Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
16 / 31
16 / 31

Pene 13 — Te Mau Tapao o te Arata'iraa a te Atua

John Norton Loughborough

GSAM 198.1“Ua tamata anei te Atua i te haere e rave no'na i te hoê nunaa mai roto mai i te tahi atu nunaa, na roto i te mau tamataraa, te mau tapao, te mau semeio, te tama'i, te rima puai, te rima faatorohia, e te mau mea riaria rahi, mai te mau mea atoa ta Iehova to outou Atua i rave no outou i Aiphiti i mua i to outou mata? Ua faaitehia te reira ia oe, ia ite oe e o Iehova ra te Atua; aore atu maori râ oia ana'e.”1

GSAM 198.2O te huru ïa ta te Fatu i rave i to'na raveraa mai i te hoê nunaa mai roto mai i te hoê nunaa etene, ia aratai oia ia ratou i rapae i te hoê vahi e nehenehe ai oia e faaite i ta'na ture ia ratou, e e horoa ia ratou i taua ture ra i nana'ohia i nia i te mau papa ofai. Aita teie mau semeio i ravehia no te haamâha noa i to ratou hinaaro ite; no te haapapu râ ia ratou e o tei “rave i te mau mea rahi i Aiphiti; te mau ohipa faahiahia i te fenua o Hama, e te mau mea riaria i te Miti Uteute ra,”2 e o tei parau mai ia ratou mai roto mai i te auahi e te au auahi i nia i te tupuai o Sinai e ura ra, o te Atua ora e te mau ïa, tei hamani i te mau mea atoa.

GSAM 198Te piiraa ia Mose mai roto mai i te raau iti e ura ra

GSAM 198.3E ore atoa e tia ia Mose iho ia faaue i te mau Iseraela ia faarue ia Aiphiti na roto noa i teie parau ia ratou: “A tiai ai au i te mau nana i te medebara, ua aroha vau ia outou i roto i to outou tîtîraa, e ua haere mai nei au e aratai ia outou i rapae ia Aiphiti, mai ta'u i tamata i te rave i to'u haapoheraa i te taata Aiphiti hou vau a horo ai i te fenua ra o Midiana.”

GSAM 199.1Na te raau iti e ura ra e aita e pau i te auahi, e na te reo tei faaroohia mai roto mai i te mau ura auahi, i haapapu atoa ia Mose e o oia te taata e “haere e aratai i te nunaa i rapae ia Aiphiti.” Na roto i taua huru faahiahia ra i horoahia mai ai ta'na ohipa, to'na piiraa teitei e te mo'a; ia faaitehia te reira i to'na mau taeae, e haapa'o oioi mai ratou i te reira, e e faaineinehia to ratou aau no te mau mea e tupu mai, e e farii ratou ia Mose ei aratai no ratou i raro a'e i te Atua.

GSAM 199.2Mai te tia-faahou-raa o te Faaora mai, mai te mea e ua vai te hoê tau i hinaaro ai ta'na mau pipi oto e tei topa i roto i te inoino i te tamahanahanaraa a to'na vairaa mai e ta'na mau parau faaitoito, o taua tau ïa i tamau ai te tahi mau taata faaroo oto e tei hamani-ino-hia i te tapea i te faaroo aueue ore i muri a'e i te “tu'oraa i te tu'iraa pō” o 1844; e mai te mea e ua parau afaro mai te Atua ma te aroha i te mau varua oto, e au ra e e na reira mau oia i taua tau ra, e i taua nunaa ra.

GSAM 199Te parau fafau no te vairaa mai o te Fatu

GSAM 199.3O tei ore e taoti'ahia i te mau huru e te mau ravea no te ohipa, e o tei tuu i te mau horo'araa a te Varua i roto i ta'na ekalesia “i to'na paiumaraa i nia ra,”3 ua fafau ïa e e parahi oia e ta'na mau pipi a poro ai ratou i te evanelia, “e tae roa atu i te hopea o teie nei ao.”

GSAM 199.4I te roaraa o te tau ua ineine noa te Fatu i te faaite i to'na mana e ta'na mau horo'araa i rotopu i te feia i imi ia'na ma to ratou aau atoa. Aita anei oia i parau i to'na horoaraa i te faaueraa ia poro i te evanelia e: “E pee teie mau tapao i te feia e faaroo: e tiavaru ratou i te mau demoni ma to'u nei i'oa; e parau ratou i te mau reo apî; e rave ratou i te mau ophi; e ia inu ratou i te tahi mea e pohe ai, e ore roa ratou e ino i te reira; e tuu ratou i to ratou rima i nia i te feia ma'i, e e ora ratou”?4

GSAM 199Te mau horo'araa a te Varua i te tau o te Faaapîraa

GSAM 199.5Ua iteahia te tahi mau faaiteraa faahiahia o te mana o te Fatu e te mau faaiteraa o te horo'araa o te tohu i te tau o te Faaapîraa o te senekele 16, e i te mau tau i muri mai. Te faahiti ra o D'Aubigné i te mau parau tohu a John Huss. I roto i ta'na buka Te mau Aamu Poto no te Faaroo, te faaite ra o Charles Buck i te tohuraa a George Wishart i 1546. I roto i ta'na mau papai, te faaite ra o John Wesley i te mau parau tohu a Jonathan Pyrah e to ratou tupuraa. I roto i te aamu o to'na iho oraraa, te faaite ra te Matahiapo J. B. Finley i te hoê orama faahiahia e to'na iho faaoraraahia i te tau ve'ave'a o 1842. Ua nenei te vea ra Te Paruru Kerisetiano (Metodi) i te hoê aamu anaanatae no te hoê orama faahiahia e to'na mau hotu, tei horoahia ia Taote Bond no taua ekalesia ra i te tau o ta'na taviniraa. E mau tapao teie no te feia e imi haehaa ra i te Fatu, e aita oia i taui, e e parau noa â oia i to'na nunaa na roto i te horo'araa o te tohu.

GSAM 200E noaa te Varua o te tohu i te ekalesia toea

GSAM 200.1Te vai ra i roto i te mau Papai te mau parau maramarama e te papu e e faaite taa ê te Fatu i te mau horo'araa a to'na Varua, e te horo'araa o te tohu iho â râ, i rotopu i te nunaa e itehia e tiai ra i to'na taeraa mai. Te irava matamua ta matou e faaite nei, te vai ra ïa i roto i te episetole i to Korinetia, e teie ta'na parau: “Te haamaitai nei au i to'u Atua i te mau taime atoa no outou, no te aroha o te Atua i horoahia mai ia outou na roto ia Iesu Mesia; no te mea ua faarahihia outou e ana i te mau mea atoa, i te parau atoa e te ite atoa; mai te iteraa papu no te Mesia i haapapuhia i roto ia outou: e aita roa outou i ere i te hoê horo'araa, a tiai ai outou i te taeraa mai o to tatou Fatu ra o Iesu Mesia; e na'na atoa outou e haamau e tae noa atu i te hopea, ia ore outou ia faahapahia i te mahana o to tatou Fatu ra o Iesu Mesia.”5

GSAM 200.2I roto i te Apokalupo te taio nei tatou no te “toea”, te ekalesia hopea o te evanelia: “Ua riri te teni i te vahine [te ekalesia], e ua haere atura e tama'i i te toea o to'na huaai, o te haapa'o i te mau faaueraa a te Atua, e tei ia ratou te iteraa papu no Iesu Mesia.”6 Eaha taua “iteraa papu no Iesu” ra, ta tatou e ui nei, o tei te ekalesia hopea ra, e na te haapapuraa i te reira e faaineine i te e'a no te faaiteraa o te mau horo'araa atoa a te Varua? Te ite nei tatou i te pahonoraa i roto i te parau a te melahi ia Ioane i te motu ra o Patamo: “Ua tipapa ihora vau i mua i to'na avae e haamori ia'na. Ua parau maira oia ia'u, Eiaha roa oe e na reira: e tavini au mai ia oe atoa, e mai to oe mau taeae atoa o tei ia ratou te iteraa papu no Iesu: a haamori i te Atua: no te mea te iteraa papu no Iesu, o te Varua o te tohu ïa.”7

GSAM 201.1Te faaite nei teie faataaraa a te melahi e o te “Varua o te tohu”, tei faaitehia i roto i te ekalesia e tiai ra i te Mesia, te faaineine i te e'a no te mau horo'araa atoa, e te tama'ihia nei te ekalesia “toea” no te mea te vai ra taua horo'araa ra i rotopu ia ratou.

GSAM 201Te iteraa papu a Paulo no te mau horo'araa

GSAM 201.2Te faaite nei te episetole a Paulo i to Tesalonia e e roohia te rahiraa o te taata i te mahana o te Fatu, te mahana hopea o te faatupuraa i te haavaraa, “mai te eiâ i te po ra”; e ore râ te mau tamarii haapa'o maitai a te Fatu e roohia mai te reira, no te mea e “mau tamarii ratou no te maramarama, e e mau tamarii no te ao.” I roto i ta'na mau a'oraa i taua nunaa ara ra, te parau ra oia e: “Eiaha e tinei i te Varua. Eiaha e vahavaha i te mau tohuraa. A tamata i te mau mea atoa; a tapea maite i te mea maitai.”8

GSAM 201.3No te ta'o Heleni ra propheteias, tei iritihia i ǒ nei ei mau tohuraa, te parau ra o Greenfield i roto i ta'na Titionare Heleni e: “Te raveraa i te horo'araa o te tohu; teie te auraa i roto i te 1 Tesalonia 5:20.” Hoê â atoa mana'o to te mau titionare a Parkhurst, Robinson, e a Liddell raua Scott. E iteraa papu maramarama ïa teie e e vai te horo'araa o te tohu mau i roto i te ekalesia e tiai ra i te Taeraa mai piti o te Mesia. Te a'o nei te parau ia ore e vahavaha i te horo'araa, ia tamata râ i te reira; e ia itehia te faaiteraa maitai, ia “tapea maite” i te reira.9

GSAM 201Te tupuraa o te parau fafau

GSAM 201.4Ua ite a'ena tatou i te huru i haamata ai te Fatu i te faaite i te horo'araa o te tohu i te tau i porohia ai te poroi a te melahi matamua e te poroi a te piti o te melahi. Ua rahi atu â te faaiteraa o teie horo'araa mai te hopearaa o te 2300 mahana mai. Ua maiti te Fatu i ta'na iho mauhaa no teie opuaraa, ua maiti oia ei tavini no'na i te hoê tei horoa i te mau mea atoa no'na, e tei fatata roa atoa i te pohe, “te paruparu roa a'e o te feia paruparu.”10 I roto i na ava'e e piti i muri a'e i te mairiraa o te tau i faataahia, ua haamata te tamahine ra o Ellen G. Harmon, no Portland, Maine, e farii i te mau heheuraa no ǒ mai i te Fatu; 17 noa paha to'na matahiti i reira.

GSAM 202.1I te mea e ua nehenehe au e aparau e te feia i ora i Portland i te tau o te orama matamua, e ua matau atoa vau ia Vahine Haines, i roto i to'na fare i farii ai te tamahine Harmon i ta'na orama matamua, e faatia vau i te mau mea i tupu mai ta taua mau taata ra i faaite mai ia'u.

GSAM 202.2I taua tau ra, tei roto te tamahine Harmon i te hoê ma'i ino roa. E rave rahi hebedoma to'na parauraa ma te reo iti ha'iha'i noa, e aore e nehenehe ia haapuai a'e. Ua faaoti te hoê taote e e ma'i tutoo to'na tei apeehia e te oruraa o te tino i te pape. Ua parau oia e ua pê to'na mahaha atau, e ua ino roa atoa te mahaha aui, e ua roohia atoa to'na mafatu i te ma'i. Ua parau oia e i to'na mana'o e poto roa te tau e toe no to'na ora, e e nehenehe oia e pohe i te mau taime atoa. E mea fifi roa no'na ia huti i te aho ia tarava oia. I te po e noaa noa mai te faafaaearaa ia turuhia to'na tua e te mau turua i nia i te ro'i, e fatata roa i te parahi. Ua faaiti roa te mau taime hoturaa tamau e te tahe-toto-raa mai roto mai i te mau mahaha i te puai o to'na tino.

GSAM 202Te orama matamua a te tamahine Harmon

GSAM 202.3I te taime i farii ai oia i ta'na orama matamua, te faaea ra oia i te fare o Vahine Haines. E poipoi taua taime ra, e te rave ra ratou i te haamoriraa utuafare. E pae taata i reira, e mau tuahine ana'e i roto i te faaroo. Ua pure a'ena te tahi atu mau taata, e te pure ra te tamahine Harmon ma te reo iti ha'iha'i, i te pouraa mai te mana o te Atua ma te hoê huru faahiahia roa, e ua itehia to'na ohiparaa i nia i te feia atoa i reira. I reira iho ua ore oia i ite faahou i te mau mea atoa e tupu ra ati noa a'e ia'na; tei roto oia i te orama.

GSAM 202.4I te putuputuraa i muri mai, ua faatia oia i te feia faaroo i Portland i te mau mea i faaitehia ia'na. Ua tiaturi papu ratou e no ǒ mai ïa i te Fatu. Fatata e 60 taata i Portland i taua tau ra tei farii i te reira ei ohipa na te Fatu. Ua apeehia te orama e te faatiaraa i te reira e te hoê mana no ǒ mai ana'e i te Atua. Ua vai tamau i roto ia'na te hoê mana'o tura no te mau mea o te tau mure ore, e e au ra e ua î oia i te hoê faahiahia e te mata'u tura e ore e tia ia faaite i te parau, i te maitiraahia o te hoê taata apî roa e te paruparu mai ia'na ei mauhaa na roto ia'na e horoa mai ai te Fatu i te maramarama i to'na nunaa. Ua parau oia e, i roto i te orama, e au ra e ua haaatihia oia e te mau melahi anaana i roto i te mau aua hanahana o te ra'i, te vahi î i te oaoa e te hau, e e tauiraa oto te araraa mai i te mau mea o teie oraraa pohe nei o te ore e haamâha i te aau.

GSAM 203Te haapotoraa o te orama matamua

GSAM 203.1Na teie haapotoraa poto i raro nei o ta'na orama matamua, mai ta'na i faatia i te feia faaroo i Portland, e faaite rii i te huru o te taatoaraa o ta'na mau orama:—

GSAM 203.2“A pure ai au, ua tae mai te mana o te Atua i nia ia'u mai tei ore roa vau i farii a'enei. Ua haaatihia vau e te maramarama, e te reva teitei noa'tura vau i nia mai te fenua nei. Ua fariu vau e imi i te nunaa o te Taeraa mai i roto i teie nei ao, aita râ i itehia ia'u. Ua parau maira te hoê reo ia'u e: ‘A hi'o faahou, e a hi'o teitei rii a'e.’ Ua faateitei a'era vau i to'u mata, e ua ite atura i te hoê e'a afaro e te pirihao, tei faateiteihia i nia roa i teie nei ao. Te haere ra te nunaa o te Taeraa mai na taua e'a ra i te oire, tei te tahi atu hopea o te e'a. E maramarama anaana tei tuuhia i muri ia ratou i te omuaraa o te e'a; ua parau mai te hoê melahi ia'u e o te ‘tu'oraa i te tu'iraa pō’ ïa. Ua anaana te reira na te roaraa atoa o te e'a, e ua haamaramarama i to ratou avae ia ore ratou ia turori. E ia tamau ratou i te hi'o ia Iesu, tei mua rii noa ia ratou, e aratai ra ia ratou i te oire, e vai ora ratou. Aita râ i maoro, ua rohirohi te tahi pae; ua parau ratou e mea atea roa te oire, e ua mana'o ratou e e tomo a'ena ratou i roto. I reira e faaitoito Iesu ia ratou ma te faateitei i to'na rima atau hanahana; e na roto mai i to'na rima ua tae mai te hoê maramarama anaana, tei peepee haere i nia i te nunaa o te Taeraa mai, e ua pii ratou e, Haleluia! Ua patoi feruri ore te tahi atu i te maramarama i muri ia ratou, e ua parau e e ere na te Atua i aratai mai ia ratou e tae roa mai i reira. Ua pohe te maramarama i muri i teie feia, e ua vai to ratou avae i roto i te pouri roa; ua turori ratou, ua fariu ê to ratou mata i te fa, ua ore ratou i ite faahou ia Iesu, e ua topa mai nia mai i te e'a i raro i teie nei ao pouri e te ino. Aita i maoro ua faaroo matou i te reo o te Atua mai te pape rahi ra, o tei faaite mai ia matou i te mahana e te hora o te taeraa mai o Iesu. Ua ite e ua haro'aro'a te feia mo'a e ora ra i te reo, area te feia ino ra ua mana'o ïa e e patiri e e aueueraa fenua. I te faaiteraa mai te Atua i te tau, ua ninii mai oia i te Varua Maitai i nia ia matou, e ua haamata to matou mata i te maramarama e te anaana i te hanahana o te Atua, mai to Mose i to'na pouraa mai nia mai i te mou'a ra o Sinai.”11

GSAM 204Te faataaraa i te huru o Vahine White a vai ai oia i roto i te orama

GSAM 204.1Hou tatou a tamau ai i teie aamu putapû o te faaiteraa faahiahia a te Varua o te Atua, e faaite vau i te tahi mau parau mau no te mau orama. Te taime matamua i ite ai au ia Vahine E. G. White (te tamahine Harmon i mutaa ihora), i Atopa ïa 1852. I taua mahana ra ua ite au ia'na i roto i te hoê orama tei hau atu i te hoê hora te maoro. Mai reira mai ua fana'o vau i te iteraa ia'na i roto i te orama fatata e 50 taime. Ua vai au i reira i to te mau taote hi'opoaraa ia'na i roto i taua huru ra, e te oaoa nei au i te faaite papu i te mau mea ta'u i ite mata e ta'u i ite. Te tiaturi nei au e e ore te faatiaraa o te mau mea i tupu e faarue-haapao-ore-hia no te mau mana'o mana'ona'o noa o te feia aita roa i ite ia'na i roto i taua huru ra.

GSAM 204.2Ia tomo oia i roto i te orama, e pii oia e toru taime ma te oaoa rahi e: “Hanahana!” E paoro e e paoro faahou taua reo ra; mea paruparu a'e te piti o te piiraa, e te toru iho â râ, e mea putapû a'e râ i to te matamua. E au te reo i to te hoê taata i te vahi atea rii ia oe, e fatata roa i te ore e faaroohia faahou. Fatata e maha aore râ e pae tetoni te maoro, e au ra e ua topa oia mai te hoê taata tei matapourihia, aore râ tei pau to'na puai; e i reira iho e au ra e ua î oia i te hoê puai tei hau i to te taata, e i te tahi taime e tia oioi oia i nia i to'na avae e e haere na roto i te piha. E pinepine to'na rima e to'na na rima taatoa i te hauti, e i te faaite i te pae atau aore râ te pae aui ia fariu to'na upoo. E mea nehenehe roa teie mau hautiraa atoa. I te huru atoa e tuuhia'i to'na rima, e ore roa e tia i te hoê taata ia faahaueue i te reira. E vai matara noa to'na mata, aita râ oia e amo i to'na mata; te faateitei ra oia i to'na upoo e te hi'o ra i nia, ma te hoê huru mata au, aita e hi'oraa faufaa ore. Te taa-ê-raa ana'e i to'na huru mata matauhia, e au ra e te hi'o maite ra oia i te tahi mea atea. Aita oia e huti ra i te aho, e tamau maitai noa râ te tupairaa o to'na uaua. Mea au to'na hoho'a mata, e e uteute oraora maitai te peni o to'na mata mai tei matauhia.

GSAM 205Te faaauhia ra i to Daniela

GSAM 205.1Toʻna huru no te hutiraa aho, te paeraa o te puai, e te faapuaihia oia ia tapea te melahi a te Atua iāna, ua tuea roa ïa i te faataaraa a te peropheta Daniela i tei tupu iāna iho i roto i te orama, a parau ai oia e: “Ua vai noa vau anaʻe, e ua ite au i teie orama rahi; aita roa e puai i toe i roto iāʻu, ua riro hoi toʻu nehenehe ei ino, e aita e puai i toe iāʻu.” “E nahea te tavini a teie ra tau fatu e paraparau atu ai i teie ra tau fatu? Inaha, ua pau oioi roa toʻu puai, e aita atoa e aho i toe i roto iāʻu. Ua haere faahou mai ra te hoê e hohoʻa taata toʻna, ua tapea mai iāʻu e ua faapuai mai iāʻu. Ua na ô mai ra oia, E te taata here-rahi-hia, eiaha e mataʻu; ia oe te hau; ia puai oe, oia ïa, ia puai oe. E a parau mai ai oia iāʻu, ua puai ihora vau, e ua parau atu ra vau, Ia parau mai tau Fatu, ua faapuai mai hoi oe iāʻu.”12

GSAM 205TE MAU PARAU FAAITE A TE FEIA I ITE MATA

GSAM 205M. G. Kellogg, M.D

GSAM 205.2No nia i te huru o Vahine White a vai ai oia i roto i te orama, e mea tano ia horoa i te tahi mau parau a te feia i ite mata. No ǒ mai te parau matamua ia M. G. Kellogg, M.D., o te faahiti ra i te orama matamua tei horoahia i Michigan, i te 29 no Me 1853, i te hoê putuputuraa i Tyrone, i te mataeinaa Livingston. Te na ô ra oia:—

GSAM 206.1“Ua vai te Tuahine White i roto i te orama fatata e piti ahuru minuti, aore ra hoê afa hora. I toʻna tomoraa i roto i te orama, e au ra e ua ite te feia atoa i reira i te mana e te vairaa mai o te Atua, e ua ite mau te tahi pae o matou i te Varua o te Atua i te faaearaa mai ma te puai rahi i nia iho ia matou. Te pure ra matou e te amui ra i te poipoi Sabati, fatata i te iva o te hora. Ua pure te Taeae White, toʻu metua tane e te Tuahine White, e o vau te pure ra i taua taime ra. Aita e arepurepuraa, aita e mau haaraa taa ê. Ua taparu uʻana râ matou i te Atua ia haamaitai oia i te putuputuraa na roto i toʻna vairaa mai, e ia haamaitai i te ohipa i Michigan. A tuô ai te Tuahine White ma te upootia e, ‘Ia hanahana! Ia ha-na-ha-na! Ia ha-na-ha-na!’ mai ta outou i faaroo pinepine iāna ia tuô a tomo ai oia i roto i te orama, ua tia aʻera te Taeae White e ua faaite atu i te amuiraa e tei roto taʻana vahine i te orama. I muri aʻe i toʻna faataaraa i te huru o taʻana mau orama, e eita oia e huti i te aho a vai ai i roto i te orama, ua ani atura oia i te taata atoa e hinaaro ra ia haere mai e hiʻopoʻa iāna. Ua haere mai te Taote Drummond, e taote e e taata poro Petania atoa no te mahana matamua o te hepetoma. Hou a ite ai oia iāna i roto i te orama, ua parau oia e no roto mai taʻana mau orama i te mana faataoto, e e nehenehe tāna e faatupu i te hoê orama i roto iāna. I muri aʻe i te hiʻopoʻaraa maite, ua aratea roa toʻna hohoʻa, e ua na ô aʻera oia e, ‘Aita oia e huti ra i te aho!’

GSAM 206.2“Ua papu roa iāʻu e aita oia i huti i te aho i taua taime ra a vai ai oia i roto i te orama, e aita atoa i roto i te tahi atu mau orama taʻana i fanaʻo a parahi atoa ai au i reira. Ua taa maitai toʻna putaraa mai i rapae i te orama, mai toʻna tomoraa i roto. Te tapao matamua i ite ai matou e ua hope te orama, o toʻna haamataraa ïa i te huti faahou i te aho. Ua huti oia i te aho matamua ma te hohonu, te maoro e te î, e ua faaite te reira e aita roa e mataʻi i toe i roto i toʻna na mahaha. I muri aʻe i taua aho matamua ra, ua mairi e rave rahi minuti hou oia a huti ai i te piti o te aho, o tei faaî i toʻna na mahaha mai te matamua ra; i muri iho ua faaea oia e piti minuti, e ua huti i te toru o te aho, e i muri aʻe i te reira ua hoʻi toʻna hutiraa aho i te huru matau.” Tarimahia, “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, 28 no Titema 1890.”

GSAM 207F. C. Castle

GSAM 207.1Te horoa nei matou i teie parau a te hoê taata tei ite mata i te hiʻopoʻaraa a te hoê taote ia Vahine White a vai ai oia i roto i te orama i Stowe, Vermont, i te tau veavea o 1853. Te na ô ra oia:—

GSAM 207.2“Te vai ra te hoê taote i reira, e ua hiʻopoʻa oia iāna ia au i toʻna paari e toʻna ite, no te imi i te tumu o taua mea i tupu ra. Ua tuuhia te hoê mori hinu e ama ra i pihai iho i toʻna na mata, e ua matara roa hoi raua; aita roa te hoê uaua o te mata i aueue. Ua hiʻopoʻa ihora oia i te tupairaa o te toto i roto i toʻna mau uaua, e toʻna hutiraa aho atoa; e aita roa oia e huti ra i te aho. I te hopea, ua papu iāna e eita e nehenehe e faataa i te reira na roto i te mau ture o te natura aore ra te ite aivanaa.” Tarimahia, “F. C. Castle.”

GSAM 207D. H. Lamson

GSAM 207.3Te mau parau faaite i muri nei, no nia ïa i te hoê hiʻopoʻaraa tei ravehia a vai ai o Vahine White i roto i te orama, i te hoê putuputuraa i te fare o te Matahiapo James White, i te purumu Monroe, Rochester, New York, i te 26 no Tiunu 1854:—

GSAM 207.4“Ahuru ma hitu toʻu matahiti i taua taime ra. E au ra iāʻu e te faaroo faahou nei â vau i taua mau tuoraa putapû ra, ‘Ia ha-na-ha-na!’ taʻana i tuô. I muri iho ua haere mārū toʻna tino i muri e i raro i nia i te tahua, aita oia i hiʻa, ua haere mārū râ i raro, e ua turuhia oia e te rima o te hoê taata e tauturu ra iāna. Ua tomo maira e piti taote, te hoê e taata paari e te hoê e taata apî. Ua hinaaro roa te Taeae White ia hiʻopoʻa maite raua i te Tuahine White, e ua na reira raua. Ua hopoihia mai te hoê hiʻo, e ua tapea te hoê o raua i te reira i mua i toʻna vaha a paraparau ai oia; aita râ i maoro ua faaea raua e ua parau e, ‘Aita oia e huti ra i te aho.’ Ua hiʻopoʻa maite ihora raua i toʻna na aoao a paraparau ai oia, no te imi i te hoê tapao o te hutiraa aho hohonu, aita râ i itehia. A faaoti ai raua i teie tuhaa o te hiʻopoʻaraa, ua tia aʻera oia i nia, tei roto noa â i te orama, ma te amo teitei i te hoê Bibilia, e te huri ra i te hoê irava i muri i te tahi atu, ma te faahiti tano i te reira, noa ʻtu e te hiʻo ra toʻna na mata i nia e i rapae aʻe i te buka.

GSAM 208.1“Ua ite oia i te mau ati hopea e hitu. I muri iho ua ite oia i te upootiaraa o te feia moʻa, e e au ra e te faaroo nei â vau i taʻana mau tuoraa upootia. Te faaite nei au i teie mau mea ma te aau tae.” Tarimahia, “Matahiapo D. H. Lamson, Hillsdale, Michigan, 8 no Fepuare 1893.”

GSAM 208Vahine Drusilla Lamson

GSAM 208.2Te tahi atu parau faaite no taua iho hiʻopoʻaraa a te taote ra, no ǒ mai ïa ia Vahine Drusilla Lamson, te vahine ivi a te taeae fetii o te Matahiapo Lamson, e te tiaau vahine o te fare ea i Clifton Springs, New York. No nia i te putuputuraa o te 26 no Tiunu 1854, te na ô ra oia:—

GSAM 208.3“Te haamanaʻo nei au i te putuputuraa i ravehia ai taua tamataraa ra, oia hoi te tamataraa no te haapapu i ta te Taeae White i parau pinepine, e aita te Tuahine White e huti i te aho a vai ai i roto i te orama; eita râ e nehenehe iāʻu e haamanaʻo i te iʻoa o te taote i reira.... Eita e ore e o te Taote Fleming ïa, oia hoi te taote i pii-noa-hia i te tahi mau taime no te horoa i te aʻo. I teie nei râ ua pohe oia. E nehenehe tāʻu e parau e ua ravehia taua tamataraa ra, e aita roa e tapao o te aho i itehia i nia i te hiʻo.” Tarimahia, “Drusilla Lamson, Clifton Springs, New York, 9 no Mati 1893.”

GSAM 208.4Teie â te tahi atu parau faaite a te hoê taata i reira i te taime i faahitihia i nia nei:—

GSAM 208David Seeley

GSAM 208.5“Te haapapu nei au na roto i teie parau e ua taio au i te mau parau faaite a David Lamson e a Vahine Drusilla Lamson i nia nei, no nia i te parau a te taote a hiʻopoʻa ai oia ia Vahine E. G. White a vai ai oia i roto i te orama i te 26 no Tiunu 1854. Tei reira vau i taua putuputuraa ra, e ua ite mata vau i te hiʻopoʻaraa. Te farii nei au i ta te Taeae e te Tuahine Lamson i parau, e te parau atoa nei au e na te Taote Fleming e te tahi atu taote apî aʻe i rave i te hiʻopoʻaraa. I muri aʻe i to Vahine White tiaraa i nia, mai ta raua i parau, ma te faahiti i te mau irava o te mau Papai Moʻa, ua ani te Taote Fleming i te hoê mori hinu e ama ra. Ua tapea oia i taua mori ra i pihai roa aʻe i toʻna na utu, ma te ore e paʻapaʻa toʻna na utu, e i mua tonu i te vahi e na reira mai ai te aho ahiri oia e huti i te aho. Aita roa te auahi i aueue noa aʻe. Ua parau puai ihora te taote e, ‘Ua papu roa ïa teie nei, aita roa e aho i roto i toʻna tino.’” Tarimahia, “David Seeley, Fayette, Iowa, 20 no Atete 1897.”

GSAM 209O A. F. Fowler e taʻana vahine

GSAM 209.1Te mau parau i muri nei, no nia ïa i te hiʻopoʻaraa tei ravehia a vai ai o Vahine White i roto i te orama i te piha putuputuraa o Waldron, i Hillsdale, Michigan, i te avaʻe Fepuare 1857. Ua rave te Taote Lord, e taote no Hillsdale e pae ahuru matahiti toʻna i te rave i taua toroa ra, i te hoê hiʻopoʻaraa maite roa; e te horoa nei au i teie mau parau faaite no nia i te reira:—

GSAM 209.2“Tei reira maua i te taime i fanaʻo ai te Tuahine E. G. White i te hoê orama i te piha putuputuraa o Waldron, i Hillsdale, i Fepuare 1857. Ua rave te Taote Lord i te hiʻopoʻaraa, e ua na ô oia e, ‘Te tupai ra toʻna mafatu, aita râ oia e huti ra i te aho. Te vai ra te ora, aita râ te na mahaha e ohipa ra; eita e nehenehe iāʻu e faataa i teie huru.’” Tarimahia, “A. F. Fowler, Vahine A. F. Fowler, Hillsdale, Michigan, 1 no Tenuare 1891.”

GSAM 209C. S. Glover

GSAM 209.3Teie te tahi atu parau faaite no taua iho orama ra:—

GSAM 209.4“Tei reira vau i te taime i fanaʻo ai te Tuahine White i te orama i faahitihia i nia nei, i te piha putuputuraa o Waldron, i Hillsdale. Taa ê atu i te parau i nia nei, ua faaroo vau i te taote i te parauraa e te huru o te Tuahine White i roto i te orama, ‘ua hau atu ïa i toʻna ite.’ Ua na ô atoa oia e, ‘Te vai ra te hoê mea hau aʻe i te natura i roto i te reira.’” Tarimahia, “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, 19 no Tenuare 1891.”

GSAM 209O Carpenter e taʻana vahine

GSAM 209.5Teie te toru o te parau faaite no taua iho ohipa ra:—

GSAM 209.6“Te haapapu nei maua na roto i teie parau e tei roto maua i te piha putuputuraa o Waldron, i Hillsdale, Michigan, i Fepuare 1857, a fanaʻo ai o Vahine E. G. White i te hoê orama. A vai ai oia i roto i taua huru ra, ua hiʻopoʻahia oia e te Taote Lord, e ua faaroo maua i taʻana parau i mua i te taata atoa no nia i te reira, mai ta te Taeae e te Tuahine Fowler i faahiti i nia nei.” Tarimahia, “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Indiana, 30 no Atete 1891.”

GSAM 210D. T. Bourdeau

GSAM 210.1I teie nei, a hiʻo na i te hoê tamataraa tei ravehia a vai ai o Vahine White i roto i te orama i Buck’s Bridge, i te mataeinaa St. Lawrence, New York:—

GSAM 210.2“I te 28 no Tiunu 1857, ua ite vau i te Tuahine Ellen G. White i roto i te orama no te taime matamua. Aita vau i faaroo i te mau orama; ua riro râ te hoê mea i tupu, i rotopu i te tahi atu mau mea e nehenehe tāʻu e faahiti, ei haapapuraa iāʻu e no ǒ mai taʻana mau orama i te Atua. No te haapapu i roto i toʻu manaʻo e te huti ra anei oia i te aho aore ra aita, ua tuu na mua vau i toʻu rima i nia i toʻna ouma e ua tapea maoro ia ite papu e aita toʻna na mahaha e aueue noa aʻe, mai te mea ra e e tino pohe toʻna. Ua rave ihora vau i toʻu rima e ua tapoʻi i toʻna vaha, ma te tafifi i toʻna na apoo ihu i rotopu i toʻu manimani rahi e toʻu manimani tapere, ia ore roa oia e nehenehe e tuu i te mataʻi i rapae aore ra e huti i te mataʻi i roto, noa ʻtu e ua hinaaro oia e na reira. Ua tapea vau iāna mai tera ma toʻu rima fatata hoê ahuru minuti, e maoro e navai ia pohe oia i te ere i te aho ahiri e huru matau noa toʻna; aita roa râ oia i ati noa aʻe i taua tamataraa ra. Mai toʻu iteraa mata i teie mea maere, aita roa vau i hinaaro faahou e feaa e no ǒ mai taʻana mau orama i te Atua.” Tarimahia, “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, 4 no Fepuare 1891.”

GSAM 210Te hoê taote paraparau i te mau varua e tamata ra i te orama

GSAM 210.3E faahiti atu vau i te tahi atu hiʻopoʻaraa a te taote taʻu i ite mata i Parkville, i te mataeinaa St. Joseph, Michigan, i te 12 no Tenuare 1861.

GSAM 210.4I te hopea o te hoê aʻo ta Vahine White i horoa i te hoê amuiraa rahi tei putuputu i te fare haamoriraa Petania, ua tau mai te haamaitairaa a te Atua i nia iho iāna ma te rahi taa ê, e ua ravehia oia i roto i te orama a parahi ai i nia i toʻna parahiraa. Te vai ra i reira te hoê Taote Brown, e taata ora maitai e te puai te tino, e taata paraparau i te mau varua oia. Ua parau oia e ua tuea taʻana mau orama i te paraparau i te mau varua, e ahiri e e orama toʻna i te hoê vahi tei reira oia, e nehenehe tāna e faahoʻi iāna mai roto mai i te reira i roto i te hoê minuti. Ua horoahia te hoê aniraa i te feia atoa e hinaaro ra ia haere mai i mua, e na roto i te hiʻopoʻaraa ia papu ia ratou iho te huru o taua vahine ra a vai ai i roto i te orama. Ua haere maira te taote, hou râ a oti ai te afaraa o taʻana hiʻopoʻaraa, ua aratea toʻna hohoʻa mai to te taata pohe ra, e ua rurutaina oia mai te rau o te raau asipeni. Ua na ô te Matahiapo White e, “E faaite mai anei te taote i toʻna huru?” Ua pahono oia e, “Aita oia e huti ra i te aho,” e ua haere vitiviti atura i te opani. Ua parau te feia i te opani, o tei ite i taʻana parau teoteo, “A hoʻi i muri e a rave mai ta oe i parau; a faahoʻi mai i taua vahine ra i rapae i te orama.” Ma te arepurepu rahi, ua haru oia i te tapeʻaraa o te opani, aita râ oia i faatiʻahia ia iriti i te reira e tae noa ʻtu i te uiraa a te feia i pihai iho i te opani e, “E te taote, eaha te reira?” Ua pahono oia e, “O te Atua anaʻe tei ite; a vaiiho mai iāʻu ia haere i rapae i teie fare;” e ua haere atura oia i rapae.

GSAM 211.1Ua papu e te varua e faaohipa ra iāna ei taata paraparau no te mau varua, aita ïa i hau a vai ai i mua i te mana e aratai ra ia Vahine White i roto i te orama, mai te feia i uruhia e te demoni i te tau o te Faaora, o tei ui mai e, “I haere mai anei oe i ǒ nei e haamauiui ia matou hou te taime?”13

GSAM 211.2Te itehia ra te hoê tuearaa i rotopu i teie mea i tupu e tei papaihia no nia i te peropheta Daniela. A tomo ai oia i roto i te orama na te Varua o te Fatu, ua mataʻu rahi te mau Kaladaio i reira—e feia etene tei ore i ite i taua Varua ra—e “ua horo ê e tapuni ia ratou iho.”14

GSAM 211Ua faauehia te Pōtiʻi Harmon ia faaite i taʻana mau orama

GSAM 211.3Fatata hoê hepetoma i muri aʻe i taʻana orama matamua, i te hoê putuputuraa i te fare o toʻna metua tane, ua fanaʻo te Pōtiʻi Harmon i te piti o te orama, e i roto i te reira ua faauehia oia ia faaite ia vetahi ê i tei heheu-mai-hia iāna. Ua peapea rahi oia i te iteraa e nahea oia e nehenehe ai e rave i ta te Fatu i faaue. E mea paruparu roa toʻna ea, ua mauiui mau toʻna tino, e ia hiʻohia e au ra e e taime poto noa toʻna e ora faahou ai. Ahuru ma hitu noa toʻna matahiti, e mea naʻinaʻi e te paruparu, aita i matau i te amuiraa e te taata; e mea mamahu e te haama oia mai toʻna huru mau, e ua riro te farereiraa i te feia ê ei mea mauiui nōna. Ua pure uʻana oia e rave rahi mahana, e tae noa ʻtu i te po hohonu, ia iritihia teie hopoia e ia tuuhia i nia i te tahi atu taata e nehenehe maitai aʻe e amo. Aita râ te maramarama no nia i taʻana hopoia i taui, e ua tamau noa te mau parau a te melahi i te haruru mai, “A faaite ia vetahi ê i te mea taʻu i heheu atu ia oe.”

GSAM 212.1A vai ai toʻna manaʻo i roto i teie peapea, ua haere te Pōtiʻi Harmon i te tahi atu putuputuraa i te fare o toʻna metua tane. I roto i teie putuputuraa, ua amui te feia atoa i te pure uʻana nōna, e ua pûpû faahou oia iāna iho i te Fatu, ma te hinaaro ia faaohipahia oia no toʻna hanahana. A pure ai oia, ua purara te poiri rahi i haaati iāna; e mai taʻana i parau i muri iho, ua haere mai te hoê maramarama anaana iāna ra, mai te hoê popo auahi, e a tau mai ai i nia iho iāna, ua iritihia toʻna puai, e ua manaʻo oia e tei mua oia ia Iesu e te mau melahi. Ua faahiti-faahou-hia te parau, “A faaite ia vetahi ê i te mea taʻu i heheu atu ia oe.” Ua parau oia e ua taparu uʻana oia, ahiri e e tia iāna ia haere e faaite i ta te Fatu i faaite iāna, ia paruruhia oia i te faateiteiraa iāna iho. Ua parau mai ra te hoê melahi iāna e ua pahonohia taʻana pure, e mai te peu e e fatata oia i te faateitei iāna iho, e roohia oia i te maʻi. Ua na ô mai te melahi iāna, “Mai te peu e e faaite oe i te poroi ma te haapao maitai, e e faaoromai e tae noa ʻtu i te hopea, e amu oe i te hotu o te raau o te ora, e e inu oe i te pape o te anavai o te ora.”

GSAM 212Te tere o te Pōtiʻi Harmon i Poland, Maine

GSAM 212.2Ua faaitehia i te Pōtiʻi Harmon e e tia iāna ia haere i Poland, Maine, e ia faaite i taʻana orama. I te mahana i muri aʻe i teie toru o te orama, ma te manaʻo-ore-hia e te taata atoa, ua tae maira toʻna taoete na nia i te pereoo i te opani o te fare o toʻna metua tane, e ua parau mai e e hopoi oia iāna i Poland. A vai ai oia i reira, ua faatupu oia i te hoê putuputuraa, e ua faaite oia i te orama i roto i te reira. O Hazen Foss,15 o tei roto i te hepohepo, aita ïa i nehenehe ia faaitoito ia haere mai i te haamoriraa; ua tuu râ oia i toʻna tariʻa i pihai iho i te opani i rapae, e ua faaroo oia iāna i te faatiaraa i taʻana orama. Ua parau oia e, “Te orama taʻana i faaite, ua tuea roa ïa i te mea i faaitehia mai iāʻu, mai ta na taata e piti e nehenehe e faataa i te hoê â mea.” I te poipoi i muri iho, ua farerei taue oia i te Pōtiʻi Harmon, e ua parau atu iāna “ia haapao maitai i te amoraa i te hopoia, e i te faatiaraa i te mau iteraa papu ta te Fatu e horoa iāna, e eita oia e faaruehia e te Atua.” Ua parau oia ia vetahi ê e, “Teie te taata ta te Fatu i tuu i teie hopoia i nia iho iāna.” E tia mau ia ite oia, ua ite hoi oia i taua taata ra i roto i te orama i parauhia ai iāna e ua “iritihia” te hopoia mai ia oia ra.

GSAM 213.1Mai taua taime ra, te ohipa a te Pōtiʻi Harmon, o te haereraa ïa i tera vahi e tera vahi i te mau tuhaa fenua o New England, ma te faaite i tei faaitehia iāna. I te tahi mau taime, ua parauhia iāna i roto i te orama te vahi e haere ai, e te mau fifi atoa taʻana e farerei. Taʻana mau poroi, e mau faahaparaa iho â ïa i te feia e fariu mārū noa ra i te haapiiraa no te taeraa mai o te Mesia i te pae varua, e e faaitoitoraa i te taata atoa ia tapea maite i te mau mea i itehia i te tau i mairi.

GSAM 213.2Te parau ra oia no nia i tei tupu iāna: “Ua faaea roa te tahi pae i te rave i te ohipa, e ua motu i te auhoaraa i te feia atoa aita i farii i to ratou mau manaʻo no nia i teie parau.... Ua heheu mai te Atua i teie mau hape iāʻu i roto i te orama, e ua tono iāʻu i taʻana mau tamarii i hape ia faaite atu i te reira; ua patoi roa râ e rave rahi o ratou i te poroi, e ua pari iāʻu e ua pee au i te huru o teie nei ao. I te tahi aʻe pae, ua pari te feia Petania i te iʻoa noa iāʻu i te faaroo matapo, e ua faaite-haavare-hia vau, e te tahi pae ma te manaʻo ino, ei aratai no te faaroo matapo taʻu iho e haa ra no te faaore.”16 E ite rahi aʻe tatou no nia i teie parau i roto i te pene i muri mai.

Notes

  1. Deuteronomi 4:34, 35. ↩
  2. Salamo 106:21, 22, ↩
  3. Ephesia 4:8-15, ↩
  4. Mareko 16:17, 18. ↩
  5. 1 Korinetia 1:4-8. ↩
  6. Apokalupo 12:17. ↩
  7. Apokalupo 19:10. ↩
  8. 1 Tesalonia 5:5, 19-21. ↩
  9. No te hi'opoaraa taatoa i te iteraa papu a te Bibilia no te vai-tamau-raa o te mau horo'araa pae varua, a hi'o i te buka iti Te Horo'araa o te Tohu i Roto i te Ekalesia o te Evanelia, e 120 api to'na, e noaa mai i te tahi o ta matou mau fare neneiraa atoa. ↩
  10. Mai tei faaitehia ia Hazen Foss. A hi'o i te Pene 11. ↩
  11. Te mau Papai Matamua, api 14, 15. ↩
  12. Daniela 10:8, 17-19. ↩
  13. Mataio 8:29. ↩
  14. Daniela 10:7. ↩
  15. A hiʻo i te Pene 11. ↩
  16. Te mau Papai Matamua, api 22. ↩

Note

Back