Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
19 / 31
19 / 31

Pene 16 — Te Poroi a te Toru o te Melahi

John Norton Loughborough

GSAM 247.1“Ua pee maira te toru o te melahi ia raua, na ô maira ma te reo rahi, Ia haamori te tahi taata i te puaa e toʻna hohoʻa, e ia farii oia i toʻna tapao i toʻna rae, e aore ra i toʻna rima, e inu atoa ïa oia i te uaina o te riri o te Atua, tei niniihia ma te ore e anoihia i roto i te auʻa o toʻna riri; e haamauiuihia oia i te auahi e te teio i mua i te aro o te mau melahi moʻa, e i mua i te aro o te Arenio; e haere noa te au auahi o to ratou mauiui i nia e a muri noaʻtu: e aore o ratou faaearaa i te ao e te pō, o te feia e haamori i te puaa e toʻna hohoʻa, e te taata atoa e farii i te tapao o toʻna iʻoa. Teie te faaoromai o te feia moʻa: teie te feia e haapaʻo i te mau faaueraa a te Atua, e te faaroo o Iesu.”1

GSAM 247Te Faaararaa Teimaha Roa Aʻe i roto i te Bibilia

GSAM 247.2Teie te faaararaa teimaha roa aʻe i roto i te Bibilia, e e mea papu e aita e iteraa papu i roto i te aamu o to tatou nei ao e ua faaroohia teie poroi i te mau tau i mairi. Ua haapapuhia e no teie nei uʻi te melahi matamua e te piti i roto i teie anairaa; e haapapu maitai roa mai te reira e e ere teie poroi no te mau tau i mutaa iho.

GSAM 247.3Ua parau te Matahiapo J. V. Himes i te matahiti 1847 e:—

GSAM 247.4“Te faaite ra te pene ahuru ma maha [o te Apokalupo] i te hoê tuʻoraa maere, o te ore â i tuʻohia, ei faaararaa i te huitaata i taua hora faahemaraa rahi ra. Irava 9-11. Aita e faaararaa no te riri riaria mai teie i roto i te buka a te Atua, maori râ teie anaʻe. E ere anei te reira i te tapao e e faahemaraa rahi to reira, i titauhia ai te hoê aʻo riaria mai teie?”2

GSAM 248Ua Iritihia te Hiero—Ua Itehia te Afata

GSAM 248.1Ua parau o J. N. Andrews no teie poroi e: “Te iritiraa i te vahi moʻa roa i roto i te hiero i te raʻi, e itehia ai te afata, e ohipa ïa e tupu i te tau e faaoto ai te hitu o te melahi i taʻna pu. E no te mea e taui te taviniraa a to tatou Tahuʻa Rahi i taua piha ra i te hopea o te 2300 mahana, ua taa ia tatou e ua tapaohia te iritiraa o te hiero e te hopea o taua tau ra, mai tei faaitehia e te pororaa a te melahi matamua. Te tomoraa to tatou Tahuʻa Rahi i te vahi moʻa roa no te tavini i mua i te afata a te Atua, e faafariu ïa i te manaʻo o te ekalesia i nia i te mau faaueraa a te Atua e vai ra i roto i taua afata ra. Mai taua tau ra mai â, ua anaana mai te mau faaueraa a te Atua mai roto mai i te vahi moʻa i te raʻi.

GSAM 248Te Tauiraa i te Sabati

GSAM 248.2“E parau papu aita e nehenehe e patoi, e i te mau tau i mairi aenei, ua tauihia te maha o te faaueraa, mai te mahana faaearaa o te Fatu ra i te oroa etene o te mahana matamua o te hepetoma. Ua ravehia teie tauiraa ma te patoi papu i te mau Papai Moʻa, o te farii ra i te mau vahi atoa e o te hitu anaʻe o te mahana te Sabati o te Fatu i te mau hepetoma atoa. Na te taata rahi tei faarue i te faaroo i rave i te reira, o ta Daniela i tohu e ‘e manaʻo oia e taui i te mau tau e te mau ture.’ Hoê â ïa huru mana e to te puaa e haamorihia e to te ao atoa nei. E parau faufaa roa hoʻi e te faatiamâhia nei teie faaueraa tei taataahihia e rave rahi matahiti, e te haamata nei te nunaa o te Atua i te haapaʻo i te reira e na faaueraa e iva atoa. Ia haamauruuruhia te Atua i toʻna faaineineraa i te toea no to ratou aroraa hopea i te teni, e no te tomo na roto i te mau uputa i roto i te oire moʻa. Apokalupo 12:17; 22:14. Te faatiamâraa i te maha o te faaueraa ma te patoi i te Sabati a te feia i faarue i te faaroo, e te pororaa i te mau faaueraa atoa a te Atua, e iteraa papu maramarama ïa e teie nei te tau o te faaoromai o te feia moʻa, e o te faaararaa a te toru o te melahi.”3

GSAM 249.1I roto i te mau pene i mua aenei, ua hiʻopoʻahia te poroi matamua e te piti o teie mau poroi, tei tupu i roto i te pororaa rahi o te Taeraa mai piti e tae noa i te 22 no Atopa 1844. Te na ô ra te irava i te omuaraa o teie pene e: “Ua pee maira te toru o te melahi ia raua,” oia hoʻi, ua pee oia i te melahi matamua e te piti. I roto i teie parau, e mea anaanatae paha ia hiʻopoʻa i te omuaraa o te toru o te poroi.

GSAM 249Te mau Petania Matamua i Haapaʻo i te Sabati

GSAM 249.2I te tau o te “tuʻoraa i te tuʻiraa pō,” i te matahiti 1844, ua haamata te Fatu i te aratai i te manaʻo o toʻna nunaa i te haapaʻoraa i te Sabati o te hitu o te mahana. Teie te huru i tupu mai ai teie haapiiraa i roto i te mau Petania: ua haere mai o Rachel Preston, e vahine no te Ekalesia Bapetizo o te Mahana Hitu, e faaea i Washington, N.H., i reira te hoê ekalesia Petania. Ua farii oia i te haapiiraa o te Taeraa mai, e na roto i taʻna mau ohipa misionare, ua farii taua ekalesia ra, fatata e maha ahuru melo toʻna, i te Sabati o te maha o te faaueraa.4 Ua tupu mai te uiuiraa no nia i taua parau ra. I roto i Te Tuʻoraa o te 5 no Tetepa 1844, te taio nei tatou e: “E rave rahi taata e feruri hohonu nei no nia i te manaʻo e e hopoia paha te haapaʻoraa i te hitu o te mahana.” Tei roto teie parau i te hoê tumu parau a te taata faatere i te vea, i reira i tamatamata paruparu ai oia i te haapapu i te tiaraa o te haapaʻoraa i te mahana matamua o te hepetoma. Ua tamauhia te tumu parau i roto i te vea o te 12 no Tetepa; i reira e itehia ai teie parau faufaa i raro nei, tei turai i te taata e rave rahi ia haapii ma te haapao maitai e te hohonu:—

GSAM 249Te Hitu o te Mahana Anaʻe tei Faataahia e te Ture

GSAM 249.3“I te hepetoma i mairi iho nei, ua tae to matou manaʻo i teie faaotiraa: aita e tuhaa taime taa ê ta te ture e titau ra i te mau Kerisetiano ia faataa ei taime moʻa. Mai te peu e e hape teie faaotiraa, te manaʻo nei ïa matou e o te hitu anaʻe o te mahana te mahana i faataahia e te tahi ture ia haapaʻohia.”

GSAM 250Te Parau Papai a T. M. Preble

GSAM 250.1Ua fariu te manaʻo o te mau Petania atoa i nia i te parau o te Sabati na roto i te hoê parau papai a T. M. Preble no nia i taua parau ra, i papaʻihia i te 13 no Fepuare 1845 e i neneihia i roto i Te Tiaturiraa o Iseraela, i Portland, Maine, i te 28 no Fepuare 1845. I muri aʻe i toʻna faaiteraa i te tiaraa o te Sabati o te Bibilia, e i te parau e ua tauihia te reira i te mahana matamua o te hepetoma e te faarueraa rahi i te faaroo, ua parau oia e: “Te ite nei ïa tatou i te tupuraa o te Daniela 7:25, te tauiraa a te tara iti i ‘te mau tau e te mau ture.’ No reira, i toʻu manaʻo, te feia atoa e haapaʻo ra i te mahana matamua o te hepetoma ei Sabati, e feia ïa e haapaʻo i te mahana matamua o te hepetoma a te pâpa, e e feia hoʻi e ofati i te Sabati a te Atua.”5

GSAM 250Te Parau a J. B. Cook no nia i te Sabati

GSAM 250.2Aita i maoro i muri iho, ua neneihia te hoê tumu parau a J. B. Cook, i reira i faaite ai oia e aita e haapapuraa i roto i te Papai Moʻa no te haapaʻo i te mahana matamua o te hepetoma ei Sabati. Ua faaohipa oia i teie parau poto e: “Mea ohie roa ïa ia faaore i te mataʻi atoa i roto i te mau ie o te feia e tere ra, ma te ite ore paha, i raro aʻe i te reva Sabati a te pâpa.”

GSAM 250.3Noaʻtu e ua haapaʻo teie na taata e piti i te Sabati no te hoê tau poto noa, ua faahaamata raua i te hoê ohipa e mea fifi ia tapea. Te mau parau haruharu i te manaʻo, “te feia e haapaʻo i te mahana matamua o te hepetoma a te pâpa,” “te feia e ofati i te mau faaueraa a te Atua,” e “te tereraa i raro aʻe i te reva Sabati a te pâpa,” tei nia ïa i te vaha o te mau hanere taata e hinaaro rahi ra ia ite i te parau mau no teie ohipa. Ua haruharuhia te manaʻo o te Matahiapo Joseph Bates, no Fairhaven, Mass., i taua huru ra, e ua farii oia i te Sabati i te matahiti 1845.

GSAM 250Ua Farii o Joseph Bates i te Sabati

GSAM 250.4Teie toʻna aamu: i toʻna faarooraa no nia i te pūpū taata i Washington, N.H., o te haapaʻo ra i te Sabati, ua faaoti oia e haere e farerei i taua ekalesia ra e e hiʻo eaha te auraa. Ua na reira ïa oia, e i toʻna haapiiraa i taua parau ra e ratou, ua ite oia e e parau tano ta ratou, e ua farii oioi oia i te maramarama no nia i te Sabati. I toʻna hoʻiraa i New Bedford, Mass., ua farerei oia i nia i te eʻa i nia aʻe i te pape i ropu ia New Bedford e Fair Haven, i te hoê taeae roo, o tei aroha mai iaʻna e: “Tapena Bates, eaha te parau apî?” Ua pahono te Matahiapo Bates e: “Teie te parau apî: o te hitu o te mahana te Sabati o te Fatu to tatou Atua.” Ua parau taua taata ra e: “E hoʻi ïa vau i te fare e taio i taʻu Bibilia, e hiʻopoʻa i taua parau ra.” Ua na reira oia, e i to raua farereiraa i muri iho, ua farii teie taeae i te parau mau o te Sabati e te haapaʻo ra oia i te reira.

GSAM 251Te Buka Matamua no nia i te Sabati

GSAM 251.2Ua haamata oioi te Matahiapo Bates i te poro i teie parau mau i tera fenua e tera fenua. Aita i maoro, ua ite oia e e riro te hoê buka, e aore ra te hoê noa buka iti, no nia i te parau o te Sabati ei tauturu rahi iaʻna i roto i taʻna ohipa, e ua turaihia toʻna varua e te Varua o te Atua ia papai e ia nenei i te tahi parau no nia i teie tumu parau. Tera râ, e nahea ia rave i te reira ma te moni ore? O te uiraa ïa, no te mea e hoê noa hereni no York taʻna moni atoa e toe ra (hoê ahuru ma piti tetenima e te afa). E mea anaanatae paha no te taata taio ia faaite atu i toʻna aamu no taua ohipa ra, mai taʻna iho i faatia mai iaʻu i te matahiti 1855.

GSAM 251E Maha Pauno Faraoa Ota

GSAM 251.3Ua parau oia e i toʻna pureraa i mua i te Atua, ua faaoti oia e papai i te buka, e ua papu iaʻna e e matara te eʻa no te nenei i te reira. Ua parahi ïa oia i taʻna iri papairaa, e te Bibilia e te hoê buka tapura i te mau taʻo o te Bibilia, no te haamata i taʻna ohipa. I roto i te hoê hora, ua tomo mai te vahine a Bates i roto i te piha e ua parau mai e: “Joseph, aita taʻu e navai ra te faraoa ota no te faaoti i te tunuraa faraoa,” e ua faahiti atoa mai oia i te tahi atu mau mea iti taʻna e hinaaro ra. Ua ui Tapena Bates e: “Ehia faraoa ota ta oe e hinaaro ra no te faaoti i te tunuraa faraoa?” Ua pahono oia e: “Fatata e maha pauno.” Ua pahono atura oia e: “E mea maitai.” I muri aʻe i to te vahine faarueraa i te piha, ua haere oia i te hoê fare toa i pihai iho, ua hoo mai i na maha pauno faraoa ota e te tahi atu mau mea, ua afai mai i te fare, e ua parahi faahou i taʻna iri papairaa. Aita i maoro, ua tomo mai te vahine a Bates, ua ite i te mau mea i nia i te iri amuraa, e ua pii mai e: “No hea mai teie faraoa ota?” Ua parau te tapena e: “Eita anei e navai? Ua parau mai oe e e maha pauno ta oe e hinaaro ra.” Ua parau te vahine e: “E, no hea mai râ ta oe i rave mai ai?” Ua parau oia e: “Ua hoo mai au; e ere anei teie te faito ta oe i hinaaro no te faaoti i te tunuraa faraoa?” Ua tamau te vahine a Bates e: “E, tera râ, o oe, e Tapena Bates, te hoê taata i faatere i te mau pahi mai New Bedford atu e tae i te mau pae atoa o te ao, ua haere oe i rapae e ua hoo mai e maha pauno faraoa ota?” “E, e ere anei teie te faito ta oe i hinaaro no te faaoti i te tunuraa faraoa?” Ua parau te vahine a Bates e: “E, ua hoo mai râ oe e maha noa pauno(!) faraoa ota?”

GSAM 252Ahuru ma Hoê Tausani Tara i Haamauʻahia no te Parau Mau

GSAM 252.1Ua tupu oioi mai te tahi atu tamataraa. I to Tapena Bates faarueraa i te tereraa na te moana, ua hoo atu oia i toʻna tuhaa o te hoê pahi no te $11,000, i teie nei râ ua haamauʻa oia i taʻna mau mea atoa no te faahaere i te ohipa a te parau mau i mua. E tae roa mai i taua mahana ra, aita te vahine a Bates i ite i te huru mau o taʻna moni, ua manaʻo râ oia e e mea tia ia faaite atu i teie nei. Ua parau mārū atu oia e: “E taʻu vahine, ua haamauʻa vau i te moni hopea taʻu e vai nei i te fenua no taua mau mea ra.” Ma te taʻi mauiui, ua ui mai te vahine a Bates e: “Eaha ta taua e rave?” Ua tia te tapena, e ma te tura atoa o te hoê tapena e faatere ra i toʻna pahi, ua parau oia e: “E papai au i te hoê buka; e opere au i te reira, e e haaparare au i teie parau mau no te Sabati i mua i to te ao.” Ua parau te vahine a Bates, ma te roimata e haapouri ra i toʻna mata e: “E ora râ taua i te aha?” Ma te mata ataata, ua pahono Tapena Bates e: “E iriti te Fatu i te eʻa.” Ua parau te vahine a Bates e: “E, e iriti te Fatu i te eʻa! O ta oe ïa e parau noa nei,” e ua taʻi rahi atura oia e ua faarue i te piha.

GSAM 252Te Tauturu i Tae mai ma te Manaʻo-ore-hia

GSAM 252.2I muri aʻe i to Tapena Bates tamau-faahou-raa i taʻna ohipa e afa hora, ua tae mai te hoê manaʻo iaʻna ia haere i te fare rata, no te mea te vai ra te hoê rata naʻna i reira. Ua haere oia, e e rata mau â tei reira. I taua tau ra, e pae tetenima te aufauraa no te rata, e e nehenehe e aufau na mua e aore ra eita. No te tahi tumu, aita te taata i papai i teie rata i aufau i te hoo o te rata. Ua faahaehaa-faahou-hia Tapena Bates i reira, no te mea e mea tia ia parau atu oia i te taata faatere i te fare rata, o Drew, o taʻna i matau maitai, e aita e nehenehe iaʻna e aufau i te hoo o te rata, no te mea aita taʻna e moni. Ua parau râ oia e: “E vaiiho mai anei oe iaʻu ia hiʻo no hea mai teie rata?” Ua parau te taata faatere i te fare rata e: “A rave atu i te reira, e a aufau mai i te tahi atu taime.” Ua parau te tapena e: “Eita, eita vau e afai i te rata i rapae i te fare rata hou a aufauhia ai te hoo.” A tapea noa ai oia i te rata i roto i toʻna rima, ua parau oia e: “Te manaʻo nei au e te vai ra te moni i roto i teie rata,” e ua fariu atura i te taata faatere i te fare rata, e ua ui atu e: “E nehenehe anei oe e iriti i te reira? Mai te peu e e moni to roto, e nehenehe oe e rave i te hoo o te rata; ia ore, eita vau e taio i te reira.” Ua haapaʻo te taata faatere i te fare rata i taʻna aniraa, e inaha! e parau moni ahuru tara to roto. I toʻna taioraa, ua ite oia e no te hoê taata mai te rata, o tei parau e ua tuu te Fatu i te manaʻo puai i roto iaʻna e te hinaaro ra te Matahiapo Bates i te moni, no reira oia i hapono ru ai i te reira iaʻna; e i roto i taua ru ra, ua moʻehia paha iaʻna ia aufau i te hoo o te rata.

GSAM 253.1I muri aʻe i toʻna aufauraa i te hoo o te rata, ua haere oia i te hoê fare toa maa, ua hoo mai i te hoê pahu faraoa ota no te $4, e te mau patātā, te tihota e te tahi atu mau mea e hinaarohia. I toʻna faaiteraa i te vahi e hopoihia ai te reira, ua parau oia e: “E parau paha te vahine e e ere teie te vahi no taua mau mea ra, eiaha râ outou e haapao i taʻna e parau; a tuu i te mau taoʻa i nia i te taupee i mua i te fare.”

GSAM 253.2Ua haere atura oia i te fare neneiraa e ua faanaho i te neneiraa hoê tausani buka iti, fatata hoê hanere api to te hoê, ma te faaauraa e a horoahia atu ai te parau papai, e mea tia i te feia nenei ia faanaho oioi roa i te reira no te neneiraa, e ia hapono mai i te mau api tamataraa iaʻna. E aufau oia i te ohipa ia au i te moni e tae mai iaʻna, e e ore te mau buka e hopoihia i rapae i te fare neneiraa e tae roa i te aufauraa o te mau tarahu atoa.

GSAM 253.3Ua ite maitai Tapena Bates e aita e moni ta vetahi e tarahu ra iaʻna, ua manaʻo râ oia e e hopoia naʻna ia papai i teie buka, ma te tiaturi e e turai te Fatu i te mau aau ia hapono mai i te moni i te taime e hinaarohia ai. I muri aʻe i te hooraa mai i te api parau, te mau peni e te tahi atu mau mea, e i te vaiihoraa i te taime ia tae na mua te mau maa e te mau taoʻa o te utuafare, ua haere oia i te omuaraa o te purumu e tae atu ai i toʻna fare. I toʻna iteraa e tei reira te mau taoʻa, ua tomo oia i roto i te fare na te uputa i muri, e ua parahi faahou i taʻna iri papairaa. Ua tomo mai te vahine a Bates e ua parau mai ma te ahoaho e: “Joseph, a hiʻo na i nia i te taupee i mua! No hea mai tera mau mea? Ua haere mai te hoê taata faahoro pereoo taoʻa i ō nei e ua hinaaro mau e tuu mai i te reira. Ua parau atu au e e ere teie te vahi no te reira, ua tuu mai â râ oia.” Ua parau Tapena Bates e: “Te manaʻo nei au e e mea tano iho â ïa.” Ua parau râ te vahine a Bates e: “No hea mai râ te reira?” Ua parau te tapena e: “Na te Fatu i hapono mai.” Ua parau te vahine a Bates e: “E, na te Fatu i hapono mai; o ta oe ïa e parau noa nei.” Ua horoa atura oia i te rata i taʻna vahine, ma te parau e: “A taio i teie, e ite ïa oe no hea mai te reira.” Ua taio oia i te reira, e ua haere faahou i te tahi vahi no te taʻi, e taa ê râ taua taʻi ra i te taʻi matamua; e i toʻna hoʻiraa mai, ua ani oia ma te haehaa i taʻna faaoreraa hara no toʻna iti i te faaroo.

GSAM 254Te Moni e Tae mai ra no te Buka

GSAM 254.1A haere noa ai te papairaa e te neneiraa i mua, ua tae mai te moni ia Tapena Bates i tera taime e tera taime na roto i te rata e na te tahi atu mau ravea, i te tahi mau taime no ô mai i te mau taata taʻna i ore i farerei aenei. A tae mai ai te moni, ua horoahia atu i te feia nenei, e ua faaohipahia no te aufau i te tarahu o te buka. I te pae hopea, ua tae mai te mahana i oti ai te mau buka atoa i te nenei, e no roto mai i te hoê ravea ta te Taeae Bates i ore i manaʻo, ua aufauhia te toea o te tarahu; no reira, aita te opereraa o te mau buka i taere noa aʻe e hoê mahana.

GSAM 254Ua Aufauhia te Tarahu Hopea

GSAM 254.2Ua parau mai o H. S. Gurney, no Memphis, Mich., iaʻu i te avaʻe Mati 1884, e i te poʻipoʻi iho â i oti ai te buka a te Matahiapo Bates, ua tae mai iaʻna te $100 no te hoê parau tarahu tei pau te tau e nehenehe ai e titau i te aufauraa i mua i te ture, na te hoê taata tei parau e e ore roa oia e aufau iaʻna. I toʻna fariiraa i teie moni, ua riro ei oaoaraa naʻna ia faaohipa i te tahi tuhaa no te aufau i te tarahu hopea o te buka iti a te Matahiapo Bates no nia i te Sabati. Ua parau râ o Gurney e: “Aita roa te Taeae Bates i ite, e tae noa i te mahana i pohe ai oia, na vai i aufau i te toea o te tarahu o te buka.” E au ra e ua parau mai teie ohipa i tupu i te Matahiapo Bates, i toʻna neneiraa i te parau mau o te Sabati, i to tatou nunaa mai te omuaraa iho â o te neneiraa i te parau mau no nia i te Sabati e: “A haere i mua i roto i teie ohipa, e a tiaturi e e iriti te arataʻiraa a te Atua i te eʻa a haere ai outou i mua.”

GSAM 255Te Feaa ra te Matahiapo Bates i te mau Orama

GSAM 255.1Te faaite mai nei teie parau i raro nei, tei haapotohia mai roto mai i Te mau Tuhaa o te Aamu o te Oraraa, i te huru i tahoêhia ai te horoʻaraa o te tohu e te faaapîraa o te haapaʻoraa i te Sabati:—

GSAM 255.2I to te potii Harmon haereraa i New Bedford, Mass., i te matahiti 1846, ua matau oia i te Matahiapo Joseph Bates. Ua farii oia i te faaroo o te Taeraa mai i te omuaraa, e e taata itoito oia i roto i taua ohipa ra. E tane Kerisetiano mau oia, e faatura e e hamani maitai toʻna. Ua here oia i te potii Harmon mai te huru ra e o taʻna iho tamahine. I te taime matamua i faaroo ai oia iaʻna ia paraparau, ua faaite oia i te anaanatae rahi, e i te otiraa taʻna parau, ua tia mai oia e ua parau e: “E Toma feaa vau. Aita vau e faaroo i te mau orama. Ahiri râ e e nehenehe iaʻu ia tiaturi e te iteraa papu ta te tuahine i faatia mai i teie pō, e reo mau ïa no te Atua ia tatou, e riro ïa vau ei taata oaoa roa aʻe o te ora nei. Ua putapû roa toʻu aau. Te tiaturi nei au e e aau haavare ore to te taata e paraparau ra, eita râ e tia iaʻu ia faataa e nahea toʻna iteraa i te mau mea faahiahia taʻna i faatia mai ia tatou.”

GSAM 255Te fariiraa a te potii Harmon i te Sabati

GSAM 255.3Te haapaʻo ra te Matahiapo Bates i te Sabati, e te aʻo puai ra oia ia haafaufaahia te reira. I taua taime ra, aita te potii Harmon i ite i te faufaa o te reira, e ua manaʻo oia e ua hape te Matahiapo Bates i te haafaufaa rahi aʻe i te maha o te faaueraa i na faaueraa e iva ê atu. Ua horoa mai râ te Fatu ia na i te hoê orama no te vahi moʻa i te raʻi. Ua matara te hiero o te Atua i te raʻi, e ua faaitehia ia na te afata o te Atua, e to nia iho te tapoʻi faaore hara. E piti melahi e tia ra, te tahi i te hoê hopea o te afata e te tahi i te tahi atu hopea; ua hohora raua i to raua pererau i nia i te tapoʻi faaore hara, e ua fariu to raua mata i reira. Ua faaite mai te melahi e haere ra na muri ia na e e faahohoʻaraa teie no te nuu atoa o te raʻi e hiʻo ma te faatura e te mătaʻu moʻa i te ture a te Atua, i papaihia e te manimani rima o te Atua. Ua faateitei Iesu i te tapoʻi o te afata, e ua ite oia i na pǎpǎ ofai i reira i papaihia ai na faaueraa ahuru. Ua maere oia i te iteraa i te maha o te faaueraa i ropu mau i na faaueraa ahuru, e ua haaati te hoê maramarama mărû i te reira. Ua parau te melahi: “O teie anaʻe o na faaueraa ahuru o te faaite mai o vai te Atua ora, o tei hamani i te raʻi e te fenua e te mau mea atoa i roto. I te haamauraahia te niu o te fenua, ua haamau-atoa-hia te niu o te Sabati.” Ua faaitehia ia na e ahiri i haapaʻohia te Sabati mau, aore roa e taata tiaturi ore e aore e taata e patoʻi i te vai-mau-raa o te Atua. Ahiri i haapaʻohia te Sabati, ua paruru ïa te reira i to te ao nei i te haamoriraa idolo.

GSAM 256.1Ua taataahihia te maha o te faaueraa; no reira i piihia ai tatou ia tataʻi i te amahamaha i roto i te ture, e ia paruru i te Sabati i taataahihia. Na te taata o te hara, o tei faateitei ia na iho i nia aʻe i te Atua e tei opua e taui i te mau tau e te mau ture, i taui i te Sabati mai te hitu o te mahana i te mahana matamua o te hepetoma. I te na reiraraa, ua faatupu oia i te hoê amahamaha i roto i te ture a te Atua.

GSAM 256.2Hou rii te mahana rahi o te Atua, e tonoa te hoê poroi e faaara i te taata ia hoʻi mai i te haapaʻoraa i te ture a te Atua, o ta te anatikaraiti i vavahi. E tia ia faaitehia taua amahamaha i roto i te ture ra na roto i te haapiiraa e te hiʻoraa maitai. Ua faaite-atoa-hia ia na e te toru o te melahi o te Apokalupo 14, o te poro ra i te mau faaueraa a te Atua e te faaroo o Iesu, e faahohoʻaraa ïa no te feia e farii i teie poroi e e faateitei i to ratou reo no te faaara i to te ao nei ia haapaʻo i te mau faaueraa a te Atua e i ta na ture mai te pota mata ra; e no taua faaararaa nei, e rave rahi e farii i te Sabati o te Fatu.6

GSAM 256.3Ua au teie ohipa i tupu i nia i te potii Harmon e te Matahiapo Bates i te ravea a te Fatu no te rave i ta na ohipa. Na te Matahiapo Bates i huti i te manaʻo o te potii Harmon e o te Matahiapo White i nia i te Sabati; ua faaite atu oia ia raua na roto i te mau Papai i te mau titauraa a te ture taui ore a te Atua. Noa ʻtu e ua haamaitaihia te potii Harmon i te mau faaiteraa taa ê a te Fatu no te hoê ahuru ma vaʻu avaʻe paha, aita roa te hoê mea no nia i teie parau i faaitehia ia na na mua aʻe. I teie nei râ ua tae i te taime a te Fatu, a faatupuhiaʻi te feia faaroo no te haapaʻo i ta na ture, ia horoa i te maramarama ia ratou na roto i te horoʻaraa o te tohu; e na roto i ta na iho ravea no te ohipa, ua amuihia, i roto i te poroi a te toru o te melahi, “te mau faaueraa a te Atua, e te iteraa papu no Iesu Mesia,”.

GSAM 257Te haamataraa o te poroi a te toru o te melahi

GSAM 257.1Mai taua taime ra i haamata ai te poroi a te toru o te melahi i te porohia, ma te amuihia i na poroi e piti ê atu. Ua haapapu te parau mau no te Sabati, i to na taairaa i te afata o te Atua e te maramarama e tupu ra no nia i te vahi moʻa, i te mea i faaite-aʻena-hia: e mea tano te tere o te Taeraa mai i mutaa ihora, e ua au i te faanahoraa a te Fatu. I teie nei, ua maramarama aʻe ratou i to mutaa ihora i te auraa o “na taahiraa e toru no te paiuma i nia i te eʻa e tae atu i te oire o te Atua.”

GSAM 257Ua farii te Matahiapo Bates e no te Atua mai te mau orama

GSAM 257.2I te avaʻe Novema 1846, ua faatupuhia te hoê amuiraa i Topsham, Maine, e tei reira te Matahiapo Bates. I taua putuputuraa ra, ua noaa i te Vahine White te hoê orama, e na te reira i haapapu roa i te Matahiapo Bates e no te Atua mai te mau orama. (Ua faahitihia na mua aʻe te faaipoiporaa o te potii Harmon i te Matahiapo James White.) E taata teie tei tere na nia i te moana e pae ahuru matahiti, e ua rave oia i te mau tiaraa atoa, mai te tamaiti tavini i nia i te pahi e tae atu i te tapena e te fatu pahi. No to na ite i te mau fetia, mai ta na i parau mai iaʻu, e nehenehe ta na e ite fatata maitai i to na vahi i nia i te moana, i to na atea i te pae apatoerau aore ra apatoa e i te pae hitia o te râ aore ra tooa o te râ, na roto i te hiʻoraa i te mau mea o te raʻi. E mea au iho â na taua huru taata ra ia tauaparau no nia i te mau fetia.

GSAM 257.3I roto i ta maua aparauraa, ua parau mai oia i te huru o to na papuraa e no te Atua mai te mau orama. Ua parau oia e ua tamata oia i te tauaparau e te Vahine White i te hoê mahana no nia i te mau fetia, ua ite oioi râ oia e aita roa oia i ite i taua haapiiraa ra. Inaha, mai ta te vahine i parau atu ia na, aita oia i manaʻo e ua hiʻo aenei oia i te hoê buka no nia i taua parau ra. Aita oia i hinaaro e tauaparau no nia i te reira, e ua faariu oia i te aparauraa i nia i te fenua apî e i te mea i faaitehia ia na i roto i te orama no nia i te reira.

GSAM 258Te “matararaa o te raʻi”

GSAM 258.1I te matahiti na mua aʻe, i te 19 no Eperera 1845, ua nenei te Vea Hohoʻa no Lonedona i te hoê parau a te Arii Rosse o tei anaanatae roa te feia hiʻopoʻa fetia. No nia ïa i te mau mea faahiahia ta na i ite na roto i ta na hiʻo fetia rahi roa, te hoê iho â hiʻoraa i te mea ta te feia hiʻopoʻa fetia e parau nei e “te vahi matara i te raʻi.” I te hoê ahiahi i taua amuiraa i faahitihia ra, i te fare o te tane Curtiss, e i mua i te Matahiapo Bates, aita â oia i papu no nia i teie mau faaiteraa, ua haamata te Vahine White i te paraparau no nia i te mau fetia a vai ai oia i roto i te orama. Ua faataa oia ma te anaanatae i te mau reni teatea uteute ta na i ite i nia i te hoê fetia ori, e ua parau atu: “Te ite nei au e maha avaʻe.” Ua parau te Matahiapo Bates: “Auê, te hiʻo nei oia ia Jupiter!” I muri iho, ua haaʻuti oia ia na mai te mea ra e te tere ra na roto i te reva atea, e ua haamata i te faataa i te mau reni e te mau porohita, e taui noa to ratou nehenehe, e ua parau oia: “Te ite nei au e hitu avaʻe.”7 Ua pii te Matahiapo Bates: “Te faataa nei oia ia Saturn.” I muri iho, ua parau oia: “Te ite nei au e ono avaʻe,” e ua haamata oioi i te faataa i “te matararaa o te raʻi” e to na hanahana, ma te parau e e vahi matara e tomo atu ai i te hoê vahi e rahi atu te maramarama. Ua parau te Matahiapo Bates e ua hau aʻe ta na faataaraa i te mau parau atoa ta na i taio aenei no nia i te matararaa o te raʻi, na te mau taata papai atoa.

GSAM 258.2A paraparau noa ai oia e a vai noa ai i roto i te orama, ua tia te Matahiapo Bates e ua pii: “Auê toʻu hinaaro ia tae mai te Arii John Rosse i ô nei i teie pô!” Ua ui te Matahiapo White: “O vai te Arii John Rosse?” Ua parau te Matahiapo Bates: “O te taata Beretane hiʻopoʻa fetia tuiroo ïa. Te hinaaro nei au ia tae mai oia i ô nei e faaroo i teie vahine ia paraparau no nia i te mau fetia, e ia faaroo i teie faataaraa i te ‘matararaa o te raʻi.’ Ua hau aʻe te reira i te mau mea atoa taʻu i taio aenei no nia i te reira.” Mai taua ahiahi ra, ua papu roa i te Matahiapo Bates e aita te mau orama a te Vahine White i noaa mai na roto i to na iho ite, e aita oia iho e faatere i te reira. Na teie ohipa e te huru o te mau aʻo e te mau haapiiraa i horoahia i haapapu ia na e no te Atua mai te reira.

GSAM 259.1Teie mea i te raʻi ta te Vahine White i faataa i roto i taua orama ra, e mea varavara roa te feia papai no nia i te mau fetia i te faahiti i te reira. Na Huygens, te taata matamua i ite i te reira, teie faataaraa:—

GSAM 259Te hoê maramarama hanahana i roto i te ʻoʻe a Orion

GSAM 259.2“Te tuu nei te feia hiʻopoʻa fetia e toru fetia piri i te tahi e te tahi i roto i te ʻoʻe a Orion. I toʻu hiʻoraa i to ropu na roto i te hoê hiʻo fetia, i te matahiti 1656, ua ite au i te tahi atu mau fetia ahuru ma piti i te vahi o taua fetia hoê ra. I rotopu i te reira, e toru fetia fatata roa i te piri te tahi i te tahi, e e maha ê atu tei itehia, e pura ra mai te mea ra e na roto i te hoê ata; no reira te vahi haaati ia ratou e mea anaana aʻe ïa i te tahi atu mau vahi o te raʻi. E mea poiri roa taua raʻi ra no te maitai o te reva, e ua itehia mai te mea ra e na roto i te hoê paruru e matara ra, i reira e nehenehe ai e hiʻo noa atu i te tahi atu vahi e rahi atu te maramarama.”

GSAM 259.3Te parau nei William Herschel no nia i teie vahi matara i te raʻi:—

GSAM 259.4“Mai te peu e e au to na aano, i teie atea, i te hoê poro e 10 °, e fatata mau te reira i te na reira, aore roa ïa e nehenehe e feruri i to na rahi. Ua taiʻohia e e 2,000,000,000,000 taime paha to na rahi i to te mahana.”

GSAM 259E anaana aʻe i te mahana

GSAM 259.5Te parau nei te taata paari Thomas Dick no nia i teie ata anaana i te raʻi:—

GSAM 259.6“Ahiri tatou e tuuhia i te atea e au i te afaraa o te atea o te fetia piri roa aʻe ia tatou, noa ʻtu te rahi o taua atea ra, e faaite mai te reira i te hoê anaana fatata i to te mahana; e no te mau mea ora e fatata roa aʻe, e faaî te reira i te hoê tuhaa rahi o te raʻi, e e itehia to na anaana ore e nehenehe e faataa i te parau. Area te tumu hopea o taua mea ra, e to na mau auraa e mau taairaa atoa, e vai noa paha te reira no te faaiteraa i te mau tau i mua nei, i roto i te hoê oraraa hopea ore. Mai te tahi atu mau mea e rave rahi i te mau vahi atea o te ao i poietehia, te faatupu nei te reira i roto i te manaʻo i te hoê hinaaro rahi ia ite i te mau mea nehenehe e te mau parau huna o te ao taatoa ia faaite-haere-hia mai â.”8

GSAM 260.1I te faaotiraa i te hoê parau ta na i papai no nia i teie ohipa, ua parau te Matahiapo Bates:—

GSAM 260.2“No reira, te ite nei tatou na roto i te mau iteraa papu atoa i faahitihia (e nehenehe hoi ta matou e horoa e rave rahi atu â, ahiri e titauhia), e te vai nei i ô nei te hoê mea faahiahia roa e te ore e nehenehe e faataa i roto i te raʻi: e vahi matara i te raʻi e hau atu i te ahuru ma hoê miria e toru hanere ahuru ma maha [11,000,000,314] maero to na haaati. Te parau nei te taata tuiroo ra o Huygens: ‘Aita roa vau i ite aenei i te hoê mea mai teie te huru i rotopu i te tahi atu mau fetia mau: e hiʻoraa matara i te tahi atu vahi e rahi aʻe te maramarama.’”

GSAM 260Te tahi atu iteraa papu no nia i te orama o te mau fetia ori

GSAM 260.3Te faahiti faahou nei matou i te parau a te Vahine Truesdail, o tei reira i te horoaraahia taua orama i faahitihia ra. Te parau nei oia:—

GSAM 260.4“Ua paruparu roa te ea o te Tuahine White, e a purehiaʻi no na, ua tae mai te Varua o te Atua i nia ia matou. Aita i maoro, ua ite matou e aita faahou oia e ite i te mau mea o te fenua nei. O ta na hiʻoraa matamua teie i te ao o te mau fetia ori. I muri aʻe i to na taiʻoraa ma te reo puai i te mau avaʻe no Jupiter, e aita i maoro to Saturn atoa, ua horoa oia i te hoê faataaraa nehenehe no te mau porohita o teie fetia ori hopea. Ua parau oia i muri iho: ‘E nunaa roa e te hanahana te feia e parahi nei i reira, e mea taa ê roa i to te fenua nei. Aita roa te hara i tomo mai i ô nei.’ Ua itehia i te hohoʻa mata ataata o te Taeae Bates e te moe oioi ra to na mau feaa tahito no nia i te tumu o ta na mau orama. Ua ite pauroa matou e e mea au roa na te Tapena Bates te hiʻopoʻaraa i te mau fetia, no te mea e faaite pinepine mai oia i te vairaa o te mau mea e rave rahi o te raʻi no te haapii ia matou. I te pahonoraa te Tuahine White i ta na mau uiraa i muri aʻe i te orama, ma te parau e aita roa oia i haapii e aore i farii i te ite no nia i teie mau mea na roto i te tahi atu ravea, ua î oia i te oaoa e te popou. Ua arue oia i te Atua, e ua faaite i to na faaroo e ua horoahia teie orama no nia i te mau fetia ori ia ore roa oia e feaa faahou.”9

GSAM 261Te hoê puaahorofenua taehae i tamǎrû-taue-hia

GSAM 261.1Aita i maoro i muri aʻe i teie putuputuraa i Topsham, ua tupu te tahi atu ohipa faahiahia no nia i te mau orama. E faatia vau i te reira mai ta te Matahiapo Bates i parau mai iaʻu:—

GSAM 261.2E nehenehe ta te Matahiapo White e faaohipa i te hoê puaahorofenua apî aita i haapii-roa-hia e te hoê pereoo hopoi taoʻa e piti parahiraa roa to roto. Aita to mua i hamanihia i te paruru, te vai ra râ te hoê taahiraa i te aano o te pereoo i mua, e te hoê taahiraa auri i nia i na raau huti. E mea tia ia ara maitai roa i te aratairaa i teie puaahorofenua apî, no te mea ia fafa te taura aratai aore ra te tahi atu mea i to na mau aoao, e haha taue mai oia ma te riri rahi; e e titauhia ia huti-noa-hia te taura ia etaeta noa, ia ore oia e horo. Na te hoê taata ta ratou i hinaaro e haere e farerei teie puaahorofenua apî; e no te mea e ua matau te Matahiapo White i te aratai i te mau puaahorofenua apî aita i haapiihia, ua manaʻo oia e aita e fifi rahi e tupu i nia ia na i teie. Ahiri râ ratou i ite e, i roto i to na mau ohipa taehae i mutaa ihora, ua haapohe aenei oia e piti taata, e ua pohe te hoê i te taumi-raa-hia i te mau ofai i te hiti o te purumu, e iti aʻe paha to na tiaturi ia na iho.

GSAM 261.3I taua taime ra, e maha taata i roto i te pereoo: te Matahiapo White e ta na vahine i te parahiraa i mua, e te Matahiapo Bates e o Israel Damon i te parahiraa i muri. A tutava noa ai te Matahiapo White i te haavî i te puaahorofenua, te tauaparau ra te Vahine White no nia i te parau mau. I reira ua tae mai te mana o te Atua i nia i taua feia ra, e ua ravehia oia i roto i te hoê orama, a parahi noa ai i roto i te pereoo. I te taime iho a pii ai oia “Hanahana!” i te tomoraa i roto i te orama, ua faaea taue te puaahorofenua apî, aita roa i hauti, e ua faahaehaa i to na upoo. I taua taime atoa ra, ua tia te Vahine White i roto i taua huru ra, ma to na mata e hiʻo i nia, e ua haere na nia i to mua o te pereoo e tae roa i nia i na raau huti, ma to na rima i nia i te papa o te puaahorofenua. Ua pii te Matahiapo Bates i te Matahiapo White: “E haha te puaahorofenua apî i teie vahine a pohe atu ai.” Ua pahono te Matahiapo White: “Tei raro aʻe te puaahorofenua apî i te faatereraa a te Fatu i teie nei; aita vau e hinaaro e haafifi atu.” Ua tia noa te puaahorofenua apî ma te mărû mai te hoê puaahorofenua paari. I te hiti o te purumu, e ono avae paha te teitei o te paeraa, e i pihai iho i te aua ra te vai ra te hoê vahi matie. Ma to na mata e hiʻo noa i nia, aita roa i hiʻo i raro hoê noa aʻe taime, ua paiuma te Vahine White i taua paeraa ra e tae atu i te vahi matie. Ua haere mai e ua hoʻi oia no te tahi tau minuti, ma te paraparau e te faataa i te mau mea nehenehe o te fenua apî. I muri iho, ma to na upoo e vai noa i taua huru ra, ua pou mai oia i te paeraa, ua haere atu i te pereoo, ua taahi i nia i te mau taahiraa, ma to na rima i nia i te papa o te puaahorofenua, e ua paiuma i nia i na raau huti e ua hoʻi i roto i te pereoo. I te taime iho a parahi ai oia i nia i te parahiraa, ua hope te orama; e i reira iho, aita roa e tapao na te taata faahoro, ua haere faahou te puaahorofenua e ua tamau i to na tere.

GSAM 262.2A vai ai te Vahine White i rapae i te pereoo, ua opua te Matahiapo White e tamata i te puaahorofenua, ia ite e ua mărû mau anei oia. I te matamua, ua fafa noa oia ia na i te taura tairi; i te tahi atu mau taime, e haha mai ïa te puaahorofenua, i teie nei râ aita roa i hauti. I muri iho, ua tairi puai oia ia na, e ua puai atu â, e ua puai roa atu â. Aita roa te puaahorofenua apî i haapaʻo i taua mau tairiraa ra, e mea mărû râ mai te mau liona i opanihia to ratou vaha e te mau melahi i te pô i parahi ai Daniela i roto i to ratou ana. Ua parau te Matahiapo Bates: “E vahi tura moʻa mau teie, e ua itehia e na taua Mana iho i horoa mai i te mau orama i haavî, no taua taime ra, i te huru taehae o te puaahorofenua apî.”

GSAM 262.3Ahiri teie orama e hotu noa no te tahi mau paruparuraa o to na tino, e tupu iho â te uiraa: Ua roohia anei te puaahorofenua i taua huru maʻi ra?

GSAM 262Te iteraa papu a Israel Damon

GSAM 262.4Te horoa nei au i ô nei i teie parau ei haapapuraa i te aamu ta te Matahiapo Bates i faatia mai iaʻu:—

GSAM 262.5“Fatata e piti ahuru matahiti i teie nei, i muri noa iho i toʻu haamataraa i te haapaʻo i te Sabati, ua faatia mai Israel Damon iaʻu i te huru o te orama i noaa i te Tuahine White, a tere ai oia, te Matahiapo Bates, e te Matahiapo White e ta na vahine i roto i te pereoo māmā i muri i taua puaahorofenua apî haapaʻo ore ra. I teie mahana ua taio vau i te faataaraa i nia aʻe no taua ohipa ra, ta te Matahiapo Loughborough i papai, e ua tuati maitai roa i te mea ta te Matahiapo Damon i faatia mai iaʻu.” Tarimahia: “R. S. Webber, Battle Creek, Michigan, 9 no fepuare 1891.”

GSAM 263Te iteraa papu a te Matahiapo Bates no nia i te mau orama

GSAM 263.1Teie te faataaraa a te Matahiapo Bates i to na iho iteraa:—

GSAM 263.2“Noa ʻtu e aita vau i ite i roto i te reira i te hoê mea e patoʻi ra i te parau a te Atua, ua taiâ e ua ahoaho rahi roa râ vau; e no te hoê tau maoro, aita vau i hinaaro e tiaturi e e mea hau atu te reira i te hotu o te paruparuraa maoro o to na tino.

GSAM 263.3“No reira ua imi au i te mau taime e tia ai, i mua i te tahi atu mau taata, a au ai e mea hau to na manaʻo (i rapae i te putuputuraa), no te ui e no te ui faahou ia na, e i to na mau hoa e haere na muri ia na, to na iho â tuaana, ia ite au i te parau mau, mai te peu e e nehenehe. I roto i te mau tere e rave rahi ta na i rave mai reira mai i New Bedford e i Fairhaven, a vai ai oia i ta matou mau putuputuraa, ua ite au ia na i roto i te orama e rave rahi taime, e i Topsham, Maine atoa. E ua ite maitai te feia tei reira i te tahi o taua mau taime faahiahia ra i toʻu anaanatae e toʻu haapao maitai i te mau parau atoa, e i toʻu mataʻitaʻi i te mau haaʻutiraa atoa, ia itehia te haavare aore ra te mana faataoto taata. E te haamauruuru nei au i te Atua no te ravea i noaa iaʻu e te tahi atu mau taata no te ite mata i teie mau mea. I teie nei e nehenehe au e parau ma te papu noʻu iho. Te tiaturi nei au e no te Atua mai teie ohipa, e ua horoahia mai no te tamahanahana e no te haapuai i to na ‘nunaa purara,’ ‘i hahaehia,’ e ‘i iritihia te iri,’ mai te faaotiraa o ta matou ohipa ... i te avaʻe Atopa 1844. Mai taua taime ra, ua haafifi roa te mau tuô ‘Inaha, tei ô nei!’ e ‘Inaha, tei ô ra!’ i te nunaa haavare ore e te aau tae o te Atua; e ua fifi roa te feia o te ore i nehenehe e faataa i te mau irava patoʻi e rave rahi i tuuhia i mua ia ratou. Te faaʻite nei au e ua noaa iaʻu te maramarama e te haapiiraa no nia i te mau irava e rave rahi aita vau i maramarama maitai na mua aʻe. Te tiaturi nei au e e tamarii teie na te Atua, tei ineine i te faatusia ia na iho, e mea haavare ore e te aau tae.”10

GSAM 263.4“Aita te vahine papai e ‘rave mai i te mau manaʻo’ o ta na mau orama ‘no roto i te mau haapiiraa e te mau tuatapaparaa tahito.’ I te noaa-raa ia na ta na orama matamua, i te avaʻe Titema 1844, ua faarue oia e te feia atoa o te pǔpǔ i Portland, Maine (i reira to na metua e parahi ra i taua taime ra), i te ‘tuʻoraa i te tuʻiraa pō’ mai te hoê mea no mutaa ihora. I reira te Fatu i faaite ai ia na i roto i te orama i te hape i topaʻi oia e te pǔpǔ i Portland. Ua faatia atu oia i ta na orama i te pǔpǔ i muri iho, e ua farii ratou e no te Atua mai te ohipa i tupu i nia ia ratou i te avaʻe hitu.”11

GSAM 264Te manaʻo no nia i na poroi e toru i te matahiti 1847

GSAM 264.1Na teie mau parau a te Matahiapo James White, i papaihia i te avaʻe Eperera 1847, e faaite mai i te manaʻo no nia i na poroi e toru i taua taime ra:—

GSAM 264.2“Te farii nei te mau pǔpǔ atoa o te feia faaroo i te Taeraa mai piti e te melahi i faaitehia i te ono e te hitu o te irava o teie pene (Apokalupo 14), e faahohoʻaraa ïa no te poroi o te Taeraa mai i te ekalesia e i to te ao nei.... Te ohipa a te piti o te melahi, o te faaiteraa ïa i te nuu o te feia e tiai ra i te Taeraa mai e ua topa Babulonia. E no te mea aita te hoê tuhaa rahi o ratou i ite i taua parau ra e tae roa i te fafaarouraa ia ratou e te mana o te ‘tuʻoraa i te tuʻiraa pō,’ i te taime mau e nehenehe ai ratou e horo ê mai i te mau ekalesia hou te ahuru o te mahana, te faaite nei ïa te reira e mai te hitu o te avaʻe 1844, ua riro te poroi a te toru o te melahi, e te vai noa ra â, ei faaararaa i te feia moʻa ia ‘mau papu,’ ia ore e hoʻi i muri, e ia ore e ‘farii’ i te mau tapao ta te pǔpǔ paretenia i faarue i te taime o te tuʻoraa a te piti o te melahi.

GSAM 264.3“E ere anei te poroi mau no te nunaa o te Atua, mai te hitu o te avaʻe 1844, i te hoê faaararaa mai teie?—E oia mau ïa.... Te parau ra te ahuru ma piti o te irava: ‘Teie te faaoromai o te feia moʻa: teie te feia e haapaʻo i te mau faaueraa a te Atua e te faaroo o Iesu.’ I hea oe i ite ai ia ratou, e Ioane?—Inaha, ‘i ô nei,’ i te tau o te poroi a te toru o te melahi. I te mea e mai te hitu o te avaʻe 1844 te tau o te faaoromai e te tiairaa, e i te mea e ua fa mai te pǔpǔ e haapaʻo ra i te Sabati e te tahi atu mau mea mai taua taime ra, e mea papu ïa e te ora nei tatou i te tau o te poroi a te toru o te melahi.”12

Notes

  1. Apokalupo 14:9-12. ↩
  2. Te mau Parau Mau no te Faaroo Roma, api 112. ↩
  3. Na Melahi e Toru o te Apokalupo 14:6-12. api 131, 132. ↩
  4. Ua pohe o Rachel Preston i Vernon, Vt., i te 1 no Fepuare 1868, e 59 matahiti toʻna. ↩
  5. Te Aamu o te Sabati a Andrews, api 506, neneiraa o 1887. ↩
  6. Te mau Aamu o te Oraraa o Ellen G. White, api 95, 96. ↩
  7. I roto i te Tupuraa e te Haereraa i Mua, te parauhia ra e ua ite oia e vaʻu avaʻe no Saturn. Ua ravehia teie tauiraa i te taime aita faahou te mau api faatanoraa i roto i toʻu rima. Mai reira mai, ua itehia te tahi atu mau avaʻe no Jupiter e no Saturn. ↩
  8. Te mau Raʻi Fetia a Dick, api 96. ↩
  9. Rata a te Vahine Truesdail no te 27 no tenuare 1891. ↩
  10. E Parau i te Nǎnǎ Iti, api 21. ↩
  11. Taua buka ra, api 22. ↩
  12. Taua buka ra, api 10, 11, Brunswick, Maine, Me 1847. ↩

Note

Back