Pene 27 — Te tahi atu mau Iteraa papu tei Haapapuhia
GSAM 442.1“Ua tia maira IEHOSAPHATA e ua parau atura, A faaroo mai iaʻu, e Iuda e te feia e parahi i Ierusalema; a faaroo ia Iehova to outou Atua, e haamauhia ïa outou; a faaroo i taʻna mau peropheta, e manuïa ïa outou.”1
GSAM 442.2E mau matahiti i mairi aenei, ua horoahia mai te hoê iteraa papu na roto i te horoʻaraa o te tohu e, hou te hopea, e “haapurarahia mai te mau rauere i te tau mahearaa rauere” te mau api neneihia o teie parau mau. Ua uiui te taata e rave rahi e nafea te reira e tupu ai mai te peu e aita te feia e faaroo ra i te parau mau e faanahohia e e haaputuhia no te rave i taua ohipa ra. Na roto i te aratairaa a te Atua, e pinepine te mau ohipa rahi i te tupu mai roto mai i te mau haamataraa haihai roa; mai te reira atoa te tupuraa o te hoê faanahoraa ohipa i rotopu ia matou.
GSAM 442Te Taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare
GSAM 442.3Fatata i te matahiti 1870, na te ohipa a te tahi mau tuahine haapa‘o maitai i South Lancaster, Massachusetts, i faatupu matamua i te mana‘o e haamau i te hoê taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare. No te hoê tau, ua tamata teie mau tuahine i te faanahoraa e hapono na roto i te rata i te mau vea e te mau buka iti a to tatou ekalesia i te tahi mau taata e ere no to tatou faaroo, e i muri iho e papai i te mau rata ia ratou. Na te reira i aratai i te tahi mau taata ia farii i te parau mau, e ua tupu maira teie uiraa i roto i te mana‘o o Matahiapo S. N. Haskell: “No te aha e ore ai to tatou nunaa atoa e rave i ta te tahi mau tuahine i rave?” I te matahiti 1871 iho â râ, ua aparau-pinepine-hia teie parau i roto i te mau api o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau. I te putuputuraa taa ê a te Amuiraa Rahi i te 29 no Titema 1871, ua tae mai Matahiapo Haskell e ua faaite i te faufaa o teie ohipa; ua fariihia ihora te hoê faaotiraa e faaitoito i te haamauraa i te mau taiete no te mau buka iti. Ua maitihia na Matahiapo S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner e I. D. Van Horn ei tomite no te faaoti maitai i te mau faanahoraa no te haamauraa i taua mau taiete ra.
GSAM 443.1Ua haamata teie ohipa i te hoê tau apî i roto i te faahaere i mua i te ohipa o te poroi. E tae roa mai i reira, ua ravehia te haapiiraa i te parau mau, fatata te taatoaraa, na roto noa i te tutavaraa a te taata poro e paraparau ra. E rave rahi matahiti to Matahiapo Haskell tutavaraa ma te itoito rahi i te imi e i te faaohipa i te mau faanahoraa ia manuïa te Taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare. E mea tano ia faaite e oia mau te taata tei tatara matamua i te e‘a i roto i taua ohipa ra. E ere no te mau Taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare o te mau tuhaa fenua ana‘e te reira; na‘na atoa i vauvau i te matahiti 1878, i mua i te Amuiraa Rahi i putuputu i Battle Creek, i te faanahoraa no te hoê Taiete Rahi no te mau buka iti, tei piihia mai i muri iho e Taiete no te mau Nunaa Atoa. To‘na vahi ohiparaa, o te mau fenua ïa i rapae i ta tatou mau amuiraa, eiaha i Amerika anae, i te mau fenua ê atoa râ.
GSAM 443Te mau papai parau aravihi—Maria Huntley
GSAM 443.2Na roto i ta‘na aratairaa, ua faatia te Fatu i te mau papai parau aravihi, tei tauturu rahi ia Matahiapo Haskell i roto i teie ohipa. O Tuahine Maria Huntley te hoê tei ohipa ma te ore e paruparu, noa‘tu te mauiui rahi o to‘na tino i te mau matahiti i muri iho, e ua pohe oia i ta‘na tiaraa ohipa fatata ahuru ma maha matahiti i mairi aenei. Na roto i ta‘na mau tutavaraa i itehia matamua ai e rave rahi mau e‘a no te ohipa i roto i te mau fenua ê e vai nei i teie nei. Ua amui mai te tahi atu mau papai parau i taua ohipa ra, e i te aanoraa o te vahi ohiparaa, ua titauhia te mau papai parau no te mau reo taa ê.
GSAM 444Te faahopearaa i nia i te mau ekalesia o te vahi iho
GSAM 444.1Te faahopearaa faufaa roa râ o te haamauraa i te ohipa a te taiete no te mau buka iti i rotopu ia matou, o te faatupuraa ïa e te faarahiraa i te aau misionare i roto i te mau ekalesia o te vahi iho. Ua horoa te reira i te taata taitahi i te ravea no te rave i te tahi ohipa na roto i te papairaa rata e te opereraa i te mau mea taioraa, e ia ite i te faaitoitoraa no te ohipa oia iho no te faaoraraa i te mau varua.
GSAM 444Te iteraa papu no nia i te ohipa o te mau buka iti
GSAM 444.2No te faaite i te huru o te haapiiraa i horoahia mai na roto i te Varua o te tohu no nia i te ohipa o te mau buka iti e te ohipa misionare, te faahiti nei matou i roto mai i Te mau Iteraa papu, numera 29 e 30:—
GSAM 444.3“Mai te peu e te vai ra te hoê ohipa e hau a‘e to‘na faufaa i te tahi atu, o te tuuraa ïa i ta tatou mau papai neneihia i mua i te nunaa, no te aratai ia ratou ia imi i roto i te mau Papai Mo‘a. Te ohipa misionare—te afairaa i ta tatou mau papai neneihia i roto i te mau utuafare, te aparauraa e te pure-amui-raa e o ratou e te pureraa no ratou—e ohipa maitai ïa, e na te reira e haapii i te tane e te vahine ia rave i te ohipa a te tiai mamoe.
GSAM 444.4“E ere te taata atoa i te mea ineine maitai no teie ohipa. E mea tia ia maiti i te feia e horo‘araa e e aravihi maitai roa to ratou, o te rave i te ohipa ma te maramarama e ma te nahonaho, e o te faahaere i te reira i mua ma te itoito tamau. E mea tia ia vai te hoê faanahoraa i faanaho-maitai-roa-hia; e e mea tia ia haapa‘o-maitai-hia te reira. E mea tia ia anaanatae hohonu te mau ekalesia o te mau vahi atoa i te ohipa o te mau buka iti e te ohipa misionare.”
GSAM 444.5“E ohipa maitai te ohipa o te mau buka iti e te ohipa misionare. E ohipa na te Atua. Eiaha roa te reira ia vahavahahia; te vai noa ra râ te ati e faataui ê i te reira i to‘na fa faufaa mau. Te hinaarohia nei te mau taata hoo buka ia ohipa i roto i te aua misionare. Eita te feia peu taratara e tano no teie ohipa. Te mau tane e te mau vahine o te ite i te haa ma te paari, o te paraparau maitai, o te ite atea ma te haapao maitai, o te feruri ma te haro‘aro‘a e o te ite i te faufaa o te mau varua, o ratou ïa te nehenehe e manuïa.”
GSAM 445.1Te hooraa, e ta tatou mau ekalesia e mau taata hoo buka, i te mau buka, te mau buka rairai e te mau buka iti e hau atu i te $8,000,000 te faufaa, i roto i na matahiti ahuru ma piti, e haapapuraa rahi ïa no te faufaa mau o te ohipa a te Taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare.
GSAM 445Te parau tohu e te paari o teie nei ao
GSAM 445.2Ua horoahia mai te hoê parau tohu no nia i te ohipa i te mau fenua no Europa, e te tupu mau roa nei te reira e e mea tia ia faahitihia i ô nei. Ua parau te feia rave ohipa e te nunaa e eita te ohipa e nehenehe e ravehia i reira, i Scandinavie iho â râ, mai tei ravehia i Amerika. Ua hitimahuta ratou i ta Vahine White i parau e e nehenehe te ohipa e faahaerehia ma te manuïa, e e nehenehe atoa te reira e turuhia mai tei na reirahia i Amerika; e ua faaite te Fatu ia‘na e mai te peu e haamata ratou i te aufau i ta ratou tuhaa ahuru, no roto atoa i ta ratou moni iti i noaa mai, e haamanuïa te Atua ia ratou hau roa atu i ta ratou i mana‘o. Ua parau atoa oia ia ratou e e nehenehe te mau taata hoo buka e hoo i te mau buka i Scandinavie na roto i te tapaoraa na mua i te i‘oa o te feia e hinaaro e hoo mai i te buka, e i muri iho e afai ai i te buka ia ratou, e e manuïa te reira. Ua parau te feia faatere i te mau fare neneiraa o taua mau fenua ra: “Eita e nehenehe”; “aita ratou i hoo a‘enei i te mau buka mai tera te huru.” Ua faaite te mau mea i tupu i muri iho e e mea teitei roa a‘e ta te melahi a te Fatu i faaite ia‘na no teie parau i te paari o te feia hoo buka e te feia nenei o teie nei ao. Mai te omuaraa iho â, ua manuïa te ohipa a te mau taata hoo buka i reira. Ua riro te tahi o te feia i haamata i te horoa i te hoê tuhaa i nia i te ahuru o ta ratou moni iti no te ohipa ei mau taata hoo buka; e ora ratou i te reira e e noaa atoa ia ratou te moni hau atu i to te mau tau atoa na mua a‘e, e no reira e nehenehe ta ratou e aufau i te hoê tuhaa ahuru rahi roa a‘e.
GSAM 445.3I te matahiti 1895, ua hoo te mau taata hoo buka hau atu i te $40,000 te faufaa o te mau buka tei neneihia i roto i ta tatou fare neneiraa i Christiana, Norevetia. A hi‘o i te reira ei tahi atu parau tohu tei tupu; ua tupu atoa râ i mua i te mau patoiraa no te mau pae atoa, i roto e i rapae i te ekalesia, e eita taua ohipa ra e nehenehe.
GSAM 445.4No nia i te ohipa a te mau taiete no te mau buka iti i haamauhia i te matahiti 1871 e i muri iho, e nehenehe e parau ma te papu e ua fatata te numera o te feia i arataihia i te parau mau na roto i te tutavaraa a taua feia rave ohipa ra i te numera o te feia i arataihia na roto i te tutavaraa a te mau orometua iho. Na roto i teie ravea, te faaitehia nei te poroi i te mau nunaa e te mau reo atoa o te ao nei.
GSAM 446Te mau tao‘a faanehenehe e te ohipa o te mau buka iti
GSAM 446.1I te ava‘e Eperera 1873, ua faaite te Taiete no te mau buka iti e te ohipa misionare i California i te hoê parau anaanatae. Te mau tao‘a faanehenehe i horoahia na te taiete e te feia i farii i te parau mau i taua tuhaa fenua ra, e tae noa mai i taua taime ra, ua faatahehia ïa, ua hi‘opoahia te maitai o te auro e te ario, e ua hoohia i to ratou faufaa mau ei auro e ei ario, no te moni $200; ua faaohipahia taua moni atoa ra no te hoo mai i te mau buka iti, te mau buka rairai e te mau vea, tei operehia i muri iho. Ua ite papu a‘ena te taiete e e piti ahuru taata tei arataihia ia farii i te parau mau na roto i te mau papai i hoohia mai i te moni no taua mau tao‘a faanehenehe ra. I rotopu i te feia i arataihia ia ite i te parau mau na roto i te taioraa, o John I. Tay ïa, no Oakland, California.
GSAM 446O San Francisco, e vahi ohipa misionare
GSAM 446.2I te matahiti 1875, ua horoahia mai te hoê iteraa papu faufaa na te ekalesia i San Francisco; te faahiti nei matou i te reira i teie nei no te mea ua tupu mau roa te reira. Mai te omuaraa mai â, ua titauhia i teie ekalesia ia tarahu i te mau piha no te haamoriraa, e e mea rahi te haamâu‘araa e e fifi atoa, no te mea aita e nehenehe e rave i te hoê anairaa putuputuraa i roto, inaha e pinepine taua mau piha ra i te hinaarohia no te tahi atu mau ohipa.
GSAM 446.3I na ahiahi o te 14 e te 20 no Eperera 1875, ua titauhia te mau melo faatere o te ekalesia i San Francisco ia putuputu i te fare o Vahine J. L. James, i te purumu Fifth, i pihai iho i te purumu Market. I reira to Vahine White faatiaraa mai ia matou i te mea i faaitehia ia‘na na roto i te orama no nia i taua huru tupuraa ra: e vai noa o San Francisco ei vahi ohipa misionare, i reira e nehenehe ai e faahaere i te ohipa i mua; e e tamau â te mau varua i te farii i te parau mau mai te peu e faaterehia te ohipa ma te paari. Ia patuhia te hoê fare haamoriraa i reira e nehenehe ai e titau i te nunaa e e rave i te ohipa, e amuihia mai te mau varua i to ratou numera; e na ratou atoa, i to ratou taime, e tauturu i te aufau i te mau haamâu‘araa e i te faaore i te tarahu e titauhia ia rave no te faaineine i te hoê fare putuputuraa.
GSAM 447.1Ua parau faahou Vahine White e ua ite oia e, ia faaitoito oia i te ekalesia i San Francisco no nia i te faufaaraa ia patu i te hoê fare haamoriraa, e au te reira i taua ekalesia veve ra i te hoê taahiraa i roto i te pouri. Ua faauehia râ ia‘na ia parau e ia haere ratou i mua, e ite ratou i te aratairaa a te Atua i te tatararaa i te e‘a i mua ia ratou, i tera taahiraa e tera taahiraa, e e faatupuhia mai te mau hoa i te roaraa o te e‘a, e tae roa ‘tu i te taime e aufau-roa-hia ai te tarahu atoa.
GSAM 447.2O vau te hoê o te feia iti i tae i te mau putuputuraa i faahitihia a‘enei, e e nehenehe au e parau e te mana‘o ia haamata taua amuiraa ra, fatata te taatoaraa o ratou e feia veve no teie nei ao, i te patu i te hoê fare putuputuraa e 35 x 80 avae, i roto atoa i te hoê oire e au ra e titauhia te hoê haamâu‘araa e $6,000 a‘e no te hoê tuhaa fenua iti roa te hoo, ua au mau ïa i “te hoê taahiraa i roto i te pouri.” Ua faaitoito noa ratou i te rave i taua taahiraa ra no to ratou tiaturiraa papu e no ô mai i te Fatu te iteraa papu i hopoihia mai ia ratou e Vahine White, e e tupu mau â te reira.
GSAM 447.3No te mea ua apiti au i teie ohipa, i te tahi mau taime hau atu i te tahi, mai to‘na haamataraa e tae roa mai i teie nei, te hinaaro nei au e faaite i ô nei e ua tupu taua iteraa papu ra i roto i te mau tuhaa atoa. I to matou haamataraa i te imi i te mau tuhaa fenua, ua noaa mai ia matou te hoê tuhaa fenua e $6,000 te faufaa no te moni $4,000. Ua parau te hoê tuahine e e horoa oia i te $1,000 mai te peu e nehenehe ta‘na e hoo i to‘na fare e to‘na fenua. Ua tuu oioi oia i taua tao‘a ra i te rima o te hoê taata hoo fare e fenua, o tei parau ia‘na e mea haehaa roa te hoo. Hou e piti hepetoma i te mairiraa, ua hoohia to‘na fare e to‘na fenua no te hoê moni e $1,000 hau atu i te faufaa ta‘na i mana‘o i te matamua, e ua aufauhia ta‘na moni i fafau. Te tahi atu, e taeae veve o tei ore i ite e nafea te fare pureraa e nehenehe ai e patuhia, ua parau râ e: “Mai te peu e te parau ra te Fatu e mea tia ia ravehia, e tatara oia i te hoê e‘a,” ua hitimahuta ïa oia i te iteraa e ua oti te opereraa i te tao‘a a te hoê o to‘na mau fetii i pohe, e ua noaa ia‘na na roto i te reira te $20,000. Ua horoa oia i te $1,000 no te paturaa, e ua hoo mai i te hoê tuhaa i nia i na tuhaa e toru o te fenua o te ekalesia no te patu i to‘na iho fare i nia, e na roto i na ravea e piti i haamâmâ ai oia i te hopoia a te taiete.
GSAM 448Te hoê maitai faahiahia no San Francisco
GSAM 448.1E nehenehe atoa matou e faahiti i te mau ô e te mau tauturu e rave rahi i noaa i te tomite a tamau ai ratou i te patu i te fare. E navai râ ia parau e ua patuhia te fare pureraa no te hoê haamâu‘araa, e te fenua atoa, fatata $14,000; hau atu i te afaraa o te reira tei aufauhia i te mau ô hou te fare i te otiraa. Te purumu Laguna, i reira te fare i patuhia ai, tei roto ïa i te hoê tuhaa o te oire tei ere i te mau fare no te haapiiraa. No reira, ua haere mai te tomite faatere o te mau fare haapiiraa e tarahu i te mau piha i raro no te rave i te haapiiraa, hou atoa te tapo‘i fare i te tuuraahia i nia. E hitu ahuru ma pae tara te moni tarahu i te ava‘e, tei noaa mai no te hoê tau fatata e piti matahiti, e na te reira i aufau i te moni apî o te tarahu e te mau haamâu‘araa tamau; na te reira i faatia i te taiete ia faaohipa i ta‘na e nehenehe e haaputu no te aufau i te toea o te tarahu.
GSAM 448Te hoê fare rapaauraa i te pape
GSAM 448.2I teie nei, te vai noa ra te hoê tuhaa iti o te tarahu i ravehia i taua taime ra; e i te tahua i raro a‘e i te fare pureraa, te vai ra te hoê fare rapaauraa i te pape e ta‘na mau tauihaa atoa. Aita roa taua fare rapaauraa ra e fifi moni, e e mea rahi roa a‘e to‘na faufaa i te toea o te tarahu, o te ore roa ïa e vai faahou i roto i te hoê tau poto.
GSAM 448.3Ua tupu taua tuhaa o te iteraa papu no nia i te mau varua o te farii i te parau mau ma te faahiahia rahi roa. E ere noa e rave rahi ahuru, e hanere râ tei farii i te maramarama o te parau mau i roto i taua oire ra, e ua haapurarahia ratou i teie nei i te mau tuhaa taa ê o te ao nei. I tera taime e tera taime ia haere au i San Francisco, e ite au e piti e tae atu i te ahuru taata tei farii i te parau mau mai te taime hopea i farerei ai au ia ratou; e aita â te hopea i tae mai.
GSAM 449Te poheraa o Matahiapo White
GSAM 449.1Fatata i te matahiti 1880, ua faauehia Vahine White na roto i te Varua o te tohu ia parau i ta‘na tane, ia Matahiapo James White, ia tuu i te mau hopoia e rave rahi ta‘na i amo e ia vaiiho i te reira i te tahi atu mau rima apî a‘e, e ia “faaineine oia no to‘na tauiraa hopea”—te auraa, te fatata ra to‘na hororaa i nia i te fenua nei i te hope. Ua haamata oia i te haapa‘o i teie a‘oraa, e ua fatata roa râ i te taere, no te mea i te matahiti 1881 ua faaea ta‘na mau ohipa, e ua taoto oia i roto ia Iesu. I te 31 no Tiurai, ua roohia oia i te fiva malaria. I te 3 no Atete, ua hopoihia oia mai to‘na fare atu i te Fare Ea no Battle Creek, i reira i horoahia ‘tu ai te mau rapaauraa e te mau haapa‘oraa atoa e nehenehe e horoahia; aita râ e maitai i noaa mai. Ua rahi noa ‘tu to‘na ma‘i. Mai te haamataraa mai o to‘na ma‘i, ua ite atea oia e ua tae mai to‘na “tauiraa hopea.”
GSAM 449Te parau a Matahiapo Smith
GSAM 449.2I te faahitiraa i teie tupuraa, te na ô ra Matahiapo Uriah Smith: “E mea fifi ia mana‘o e nehenehe te huru o to‘na poheraa e maitai a‘e. I te roaraa o te mau taime i ite noa ai oia i te mau mea e haaati ra ia‘na i roto i na mahana hopea e toru o to‘na ma‘i, ua faaite oia e aita oia e mauiui ra. Te tia ra te hoê amuiraa rahi o te mau hoa aau tae e te ta‘i i roto e i rapae i te fare, a mou marû noa ‘i to‘na ora i taua avatea Sabati nehenehe ra. Mai te haamataraa i te hoê taoto hau ra, mai te reira ïa to‘na haereraa i roto i te pohe; e ia hope te mau mea atoa, e au ra e te vai hau noa ra te hoê hau au maitai i nia i te mau tuhaa atoa o to‘na hoho‘a mata. Mai te mea ra e ua pahonohia teie pure:
GSAM 449.4I te taime i pohe ai oia, e ono ahuru matahiti e e piti mahana to‘na matahiti. Ua faaitehia te faatura o te nunaa no Battle Creek ia‘na i te mea e e piti tausani e pae hanere taata a‘e tei tae i to‘na hunaraa, i te 13 no Atete, e ua apeehia oia e te hoê anairaa e iva ahuru ma pae pereoo e te hoê nahoa taata e haere ra na raro, e tae roa i to‘na vahi faafaaearaa hopea i te Menema no Oak Hill.
GSAM 450.1I roto i te mau parau faahanahanaraa e rave rahi i horoahia i muri a‘e i to‘na poheraa e i neneihia i roto i Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau, te faahiti nei matou i teie i papaihia e Matahiapo S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Ia feruri au i ta‘na haavaraa paari i roto i te mau taime fifi fatata atoa, i te marû o to‘na aau e te maitai rahi o to‘na varua i faaitehia i te feia i hape, e i te feia atoa i hamani ino ia‘na, i te mau taime atoa i ite ai oia i te mau tapao o to ratou tatarahaparaa, e i to‘na here i te mea ta‘na i tiaturi e mea tia, e nehenehe au e parau mau e, Ua topa te hoê metua tane i Iseraela. E a faafaaea noa ai oia, e ite te ohipa e te taata e rave rahi atoa i te ereraa i to‘na ite atea e i ta‘na haapa‘oraa metua.”
GSAM 450.3I to‘na poheraa, ua parau to matou mau enemi e e faaea ïa te poroi i teie nei. Aita râ; te mau fare e te mau faanahonahoraa ta‘na i haamau i raro a‘e i te rima o te Atua, ua faataahia ïa ia tupu e ia rahi roa a‘e, mai “te mau tumu raau i tanuhia e te Fatu,” e no roto mai i reira e toro atu ai te mau amaa e rave rahi e te hotu rahi.
GSAM 450Ua tohuhia te haamauraa i te mau ture no te haapa‘oraa faaroo
GSAM 450.4E pae ahuru ma vau matahiti tei mairi mai te taime i parau ai te feia e faaite ra i te poroi a te toru o te melahi e e tae mai te tau, ia au i te parau tohu o te Apokalupo 13, e hamani-ino-hia ai te taata i te mau Hau Amui no Amerika e i te tahi atu mau vahi no te haapa‘oraa i te mau faaueraa a te Atua. I roto i te hoê buka i papaihia e Vahine White, tei parauhia Te mau Papai Matamua, te taio nei tatou i teie mau parau no nia i teie haapiiraa:—
GSAM 450.5“Ua parau maira te melahi, ‘A hi‘o na outou!’ Ua fariu to‘u mata i te feia ino, oia hoi te feia faaroo ore. Ua arepurepu ratou atoa. Na te itoito e te mana i roto i te nunaa o te Atua i faaara e i faatupu i to ratou riri. Te arepurepu, te arepurepu i te mau pae atoa. Ua ite au i te mau ravea e ravehia ra no te patoi i te amuiraa e maramarama e e mana to te Atua to ratou. Ua rahi noa ‘tu te pouri ati a‘e ia ratou; ua tia papu noa râ ratou, ma te fariihia e te Atua e ma te tiaturi ia‘na. Ua ite au ia ratou i roto i te ahoaho; i muri iho, ua faaroo au ia ratou i te tiaoro-maite-raa i te Atua. I te ao e te po aita ta ratou tiaororaa i faaea: ‘Ia tupu to oe hinaaro, e te Atua! Mai te peu e nehenehe te reira e faahanahana i to oe i‘oa, a tatara i te hoê e‘a e ora ai to oe nunaa! A faaora ia matou i te feia etene e haaati nei ia matou. Ua faaoti ratou ia haapohe ia matou; e nehenehe râ to oe rima e hopoi mai i te faaoraraa.’”2
GSAM 451.1“I muri iho, ua ite au i te feia faatere o te fenua nei i te aparauraa te tahi e te tahi, e te haa ra Satani e ta‘na mau melahi ati a‘e ia ratou. Ua ite au i te hoê papai, e ua haapurarahia te mau hoho‘a o te reira i te mau tuhaa taa ê o te fenua; te faaue ra te reira e, ia ore te feia mo‘a e faarue i to ratou faaroo taa ê, e vaiiho i te Sabati e e haapa‘o i te mahana matamua o te hepetoma, e tiamâ ïa te nunaa, ia mairi te hoê tau i faataahia, ia haapohe ia ratou.”3
GSAM 451Te hamani-ino-raa i Marite
GSAM 451.2Ua parau te feia e pātoʻi mai ia mātou e eita roa te hamani-ino-raa e tupu i teie fenua, nō te mea te parau ra te Ture tumu o te Hau Amui no Marite e: “Eiaha te ʻĀpoʻoraʻa Ture e haamau i te hōʻē ture nō te haamau i te hōʻē haapaʻoraa, aore rā nō te tapeʻa i te taata ia rave tiamā i ta ratou haapaʻoraa.” Hau atu i te reira, te opani ra “Te Parau o te mau Tiʻaraa” o te rahiraa o te mau tuhaʻa fenua i te mau ture nō te haapaʻoraa. Noa atu teie mau parau pātoʻi, ua tamau tō mātou mau taata i te poro i te poroi faaararaa e te faaineineraa e hinaarohia nō te faaruru i te aroraa.
GSAM 451.3I te matahiti 1863, ua haamauhia te hōʻē faanahonahoraa nō te taui i te Ture tumu o te Hau Amui no Marite e te mau ture o te fenua, ia nehenehe te reira e faahepo i te taata i te haapaʻoraa. Ua rahi vitiviti roa te feia e turu i teie mau manaʻo, e ua puai haere te manaʻo e faahepo i te taata ia rave i te mea tia, i roto iho ā râ i te haapaʻoraa i te mahana tāpati. Nō reira ua haamata aʻena te hamani-ino-raa mau i roto i te mau tuhaʻa fenua e rave rahi, i roto atoʻa i te mau tuhaʻa fenua e faatia ra ta ratou mau ture nō te mahana tāpati i te feia e haapaʻo i te tahi atu mahana nō tō ratou manaʻo haava. Ua tuuhia hoʻi te tahi mau taata i roto i te fare auri nō te mea aita ratou i haapaʻo i te mahana tāpati.
GSAM 452116 haruraa
GSAM 452.1Te vai nei i mua iāʻu te hōʻē tapura o nā haruraa e 116 o te feia Mahana Hitu, Petania i Marite, mai te matahiti 1878 e tae atu i Māti 1896. I roto ia ratou, 109 tei faahapahia e te haavaraa. E rave rahi o ratou tei tuuhia i roto i te fare auri mai te 20 e tae atu i te 60 mahana, e fatata 12 o ratou tei faahepohia ia rave i te ohipa i roto i te “pūpū feia mau auri i tāamuhia i te fifi” e te feia taparahi taata, te feia eiâ e te mau taata rave hara ino roa aʻe. I roto i te mau haavaraa atoa, ua faʻi te feia i faautua ia ratou e o ratou te tahi o te mau taata huiraatira maitai roa aʻe.
GSAM 452Te Taiete no te Tiamâraa i te Haapaʻoraa
GSAM 452.2I te 21 nō Tiurai 1889, ua haamauhia i Battle Creek, Michigan, te hōʻē taiete tei piihia Te Taiete no te Tiamâraa i te Haapaʻoraa o te Fenua. Tāna fa, o te pātoʻiraa ïa i te mau ture nō te haapaʻoraa, te haaparareraa i roto i te nunaa i te ite nō te taairaa mau o te haapaʻoraa e te faatereraa tivira, e te tautururaa i te feia i hamani-ino-hia nō tō ratou manaʻo haava. Ua rave teie taiete i te ohipa rahi nō te haaparare i te mau parau neneihia, e nō te haamaramarama i te taata nō nia i te mau hopoia e te mau ati o teie nei tau i roto i tō tātou iho fenua. Oia mau, ua rave te reira i te ohipa rahi i te haaparareraa i te mau faaararaa i roto i te poroi o te Apokalupo 14:9-12.
GSAM 452Te tauturu a te mau veʻa e ere no te haapaʻoraa
GSAM 452.3Ua faahitihia te mau hamani-ino-raa uʻana e ravehia ra i taua tau ra i nia i te feia Mahana Hitu, Petania, i roto i te mau parau a te mau taata faatere veʻa, mai te New York Sun, te New York World, te Chicago Inter Ocean, e te tahi atu mau veʻa. Ua neneihia te mau parau e faahapa māramarama ra i te huru tano ore i ravehia i nia i te hōʻē huiraatira o te Hau Amui no Marite nō tōna auraroraa i tōna iho manaʻo haava, e nō tōna haapaʻoraa i te mahana iho i faataahia i roto i te faaueraa. Na roto i teie huru mau parau veʻa, ua tuuhia teie tumu parau i mua i te mau mirioni taata taio. I roto i te hōʻē avaʻe, ua faaitehia te parau mau tumu o te poroi a te toru o te melahi i te taata e rave rahi aʻe i tō mātou i nehenehe e farerei i roto i nā matahiti hau atu i te 20.
GSAM 453Te riri o te taata tei faarirohia ei arueraa i te Fatu
GSAM 453.1Te itehia ra ïa e ua riro te mau tutavaraa a te taata nō te tapeʻa i te ohipa a te Atua, e nō te haamau i te mau ture e turu i te hōʻē Sabati e tataʻu ra i te mahana i faauehia i roto i te maha o te faaueraa, ei raveʻa nō te iriti i te eʻa ia haere vitiviti aʻe te parau mau i mua.
GSAM 453.2Ia feruri tātou i tei ravehia i roto i te tau avaʻe iti na roto i teie mau raveʻa, e piti irava o te mau Papai e puta puai mai i te manaʻo. Te parau ra te tahi e: “E ore hoʻi e tia ia mātou ia rave i te tahi mea ei pātoʻiraa i te parau mau, ei tururaa rā i te parau mau;”4 E te tahi e: “E arue mau te riri o te taata ia oe; e tapeʻa rā oe i te toea o te riri.”5
GSAM 453Te parau tohu no nia i te mau ture no te mahana tāpati
GSAM 453.3I roto i te Iteraa papu numera 32, i neneihia i te matahiti 1885, te vai ra te hōʻē parau nō nia i te huru e haamauhia ai te mau ture nō te mahana tāpati i roto i te Hau Amui no Marite. Te na ô ra e: “Nō te imi i te au e te turu a te taata, e farii te feia haamau ture i te aniraa i te hōʻē ture nō te mahana tāpati.”6 E hiʻo poto noa tātou i teie nei i te huru i tupu aʻena ai teie parau.
GSAM 453Te mau ture no te Faaiteiteraa o te Ao
GSAM 453.4I te matahiti 1892, ua anihia i te ʻĀpoʻoraʻa Ture ia opani i te iritiraa i te mahana tāpati i te Faaiteiteraa o te Ao, o tei faanahohia ia tupu i Chicago, Illinois, mai Mē e tae atu i ʻAtopa o taua matahiti ra. Ua haamauhia taua ture ra i te 19 nō Tiurai 1892, i raro aʻe i taua faaheporaa iho ra i tohuhia i nia nei. E haamanaʻo hoʻi e o te taime matamua teie i haamau ai te ʻĀpoʻoraʻa Ture o te Hau Amui no Marite Apatoʻerau i te hōʻē ture nō nia i te parau o te Sabati.
GSAM 453.5Ua hapono te mau ekalesia i te mau tapura iʻoa rahi roa, te mau parau aniraa e te mau parau niuniu uira. Aita ratou i ani noa i te ʻĀpoʻoraʻa Ture, ua faaite atoa râ ratou ma te mārū (?) i te mau melo e “te fafau nei mātou ia mātou iho e te tahi i te tahi e, mai teie nei atu, e ore mātou e maiti aore rā e turu, nō te hōʻē noa aʻe tiʻaraa aore rā hopoia tiʻaturihia, i te hōʻē melo o te ʻĀpoʻoraʻa Ture, e melo nō te ʻĀpoʻoraʻa Senatoa anei aore rā e tia nō te huiraatira, o te maiti e horoa i te tahi atu tauturu, noa atu te huru, nō te Faaiteiteraa o te Ao, ia ore te mau titauraa i roto i teie mau faaotiraa ia haapaʻohia.” Tā ratou titauraa, ia tāpirihia ïa te Faaiteiteraa i te mahana tāpati.
GSAM 454Te mau aparauraa i roto i te ʻĀpoʻoraʻa Ture, 1892
GSAM 454.1Ei hiʻoraa nō te mau parau i faahitihia i roto i te ʻĀpoʻoraʻa Ture i te taime i fariihia ai te ture, a taio i teie i muri nei:
GSAM 454.1“E hinaaro vau e ite i taua parau haapae ra i te papai-māramarama-hia e i te tuuhia i mua e te ʻĀpoʻoraʻa Ture o te Hau Amui no Marite. A papai mai. E nāfea outou i te papai? ... A faahiti mai i te reira, mai te mea e itoito to outou; a turu mai i te reira, mai te mea e itoito to outou; e hia o te feia i maiti i te reira o te hoʻi faahou mai i ô nei? Te tiʻaturi nei au, aita roa. Te tuu nei outou ia outou iho i roto i te ati i te pātoʻiraa i te reira.”
GSAM 454Te parau faateitei a te ekalesia
GSAM 454.2Ua hiʻo te feia i ani e i noaa mai ia ratou te fariiraa o teie ture e te ʻĀpoʻoraʻa Ture, i te reira ei re rahi nō ta ratou opuaraa e haamau i te mau ture nō te haapaʻoraa. Te māramarama ra te reira i te parau a te hōʻē o taua mau orometua tuiroo ra, i roto i te hōʻē aʻo i Pittsburg, Pennsylvania, i muri noa iho i te reira:—
GSAM 454.3“Ua faaite-papu-roa-hia te mana o te ekalesia i nia i te mau pūpū politita rahi aore rā te mau pūpū faatere, i roto i te parau nō te Faaiteiteraa o te Ao i tupu aʻenei. Ua faaroo te ʻĀpoʻoraʻa Senatoa o te Hau Amui no Marite, te pūpū teitei roa aʻe o te fenua, i te reo o te haapaʻoraa, e ua farii i te ture horoa moni $5,000,000 nō te Faaiteiteraa o te Ao, e te titauraa i haamauhia e te ekalesia e ia ore te mau uputa o taua faaiteiteraa rahi ra ia iritihia i te mahana tāpati. Te faaite nei taua ohipa maitai roa ra i te manaʻo o te Kerisetiano e mai te mea e nehenehe e rave i teie, e nehenehe atoa e rave i te tahi atu mau faaotiraa e hinaaro-atoʻa-hia ra. Te rahi tamau nei te mana o te ekalesia, e e faaroohia tōna reo a muri aʻe e rave rahi atu taime i tō mutaa ihora.”
GSAM 454.3Te ite nei ïa tātou i te huru i tupu ai taua iteraa papu i horoahia i te matahiti 1885 ra, e te tupu noa nei â.
GSAM 455Te hoêraa o te mau Katolika e te mau Porotetani
GSAM 455.1Nō teie parau, e faahiti tātou i te tahi atu parau tohu i horoahia i te matahiti 1885, o te itehia atoa i roto i te Iteraa papu numera 32:—
GSAM 455.2“Ia toro te haapaʻoraa Porotetani i tōna rima nā nia aʻe i te āpoo nō te rave i te rima o te mana no Roma; ia toro oia nā nia aʻe i te hohonuraa nō te amui i tōna rima i te haapaʻoraa e paraparau i te mau varua o te feia pohe; ia faarue tō tātou fenua, i raro aʻe i te mana o teie tahoêraa e toru, i te mau parau tumu atoa o tōna Ture tumu ei faatereraa Porotetani e ei repupirita, e ia faanaho hoʻi i te mau raveʻa nō te haaparare i te mau haavare e te mau haavareraa a te pāpa, i reira tātou e ite ai e ua tae mai te tau nō te mau ohipa faahiahia a Satani, e ua fatata te hopea.”7
GSAM 455.3Nō te faaite e te tupu aʻena nei te tuhaa matamua o teie parau tohu, e titauhia noa ia hiʻo tātou i te mau mea e tupu nei i pihai iho ia tātou. A hiʻo na i te mau Porotetani, te mau orometua e te mau taata, i te imiraa i te au a te mau Katolika, i te titau-manihini-raa ia ratou ia haere mai i ta ratou mau amuiraa, e te tahi atu mau mea. Ia haamanaʻohia e i te matahiti 1885, i te taime i horoahia ai taua iteraa papu i nia nei, fatata aita roa e tapao o teie mau mea e itehia nei i teie mahana.
GSAM 455.4Nō te faaite i te huru e imi nei te mau Porotetani i te rima e te tauturu o te feia pee i te pāpa, e faahiti au i te hōʻē parau nō roto mai i te Kansas City Star (Missouri), o te 18 nō Māti 1896.
GSAM 455Te mau Metodi e te mahana no Patrick moʻa
GSAM 455.5Ua faahitihia te hōʻē oreroraa parau i te fare haʻuti hīmene Coates i Kansas City, Missouri, i te mahana nō Patrick moʻa, te 17 nō Māti 1896, e te Taote Mitchell, te orometua o te ekalesia Metodi rahi roa aʻe o Kansas City. Te parau ra te Star nō te tahi tuhaa o taua oreroraa ra e “e hohoʻa haʻuti poto” ïa. Ua popou rahi te taata ma te paʻipaʻi i te Taote Mitchell i tāna parauraa e:—
GSAM 455.6“E hua te manaʻo farii ore ia vetahi ê nō te ite ore. E farii ore tātou ia vetahi ê nō te mea aita tātou i ite maitai i tō tātou mau taata tupu. Ua haapiihia tātou te mau Porotetani ia tiʻaturi i te mau mea e ore e tia ia faahitihia nō nia i te mau Katolika. Ua haapiihia te mau Katolika ia tiʻaturi i te mau mea e ore e tia ia faahitihia nō nia i te mau Porotetani. I teie nei, e ite tātou i tō tātou mau manaʻo hape nō nia i te tahi e te tahi, ia haafatata tātou ia nehenehe e hiʻo te tahi i te tahi i roto i te mata e e rave i te rima o te tahi e te tahi; ahiri tātou i ite maitai aʻe te tahi i te tahi, e rahi aʻe ïa tō tātou aroha te tahi i te tahi. Ua faaea taa ê tātou e ua faahapa te tahi i te tahi. Auê te haama nō te feia pee i te Mesia haamaitaihia! Ua hoohia mai te mau Kerisetiano atoa i taua toto faufaa rahi hoê ra; te turuhia nei tātou e taua aroha hanahana hoê ra, e te tiʻaturi nei e tae i taua raʻi hoê ra. E te mau taeae, e mea maitai aʻe ia haamata tātou i te matau te tahi i te tahi i ô nei i raro.”
GSAM 456.1Te tamau ra te Star e:—
GSAM 456.2“Ua fariu atura te Taote Mitchell i te Pātere Dalton [tahuʻa Katolika] e parahi ra i muri noa iho iāna, e ua toro i tōna rima ma te parau e: ‘E te Taeae Dalton, teie tōʻu rima.’ Ua tia mai te Pātere Dalton e ua rave i taua rima i torohia ra. A aroha rima ai te Taote Mitchell iāna, ua parau oia e: ‘E mea haama roa ia titauhia ia tātou te hōʻē melahi nō te faaite i te tahi ia tātou i te tahi i te raʻi, i muri aʻe i tō tātou faaea-maoro-raa i roto i te hōʻē oire i nia i te fenua nei. E matau tātou te tahi i te tahi i ô nei i te fenua nei.’ Ua paʻipaʻi te feia e faaroo ra, e i muri aʻe i te Pātere Dalton i te parahi-faahou-raa i raro, ua tamau te Taote Mitchell i tāna oreroraa parau.”
GSAM 456Te hoê ohipa rahi e faaoti i te parau
GSAM 456.3Te faahiti nei mātou i te tahi atu parau i papaihia i Melbourne, Auteraria, i te 18 nō Fepuare 1892:
GSAM 456.3“Ua faaitehia mai iaʻu te raʻi taatoa i te hiʻopoʻaraa i te mau ohipa e tupu haere nei. E faaitehia mai te hōʻē tau fifi rahi i roto i te aroraa rahi e te maoro nō nia i te faatereraa a te Atua i nia i te fenua nei. E tupu te hōʻē ohipa rahi e faaoti i te parau, e e tupu oioi roa ïa.”
GSAM 456Te “Fenua Kerisetiano” a te Haava Brewer
GSAM 456.411 mahana i muri aʻe i te papairaahia teie parau, e hou a tae ai i te Hau Amui no Marite, ua tupu te hōʻē ohipa ta te mau Porotetani e te mau Katolika e faahiti ra ei mea faaoti i te ananahi o teie fenua. Te parau nei au nō te faaotiraa a te Haavaraa Teitei o te Hau Amui no Marite e, “E fenua Kerisetiano teie,” o tei faahitihia i te 29 nō Fepuare e te Haava Rahi Brewer. Mai tei faaite-aʻena-hia, i te 19 nō Tiurai o taua matahiti ra ua fariihia te ture nō te tāpiri i te Faaiteiteraa o te Ao i te mahana tāpati. Ua ani puai te mau orometua i te fariiraa i taua ture ra, ma te parau e nō te mea ua parau te Haavaraa Teitei e e fenua Kerisetiano teie, e mea tia ïa ia paruruhia te Sabati Kerisetiano ia ore ia faainohia. Mai te reira atoa te manaʻo o te pūpū nō te Faʻaapīraa o te Fenua. Nō te mea e fenua Kerisetiano teie, e tia ia farii te reira i te Atua e tāna mau ture ei niu nō te faatereraa, e te tahi atu mau mea. Oia mau, ua tupu te hōʻē ohipa rahi e faaoti i te parau i roto i teie aroraa hopea, “e ua tupu oioi roa ïa.”
GSAM 457Te mau peropheta no mutaa ihora
GSAM 457.1E au ra e e piti huru orama i horoahia i te mau tavini a te Atua, te mau peropheta. Ua piihia te tahi “orama matara,” oia hoʻi te mau orama e nehenehe ai te taata e itehia a vai ai oia i roto i te orama; ua piihia te tahi “orama i te pō.” Te faahitihia ra te mau orama matamua i roto i te 1 Samuela 3:1, i reira e itehia ai tei tupu i te tamaiti ra ia Samuela i roto i teie mau parau: “E mea varavara te parau a te Fatu i taua mau mahana ra; aita e orama matara.”
GSAM 457Te mau orama matara
GSAM 457.2E orama mai teie te huru (e orama matara) tō te peropheta Ezekiela, i te taime i nia iho ai te rima o te Fatu iāna. A parahi ai te mau matahiapo o Iuda i mua iāna, ua ite ratou iāna i roto i te hōʻē orama matara.8 I te tahi atu taime, ua hopoihia te peropheta Daniela i roto i te hōʻē orama i rotopu i te mau tavana Kaladaio. Ahiri ratou i faaea noa, e nehenehe ïa ratou e ite iāna i roto i te orama; teie rā, “ua roohia ratou i te rurutaina rahi, e ua horo ratou e tapuni ia ratou iho.”9
GSAM 457Te mau orama i te pō a Vahine White
GSAM 457.3E mau orama matara anaʻe te mau orama matamua a Vahine White. Mai te matahiti 1884 mai, ua taui te huru o te mau orama i teie pae. I teie nei, o te mau mea ïa i piihia i roto i te mau Papai e “mau orama i te pō.” E ere te reira i te moemoeā noa, te fa mai nei rā taua melahi anaana hoê ra e te horoa nei iāna i te haapiiraa, mai tō mutaa ihora mau matahiti i roto i te mau orama matara. E rave rahi mau hiʻoraa nō te “mau orama i te pō” i papaihia i roto i te Bibilia, mai tei ite-ohie-hia ia taio i te Genese 46:2; Daniela 2:19; 7:13; Ohipa 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1I roto i teie mau orama i te pō a Vahine White, ua horoahia e rave rahi mau parau tohu faufaa, e ua tupu ma te tano mau, mai tei faaitehia i mua nei. E hiʻo vau i teie nei i te tahi mau orama o te mau tau i muri aʻe.
GSAM 458Te haereraa i Washington
GSAM 458.2I te matahiti 1893, ua parau Vahine White e:
GSAM 458.2“Te haaputuhia nei e rave rahi roa mau ohipa i Battle Creek. Ahiri taua mau ohipa ra i tuhaa-haere-hia e i tuuhia i roto i te tahi atu mau oire, i reira te maramarama e te ite e haamaitai ai i te tahi atu mau vahi, e au ïa te reira i te faanahoraa a te Atua. Aita te Fatu e hinaaro i te piti o Ierusalema i Battle Creek. E titauhia te mau tauiraa rahi, te mau faahuru-ê-raa e te faanuuraa i te mau raveʻa ohipa e te mau fare ohipa, mai te mea e ravehia te hinaaro o te Atua.”
GSAM 458.3I te Amuiraa Rahi i Oakland, California, i Māti 1903, ua parau oia e:
GSAM 458.3“E rave rahi matahiti i te horoaraahia mai te faaararaa i tō tātou mau taata e, A faarue ia Battle Creek. Nō te mau ohipa e rave rahi râ i haamauhia i reira, e mea ohie ia faaea noa, e aita te taata i ite nō te aha ratou e tia ai ia haere ê.”
GSAM 458.4“Ei pahonoraa i te uiraa i uihia nō nia i te faaea i te tahi atu vahi, te pahono nei au e, E. Ia faanuuhia te mau piha ohipa o te Amuiraa Rahi e te ohipa neneiraa mai Battle Creek atu. Aita vau i ite i hea taua vahi ra, i te pae tahatai o Ataranitita anei aore rā i te tahi atu vahi. Teie râ tāʻu e parau: Eiaha roa e tuu i te hōʻē ofai aore rā i te hōʻē pereki i Battle Creek nō te patu faahou i te fare o te Review i reira. E vahi maitai aʻe tā te Atua nō te reira.”
GSAM 458.5I muri aʻe i te faarooraa i teie aʻo, ua maiti te amuiraa o te feia faaroo e “ia faanuuhia te mau piha ohipa o te Amuiraa Rahi mai Battle Creek, Michigan, atu i te hōʻē vahi i te pae tahatai o Ataranitita.”
GSAM 459.1I roto i te apooraa a te Amuiraa Rahi i tupu i Battle Creek i muri aʻe i te putuputuraa o te Amuiraa Rahi, ua maiti ratou e “te turu nei mātou ia tuuhia te pū faatereraa o te Amuiraa Rahi i pihai iho i te oire o New York.” Nō reira ua maitihia te hōʻē tomite rahi nō te imi i te hōʻē vahi e nehenehe e faaohipahia. Ua faaite taua tomite ra i tā ratou faanahoraa ia Vahine White, e ua ui atu e e maramarama hau atu ā anei tāna nō ratou. Ua pahono mai oia e:—
GSAM 459.2“Ia tauturu mai te Fatu ia tātou ia haere ma te ite e te pure. Ua papu iaʻu e te hinaaro nei oia ia ite tātou, e ia ite oioi roa hoʻi, i hea tātou e haamau ai i tō tātou fare neneiraa. Ua papu iaʻu e tō tātou eʻa paruru hoê roa o te ineineraa ïa i te haere i te taime iho e haere ai te ata. Ia pure tātou ia aratai mai oia ia tātou. Ua faaite oia na roto i tāna arataʻiraa e te hinaaro nei oia ia faarue tātou ia Battle Creek....
GSAM 459.3“E tia ia ravehia te ohipa i New York, aita râ vau e nehenehe e parau e e tia anei ia haamauhia tō tātou fare neneiraa i reira. Eita vau e hiʻo i te maramarama i horoahia mai iaʻu ei mea māramarama maitai nō te turu i taua faanuuraa ra.”
GSAM 459.4I muri aʻe i te imiraa fatata e piti hepetoma i roto i te oire o New York e te mau oire e haaati ra iāna, aita i noaa i te tomite te hōʻē vahi au nō te fare neneiraa. I taua taime ra, ua tae mai te hōʻē rata i papaihia i te 30 nō Mē, i roto i te reira ua parau Vahine White e:—
GSAM 459.5“A imi ai tō tātou mau taeae i te hōʻē vahi nō te fare neneiraa Review and Herald, e tia ia ratou ia imi maite i te Fatu. E tia ia ratou ia haere ma te ara-maite-raa, te vai-ara-raa e te pure, ma te manaʻo tamau i tō ratou iho paruparu. Eiaha tātou e tiʻaturi i te manaʻo haava o te taata. E tia ia tātou ia imi i te paari ta te Atua e horoa mai ra....
GSAM 459.6“Nō nia i te haamauraa i te fare ohipa i New York, e tia iaʻu ia parau e, A ara maite. Aita vau e turu nei ia vai pihai iho te reira ia New York. Aita vau e nehenehe e horoa i teie nei i tāʻu mau tumu atoa, ua papu râ iaʻu e e mea piri roa te hōʻē vahi noa aʻe e vai ra i roto i nā maile e 30 nō taua oire ra. A hiʻopoʻa i te mau mea e haaati ra i te tahi atu mau vahi. Ua papu iaʻu e e tia ia hiʻopoʻa-maite-hia te mau maitai o Washington, D.C.
GSAM 460.1“Eiaha tātou e haamau i teie fare ohipa i roto i te hōʻē oire aore rā i tōna mau pae i rapae. E tia ia haamauhia i te hōʻē vahi i te mataʻeinaa, i reira e nehenehe ai te reira e haaatihia e te fenua.”
GSAM 460Te parau tohu no te hoê horoaraa hoo maitai
GSAM 460.2Ma teie mau parau, ua haamata te tomite i te pure e i te imi i te mau vahi e haaati ra ia Washington. I reira ua tae mai te toru o te rata e teie aʻo:
GSAM 460.2“Ua pure tātou ia roaa mai te maramarama nō nia i te vahi e haamauhia ai tā tātou ohipa i te Hitia o te Rā, e ua tae māramarama roa mai te maramarama ia tātou. Ua horoahia mai iaʻu te maramarama papu e e pûpûhia mai ia tātou ia hoo i te mau vahi i reira te moni rahi i haamauʻahia ai e te mau taata e moni rahi tā ratou nō te faaohipa ma te tiamâ. E pohe te feia fatu o teie mau fare nehenehe rahi, aore rā e fariu tō ratou manaʻo i te tahi atu mea, e e pûpûhia mai te fenua e te fare ia hoohia i te hoo haihai roa....
GSAM 460.3“Na roto i te maramarama i horoahia mai iaʻu, ua ite au e, nō teie nei tau, e tia ia vai pihai iho te pū faatereraa o te Review and Herald ia Washington.”
GSAM 460Ua itehia te vahi i tohuhia
GSAM 460.4Ma teie parau i roto i tō ratou rima, ua haamata te tomite i te imi i te hōʻē vahi i roto i te Tuhaʻa fenua no Columbia, aita râ i itehia te fenua e iti mai te hoo i te 1,000 tara i te ʻeka hoê. I te pae hopea, ua faaitehia ia ratou te vahi o Takoma Park. Teie te parau faaiteraa a te tomite:—
GSAM 460.5“Ua ite mātou i te hōʻē fenua e fatata 50 ʻeka, i rapae noa mai i te Tuhaʻa fenua, i roto râ i te mau otia o te oire o Takoma Park, o te nehenehe ia mātou e hoo mai nō te 6,000 tara, oia hoʻi 120 tara i te ʻeka hoê. Ua hiʻopoʻa maite mātou i teie vahi. Ua ite mātou e i te tahi mau matahiti i mairi aʻenei, ua maitihia te reira e te hōʻē taote no Boston ei vahi nō te hōʻē fare ea. Te parauhia ra e ua haamauʻa oia fatata 60,000 tara nō te hoo mai i te fenua e nō te tamâ i te reira i te mau uru raau rii, te mau tumu raau i topa e te mau pehu atoa. Nō te mau fifi moni, aita i tia iāna ia faatupu i tāna mau opuaraa. Ua riro atura te fenua i te hōʻē taata e parau tāna e e taunaha taua fenua ra nō te tarahu; e 15,000 tara tāna i aufau nō te reira.
GSAM 461.1“Ua farii mai te mau huiraatira o Takoma Park, na roto i te tavana oire e te tahi mau taata faatere, ia mātou ma te māfatu tae roa i taua vahi ra, e ua fafau mai ratou e e tauturu mai ratou ma te auhoaraa i te faatupuraa i tā mātou mau opuaraa.
GSAM 461.2“I roto i tā mātou mau tere e te mau imiraa atoa, aita mātou i ite i te tahi atu vahi e au maitai roa i te mau faataaraa o te mau iteraa papu mai teie. Te tiʻaturi nei mātou e ua aratai mai te Atua ia mātou i te vahi tāna e hinaaro nei ia faaea mātou.”
GSAM 461.3Nō te mau faatupuraa e rave rahi o te mau iteraa papu i faaitehia i roto i teie pene e te mau pene i mua nei, ia “faaroo tātou i te Fatu i tō tātou Atua, ia papu hoʻi tātou; e ia faaroo i tāna peropheta, ia manuïa hoʻi tātou,” ia ineine tātou nō te mau ohipa e tupu mai ā a muri aʻe, e ia ore tātou ia roohia e te reira ma te faaineine ore.