pipi tei Inoino
GSAM 187.2Ia faaauhia tō ratou mau manaʻo i te oaoa e te rearearaa o te tahi mau hora na mua iho, e au paha te reira no ratou i te oona uʻana o te pikera. Ua manaʻo te mau taata e haaati ra ia ratou, mai te rahiraa o te taata, ma te feaa ore, i muri aʻe i te faasatauroraahia o te Mesia, e e faarue te feia faaroo i teie nei i tō ratou faaroo, e e apiti atu i te tâhitohito i te mea i faarirohia ei maamaa no ratou iho. Aita i maoro, ua maere te mau taata i te iteraa e e ere i te mea ohie ia iriti i te here i te fâraa mai o te Fatu i roto i te aau o te feia i pûpû mau ia ratou iho i te Atua.
GSAM 187“Aita i Parahi i Roto i te Feia Faaooo”
GSAM 187.3Ua faaite maitai te mau parau a te peropheta Ieremia i te haerea i peehia e taua feia haapao mau ra, e tō ratou mau manaʻo, i tāna na ôraa e:
GSAM 187.3“Ua itea mai tā oe mau parau, e ua amu ihora vau i te reira; e ua riro tā oe parau ei oaoaraa e ei rearearaa no tōʻu aau; no te mea ua mairihia vau i tō oe iʻoa, e te Fatu, te Atua o te mau nuu. Aita vau i parahi i roto i te amuiraa o te feia faaooo, aita atoa i oaoa; ua parahi otahi vau no tō rima, no te mea ua faaî oe iaʻu i te riri. Eaha tōʻu mauiui i vai tamau ai, e tōʻu puta i ore ai e ora, e ore e farii ia faaorahia? E riro mau anei oe noʻu mai te hoê taata haavare ra, e mai te mau pape e pau ra?”6
GSAM 188Te Parau a James White no te Inoino
GSAM 188.1Na te tahi mau parau poto a taua feia i inoino ra, e tei vai tiaturi noa râ, e faaite maitai i tō ratou huru. No te Matahiapo James White te faahitiraa matamua, o tei ohipa ma te manuïa rahi i te mau matahiti 1843 e 1844. Te na ô ra oia e:—
GSAM 188.2“E inoino oona tei tupu i te mairiraa te tau. Ua faarue te feia faaroo mau i te mau mea atoa no te Mesia, e ua ite ratou i tōna vairaa mai mai tei ore i itehia na mua aʻe. Ia au i tō ratou manaʻo, ua horoa ratou i tā ratou faaararaa hopea i to te ao nei, e ua faataa ê ratou ia ratou iho, te tahi pae rahi aʻe, te tahi pae iti aʻe, i te nahoa faaroo ore e te faaooo. E no te mea tei nia ia ratou te haamaitairaa a te Atua, ua hinaaro rahi aʻe ratou e amuimui i tō ratou Fatu, o tā ratou i tiai e tae oioi mai, e te mau melahi moʻa, i te amuimui i te feia o tā ratou i faataa ê mai ia ratou iho ra. Ua î te varua i te here o Iesu, e ua anaana mai te reira i nia i te mau mata atoa; e ma te hinaaro o te ore e nehenehe e faaitehia i te parau, ua pure ratou, ‘A haere mai, e te Fatu ra o Iesu, e a haere oioi mai’, aita râ oia i haere mai.
GSAM 188.3“Aita râ te Atua i faarue i tōna nunaa.... Ua tomo ma te puai taa ê e te tamahanahana te mau irava mai teie i te Hebera i roto i te manaʻo e te aau o te feia i tamatahia e tei tiai noa ra: ‘Eiaha ïa e faarue i tō outou tiaturiraa, e utua rahi hoi tō te reira. E faaoromai hoi te hinaarohia e outou, ia noaa ia outou tei fafauhia, ia oti ia outou te hinaaro o te Atua i te ravehia. E maa taime iti poto â, e tae mai ïa oia o te haere mai ra, e ore e faataere. E ora râ te taata parau tia i te faaroo; ia hoʻi râ te hoê taata i muri, e ore tōʻu varua e mauruuru ia na. E ere râ tatou i te feia e hoʻi i muri e tae atu i te haamouraa; no te feia râ tatou e faaroo e ora ai te varua.’7 Teie te mau mea faufaa i roto i teie tuhaa o te Papai:—
GSAM 188.4“1. Tei roto te feia i parauhia ra i te ati o te faarueraa i tō ratou tiaturiraa i te mea i rave-tia-hia e ratou.
GSAM 189.1“2. Ua rave ratou i te hinaaro o te Atua, e ua arataihia mai ratou i roto i taua tamataraa ra i reira i hinaarohia ai te faaoromai.
GSAM 189.2“3. I taua tau ra, e ora te feia parau tia i te faaroo; eiaha i te feaa e ua rave anei ratou i te hinaaro o te Atua, i te faaroo râ i te mea i reira ratou i rave ai i te hinaaro o te Atua.
GSAM 189.3“4. Te feia e ore e faaoromai i te tamataraa o te faaroo, e faarue râ i tō ratou tiaturiraa i te ohipa i reira ratou i rave ai i te hinaaro o te Atua, e e hoʻi i muri, e rave ïa i te eʻa tia roa e tae atu ai i te haamouraa.”8
GSAM 189Na N. Southard, te Taata Faanaho i te Vea Te tuʻoraa i te tuʻiraa pō
GSAM 189.4I roto i te vea Te tuʻoraa i te tuʻiraa pō o te 31 no Atopa 1844, fatata e ahuru mahana i muri aʻe i te hopearaa o te 2300 mahana, ua neneihia te mau parau i muri nei, na te taata faanaho i te vea i papai:—
GSAM 189.5“Ia hiʻohia te mau mea atoa i tupu e teie tere, te mau hotu maitai i faatupuhia e te reira i roto i te manaʻo o te mau tamarii a te Atua, e te riri e te manaʻo ino i faaitehia e tōna mau enemi, e mea tia ia tatou ia faariro i te reira ei ‘tuʻoraa i te tuʻiraa pō’ mau. E mai te peu e te vai nei te tahi mau mahana no te tamata i tō tatou faaroo, te tuea noa ra te reira i te parabole o na paretenia hoê ahuru; no te mea i muri aʻe i tō ratou tiaraa atoa i nia e te faaineineraa i tā ratou mau lamepa, te vai noa ra te hoê tau e haamata ai te mau lamepa o te mau paretenia maamaa i te pohe. Eita te reira e tupu na mua aʻe i te mairiraa o te ahuru o te mahana; no te mea e ama noa tā ratou mau lamepa e tae roa i taua tau ra. No reira, e mea tia ia mairi taua mahana ra ia faarue te feia maamaa i tō ratou faaroo, mai tei titau-atoa-hia te mairiraa o te matahiti 1843 no te tau tiai. No reira, e ere te hoê faataereraa poto i te tumu no te inoino; te faaite ra râ i te tano mau o te Atua i te faatupuraa i tāna parau. E tapea maite ïa tatou i te faaiteraa i tō tatou faaroo ma te aueue ore; e haapao mau hoi tō tei fafau mai ra.”
GSAM 189Na Joseph Marsh, te Taata Faanaho i te Vea Te Reo o te Parau Mau
GSAM 189.6Te taio nei tatou i roto i te vea Te Reo o te Parau Mau o te 7 no Novema 1844 e:—
GSAM 189.7“Te farii nei matou ma te oaoa e ua hape matou no nia i te huru o te mea tā matou i tiaturi e tupu mai i te ahuru o te mahana o te hitu o te avaʻe; aita â râ matou e nehenehe e farii e aita tō tatou Tahuʻa Rahi hanahana i faatupu i taua mahana ra i te mau mea atoa e tano ia tatou ia tiai ia au i te taipe. Te tiaturi nei matou i teie nei e ua na reira oia.”
GSAM 190.1Ua tiaturi te mau Petania e i te ahuru o te mahana o te hitu o te avaʻe, 1844, e hope te 2300 mahana, e i taua mahana ra e faaoti te Mesia i tāna ohipa tahuʻa e e haere mai i te fenua nei no te haamaitai i tōna nunaa. Ua faaite te mau maimiraa i muri mai e i taua mahana ra i haamata ai tāna ohipa tamāraa i te vahi moʻa i te raʻi, e ere ïa te hopearaa o tāna ohipa tahuʻa.9 Aita i faarirohia te ohipa tamāraa o te vahi moʻa ei tuhaa o tā te Mesia ohipa tahuʻa; ua parauhia râ e te tamāraa o te vahi moʻa, o te tamāraa ïa i te fenua i te auahi i te taeraa mai o te Mesia. Ia ore te fenua taatoa, e tamāhia ïa te fenua o Kanaana i taua taime ra.
GSAM 190Ua Tiaturihia e o te Fenua te Vahi Moʻa
GSAM 190.2Ua faaitehia teie manaʻo i roto i te hoê parau papai a Geo. Storrs, i roto i te vea Te tuʻoraa i te tuʻiraa pō o te 25 no Eperera 1844. Te ui ra oia e, “Eaha te vahi moʻa e tamāhia ra? Tāʻu manaʻo i mua ra, o te fenua taatoa ïa. Te tiaturi noa nei â vau e e tuhaa te reira no te fenua. Eaha râ taua tuhaa ra? O te uiraa ïa tāʻu e tutava i te pahono.”
GSAM 190.3Ua faahiti oia i te parau fafau ia Aberahama, i tōna haapapuraa ia Isaaka, e tōna faaapîraa ia Iakoba; e ua faahiti atu i te himene a Mose, i hamanihia e Miriama i muri aʻe i te tereraa na roto i te Miti Uteute, i reira ratou i himene ai e: “E aratai mai oe ia ratou i roto, e e tanu ia ratou i nia i te mouʻa o tō oe tufaa, i te vahi, e te Fatu, i hamanihia e oe ei parahiraa nō oe, i roto i te vahi moʻa, e te Fatu, i haamauhia e tō oe na rima.”10
GSAM 190.4Ia faaau maite te taata taio i te irava i nia nei i te parau a te taata papai salamo no tōna tupuraa, e ite oia e aita roa te reira e parau ra e o te fenua o Palestina te vahi moʻa. A parau ai Davida no te aratairaa a te Fatu i te mau tamarii a Iseraela, ua na ô oia e: “Ua aratai mai oia ia ratou i te otia o tōna vahi moʻa, i teie mouʻa i noaa mai i tōna rima atau.”11 I roto i te himene i te Miti Uteute, ua parauhia no te fenua o Kanaana e o te vahi ïa tāna i hamani no te “parahi i roto, i roto i te vahi moʻa”. Oia atoa i roto i teie faahitiraa i te mau salamo, ua parau-noa-hia te mouʻa o Moria, i reira te vahi moʻa i patuhia ai, e o “te otia o tōna vahi moʻa”. Teie râ, i roto i taua iho salamo ra, ua parauhia e, “Ua maiti oia i te opu o Iuda, i te mouʻa ra o Siona tāna i here. E ua patu oia i tōna vahi moʻa mai te mau fare arii teitei ra, mai te fenua tāna i haamau e a muri noa atu.”12
GSAM 191Ua manaohia e te tamāraa o te vahi moʻa, o te tamāraa ïa i te fenua
GSAM 191.1I roto i te parau i faahitihia i nia nei, i muri aenei i te faahitiraa i te mau haapapuraa i manaohia e te fenua, aore ra, i te iti roa aʼe, te fenua o Palestine, o te vahi moʻa ïa, ua ui faahou taua Matahiapo ra e: “E nafea te vahi moʻa e tamāhia ai?” Ua pahono oia na roto i te mau parau a te peropheta Mika e: “Inaha hoi, te haere mai nei te Fatu i rapae i toʼna ra vahi, e pou mai oia e taahi i te mau vahi teitei o te fenua. E tahe te mau moua i raro aʼe iaʼna, e amaha te mau peho, mai te uēfa i mua i te auahi, e mai te pape e niniihia i raro i te hoê vahi pou tiʼa.”13
GSAM 191.2No taua manaʼo ra, tei fariihia e te rahiraa i taua tau ra, e te fenua o te vahi moʻa ïa, e taa ohie i te taata taio no te aha ratou i manaʼo ai ma te feaa ore e ia hope na 2300 mahana, e haere mai te Fatu e tamā i te fenua mai ta Mika i faaite. I roto i te mau patoiraa atoa i faatupuhia no te patoi i te mau Petania, aita hoê noa taata patoi i parau noa aʼe e e ere te tamāraa i te fenua i te auahi te ohipa e tupu ei tamāraa o te vahi moʻa ia hope na 2300 mahana.
GSAM 191Ua inoino te mau aposetolo, ua faatupu râ ratou i te mau Papai
GSAM 191.3E ere teie anaʼe te taime i rave ai te taata i te hinaaro o te Fatu, e i faatupu ai i te mau Papai, e ua inoino noa râ no te mea aita i tupu ta ratou i tiai, no to ratou oreraa i taa i te huru o te ohipa e tupu. Mai te reira atoa te mau aposetolo a te Mesia. A parahi ai oia i nia i te fanauʼa asini, e a tomo atu ai i Ierusalema, ua tuô ratou, ma te haamanaʼo i te mau parau a te peropheta:14 “A tuô, e te tamahine o Ierusalema: inaha, te haere mai nei to arii ia oe ra; e parau-tia toʼna e e faaoraraa; e taata haehaa, e te parahi ra oia i nia i te asini, i nia i te fanauʼa, te fanauʼa a te asini.”15 E mea faufaa roa ia tuô te taata i taua taime ra, e ahani ratou i mamû noa, e tuô ïa te mau ofai iho.16 Ua manaʼo te mau pǐpǐ e i reira iho te Mesia e parahi ai i nia i te terono o Davida ei arii no teie nei ao (“ua tiaturi râ matou e o oia te faaora ia Iseraela”17), e no reira ratou i tuô ai e: “Ia haamaitaihia te basileia o to tatou metua o Davida, e haere mai nei i te iʼoa o te Fatu.”18 Eaha te rahi o ta ratou tuô i taua taime ra ahani ratou i ite e hou te hoê hepetoma e hope ai, e taoto pohe te Mesia i roto i te menema o Iosepha, e ati noa aʼe te mau faehau Roma? Eaha te rahi o te horoʼaraa i te “hanahana” i te Atua e o te pûpûraa ia ratou iho i rotopu i te mau Petania i te matahiti 1844, ahani ratou i ite e te tamāraa o te vahi moʻa i te hopea o te mau tau tohu atoa e titau ïa e rave rahi matahiti hou te Fatu e haere mai ai?
GSAM 192Aita e hape i te numeraraa i na 2300 mahana
GSAM 192.1A hiʼopoa maitai ai taua feia ra i ta ratou numeraraa i taua tau ra, aita ratou i ite i te hoê hape; aita râ te Fatu i haere mai, e aita atoa te fenua i tamāhia i te auahi. Eaha te auraa? Ua ite papu ratou e ua vai te Fatu i pihai iho ia ratou i roto i taua tere rahi ra; i teie nei râ, te tiai noa ra ratou ma te papu ore. Aita to ratou tiaturi i te Fatu i aueue. Ua ite ratou e e ore oia e faarue ia ratou. E tae mai te maramarama na te hoê vahi. Ua faaitehia te uiraa teimaha i mua ia ratou na roto i te mau parau a Ieremia i faahitihia aʼenei e: “E riro anei oe noʼu ei taata haavare, e mai te mau pape e mǎrô ra?” Aita te faaroo i tapea i taua feaa ra, no te mea ua haamanaʼo ratou i te mau parau a te Fatu na roto i te peropheta Habakuka no nia i te orama: “Ia tae i te hopea, e parau mai ïa, e e ore e haavare.”19 Te faaite maitai ra te parau i faahitihia aʼenei a te taata faatere i te Vea Te Reo o te Parau Mau i to ratou huru: “Aita â e tia ia matou ia farii e aita to tatou Tahuʼa Rahi i faatupu i taua mahana iho ra i te mau mea atoa ta matou i tia ia tiai ia au i te hohoʼa.”
GSAM 193Ua itehia te maramarama no nia i te vahi moʻa
GSAM 193.1Ua parau mai o Hiram Edson, no Port Gibson, N.Y., iaʼu e i te mahana i muri mai i te taime i tiahia i te matahiti 1844, a pure ai oia i muri mai i te mau pupu tumu tō papaʼā i roto i te hoê aua, ua tae mai te Varua o te Atua i nia iho iaʼna ma te mana rahi, e fatata oia i te mairi i raro i te repo; e ua tae atoa mai te manaʼo e: “Te vahi moʻa e tamāhia, tei te raʼi ïa.” Ua faaite oia i taua manaʼo ra ia O. R. L. Crosier, e ua imi maite raua i taua tumu parau ra. I te omuaraa o te matahiti 1846, ua neneihia te hoê tatararaa roa no nia i te parau o te vahi moʻa ia au i te Bibilia, tei papaʼihia e te taata ra o Crosier, i roto i Te Fetiʼa o te Ao, te hoê vea i neneihia i taua tau ra i Cincinnati, Ohio. I roto i taua parau roa ra, ua faaitehia e te ohipa tamāraa o te vahi moʻa o te ohipa hopea ïa a te Mesia ei tahuʼa rahi no tatou, tei haamata i te matahiti 1844, e e hope na mua noa aʼe i toʼna hoʼiraa mau mai i roto i te mau ata o te raʼi ei Arii o te mau arii e ei Fatu o te mau fatu.
GSAM 193Te imi nei te mau ekalesia i te mau melo tei faarue ia ratou
GSAM 193.2Ua mairi te ahuru o te mahana o te hitu o te avaʼe, e ua manaʼo te mau ekalesia e e mea ohie ia faahoʼi mai i te mau melo tei faarue ia ratou i raro aʼe i te “tuʻoraa i te tuʻiraa pō” e te poroi a te piti o te melahi; ua inoino rahi râ ratou i roto i teie, mai te faaitehia e teie pahonoraa i te mau taparuraa ia hoʼi ratou i roto i ta ratou mau amuiraa tahito, tei neneihia i roto i Te Tuʻoraa i te Tuʻiraa Pō no te 26 no Titema 1844:—
GSAM 193.3“Eaha râ te mau mea mau? Ua ite maitai ratou e i roto i te rahiraa o teie mau ekalesia, te mau tumu parau e haafaufaahia ra, o ‘te faafariuraa o te ao nei,’ ‘te hau hoê tausani matahiti,’ e ‘te hoʼiraa o te mau ati Iuda i Palestine,’ na mua aʼe i te taeraa mai tino o te Faaora. Te feia e hoʼi e parahi i raro aʼe i te mau himene taoto o taua mau haapiiraa ra, o te ore e au i te mau Papai e te manaʼo paari, te na reira ra ïa ma te ite maitai; e taua haerea ra ta ratou, e ‘hoʼiraa i muri’ mau ïa.
GSAM 194.1“I te mea e ua ‘tiamâ’ ratou ia au i te mau Papai, e mea hau atu te paruruhia ia ‘haere itoito i mua’ i te ‘hoʼi i muri’ aore ra i te ‘otohe,’ i teie iho â râ taime, te fatata roa mai nei te korona hanahana i te horoʼahia i te feia haapao maitai i roto i te Mesia ra o Iesu.”
GSAM 194.2Na te haerea o te mau ekalesia, o te faaatea i te taeraa mai o te Fatu ma te turu i te mau haapiiraa i faahitihia i nia nei, o te ore e au i te mau Papai, i faahaamanaʼo i te mau Petania i teie mau parau a te peropheta Ezekiela: “E te tamaiti a te taata nei, inaha, te parau nei te utuafare o Iseraela e, Te orama taʼna e ite nei, no te mau mahana i muri roa mai ïa, e te tohu ra oia no te mau tau atea ê.” I roto i taua parau atoa ra, te vai ra te pahonoraa ta te mau Petania i faaohipa: “E teie nei, a parau atu ia ratou, Te na ô maira te Fatu ra o te Atua: E ore roa hoê o taʼu mau parau e faataere-faahou-hia, e tupu râ te parau taʼu i parau, te na ô maira te Fatu ra o te Atua.”20
GSAM 194“E tia ia oe ia tohu faahou”
GSAM 194.3Te feia i “amu” i te buka e i faaite i te “taime,” ua manaʼo ïa e ua hope ta ratou ohipa no te ao nei; no reira te parau e e tia ia ratou ia haapii faahou i te mau nunaa, te mau reo, e te mau arii. E tia ia faatupuhia i teie nei te tahi atu tuhaa o te ohipa, tei ore i itehia e tae roa mai i taua taime ra,—o te faaiteraa ïa i te taata i te huru mau o te hiero o te Atua i te raʼi e te taviniraa i te fata i roto i taua hiero ra. Te faaueraa ia faito i te hiero (21) e mea titauhia ïa ia noaa te ite i te huru o te ohipa e tupu ia hope te tau tohu, e ia faataahia te mau parau e: “Ei reira te vahi moʻa e tamāhia ai.”
GSAM 194.4A haapao na e ua pou mai te melahi o teie faaiteraa i te taime mai te raʼi mai, e hou taʼna ohipa e oti ai, e horoa oia i te hoê faaueraa ia haapii faahou i te taata. No reira, te poroi o te faataa i te parau o te vahi moʻa, o te horoa i te tiaturi i te feia inoino, e o te horoa atoa ia ratou i te hoê “aeho,” aore ra “raau,” aore ra faito, ia nehenehe te nunaa o te Atua e hiʼopoa i to ratou huru parau-tia i mua iaʼna, e tia ïa ia faaite mai i te mau tapao papu e no te raʼi mai taua poroi ra, e ere na te taata.
GSAM 195Na te manaʼo ino i opani i te haerea i te taata ra
GSAM 195.1Te manaʼo ino e vai ra no te haapiiraa o te Taeraa mai, ua riro ïa ei patu o te fatata i te ore roa e nehenehe e haere na roto atu i te taata ra; e ia tamata i te haapii faahou ia ratou ma te ore e maramarama maitai e te papu no nia i te tumu o te inoino, e mea faufaa ore ïa. Ua titauhia ia faaoraora-faahou-hia te aau o te feia faaroo Petania iho na roto i te hoê faaueraa no te raʼi mai, hou te taata e nehenehe ai e haapiihia ma te tano; e nafea taua ohipa ra e tupu ai? E nehenehe anei i te paari o te taata anaʼe? Aore ra, e mauruuru anei te feia i ite i te ohipa hohonu a te Varua o te Atua i roto i te tere no mairi noa aenei, i te mau manaʼo o te taata anaʼe? O te hoê noa ohipa mai te “poroi a te toru o te melahi”22 te nehenehe e faaora mai ia ratou i to ratou mau peapea; e ua haamata taua ohipa ra i te taime tano, na te taahiraa e te taahiraa, ia au i tei nehenehe ia ratou ia farii, ma te mau haapapuraa papu roa e no te raʼi mai ïa.
GSAM 195Mai te mamoe e tiai ore ra
GSAM 195.2Teie te amuiraa rahi o te feia e tiai ra i te Taeraa mai, i te hoê pae, mai te mau mamoe e tiai ore ra; e rave rahi tausani o ratou tei faataa ê ia ratou i te mau ekalesia e te mau faaiteraa faaroo atoa tau hepetoma rii noa na mua aʼe, e aita e amuiraa na te taata e haapao ra i to ratou ora i te pae varua. Aita to ratou e taata aʼo i nia i te fenua nei o ta ratou e nehenehe e tiaturi; i te Atua anaʼe to ratou tiaturi.
GSAM 195.3Hoê râ mea i papu ia ratou, e ua riro te reira mai te hoê tutau no ratou,—e mea tano te faaiteraa i te taime.23 Ei nunaa râ, tei roto ratou i te hoê huru e, ia ore te Atua e aratai e e tiai ia ratou, e nehenehe ïa ratou e farii i te mau tatararaa haavare, aore ra e ere i te “faaoromai” e e faarue i te faaroo i te mau mea ta ratou i ite i mutaa iho. Ua na reira te tahi pae; te tahi atu râ, ma te mata o te faaroo e tiatonu i nia iaʼna ta to ratou aau i here, ua ui itoito ïa e: “E te tiai, eaha te huru o te pô? E te tiai, eaha te huru o te pô? Ua parau maira te tiai, Te tae mai nei te poipoi, e te pô atoa: ia ui outou, a ui ïa; a hoʼi mai, a haere mai.”24
GSAM 196Te parau a J. N. Andrews no nia i te inoino
GSAM 196.1Teie ta te Matahiapo J. N. Andrews, te hoê o te feia i ite i taua mau mea ra i te matahiti 1844, i parau no nia i te inoino:—
GSAM 196.2“Ua inoino te feia i tiai i te Fatu i te matahiti 1843 e i te matahiti 1844. No te taata e rave rahi, ua navai taua mea ra ei tumu e faarue ai i te mau iteraa papu atoa no nia i teie ohipa. Te farii nei matou e ua inoino matou, eita râ matou e nehenehe e farii e e tumu parau-tia te reira no te huna i te rima o te Atua i roto i teie ohipa. Ua inoino te ekalesia ati Iuda i te hopea o te ohipa a Ioane Bapetizo, i to Iesu faaiteraa iaʼna iho ei Mesia i fafauhia. E ua inoino mau te mau pǐpǐ tiaturi ma te oto rahi i te haruraahia e te taparahi-pohe-raahia e te rima o te feia ino te taata ta ratou i tiai e e faaora ia Iseraela. E i muri mai i toʼna tia-faahou-raa, a tiai ai ratou e naʼna e faahoʼi faahou mai i te basileia ia Iseraela, e inoino iho â ratou i to ratou iteraa e te haere ê ra oia i toʼna Metua, e e vai noa ratou e rave rahi tau i roto i te ati e te oto. Aita râ te inoino e haapapu e aita to te Atua e rima i roto i te aratairaa i toʼna nunaa. E tia ia aratai te reira ia ratou ia faatitiaifaro i ta ratou mau hape, eiaha râ ia aratai ia ratou ia faarue i to ratou tiaturi i te Atua. No te inoino o te mau tamarii a Iseraela i roto i te medebara, i huna pinepine ai ratou i te aratairaa a te Atua. Ua faaitehia ratou ei faaararaa no tatou, ia ore tatou ia topa ia au i taua hiʼoraa ra o te faaroo ore.”25
GSAM 196E bapetizohia te parau mau i roto i te oreraa e fariihia e te rahiraa
GSAM 196.3E au ra e e faanahoraa na te Fatu ia tuu i te mau parau mau faufaa na roto i te hoê haerea o te ore e fariihia e te rahiraa, e riro ai te fariiraa e te haapaoraa i te reira ei amo i te satauro.26 E parau mau iho â teie i teie mau mahana hopea. A parau ai o Petero no te tau e “fatata” ai te hopea o te mau mea atoa, e e “haamata” ai te “haavaraa i te utuafare o te Atua,” ua na ô oia e: “E au mau here e, eiaha e maere i te ati auahi o te tupu mai no te tamata ia outou, mai te mea ra e ua tupu mai te tahi mea ê ia outou: a oaoa râ, no te mea te apiti nei outou i te mau mauiui o te Mesia; ia faaitehia mai toʼna hanahana, ia oaoa atoa outou ma te oaoa rahi roa. Ia faainohia outou no te iʼoa o te Mesia, e ao to outou; te vai nei hoi te varua o te hanahana e o te Atua i nia iho ia outou: no ratou, te faainohia ra oia, no outou râ, te faahanahanahia ra oia.”27
GSAM 197.1Ia bapetizohia te parau mau i roto i te oreraa e fariihia e te rahiraa, e titau te fariiraa i te reira i te aroha hau atu i to te pee-noa-raa i te faaroo o te rahiraa. Aita te feia haavare e faahua faaroo ra e ite i te hoê tumu rahi no te farii i te hoê parau mau o te titau i te ohipa, mai te hoe i te vaʼa i uta i te anavai, ‘ma te patoi i te mataʼi e te miti.’ E riro ïa te parau mau ei tamataraa no te feia haapao maitai, aau tia, haavare ore, e te haapao i te reo o to ratou aau.
GSAM 197.2Ua faaite aʼenei tatou e te titau ra te parau tohu no te tere o te Taeraa mai i te hoê inoino. Ua tae mai te reira; e mai te reira, i raro aʼe i te aratairaa a te Atua, ua titau te fariiraa i taua poroi ra ia amo i te satauro.
Notes
- Apokalupo 10:10, 11; 11:1. ↩
- Ezekiela 3:1-3. ↩
- Ieremia 15:16. ↩
- Pikera — e rāau oona roa e te au ore, i hamanihia i te ava puai, te aloe, e te tapau mura. ↩
- Ioane 20:13. ↩
- Ieremia 15:16-18. ↩
- Hebera 10:35-39. ↩
- Te mau Aamu Poto o te Oraraa o Ellen G. White, api 107-109. ↩
- Aita hoê taata i taua tau ra i manaʻo e te vai ra te hoê vahi moʻa i te raʻi. ↩
- Exodo 15:17. ↩
- Salamo 78:54. ↩
- Salamo 78:68, 69. ↩
- Mika 1:3, 4. ↩
- Ioane 12:16. ↩
- Zekaria 9:9. ↩
- Luka 19:40. ↩
- Luka 24:21. ↩
- Mareko 11:10. ↩
- Habakuka 2:3. ↩
- Ezekiela 12:27, 28. ↩
- I roto i te hoê faitoraa o te ore e horoa mai i te tahi numera ei hopea, o te huru ïa te hiʼopoahia, e ere te mau faito rahi. ↩
- Apokalupo 14:9-12. ↩
- Na roto i te hiʼopoaraa maite roa i ta ratou numeraraa i na 2300 mahana, aita ratou i ite i te hoê hape, e tae noa mai i teie nei, aita e hape e itehia. ↩
- Isaia 21:11, 12. ↩
- Na Poroi e Toru o te Apokalupo 14:6-12, api 33. ↩
- Mataio 16:24. ↩
- 1 Petero 4:7, 17, 12-14. ↩