Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
23 / 31
23 / 31

Pene 20 — Te Mau Tusia i roto i te Ohipa Matamua

John Norton Loughborough

GSAM 311.1“A haaputuputu mai i toʻu feia moʻa iaʻu nei; o tei faaau i te faufaa iaʻu nei na roto i te tusia ra. E faaite te mau raʻi i toʻna parau-tia: o te Atua iho hoi te haava.”1

GSAM 311.2I roto i Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau o te 3 no Tiunu 1902, te taio nei tatou:

GSAM 311.2“Te feia e tomo nei i roto i te ohipa i teie nei tau, mea iti ta ratou i ite no te haapaeraa ia ratou iho e te pûpûraa ia ratou iho ei tusia a te feia i tuuhia e te Fatu te hopoia o taʻna ohipa i nia ia ratou i te omuaraa. E tia ia faatia tamauhia ia ratou te mau mea i tupu i mutaa iho; no te mea e tia ia ratou ia faahaere i te ohipa i mua ma taua haehaa e taua pûpûraa ia ratou iho ei tusia i itehia i roto i te feia ohipa mau i mutaa iho ra.”

GSAM 311.3Te vai atoa ra teie mau parau i roto i Te mau Iteraa papu no te Ekalesia, buka 7:

GSAM 311.3“Te fatata nei tatou i te hopea o te aamu o teie nei ao, e e tia ia faahaerehia te mau tuhaa taa ê o te ohipa a te Atua i mua ma te pûpûraa ia tatou iho ei tusia e rahi roa aʻe i tei faaitehia e tae roa mai i teie nei.”2

GSAM 311.4Ua faahiti aenei tatou i te mau huru oraraa i turaihia ai te Matahiapo Bates, i te matahiti 1846, ia papai e ia nenei i taʻna buka matamua no te parau o te Sabati. Ua faahiti-atoa-hia te huru fifi o te Matahiapo James White i te matahiti 1849, i te taime i haamata ai oia i te nenei i te vea tei parauhia Te Parau Mau o Teie Tau.

GSAM 311Te hoê buka iti no te matararaa o te mau raʻi

GSAM 311.5I muri aʻe i te orama i horoahia ia Vahine White i Topsham, Maine, i te tau haapoheraa rauere o 1846, i te faaiteraahia iaʻna te tahi mau paranetā, ua faaineine te Matahiapo Bates i te parau papai no te hoê buka iti, Te Matararaa o te Mau Raʻi. Ua hinaaro-rahi-hia râ te moni no te nenei i te reira. No te pahono i taua hinaaro ra, ua iriti te hoê tuahine e noho ra i Massachusetts i te hoê vauvau tahua apî taʻna i raraa i te mau huʻa ahu e i oti noa iho i te tuu i nia i te tahua. Ua hoo oia i te reira e ua horoa i te moni i te Matahiapo Bates; na taua moni ra i nehenehe ai iaʻna ia nenei i taʻna piti o te buka.

GSAM 312Te hoê buka iti no te ohipa tapaoraa

GSAM 312.1I muri aʻe i te orama no te ohipa tapaoraa i horoahia i Dorchester, Mass., i te 18 no Novema 1848, ua papai te Matahiapo Bates i te toru o te buka iti, tei parauhia Te Tapao o te Atua Ora. I reira atoa ua faaruru oia i te fifi o te oreraa e moni no te neneiraa. Ua faaroo te hoê vahine ivi apî i taua fifi ra, e ua hoo oia i te hoê fare iti noʻna i te mataeinaa, e ua horoa i te Matahiapo Bates i te afaraa o te moni i noaa mai iaʻna. Na reira i nehenehe faahou ai iaʻna ia aufau i te neneiraa o te hoê buka.

GSAM 312Te mau mea e hinaarohia no te ohipa neneiraa

GSAM 312.2I te mau matahiti 1851-52, ua neneihia Te Hiʻopoʻaraa o te Taeraa Mai e te Faaite parau Sabati i Saratoga Springs, N.Y. I reira ua horoa te tane Thompson i te Matahiapo White e taʻna vahine i te hoê vahi nohoraa ma te ore e aufau; e ma te mau tauihaa fare ta raua i tarahu, ua nehenehe faahou raua e faatia i to raua utuafare.

GSAM 312.3I taua taime ra ua rahi haere te feia e faaroo ra i te parau mau o teie nei tau, e na taua rahiraa ra i titau i te ohipa a te Matahiapo White e a Vahine White i rotopu ia ratou. Ua amui taua ohipa ra i te faaineineraa i te mau parau no te neneiraa, e ua hinaarohia te feia tauturu i roto i te piha ohipa. I taua iho taime ra ua putapû te aau o te tahi atu mau taata ia tauturu i te ohipa papai. Ei faaiteraa i te huru o te Fatu e ohipa ai no te pahono i te faaroo o toʻna mau taata, e e faatupu ai i te feia rave ohipa i te taime e hinaarohia ai ratou, te faatia nei matou i tei tupu i te hoê tuahine itoito i te taviniraa, o te vahine Rebecca Smith no West Wilton, N.H.:—

GSAM 312.4I muri aʻe i te mairiraa o te taime i faataahia ra, ua hinaaro rahi taʻna tamaiti o Uriah e taʻna tamahine o Annie R. e haere i te haapiiraa, ia ineine raua no te ohipa haapii. Ua mataʻu te metua vahine e te huti-haere-hia ra taʻna na tamarii e te ao nei; e, oia mau, e tumu to taua mataʻu ra. Ua here atoa na tamarii i to raua metua vahine mai iaʻna i here ia raua.

GSAM 313Uriah Smith i te fare haapiiraa o Phillips

GSAM 313.1Mai te matahiti 1848 e tae atu i te 1851, ua haere taua tamaiti ra i te fare haapiiraa o Phillips i Exeter, N.H. I reira ua haapiihia te mau piahi i te mau haapiiraa o te matahiti matamua o te fare haapiiraa teitei, ia tomo ratou i taua fare haapiiraa ra ma te hoê matahiti i mua aenei. Ua faaoti oia i taua mau haapiiraa ra. I te matahiti 1851, ua rave oia i te ohipa no te imi i te moni no te haere i te fare haapiiraa teitei. Ua pau râ te faufaa a te taata tei horoa i te ohipa naʻna, e ua ere oia i taʻna moni; no reira ua faaruehia te opuaraa i poiherehia e ana e mea maoro no te haere i te fare haapiiraa teitei.

GSAM 313Te potii Smith i te fare haapiiraa no te mau potii

GSAM 313.2A haere ai o Uriah i taua fare haapiiraa ra, te haere ra toʻna tuahine i te hoê fare haapiiraa no te mau potii i Charlestown, Mass. Ua fatata i te oti taʻna mau haapiiraa i reira. A fatata ai oia i te faarue i te haapiiraa, ua pûpûhia te hoê ohipa iaʻna e i toʻna tuʻāne atoa ia haapii raua i te hoê fare haapiiraa i Mt. Vernon, N.H., e toru matahiti, no te $1,000 i te matahiti, e te maa e te vahi nohoraa.

GSAM 313.3I taua area taime ra ua farii te metua vahine i te “parau mau o teie nei tau.” Ua rahi atu â, mai te mea e nehenehe, te onoono e te itoito o taʻna mau pure no taʻna na tamarii. Ua haere te Matahiapo Bates i West Wilton, e ua faaite te vahine Smith iaʻna i te huru o taʻna na tamarii. Ua riro to raua fariuraa ei tumu no ta raua mau pure. Ua opua te Matahiapo Bates e faatupu i te mau putuputuraa i Somerville, Mass., i te fare o Paul Folsom, tau mahana i muri iho. E papai te vahine Smith i taʻna tamahine no te ani ia haere mai i taua putuputuraa ra. I taua area ra e pure te Matahiapo Bates e te metua vahine ia faaitoito te Atua i te aau o te tamahine ia haere i te putuputuraa.

GSAM 313E piti moemoea tei tupu mau

GSAM 313.4Aita roa te Matahiapo Bates i tomo aenei i roto i te piha e faatupuhia ai te putuputuraa; no reira aita oia i ite i te huru o taua vahi ra. I te po na mua aʻe i te putuputuraa ua moemoea oia e tei roto oia i taua piha ra, e ua parahihia te mau parahiraa atoa maori râ te hoê i pihai iho i te opani. Ua moemoea atoa oia e ua taui oia i te parau taʻna i opua e parau, e ua parau oia no te vahi moʻa; ua himene ratou i te himene matamua, ua pure e ua himene i te piti o te himene, e ua iriti noa iho oia i taʻna Bibilia e te taio ra, “E tae noa i te 2300 mahana, ei reira te vahi moʻa e tamāhia ai,” ma te faaite i te hohoʻa o te vahi moʻa i nia i te tapura, i te taime i matara ai te opani e i tomo mai ai te hoê potii e ua parahi i nia i te parahiraa aita e taata. Ua moemoea atoa oia e o Annie R. Smith taua taata ra, e ua anaanatae oioi oia e ua farii i te parau mau.

GSAM 314.1Tei te Sabati (mahana maa) te putuputuraa a te Matahiapo Bates. No te mea aita e haapiiraa i taua mahana ra, ua na ô o Annie, “E haere au, ia mauruuru noa toʻu metua vahine.” I te po na mua aʻe i taua Sabati ra ua moemoea oia e ua haere oia e ua taere; i toʻna taeraa i te opani ua himenehia te himene matamua, ua purehia, e te faaoti noa ra ratou i te piti o te himene. I toʻna tomoraa ua ite oia e ua parahihia te mau parahiraa atoa maori râ te hoê i pihai iho i te opani. Te faaite ra te hoê taata poro roroa, tura e te au i te hoê tapura mai tei ore roa i itehia aenei e ana, e te parau faahou ra oia, “E tae noa i te 2300 mahana, ei reira te vahi moʻa e tamāhia ai.” Ua moemoea oia e ua anaanatae rahi oia i ta taua taata ra i parau, e o te parau mau ïa.

GSAM 314.2Ua reva oia no te haere i te putuputuraa ma te taime e au, ua hape râ te eʻa, e aita oia i tae i reira e tae roa i te hopea o te piti o te himene. I toʻna tomoraa mai, te mau mea atoa mai tei itehia e ana i roto i te moemoea ra ïa. E o taua iho taata o taʻna moemoea te parau faahou ra, mai te huru i roto i taua moemoea ra, i te irava no roto mai i te Daniela 8:14. Ua papu oioi te parau mau i roto i toʻna aau.

GSAM 314.3Aita te Matahiapo Bates i manaʻo faahou i taʻna moemoea e tae roa i toʻna tomoraa mai na te opani e toʻna parahiraa. Ua faaineine oia i te tahi atu parau, ua vai tamau râ toʻna manaʻo i nia i te parau o te vahi moʻa. A parau faahou ai oia i taua irava ra, ua haamanaʻo oioi oia i taʻna moemoea, e ua pure mamû oia ia tauturuhia oia ia parau i te aau o toʻna feia faaroo. Ua ohie roa taʻna faataaraa i te mairiraa o te taime i faataahia ra, o tei matauhia e Annie. I muri iho ua faaite oia i te parau mau o te poroi a te toru o te melahi e te Sabati.

GSAM 315Ua farii o Annie Smith i te parau mau

GSAM 315.1I te otiraa te putuputuraa, ua tapiri atu oia ia Annie e ua na ô, “Te manaʻo nei au e o te tamahine oe a te Tuahine Smith no West Wilton. Aita vau i ite aenei ia oe, e au râ e ua matau vau i to oe hohoʻa mata. Ua moemoea vau i te iteraa ia oe i teie po i mairi iho nei.” Ua faatia ïa o Annie i taʻna iho moemoea. Ua faarue oia i te putuputuraa ma te mau manaʻo e te mau hinaaro i taui roa, no te mea ua farii oia i reira iho i taua taime ra i te parau mau o te Sabati.

GSAM 315.2Ua hoʻi oia i te fare haapiiraa, ua faanaho i taʻna afata e ua hoʻi i te fare. I toʻna faarooraa i te mau haapeapearaa o te Matahiapo White i roto i te neneiraa e taʻna mau ohipa pororaa, ua ite oia e te pii ra te Atua iaʻna ia haere e tauturu iaʻna i roto i taʻna ohipa i te piha. I te avaʻe Atete 1851, i te taime i afaihia ai te vea mai Paris e tae atu i Saratoga Springs, N.Y., ua haere te potii Smith i reira ei hoê o te feia rave ohipa.

GSAM 315Te hoê tusia e te hoê pûpûraa i te Atua

GSAM 315.3I roto i Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau, buka 2, numera 7, te vai ra te tahi mau reni taʻna i papai no te faaite i toʻna mau manaʻo i muri aʻe i toʻna faarueraa i taʻna mau opuaraa tahito no taʻna ohipa haehaa e te ore e imi i te roo. Te na ô ra oia:

GSAM 315.3“Te tiaturi nei au e ua faarue au i te mau mea atoa no te pee i te Arenio i te mau vahi atoa taʻna e aratai. Ua ore roa to te fenua nei mau mea faahinaaro noʻu. Toʻu mau tiaturiraa, toʻu mau oaoa e toʻu mau here, tei nia anaʻe ïa i teie nei, i nia i te mau mea a te Atua. Aita vau e hinaaro i te tahi atu vahi maori râ ia parahi i te pae avae o Iesu e ia haapiihia e ana; aita e tahi atu ohipa maori râ ia tavini i toʻu Metua i te raʻi; aita e tahi atu oaoaraa maori râ te hau o te Atua, o tei hau ê i te mau ite atoa.”

GSAM 315.4Ua tae mai te tauturu a te Tuahine Annie i roto i te piha ohipa, i te hiʻopoʻaraa i te mau parau e neneihia ra e te tahi atu mau ohipa, i te taime tano. E toru matahiti toʻna raveraa i te ohipa ma te haapao maitai e te hotu maitai, e o te maa e te ahu anaʻe taʻna i farii. I te hopea o taua tau ra ua fatata oia i te pohe i te maʻi tūtōʻo. A hamani ino ai taua maʻi maoro e te pohe ra iaʻna, ua papai oia i te tahi mau pehepehe nehenehe. Te mea au roa aʻe o te reira, o “Te Fare i Ō Nei e te Fare i te Raʻi.” Ua papaʻi oia i to te reira parau omuaraa i te mahana na mua aʻe i toʻna poheraa, i te 26 no Tiurai 1855. Te faaite maitai ra taua parau ra i te haehaa e te aau ohie tei rahi roa i roto i toʻna huru, e eita e tia ia matou ia ore e horoa i te taatoaraa o taua parau ra:

GSAM 316.1“Ua haamaitai au i toʻu Atua, no te mea i toʻu vairaa i raro nei, Ua horoahia mai teie ohipa au naʻu; E i te otiraa te tahe o taʻu mau reni pehe, Ua tuturi au e ua hiʻo i te raʻi.
GSAM 316.2“Eiaha roa te hoê e faaino i teie ohipa haehaa, No te faaite i toʻna mau paruparu; Ua tupu hoi te reira i roto i te tapoʻi o te ati, E ua rahi i raro aʻe i te hupe o te oto.”

GSAM 316Te faatiaraa i te utuafare i roto i te mau fifi

GSAM 316.3I te avaʻe Eperera 1852, ua haere te Matahiapo White mai Saratoga Springs e faaea i Rochester, N.Y. I roto i teie oire, i te 124 Mt. Hope Avenue, to raua faatiaraa matamua i to raua utuafare ma te mau tauihaa i hoohia, e ere ma te mau tauihaa i tarahuhia. No to raua râ hinaaro rahi ia manuïa te ohipa neneiraa, ia neneihia te vea ma te tamau e ia parare te parau mau, ua haapae raua i te mau mea e rave rahi e faaohie matauhia ra i te oraraa.

GSAM 316.4E nehenehe outou e taio i te huru o ta raua faatiaraa i to raua utuafare i taua taime ra i roto i teie rata iho ta Vahine White i papai i te utuafare o S. Howland i te 16 no Eperera 1852:—

GSAM 316.5“Te haamata noa nei matou i te faaea maitai i ô nei i Rochester. Ua tarahu matou i te hoê fare tahito no te $175 i te matahiti. Tei roto i te fare te matini nenei. Ahiri e aita, e tia ïa ia matou ia aufau i te $50 i te matahiti no te hoê piha ohipa. E ata outou ia hiʻo mai outou ia matou e ia ite i ta matou mau tauihaa fare. Ua hoo matou e piti tino roʻi tahito, e piti ahuru ma pae teneti te hoo o te hoê. Ua afai mai taʻu tane e ono parahiraa tahito naʻu, aita e piti e au te huru, e ua aufau oia hoê tara no te reira. Aita i maoro ua horoa faahou mai oia e maha parahiraa tahito aita e vairaa no te parahi i nia iho; e ono ahuru ma piti teneti taʻna i aufau no te taatoaraa. Mea paari te mau papa raau, e ua haamau vau i te ahu vavai paari no te parahiraa. Mea hoo rahi roa te pata, e aita matou e hoo i te reira; eita atoa ta matou moni e navai no te hoo i te ʻūmara pūtete. Te faaohipa nei matou i te maa hotu i tunuhia ei mono i te pata, e i te nāvē ei mono i te ʻūmara pūtete. Ua amu matou i ta matou mau maa matamua i nia i te hoê papa tapoʻi o te vahi tahu auahi, tei tuuhia i nia iho e piti pahu faraoa ota aita e mea i roto. Ua ineine matou i te faaoromai i te mau ereraa mai te mea e nehenehe te ohipa a te Atua e haere i mua. Te tiaturi nei matou e na te rima o te Fatu i aratai mai ia matou i teie vahi. Mea rahi te vahi no te ohipa, mea iti râ te feia rave ohipa. Mea maitai roa ta matou putuputuraa i te Sabati i mairi iho nei. Ua faaitoito faahou te Fatu ia matou i toʻna vairaa mai.”

GSAM 317Te aau horoa o te feia faaroo

GSAM 317.1I roto i te numera matamua o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau i neneihia i Rochester, i te 6 no Me 1852, ua parau te Matahiapo White no te haereraa mai Saratoga e tae atu i Rochester, e ua na ô:

GSAM 317.2“Ua horoa mai te mau taeae i te moni no te turu i te vea hau atu i ta matou i manaʻo. Noaʻtu e ua rahi ta matou mau haamâuʻaraa no te haereraa mai Saratoga Springs e no te haamataraa i te vea i roto i teie oire, aita râ ta matou e tarahu.”

GSAM 317Te mau tusia a te feia rave ohipa

GSAM 317.3I roto i te hoê parau no te faatereraa o te ohipa i roto i te numera 12, o te 14 no Atopa, te taio nei tatou:

GSAM 317.3“Aita râ ta te piha ohipa e tarahu, e teie te tumu: o te Taeae Belden e te Taeae Stowell, o tei rave i te ohipa i roto i te piha i na avaʻe e ono i mairi iho nei, ua farii noa i te tahi mea iti hau aʻe i ta raua maa. Te tahi atu feia i rave i taua ohipa ra, aita ratou i farii hau atu ia raua. E riro mau ei oaoaraa na te mau hoa atoa o te parau mau o teie nei tau ia tauturu i te faaî i te moni e toe ra ia noaa mai, ia navai maitai te maa e te mau mea e hinaarohia no te feia i rave puai i te ohipa neneiraa o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau, i to matou iho râ oreraa i reira, e i rotopu i te maʻi.”

GSAM 317Te feia tei amui mai i Rochester, N.Y.

GSAM 317.4I te tau veavea o 1852, i te taime i haamata maitai ai te ohipa neneiraa i Rochester, ua tere te Matahiapo White e taʻna vahine e toru avaʻe, ma te puaahorofenua e te pereoo, e tae roa i Bangor, Maine, i te pae hitia o te râ. Ua faatupu raua i te mau putuputuraa e ua haere e farerei i te mau taata haapaʻo i te Sabati e noho purara ra i te pae eʻa. Hou raua a hoʻi mai ai, ua horoa te Matahiapo J. N. Andrews i te tahi mau oreroraa parau i te 124 Mt. Hope Avenue, mai te 26 no Tetepa. I taua taime ra e vau Petania o te mahana matamua o te hepetoma tei farii i te parau mau o teie nei tau; o vau te taata papai nei te hoê o ratou.

GSAM 318Ua faaorahia o Oswald Stowell

GSAM 318.1I te hoê ahiahi mahana pae no Atopa, ua tae mai te Matahiapo White e taʻna vahine i te fare, mai ta raua tere i te pae hitia o te râ. I te mahana i muri iho (te Sabati), ua ite matou ia raua no te taime matamua i roto i te putuputuraa Sabati. I taua putuputuraa ra, te mauiui ra o Oswald Stowell, te taata faatere i te matini nenei, i te hoê maʻi pupuhi ino roa o te iri e tapoʻi ra i te māhāhā. Ua manaʻo toʻna taote e e pohe oia, e ua faaea i te rapaau iaʻna. Ua parau taua taote ra e “aita e mea e nehenehe iaʻu ia rave noʻna.” I taua pureraa ra tei roto o Oswald i te hoê piha i pihai iho, ma te mauiui rahi i roto i toʻna tino. I te otiraa te putuputuraa, ua tono mai oia i te hoê aniraa ia purehia noʻna. Ua titauhia matou, o vau e te tahi atu mau taata, ia amui i te pure. Ua tuturi matou i pihai iho i toʻna roʻi; e a purehia ai, ua faatahinu te Matahiapo White iaʻna i te hinu “i te iʻoa o te Fatu.” Ua ite-maitai-hia te vairaa mai o te Varua o te Atua, e ua ora oioi oia. I to matou tiaraa mai te pure, te parahi ra oia i nia i te roʻi, ma te tairi i te mau pae o toʻna tino i mauiui rahi na, e te na ô ra, “Ua ora roa vau. E nehenehe au e faatere i te matini nenei rima ananahi.” E piti mahana i muri iho ua faatere mau oia i te reira.

GSAM 318Te orama a Vahine White i mua i te pupu no Rochester

GSAM 318.2Taua haamaitairaa tei faaora i te Taeae Stowell ra, ua tae mai ïa i nia ia Vahine White ma te rahi hau atu â. I te fariuraa o te Matahiapo White e hiʻo iaʻna, ua na ô oia, “Tei roto o Ellen i te hoê orama; aita oia e huti i te aho a vai ai oia i roto i teie huru. Mai te mea te hinaaro nei te tahi o outou e haapapu i teie parau, e nehenehe outou e hiʻopoʻa iaʻna.” Ua vai oia i roto i taua orama ra fatata hoê hora e piti ahuru miniti. A vai ai oia i roto i taua huru ra, ua parau oia i te mau parau e i te tahi taime i te mau pereota maramarama maitai; noaʻtu râ te hiʻopoʻaraa maite roa, aita roa e hutiraa aho i itehia i roto i toʻna tino.

GSAM 319Te hoê orama no te haerea o te hoê melo aita i reira

GSAM 319.1I muri aʻe i to Vahine White oreraa faahou e vai i roto i taua orama ra, ua horoa oia i te iteraa papu no te mau mea taʻna i ite. Hou te Matahiapo White e taʻna vahine a hoʻi mai ai mai ta raua tere i te pae hitia o te râ, ua reva te hoê o matou mai te oire e te ratere ra no te ohipa i te tuhaa fenua o Michigan. No reira aita oia i taua putuputuraa ra, e aita roa oia i ite aenei i te Matahiapo White e taʻna vahine. A faatia ai oia i taʻna orama, ua faaite mai o Vahine White ia matou, i rotopu i te tahi atu mau mea, i taʻna i ite no te hoê tane e rave rahi taʻna mau parau no te ture a te Atua e no te Sabati a ratere ai oia i te atea ê i toʻna fare, te ofati ra râ oia i te hoê o te mau faaueraa i taua iho taime ra. Ua parau oia e aita roa oia i farerei aenei i taua taata ra; te tiaturi ra râ oia e e ite oia iaʻna i te tahi mahana, no te mea ua faaitehia mai toʻna huru iaʻna. Aita râ te hoê o matou i manaʻo e e taata taua tane ra ta matou i matau.

GSAM 319.2Fatata e ono hepetoma i muri aʻe i taua orama ra, ua hoʻi mai te taeae i faahitihia aenei mai Michigan. I te hiʻoraa o Vahine White i toʻna mata, ua na ô oia i te hoê o te mau tuahine, “O teie te tane taʻu i ite i roto i te orama, e taʻu i faatia ia outou.” I te faatiaraahia taua orama ra i taua taeae ra i mua i taʻna vahine e te tahi atu mau taata, ua na ô o Vahine White iaʻna, “Mai ia Natana i parau ia Davida, ‘O oe taua taata ra.’” Ua rave ïa taua taeae ra mai ta Paulo i parau e e rave te tahi mau taata ia faahapahia ratou no ta ratou mau hara e te horoʻaraa o te tohu: “Ia tohu râ outou atoa, e ia tomo mai te hoê taata faaroo ore aore ra te hoê taata ite ore, e faahapahia oia e outou atoa, e haavahia oia e outou atoa: e na reira te mau mea huna o toʻna aau e faaitehia ai; e e tipapa oia i raro i nia i toʻna mata, e haamori i te Atua, e faaite e tei roto mau te Atua ia outou.”3 I muri aʻe i toʻna faarooraa ia Vahine White e faatia ra i taʻna mau hara, ua tuturi teie taeae i mua i taʻna vahine, e ma te roimata ua na ô oia iaʻna e i taua feia iti i reira ra, “Tei pihai iho mau te Atua ia outou,” e ua faʻi hope roa oia i toʻna haerea i Michigan, i te ofatiraa i te hitu o te faaueraa, mai tei faaitehia i te taime iho i tupu ai te reira, hau atu i te pae hanere maile i te atea.

GSAM 320.1Ua horoa mai ïa taua mau hepetoma iti ra i te haapapuraa puai i te mau iteraa papu. Ua arataihia matou ia parau e e ere noa na te hoê puai hau atu i to te taata i faatupu i te reira, e no roto mai râ te reira i te hoê tumu tei faahapa i te taata no te hara ma te parau maramarama maitai.

GSAM 320Ua amui o Uriah Smith i te piha ohipa o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau

GSAM 320.2A neneihia ai te buka 3 o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau, ua haamata o Uriah Smith i te haapaʻo i te Sabati, e ua amui i te piha ohipa o taua vea ra. I reira toʻna raveraa i te ohipa papai e te faaineineraa i te mau parau no te neneiraa e rave rahi matahiti maoro. Taʻna parau matamua i neneihia i roto i te vea, e pehepehe ïa tei parauhia “Te Reo Faaara o te Tau e te Tohu,” tei matara mai i te 17 no Mati 1853.

GSAM 320.3Ua faaroo te Matahiapo Smith i te poroi a te toru o te melahi no te taime matamua i te hoê amuiraa i faatupuhia i Washington, N.H., mai te 10 e tae atu i te 12 no Tetepa 1852. I toʻna hoʻiraa i toʻna fare i West Wilton, ua haapii maite oia i te mau mea taʻna i faaroo, e ua haamata i te haapaʻo i te hitu o te mahana i te Sabati matamua no Titema 1852. Ua amui oia i te piha ohipa o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau i Rochester, N.Y., i te 3 no Me 1853. I reira ua rave oia e toʻna tuahine Annie i te ohipa no to raua maa e te ahu, eiaha râ ia haapii i te hoê fare haapiiraa no te $1,000 i te matahiti e to raua maa. Mai te reira te huru o te tahi mau tusia i pûpûhia no te haamau i te ohipa o te poroi a te toru o te melahi i toʻna mau mahana matamua.

GSAM 320Ua faatoroahia ei orometua

GSAM 320.4I te area matahiti 1863, ua haamata te Matahiapo Smith i te faaohipa i toʻna horoʻaraa no te orero i mua i te taata. I te matahiti 1866, ua riro oia ei orometua faatoroahia no te evanelia. Mai taua taime ra ua rave rahi oia i te ohipa i roto i te mau amuiraa i te aua e te mau amuiraa no te mau ekalesia o te fenua i roto i te mau tuhaa fenua taa ê, mai te moana Atlantic e tae atu i te moana Patifita, e ua rave atoa i te ohipa a te orometua i roto i te ekalesia no Battle Creek, o toʻna iho ïa ekalesia. I muri aʻe i te matararaa o te fare haapiiraa teitei no Battle Creek, ua haapii atoa oia i te tahi mau taime i roto i te tuhaa haapiiraa Bibilia o taua fare ra. No te ohipa o Te Hiʻopoʻaraa e te Faaite parau, ua fano oia na nia i te moana Atlantic i te matahiti 1894, ma te haere e farerei i te mau fenua taa ê i Europa. A vai ai oia i Suria, ua roohia oia i te hoê fiva, e aita roa oia i ora hope mai i te mau ino i faatupuhia e taua maʻi ra.

GSAM 321E pae ahuru matahiti o te ohipa rohirohi ore

GSAM 321.1Mai te matahiti 1853 e tae atu i te 1903, oia hoi te afaraa o te hoê tenetere, ua rave te Matahiapo Smith i te ohipa faaineine parau no Te Hiʻopoʻaraa o te Taeraa Mai e te Faaite parau Sabati ma te ore fatata e faaea. I te rahiraa o taua tau ra, tei iaʻna anaʻe te faatereraa i te mau parau e neneihia i roto i te vea. I te mahana iho o toʻna poheraa, i te taime i roohia taue ai oia i te maʻi hapepa e i topa ai oia, te haere ra oia i te piha ohipa ma te mau parau taʻna i faaineine no te neneiraa. Ua papai atoa oia i te tahi mau buka faufaa no te amuiraa faaroo. I rotopu i taua mau buka ra, te vai ra Te Mau Manaʻo no Daniela e te Apokalupo, Te Huru e te Hopea o te Taata, te hoê buka i faarahihia no Te Vahi Moʻa e te 2300 Mahana, Te Mea Maere o te Mau Nunaa, e Te Aparauraa i te Mau Varua i Teie Tau. Te rahiraa o te buka matamua o taua mau buka ra, ua papaʻia ïa mai te hora iva i te po e tae atu i te tuiraa po, i muri aʻe i te otiraa o te ohipa faaineine parau e te mau ohipa o te piha i te ao.

GSAM 321Te poheraa o te Matahiapo Smith

GSAM 321.2E oraraa maitai e te faufaa toʻna. Te faaea nei oia i taʻna mau ohipa, ua taoto hoi i roto ia Iesu i te 6 no Mati 1903. E nehenehe râ e parau mau noʻna e, “Te pee nei taʻna mau ohipa iaʻna,” e noaʻtu e ua pohe oia, te parau noa nei â oia.

Notes

  1. Salamo 50:5, 6. ↩
  2. Api 240. ↩
  3. 1 Korinetia 14:24, 25. ↩

Note

Back